Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның
негізгі мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Коммерциялық банктердің несиелік саясатын құру
қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.2. Коммерциялық банктердің несиелік саясатын қалыптастыратын
негізгі факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

2. «ТуранАлемБанк» АҚ .ның қаржылық тұрақтылығын және
табыстылығын қамтамасыз ету мақсатындағы банктің несиелік
саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.1. Банктің қаржыны тарту саясаты және оның негізгі
элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.2. Банктің қаржыны орналастыру саясаты және оның
негізгі элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.3. Несие беру және оның қайтарылуын қамтамасыз ету
саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

3. Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдірудің негізгі
бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .74
3.1. Несиелік саясатты құру және оны іске асырудың
шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..74
3.2. Коммерциялық банктердің несиелік саясатын
жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .76

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..81

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83
КІРІСПЕ

Соңғы жылдары Қазақстанда жаңа экономикалық қатынастарға көшу жүзеге асты, бұл банк саласында түбірлі қайта құрудың қажеттілігін туғызды. Оның мәні банк қызметінің нарықтық қатынастармен бірдейлігін қамтамасыз ету бойынша шаралар кешенін қолдану, яғни жаңа банктік, оның ішінде несие саясатын жүргізу болып табылады.
Коммерциялық банктің несие саясатын зерттеу тақырыбы етіп таңдауымыздың себебі: елімізде банк қызметінің бұл саласының дамуы әлі де жеткіліксіз, сондай-ақ нарықтық экономика жағдайында банк қызметін ұйымдастыру ісінде жаңа әдістер қажет. Нарыққа көшкенде банк ісінің даму проблемасы, халыққа көрсетілетін банк қызметін жетілдіру айрықша маңызға ие болды. Бұған бірнеше факторлар әсер етті.
Біріншіден, банк жүйесінің құрылымы өзгерді. Банк шығармашылығындағы белсенді процесс, банк ісінің мемлекеттік монополиядан кетуі банктердің клиенттермен өзара қарым-қатынасын өзгертті.
Екіншіден, экономикадағы ескі әкімшілік-басқару жүйесінің түбірімен бұзылуы банк саясатының мазмұны мен оның басымдық бағыттарын өзгертті. Осыған орай бұл еңбекте банктің ішкі несие саясатына кең мағынада (несиеор мен қарызгер тұрғысында банк ұстанымы) айрықша назар аударылған.
Үшіншіден, несие нарығының дамуы (ұлттық және халықаралық) нарық талаптарын ескере отырып, банк қызметі мәнінің өзгеруін көрсетеді. Банк менеджментін, маркетингін жүргізу,жаңа технологияны енгізу, экономикалық тәуекелдікті зерттеп, өтеу қажеттілігі туындайды. Мұның мақсаты - банк клиенттері үшін ең аз шығындармен олардың сұраныстарын неғұрлым толық қанағаттандыру.
Төртіншіден, нарықтық шаруашылықтағы банктердің әлеуметтік –экономикалық ролі клиентке көрсетілетін банк қызметінің сапасын жоғарылату және қолданылу аясын кеңейту болып табылады. Банктердің халық қаражатын депозиттерге тарту міндетінің күрделілігі сол, рубльдің сатып алу қабілетінің үздіксіз төмендеуі адамдарды шетел валютасын инвестициялауға итермелейді, сондай-ақ өтімді тауарлар алып, оларды тезаврациялық тәсілмен, яғни банктерден бөлек сақтауға мәжбүрлейді.
Соңғы жылдардағы банктердің жабылуы да клиенттердің банктерге сенімсіздігін тудырды. Клиенттердің ақша жинақтау проблемасы, ертеңгі күнге деген сенімділігі бұл мемлекеттік экономикалық саясатты қолдау (немесе оның болмауы) мәселесі, бұл тақырыптың өзектілігін білдіреді.
Дегенмен де қазiргi таңда банке деген сенiм күшейiп келедi. Бұл сенiмдiлiк күн сайын арта түсуде. Елiмiздiң экономикасы жоғарылауда. Осы тұста несие саясатының маңызының зор екенiн айтпасада түсiнiктi.
Жоғарыда аталғандарға сәйкес бiтiру жұмысының тақырыбы республика экономикасының шаруашылық жүргiзушi субъектiлерiнiң несиелеу тұрғысынан да,коммерциялық банктердi несиелiк ресурстармен қамтамассыз ету үшiн де өзектi мәнiне ие болады. Несиелiк саясат сенiмдi несие алушыны, несиенiң көлемiмен мерзiмiн таңдауға қатысты шешiмдердi қабылдаудың жалпы бағыттарына тұрады.
Бiтiру жұмысымның мақсаты қазiргi кездегi коммерциялық банктiң қызметiндегi несиелiк саясаттың рөлiн айқындаудан және оны үнемi жетiлдiру қажеттiлiгiнен тұрады. Банктер үнемi өзiнiң несиелiк саясатын нарықтық жағдайлардың өзгерiсiне байланысты қарастырып отыру қажет. Осыған байланысты бiтiру жұмысының мақсаттарына нақты бiр банктiң несиелiк саясатының «әлсiз» тұстарын анықтау және проблемалық несиелердiң алдын алу мен банкке несиелiк қаражаттардың қайтарылмай қалуын болдырмауға қатысты шараларды жетiлдiруге көңiл аудару кiрдi.
Осы аталған мақсатқа сай алдыма мынандай мiндеттердi қойдым:
- коммерциялық несиелiк саясатының үстiнгi, мәнi,мазмұны және оны жасау қағидалары .
- «Банк Туран Алем» АҚ-ның несиелiк саясаты, мiндеттерi және процедуралары мен ережелерi;
- Қазақстан Республикасының екiншi деңгейiндегi банктердiң несиелiк саясатын жетiлдiру жолдары.
Бiтiру жұмысымның зерттеу обьектiсi болып «Банк Центр Кредит» АҚ-ның несиелiк саясаты алынды ,ал зерттеу мәселесi ретiнде несиелiк саясаттың мазмұны мен оны жетiлдiру жолдры қарастырылады.
Бiтiру жұмысымның теориялық әдiстемелiк негiзiне: «Банктер және банктiк қызметтер туралы »ҚР заңы, «Банк Туран Алем» АҚ-ның ережелерi,статистикалық мәлiметтерi ,отандық және шетелдiк экономист ғалымдардың еңбектерi және интернет мәлiметтерi алынды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызметтер туралы» Заңы. 31.08.1995 ж. № 2444.
2. «Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы» Заңы. 30.03.1995 ж.
3. ҚР ҰБ 2002 жылғы «Пруденциалдық нормативтер туралы» ереже
4. «Правила начисления вознаграждения (интереса) по Кредитам,
ссудам и депозитам НБ РК» от 20.09.1999 г.
5. Правила ведения документации по кредитованию банками второго
уровня" от 16. 08. 1999 г. № 276
6. "Положение о классификации активов банка условных обязательств и расчете провизий по ним банками второго уровня РК" , 2003.
7. Методика расчета финансового состояния заемщика и определение
его рейтинга (при текущем мониторинге), утвержденная КОМАПом АО «БанкТуранАлем» от 03.01.91 г. // Алматы: КОМАП АО «БанкТуранАлем». – 2003. – с. 14-20
8. «БТА» АҚ-ның ішкі несиелік саясаты туралы ережесі. 26.12.2002 ж. № 42.
9. «БТА» АҚ-ның кепіл мүлкін бағалауды өткізу әдістемесі. 01.06.2001 ж. № 55.
10. «БТА - Стандарт» салымы бойынша операциялар жүргізу ережесі. 21.02.2003 ж. № 11.
11. «БТА - Балалар үшін жинақтау» салымы бойынша операциялар жүргізу ережесі. 27.05.2003 № 31.
12. Бор М.З., Пятенко В.В., Стратегия управления банковской деятельностью. – М.: Приор, 2001. – с.543
13. Винсент Дж. Лав. Послания Эрнст энд Янг. Как анализировать финансовую отчетность. Пер. с англ. С дополнениями. – М.: «Джон Уайлд энд Сайз, 1996.
14. Лаврушин О.И. Кредит как экономическая категория социализма. – М.: Финансы и статистика, 1989. – с. 128.
15. Т.Д. Маслова, С.Г. Божук, Л.Н. Ковалик. Маркетинг. – СПб: Питер, 2002. – с.400: ил. – (Серия «Учебники для вузов»).
16. Общая теория денег и Кредита: Учебник для вузов /Под ред.академ. РАЕН Е.Ф. Жукова. – 3-е изд., перераб. И доп. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. – с.423
17. Банковские учреждения в развивающихся странах. Том 1. Укрепление руководства и повышение чувствительности к переменам. – Вашингтон: Всемирный банк, 1994. – 749 с.
18. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. – Алматы: Қазақ Университеті, 2000.
19. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. – М.: ИКЦ «ДИС», 1997. – 464 с.
20. Iлияс А.Ә.,Мақыш С.Б, «Банк iсi»: оқу құралы. – Алматы: Қазақ Университеті, 2004 ж.
21. Банки и банковское дело:Учеб. пособие /Под ред. И.Балабанова. – СПб, 2001.
22. Банковское дело /Под ред. В.И.Колесникова. - СПб: СПб университет, 2001.
23. Банковское дело /Под ред. Г.С.Сейткасимова. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 2001.
24. Банковское дело /Под ред. О.И.Лаврушина. – М. 2002.
25. Банковское дело: Справ.пособие /Под ред. Ю.А.Бабичевой. – М.: Экономика, 2001.
26. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. - Алматы: Экономика, 2001. - 186 с.
27. Давлетова М.Т. Современное состояние банковской системы и перспективы развития рынка банковских услуг в Казахстане //Финансы Казахстана. – 2000. - № 9-10.
28. Деньги. Кредит. Банки /Под ред. Г.С.Сейткасимова. – Алматы: Экономика, 2002.
29. Коммерческие банки /Рид Э., Коттер Р., Гилд Э. и др. Пер. с англ. Под ред. В.М. Усоскина – М.: СП «Космополис», 1994. - 480 с.
i. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы, 2-ші басылым. – Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 бет.
30. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. - Алматы. – 1998.
31. Общая теория финансов: Учебник /Л.А. Дробозина, Ю.Н. Константинова, Л.П. Окунева и др. Под ред. Л.А. Дробозиной. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ. – 1999.
32. Ольшаный А.И. Банковское кредитование: Рос. и зарубеж. Опыт /Моск. ун-т междунар. бизнеса при Всерос. акад. внеш. торговли МВЭС РФ. – М., 2002.
33. Современные деньги и банковское дело /Под ред. Миллера Р., Ван-Хуз Д. – М.: ИНФРА-М, 2000.
34. Банковский терминологический словарь. - М., 2002.
35. Вестник Национального банка Республики Казахстан.- 2001-2003.
36. ҚР Ұлттық банкінің статистикалық бюллетені, №1(110) қаңтар 2005ж.
37. Справочник банкира. – Алматы, 2002
38. Ұлттық банктің Жылдық есебі. – Алматы, 2004.
39. 12.Кучукова Н.К. Роль банков в развитии казахстанской экономики //Деньги и Кредит. //8/2003
40. Сединин А. Кредитная политика и кредитная культура: отражение во внутренних инструкциях западного банка. //Банковское дело, 2000. - №6. – с.15- 21.
41. Гузов К. Формирование оптимального портфеля привлечения: оценка стабильности остатков денежных средств на клиентских счетах «до востребования». // Банковские технологии. – 2000. - №14. - с. 47 - 53.
42. Нурсеит Н. Расширение банковского кредитования производства // АльПари. – 2003. - №6.
43. Хамитова К.Н. Современные проблемы и перспективы краткосрочного кредитования в Казахстане // Банки Казахстана. – 2002. - №2.
44. Симановский А.Ю. Резервы на возможные потери по ссудам: международный опыт и некоторые вопросы методологии // Деньги и кредит. – 2004.- №1.
45. Замуруев А.С. Кредит и ссуда: терминологический анализ, классификация и определение формы //Банки Казахстана. – 2003.
46. Калимуллина Ф.Ф., Сагитдинов М.Ш. К вопросу об анализе деятельности коммерческого банка //Банковское дело. – 1997.
47. Касабулатова Б. Кредитная политика коммерческого банка //Поиск. – 2001. - № 4-5. – с.124-128.
48. Овчаров А.О. Организация управления рисками в коммерческом банке //Банковское дело. – 1998.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.................................................3 1.Коммерциялық
банктердің несиелік ... және оның ... ... ... ... ... банктердің несиелік саясаты және оның
негізгі ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің несиелік саясатын қалыптастыратын
негізгі
факторлар...................................................................
...................................20
2. «ТуранАлемБанк» АҚ -ның қаржылық тұрақтылығын және
табыстылығын қамтамасыз ету мақсатындағы ... ... ... қаржыны тарту саясаты және оның негізгі
элементтері.................................................................
...............................................26
2.2. Банктің қаржыны орналастыру саясаты және ... ... ... беру және оның ... қамтамасыз ету
саясаты.....................................................................
..................................................56
3. Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдірудің негізгі
бағыттары...................................................................
..............................................74
3.1. Несиелік ... құру және оны іске ... ... банктердің несиелік саясатын
жетілдіру
бағыттары...................................................................
..............................76
Қорытынды...................................................................
...........................................81
Пайдаланылған ... ... ... жаңа ... ... көшу ... бұл банк ... түбірлі қайта құрудың қажеттілігін туғызды. Оның
мәні банк қызметінің ... ... ... ... ету
бойынша шаралар кешенін қолдану, яғни жаңа банктік, оның ішінде ... ... ... табылады.
Коммерциялық банктің несие ... ... ... ... ... ... банк қызметінің бұл саласының дамуы әлі де
жеткіліксіз, ... ... ... ... банк ... ісінде жаңа әдістер қажет. Нарыққа көшкенде банк ісінің даму
проблемасы, ... ... банк ... ... ... ... ие
болды. Бұған бірнеше факторлар әсер етті.
Біріншіден, банк жүйесінің құрылымы өзгерді. Банк ... ... банк ... мемлекеттік монополиядан кетуі банктердің
клиенттермен өзара қарым-қатынасын өзгертті.
Екіншіден, экономикадағы ескі әкімшілік-басқару жүйесінің түбірімен
бұзылуы банк ... ... мен оның ... ... ... орай бұл еңбекте банктің ішкі несие саясатына кең мағынада (несиеор
мен қарызгер тұрғысында банк ұстанымы) ... ... ... ... ... дамуы (ұлттық және халықаралық) нарық
талаптарын ескере отырып, банк қызметі мәнінің өзгеруін ... ... ... ... технологияны енгізу, экономикалық
тәуекелдікті зерттеп, өтеу қажеттілігі туындайды. Мұның мақсаты - банк
клиенттері үшін ең аз ... ... ... ... ... ... ... банктердің әлеуметтік
–экономикалық ролі клиентке ... банк ... ... ... қолданылу аясын кеңейту болып табылады. Банктердің халық қаражатын
депозиттерге тарту ... ... сол, ... ... ... ... төмендеуі адамдарды шетел валютасын инвестициялауға
итермелейді, сондай-ақ өтімді ... ... ... ... тәсілмен,
яғни банктерден бөлек сақтауға мәжбүрлейді.
Соңғы жылдардағы ... ... да ... ... тудырды. Клиенттердің ақша жинақтау проблемасы, ертеңгі ... ... бұл ... экономикалық саясатты қолдау (немесе оның
болмауы) мәселесі, бұл тақырыптың ... ... де ... таңда банке деген сенiм күшейiп келедi. Бұл
сенiмдiлiк күн сайын арта ... ... ... ... Осы
тұста несие саясатының маңызының зор екенiн айтпасада түсiнiктi.
Жоғарыда аталғандарға сәйкес ... ... ... республика
экономикасының шаруашылық жүргiзушi субъектiлерiнiң несиелеу ... ... ... ... ... ету үшiн ... мәнiне ие болады. Несиелiк саясат сенiмдi несие алушыны, несиенiң
көлемiмен мерзiмiн ... ... ... ... ... ... ... мақсаты қазiргi кездегi коммерциялық банктiң
қызметiндегi несиелiк саясаттың рөлiн айқындаудан және оны ... ... ... Банктер үнемi өзiнiң несиелiк саясатын нарықтық
жағдайлардың өзгерiсiне байланысты ... ... ... ... ... ... ... нақты бiр банктiң несиелiк
саясатының «әлсiз» тұстарын анықтау және проблемалық несиелердiң ... ... ... ... ... ... қалуын болдырмауға қатысты
шараларды жетiлдiруге көңiл аудару кiрдi.
Осы аталған мақсатқа сай алдыма мынандай мiндеттердi қойдым:
- ... ... ... ... мәнi,мазмұны және оны жасау
қағидалары .
- «Банк ... ... ... ... ... мiндеттерi және
процедуралары мен ережелерi;
- Қазақстан Республикасының екiншi деңгейiндегi ... ... ... ... жұмысымның зерттеу обьектiсi болып ... ... ... ... ... ... ,ал ... мәселесi ретiнде несиелiк саясаттың
мазмұны мен оны ... ... ... ... теориялық әдiстемелiк негiзiне: «Банктер және банктiк
қызметтер туралы »ҚР ... ... ... ... ... мәлiметтерi ,отандық және ... ... ... және ... ... ... ... банктердiң несиелік саясаты және оның банктің қаржылық
тұрақтылығын қамтамасыз етудегі рөлі.
1.1.Коммерциялық банктердiң ... ... және ... ... саясат банктің несиелік қызметінің міндеттерін, оларды іске
асыру құралдары мен әдістерін, ... ... ... ұйымдастыру
принциптері мен тәртібін белгілейді. Несиелік саясат ... ... ... ... ... - банктің несиелік жұмысын ұйымдастыру негізін және
несиелеу процесіне қажетті құжаттар жүйесін жасау шарттары.
Кең ... ... ... саясатты несие беруші банк пен қарыз
алушылар тұрғысынан қарастыруға болады.
Тар мағынасында, несиелік саясат - бұл ... ... ... ... ... мен тактикасын сипаттайды.
Несиелік саясат банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына , сай
ұйымдастыру негізін және несиелеу процесін қалыптастыруға ... ... ... ... шарттарын белгілейді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуы тиіс:
• Нұсқаулық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
... ... ... және ... анықтауға мүмкіндік береді;
• Нақты мақсаттарды іске ... ... ... ... Оны іске ... ... ететін стандарттар мен ... ... ... ... ... ... оның ... басқару облысындағы
саясаттарын ескере отырып жасалады.
Несиелік саясат несиелік қызметтің мынадай ... ... ... ... Несиенің берілуіне және несиелік портфельді басқаруға жауап беретін банк
қызметкерлері ... ... ... ... ... ... облысындағы стратегиялық шешімдерді ... ... ... . ... аудит қызметтерінің жүмысын және банктеғі ... ... ішкі ... ... ... банк ... ... іс-әрекеттердің кешенді
үйымдастырылуын қамтамасыз ету үшін және ... ... ... ... ұшін ... ... іске асырудың белгілі бір тәртібі болмайынша несиелеудің
біртұтас ежелерін ... ... ... ... ... да ... жазылған несиелік саясат пен оны іске ... ... ... ... ... ... негізін кұрайды.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің бүгінгі таңда несиелеуге
болатын экономика секторын дұрыс ... ... ... ... ... ... шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар ... |мен ... ... ... ... қарап «өз клиентін»
таңдаудағы біліктілігіне негізделеді. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... енгізуді дұрыс ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер
(айналым қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ ... ... ... ... ... техникалық жағынан қайта
қаруландыруға, ғылыми-техникалық иновацияларды енгізуғе) берген қолайлы.
Несиеліқ ... ... ... ... бақылауды ұйымдастыру
табылады (потенциалды қарыз алушыны несиелеу мүмкіндігі туралы сұрақты ... ... ... ... ... бақылау жасау; жекелеғен
несиелік қызметкерлердің кұзыретін сақтауға бақылау жасау;банктiң несиелiк
портфелiнiң жағдайына және опың ... ... ... ... бақылау).
Iшкi несие саясатын жасау банк жетекшілерінің несиелеу мақсатын
қалыптастыруды және бұл ... ... ... ... стратегиялык мақсаттарымен қаншалықты сай келетінін анықтауды талап
етеді.Несиелеу ... ... соң ... ... ... ... ... операцияларды атқаруына мүмкіндік
беретін банктің несиелік саясатын және оған қоса ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... бұл ... бірінші редакциясы
тәжірибелі ... ... ... ... ... және ұсыныстары енгізілгеннен кейін несиелік саясат бойынша комитет
(немесе директорлар кеңесі, несиелік комитет) саясатты жане ... ... ... ... ... лимиттерін, тәртібін, кейде несиелеу бойынша
жекелеген ... де ... ... ... ... бір ... келетін тәуекел лимиті анықталады. Сонымен қатар, несиелік саясатта
барлык несиелердің несиелік кұжаттарда көзделген ... сай ... ... ... ... ... комитет туралы ережеде қамтылады. Несиелік
комитет несие беру барысында қорытынды ;жасап, несиені беруге ... ... ... ... несиелік комитетің шешетін мәселелері
мынадай:
• несие алуға берген клиенттін өтінішін және ... ... ... ... ... ... несие беру немесе одан бас тарту туралы шешім шығарады;
... ... ... ... ... несие сомасы мен мерзімін аныктап, пайыз мөлшерлемесін бекітеді;
• несиені ... ... ету ... ... ... ... ... (несиелік лимит, несиелік желІ);
• берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібін бекітеді;
... ... ... ... несиелеу бойынша бөлімшелердің жұмысын талдайды;
• несиелік ... ... ... қол ... ... ... кітабын жүргiзедi;
Несиелік саясатта карыз алушылардың негізгі қызметіне байланысты
тәуеклдігі жоғары ... ... ... каржыландыру ұшін
тағайындалатын несиелер туралы да айтылуы тиіс.
Банк қызметкерлерiн ... ... ... оларды соған сай
келетін ережелер мен ... ... ... ... ... негізгі элементі болып табылады.
Несиелік саясат ... ... ... ... ... өз ... ... саясаттың қабылдаған бағыттарын
іске асыру жүйесі ретінде тұжырымдауға болады.
Несиелік саясатта мынадай элементтер ... ... ... ... ұйымдастыру;
• несиелік портфельді басқару;
• несиелеуге бақылау жасау;
• құзыретті бөлу принциптері;
• несиелеуді таңдаудыц ... ... ... жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
• несиелермен жасалатын ағымдық жұмыстардын принциптері;
... ... зиян шегу ... ... ... жүзінде несиелік саясатты іске асыру тәсілдері мен әдістерін белгілі бір
формада, яғни соған сай келетін мынадай үш кұжат ... ... ... ... ... ... ... нұскаулыктары;
сондай-ақ аталмыш үш кұжат ерекше бір қүжатта - «Несиелік саясат ... ету» ... ... ... ... асыратын
белімшелер ... ... ... несиелік
нұсқаулықтар мен несиелеу ... ... ... мен ... ... ... - бұл ... несиелік кызметті жүзеге асыратын
барлык қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай сұрақтар қарастырылады:
... ... ... ... ... және ... тәртібі;
• несиенің кепілхаттар және ... ... ... ... ... ... және ... процесті
ұйымдастыру ережелері;
• қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәртібі;
... ... ... талаптар;
• несиелеудің айрықша түрлері бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша қүжаттар айналымын стандарттау ... ... әр ... ... үлгілсрі жатуға
тиіс. Ондай құжаттарға: ... ... ... ... ... ... шарт және т. б. жатады.
Несиелік нүскаулық ... ... іске ... ... ... ... ... білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік кызметтің нақты бір ... ... ... ... қарыз алушы туралы қажетті ақпараттар жинау және
несиелік кабілетіне ... ... ... ... ... ... ... болар зиян процесін қамтитын несиелік
процестің барлық ... ... ... ... ... ... ... несиелеу процесін ұйымдастыруға бақылау жасауға негіз
ретінде болу;
• несиелеуді жүзеге асыратын бөлімдердің ... үшін ... және ... ... ... ... бөлімдердін жетекшілері үшін ... ... ... ... ... кұралы;
• Несиелік талдау және аудит бөлімі жұмыскерлерiнiң тексеруді жүзеге
асыруына негіз болатын талаптарды анықтау;
Коммерциялық ... ... ... іске ... ... ... ... жұмысқа ерекше көңіл бөлініп және қосымша бақылау
жасалуға тиіс.
Несие саясатының бірқатар элементтері несие саясатының түрлері ... ... ... ... түрлері туралы мәселе тың, жаңа
отандық және шетелдік экономика әдебиетінде егжей-тегжейлі қарастырылмаған.
Сол себепті ол ... ... ... берейік. Комерциялық банктің несие
саясаты төмендегідей жіктеледі.
1-кесте Комерциялық банктің несие саясатының критерийлері ... ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынастағы несие саясаты ... ... | ... ... ... ... ұсыну бойынша ... ... ... бойынша |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... бойынша |Қысқа мерзімді несие бойынша |
| ... ... ... ... ... |Агрессивті ... ... ; ... бойынша |Дәстүрлі, классикалық |
| | |
| | ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... бойынша ... түрі ... ... рыногында |
| ... ... |
| ... рыногында ... ... ... несие саясаты: |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... ... несие саясаты; ... ... ... (ауыр, жеңіл, тамақ өнеркәсібі); |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... шаруашылық ұйымы; |
| ... ... |
| ... ... және т.б. ... ету |Қамтамасыз етілген ... беру ... ... ... етілмеген несие беру бойынша ... ... ... несие берудегі саясаты: ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... (жоғары пайызбен) ... беру ... ... бойынша несие бергенде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түрлі критерийлер
жатыр. Бұл жерде ұсынылған сыныптаманың жалғыз еместігін атап ... ... Өзге ... қарай несие саясатының ... да ... ... ... банктердің ең алдымен банк пен оның ... ... ... ... ... ... береді. Сондай-ақ, ол қайтарымды негіздегі ресурстарды тартуға
және оларды банк ... ... үшін ... ... ... Бұл
жерде банк қызметіндегі тәуекелді басқарудың негізі де несиелік саясат
екенін атап ... жөн. ... ... ... ... ... ... келеді. Несиелік саясат түрін таңдау кезінде банк алдымен
өз капиталын өсіруді, табысын көбейтуді көздейді ... ... сан ... ... мүмкін. Осы айтылғандарды қорытындылай келе ... ... ... саясат – банктің өз клиенттеріне несие беру
жұмысындағы, банктің белгілі бір аймақта, белгілі бір жұмысындағы, банктің
белгілі бір аймақта, ... бір ... ... өз ... жүзеге
асыру үшін жасаған шаралар жүйесі. Несиелік саясат несиеті реттеу ... ... ... ... ... дамыту барысындағы
басым бағыттарды, екіншіден, несие жетіктерінің ... ... ... ... банктің несие саясатының ішкі құрылымы болады.
Біздің пікірімізше, комерциялық банктегі ... ... ... ... 1) ... процестің негізгі бағыттарын әзірлеу
жөніндегі банк стратегиясы; 2) ... ... ... ... банк
тактикасы; 3) несиелік саясаттың орындалуын бақылау.
Шетелдік экономикалық оқулықтарда ... ... ... ... мен ... анықтауға мүмкіндік беретін несиелік
саясат бойынша құжат әзірлеу (меморандум) жиі ұсынылады .
Мысалы, Дүниежүзілік банктің «Банк ісі және ... ... ... редакциясымен) деген басылымында несиелік ... ... ... құжат жасауды ұсынады. Онда несие бойынша көрсетілетін
құжаттама және несие бөлімі қызметкерінің ... ... ... ... жұмыстың аясы тар. Бұл жерде банктің ... ... ... ұйымдастырудың тактикасы мен ғана шектеледі. Жоғарыда
келтірілген ұстанымға қарағанда комерциялық ... ... ... ... ... моделінің негізгі ережелерін қалыптастыру қажет
болып көрінеді.
Несиелік саясаты әдістемелік тұрғыда оңтайландырудың отандық және
әлемдік ... ... ... ... ... банктегі
несиелік саясатты қалыптастырудың төмендегідей нұсқасын ұсынуға болады:
• Несиелік саясаттың ... ... мен ... ... операцияларды басқару аппараты және ... ... ... ... әр ... кезеңдерінде несиелік
процесті ұйымдастыру.
• Банктік бақылау және несиелік процесті ... ... ... және ... ... ... әдістемелік міндетті талаптардан туған бұл теориялық ... ... ... несиелік саясатты оңтайландырудың ... ... ... ... ... комерциялық банктің несиелік
саладағы стратегиясын анықтайтын ... ... ... ... ... болу ... Одан ... бағыттар банк қызметкерлерінің
несиелік операцияларды басқару жұмысында банктің тактикасын анықтайды ,
банктің ... ... және ... ... ... ... ... , несиелік процесті бақылау және басқару
шараларының жүйесін белгілейді . Несиелік ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты және несиелік
саясатты қалыптастырып, несиелік процесті ұйымдастыруда міндетті болып
табылады, ... ... ... ... ашу үшін қажет.
Банктің несиелік саясаты, біріншіден, клиенттер мен ... ... ... ... ... банк ... ... белгілейтін және осы басым ... ... ... ... ... Бұл ... ... (оның
ішінде несиетік) басқару қабілеттілігі нақты ... ... ... айналысатын банк басшылығының бөліктілігіне және
қызметкерлердің сыныптамалық деңгейіне байланысты.
Жалпы, несиелік саясатын ... ... ... ... ... бағыттарын, ұстанымдары мен мақсаттарын көздесе, ал тактикасы –
несиелік келісім жасау, несиелік процесті ... ... осы ... ... ... ... үшін қолданатын қаржылық және басқа
құралдары. Сөйтіп, несиелік саясат банктің ... ... ... ... ... жасайды, қызметкерлердің күш-қуатын
біріктіріп, ұйымдастырады, қателіктер мен ... ... ... ... ... ... ... саясаттың ұйымдастыру
нысандарында, яғни оны жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... ... құру
қағидалары
Банктердің несиелік саясаты және стратегиясы. Қазіргі нарықтық
экономиканың ... ... ... банк ... ... ... жеке тұлғаларды несиелеу мәселесі ... ... ... ... ... сай жүргізіледі.
Несиелік саясат - банктің жалпы даму стратегиясының ... ... ... ... ... Несиелік саясатты несиелік
процестің ... ... мен ... оны іске ... ... ... ... сай құжаттамаларға қажетті шарттар анықтайды. Банктің
ішкі несиелік саясатының мақсаты – өз ... ... ... ... операцияларды жүргізгенде тәуекелдерді азайту.
Қазақстан Республикасының несиелік қызмет туралы заңдарына, соның
ішінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... банк ... несиелеу ережелерін шығарады. Ережелер
жалпы басымдылықтарды, несиелік қызмет аумағындағы ... ... мен ... ... ... ... ... анықтайды. Сонымен қатар банктің ... ... ... шешу үшін ... ... жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілерді
несиелеудің нәтижесінде сапалы несиелік портфельді ... ... тыс ... ... ... ... мен
құрылымының тиімділігін қамтамасыз ету;
➢ Банк активтерін орналастырудың табыстылығы мен ... ... ... ... ... ... төлемділік, қамтамасыз етушілік
және несиелерді мақсатты арналымға пайдалану шарттарына сай жүргізіледі.
Банк несиелік қызметін ... ... ... ... ... Банктің нормативті-құқықтық актілері мен өзінің ішкі
ережелеріне сәйкес ... ... ... ... ... аймақтарында жүргізеді. Несиелер кәсіпорындарға, ұйымдарға,
кооперативтерге және басқа да шаруашылық ... ... ... ... ... ... көрсетілетін қызметтеріне тұрақты
сұранысы бар, сонымен ... ... ... ... ... жоғары өтімді
кепілді ұсынатын жеке кәсіпкерлерге ұсынылады.
Несиелік нарықта қаражаттарды орналастыру үшін, банк өз қаражаттарын,
депозиттік ... ... ... ... және ... ішкі нарықта және халықаралық қаржы нарықтарынан ... мен ... және ... да ... үшін ... ... пайдаланады.
Банктер тұтынушылық, коммерциялық және ... ... ... ... ... ... пен басқа банктік ұйымдардың,
корпорациялардың және ... ... ... несиелік
ресурстарын мақсатты орналастыру үшін агенттік қызметтерді атқарады.
Банктің даму ... ... және ... қалыптасқан
экономикалық жағдайларға байланысты несиелік саясаттың ... ... ... коммерциялық несиелеу аумағында:
➢ сауда, өндіріс және т.б. сфераларындағы ... және орта ... ... ... ... байланыс, көлік және тұтынатын ... ... ... ... ... өндіру және өңдеу;
➢ қысқа мерзімді банкаралық несиелерді ұсыну;
- ... ... ... ... ... ... және ... гарантияларды алу,
аккредитивтерді ашу және банк-серіктестермен шығарылған аккредитивтерді
қолдау;
➢ клиенттердің ... ... ... ... ... ... инвестициялық несиелеу аумағында:
➢ күнделікті ... ... ... ... ... және орта ... ... қаржыландыру;
➢ әлемдік стандарттардың сапасына сай ... ... орта ... және ұзақ ... ... ... несиелеудің аумағындағы басымды проектілер ... ... өтеу ... ... көлемді және сенімді өткізу нарығы бар, шикізат және ... ... ... ... шығару және жаңарту;
➢ жабдықтың қаржылық лизингті қолданылуымен;
➢ жеңіл, тамақ, полиграфиялық, фармацевтикалық және ... ... ... ... ... ... және орта ... бар импорт ауыстырушы өндірістерді жаңадан салу,
сонымен ... ... ... және ... құру;
➢ Қазақстан Республикасының Үкіметімен және халықаралық ұйымдармен
ұсынылатын рентабельді проектілерді қаржыландыру.
Банктер негізінен несиелік саясатта ... ... ... ... ... ... Банктің тәуекелдерді оларды түбегейлі талдағаннан кейін ғана
алуы;
➢ Тәуекелдерді болдырмау;
... ... және ... ... ... ... ... инвестицияларды қысқарту үшін белсенді жұмыстар
жүргізу;
➢ Несие беру ... ... ... тек ... ... ... ... қатар болашақтағы ақшалай ағымдардың
есебімен және ... ... ... ұсынылған проектінің
түбегейлі құқықтық талдауының нәтижесінде болады;
➢ Тәуекелдерді азайту мақсатында несие алушылардың қызмет түріне,
салаларына және ... ... ... ... ... Тәуекелдерді қабылдаудың нәтижесінде банкті үлкен шығындарға алып
келуді болдырмау. Түсетін табыстар тәуекелдің жалпы сомасын ... ... ... ... тәуекелдің шектерін орнату және
оларға бақылау жасау;
➢ Банкпен халықаралық несиелік рейтингті алу.
Ішкі несиелік саясатты жүргізетін негізгі мүше – ... ... ... ... Ол ... ... анықталған және
директорлар Кеңесімен бекітілген міндеттер ішінде қызмет атқарады. Банктің
Несиелік комитеті несие, гарантия беру, ... ашу және ... ... және ... қаржы институттарының несиелік
желілеріне қызмет көрсету үшін құрылған органдарына ... ... ... да ... ... шешімдерді қабылдауға шектелген
міндеттерді анықтайды. Несие беру бойынша ... ... ... ... ... толық сараптаудың нәтижесінде
қабылданады. Түбегейлі ... ... ... ... ... Банктің
Несиелік комитеті, несиені сараптау мен басқаруға жауап беретін ... ... үшін ... ... ... жұмысшы топтарды
қалыптастырады. Несиелеу, несие беру процедурасы, несиелерді өтеу және
қызмет көрсету ... ... ... ... мен ... ... қызметтерді, негізінен коммерциялық ... ... мен ... және ... да ... құрылымдық
бөлімшелері атқарады.
Несиелік саясат несиенің бағасы мен валютасы сияқты несиелеудің басты
шарттарын анықтайды.
Несие бағасы нарықтағы сыйақы ... ... ... ... мүдделерден), банк активтері мен
пассивтерінің экономикалық құндарынан, Қазақстан Республикасының ... ... ... ставкасына, несиеленетін жобаның мазмұнына
және басқа да факторларға байланысты қалыптасады.
Сыйақы ... ... ... ... ... ... Кеңесімен оларға анықталған құқ ... және ол ... ... ... ... Банктің несиелік тәуекелдерді басқару ұстанымдарына
сәйкес, ол ... ... ... өзі ... Банк ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкісінің валюталық
баламада фиксацияланған ... ... ... қатар шетел
валютасында, негізінен АҚШ долларымен беріледі.
Несие валютасы қаржыландырылатын жобаның ... және ... ... ... ... байланысты Несиелік комитетпен
анықталынады.
Банктің несиелік саясатын оптимизациялау қағидалары және белгілері.
Банктің несиелік саясаты қағидаларының ... ... ... арқау
болмаған. Онымен қоса, қоғамның экономикалық ... ... ... ... әрекет ету шарттары, көрініс алу мен қолдану формаларын
ғылыми тану - бұл ... ... ... ... ... ретінде бізге аян.
Несиелік саясаттың қағидалары несиелік процестің негізі ... ... ... толық билеген сайын, коммерциялық банктің оның
өтімділігі мен ... ... ету ... ... ... бола ... саясаттың астарымен біз оны жасау мен ... ... ... ... ... ережелерін түсінеміз.
Несиелік саясат макроэкономикалық деңгейде ... ... ... ... және әрбір нақты коммерциялық банктің
несиелік саясатына ортақ қағидалары түсіндіріледі.
Банктің несиелік саясатының ... бір ... ... ... өз іс-әрекеттерінің озық нәтижелеріне деген
қызығушылығын ынталандырады және несиелік саясатты жалпы халық ... ... ... зор ... ... Банктің несиелік саясатының
негізгі міндеті несиенің оның мәніне сәйкес қолданылуын қамтамасыз ... ... ... ... саясат оның қағидаларын жүзеге ... ... ... ... ... несиелік саясаттың сапасы ең
алдымен оны шарттаушылардың принциптерін орындау дәрежесімен анықталады.
Банктің ... ... ... ... қағидалары несиелік
саясаттың ғылыми негізделуі, ... ... ... ... тұтастығы мен ажырағысыздығы болып табылады, ... ... ... реалийлері мен субъективті факторларды ... ... ... ... ... қана ... ... құрылым ретінде), оның персоналы мен клиенттерінің (соның
ішінде тұрғындардың) мүдделерін толыққанды ... ... ... тек қана ... ... саясат өзінің белгілі бір даму
сатысында банк ... ... ... ... ... келеді. Демек, тек
қана ғылыми негізделген саясат банк (орталық та, коммерциялық үшін де) ... ... ... әрі қалаулырақ болады.
Коммерциялық банктің несиелік саясатының ... ... ... ... (себебі әрекет ететін әрбір банктің мақсаты барынша
мүмкін ... ... табу ... ... ... және ... ... банк табысты кез-келген бағамен емес, ол өзінің іс-
әрекетін жүзеге асыратын нарық ... ... ... ... несиелік саясаттың қағидаларының ... ... ... несиелік саясатының қағидалары
| ... | ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясат элементтерінің | ... | |
| | ... ... ... ... саясат критерийлерін, коммерциялық банктің тиімді
несиелік саясатының критерийлерін бағалау проблемасы туындайтыны ... ... ... ... ... - банк экономистерінің жауыр болған
жұмысы, жемісті жұмыс алғышарты мен ... ... ... ... ... реттеудегі мүмкіндіктердің кең кешені несиелік
саясаттың оптималды нұсқасы проблемасын туғызады.
Осылайша, коммерциялық банктің оптималды ... ... ... ... жабуы және белгілі пайда, таза табыс ... ... ... деп ... ... ... қағидасы). Онымен қоса, банктік
қызметтегі табыстың немесе тіптен ... ... ... несиелік
саясаттың нәтижесі деп қарастыруға болмайды. Банктің несиелік саясатын
жасау стратегиялық және ... ... ... ... ... ... ... және оның несиелік саясатының ішінара
басымдылықтары банктердің несиелік ... ... ... ... ... ... Жалпы,
коммерциялық банктің несиелік саясатының осы қағидаларын ... ... ... ... ... ... ... болады.
Теориялық тұрғыдан статикалық және динамикалық оптимумды ажыратқан
жөн. Статикалық оптимум мысалы, банктің даму ... ... ... ... мен қызметтердің санын, банктің бар ресурстарымен
қол жеткізілген еңбектік, материалдық, қаржылық динамикалық параметрлерін
анықтаумен ... ... ... ... ... ... ол ... мерзімі ішінде орын алған пропорциялар,қаражаттар мен
инвестициялар көздерінің құрылымы туралы ақпарат алуға мүмкіндік ... бұл ... ... ... үшін ... себебі есептік баланста
балама жоқ. Банктерді қоса алғанда экономиканың кез-келген субъектісінің іс-
әрекетінің негізіне жататын жоспарлық ... ... ... ... саясат бойынша жоспарлық құжат) дайындау қажеттілігі осыдан
туындайды. Банк қызметіне қатысты коммерциялық ... ... ... оның ... ... ... анықтайды, соның ішінде:
клиенттің сапасын, оның несиелік және төлем ... ... ... ... ... ... және өтеу); несие бағасы,
проценттік ставка деңгейі; арнайы жағдайлар, мысалы, жеңілдіктер; ... ... ... шығындар деңгейі.
Коммерциялық банктің оптималды саясаты - бұл ... ... оның ... ... ал ... мен тәуекелдіктері
минимумға ұмтылатын саясат деп қорытынды ... ... ... ... ... ... проблемасы
экономиканың субъекттері ретінде оптималды шаруашылық жүргізу критерийлерін
жасаудан бастап қоғамдық ұдайы өндіріс құрылымын жетілдірумен ... ... және ... мәселелердің кешенін қамтиды.
Пайданы ұлғайтуда көрінетін табыстылық қағидасы банк дамуының бөлек
уақыттық ... ... ... ... ... оны ... болады.
Төмендегі графикте коммерциялық банк жұмысының табыстылығына қатысты
бекітілген параметрлерге жетудің үш мүмкін жолы көрсетілген. [2]
пайда
Кезен
Сурет-1. ... ... ... ... ... Автормен арнайы мамандану әдебиет көздерінен алынған
Әдетте дамудың мүмкін болжамдысы ортаңғы нұсқа болып табылады.
Дегенмен банк ... ... ... ... және оның шынайылығын
толық ескеру үшін оқиғалардың дамуының ... ... ... ... ... танылмаған айқындылық адекватты емес саясаттың құрылуына немесе
банк үшін ... ... ... ... ... ... ... басқару
шешімінің қабылдануы саясаттың өзгеруінен болатын ... ... пен ... ... салыстыруды қамтуы керек.
"Коммерциялық банктің несиелік саясаты баға-пайда-процент механизміне
негізделеді. Несиеге деген артудағы ... ... ... ... пен ... арақатынасы өзгереді және ссудалық процент артады.
Бұл несиелеуді кеңейту, коммерциялық банктермен қосымша несиелік ақшаларды
жасау ... бос ... ... ... ... білдіреді.
Бұндай жағдайда бос өтімді резервтердің салымдарға қатынасы қысқарады,
өтімділік квотасы төмендейді. ... бұл ... ... ... қысқартуға бағытталған рестрикциондық ақша саясатының нәтижесі
емес, ... ... ... ... ... экспансиясының
салдары."[3]
Банктің саясатты жүргізуден келетін пайданы арттыру үшін (соның
ішінде депозиттік, несиелік, проценттік және т.б.) банк ... ... ... яғни банктік саясаттың барлық элементтерін тұтастықта,
байланыстылықта ... ... ... ... ... асыру құралдырын
түрлендіріп қолдануы керек. Соның ішінде несиелік саясат ... ... ... ... яғни ... банктік несиелік саясатын
жасауға негіз болған талаптардың ... ... ... ... ... ... несиелік саясаттың қағидаларын
ескеріп және ... ... ... ... ... еткен жағдайда
тиімді әрі оптималды болып саналады. Ұқсас тұрғылар оптималды ... ... ... есеп-шоттарда депозиттерге қаражаттар тарту
деңгейі), валюталық саясатты, проценттік ... ... ... ... саясаттың ел экономикасына жалпы әсер етуі ... ... те ... мүмкін. Бір жағдайларда ол өндіргіш күштердің
дамуына ... ... ... ... ... өндірістің даму
қарқынын тежейді, төмендетеді.
Тиімді несиелік саясат экономиканың дамуына оң ықпал тигізеді, бірақ
оның өмірде орын алуы үшін ... ... ... ... ... ... және ... мақсаттарға жету үшін нақты мақсатты
бағытталған іс-әрекет қажет.
Банктік қадағалау органдары коммерциялық ... ... ... ... ... ... оның бар-жоғы; екіншіден,
несиелік саясаттың принциптерін ұстау сапасы яғни ... ... ... ... ... орын ... ... адекваттылығы,
тиімділігі, оптималдығы және т.б.
Міне, сондықтан ... ... ... саясатының
элементтерінің шарттастығы яғни тұтастығының принципі несиелік ... ... орны мен ... ... осы ... ... білу
қажеттілігін анықтайды. Шындығында, несиелік саясат принциптері өзара тығыз
байланысты. Бір принциптің бұзылуы қалғанын ... ... ... ... ... принциптерінің осы байланыстылығы және
шарттастығы ... ... ... ... ... Кейбір элементтерге толығырақ тоқталайық.
Банктің депозиттік саясаты (тар мағынасында банктің жалпы ... ... ... ... ... ... және
оларды тиімді басқаруға қатысты банктік ... ... ... ... ... - бұл ... мен басқа кредиторлардың
қаражаттарын тартуға қатысты банктің стратегиясы мен ... ... банк үшін ... ... едәуір тиімді комбинациясын
анықтау. Депозиттік саясаттың мақсаты банк өтімділігінің ... ... ... ... белсенді алу ... ... ... ... ... ... табу ... бірақ бұл ескеруді қажет ететін тәуекелге де байланысты
(негізінен бұл ... ... ... болатын табыстар мен тартылған
қаражаттар арасындағы қатынас).
Батыстың дамыған елдерінің экономикалық әдебиетінде депозиттік ... ... ... ... мәселесін реттеуге үлкен көңіл бөлінген.
Ақша айналысын тиімді бақылау және ... үшін ... ақша ... ... болжаудың және реттеудің ... ... ... ... ... елдерінде қолданылатын ең көп
тараған ... ... ... ... анықтау болып табылады.
Қазіргі таңда ... банк ... ... ... ... ... 75-ке жуық ... агрегат бар. Ақша массасының құрамын түрлі
компоненттреді енгізудің түрлі принциптері осы ... ... ... ... ... ... қатысты өзінің
міндеттемелерін уақытында орындау қабілеті ... Банк ... ... ... ... ... ... (ақшалылық) дәрежесі
жоғары болады. Ең жоғарғы өтімділікке М0 (қолма-қол ақшалай ... ие. Ақша ... ... ... параметрлерін, айналыстағы ақша
массасының жағдайын сипаттайтын бірнеше көрсеткіштерді тәжірибеде қолдану
ақша айналысының даму тенденциясын, сондай-ақ ... ... ... береді, бұның ақша несиелік сфераның реттеу ... ... ... ... банктің едәуір маңызды ресурстарының бірі болып табылады,
себебі ол өз ... ... ... және ... ... делдалдығымен банктің басқа клиенттеріне деген несиені білдіреді.
Бұл ретте бюджеттік қаржыландыруға жүгіну қажетсіз болып қалады.
Депозит ... ... ... ... пен ... ... айналымынан көңлін бөледі, ал бұл ақша массасының тауарлар мен
қызметтер нарығына деген ... ... ... ... ... саясатын қалыптастыратын
негізгі факторлар
Несиелік операциялар банк үшін де, ол қызмет көрсететін аймақ үшін де
маңызды, ... ... ... ... көптеген факторларға
көңіл бөлген жөн. Едәуір көлемде осы ... ... ... ретті
резервтерінің көлемі мен құрылымын және инвестицияларын анықтайды. Олардың
маңыздысы мыналар:
• Капиталдың болуы
• Несие түрлерінің тәуекелділік және табыстылық дәрежесі
... ... Ел ... жалпы жағдайы
• Ақша-несие саясаты мен қаржы саясатының ... Банк ... ... мен ... Банк ... ... аймақтың несиеге мұқтаждығы.
Банк капиталы салымшылар мүдделерін қорғауға бағытталған. Капитал мен
депозиттердің ара қатынасы банк өзіне ала ... ... ... Салыстырмалы түрде ірі капиталы бар банктер әрі ұзақ , ... бар ... ... ... ... ... істеуі үшін пайда (таза табыс) қажет, сондықтан
барлық банктер ссудалық саясатты құруда осы факторды ескереді. Кейбірі ... ... ... ... ... мұқтаждығы бар банктер пайда шешуші мәнге
ие емес банктермен ... ... ... саясатты ұстануы
мүмкін. Мұндай агрессивті саясат сауда-саттық және өнеркәсіп ... ... ... қарағанда, әдетте едәуір жоғары процент
әкелетін ... ... мен ... ... ... ... ... несиелік саясатын тұжырымдай отырып, банк ... мен ... ... ... ... Банк ... ... және екінші ретті резервтер құралғаннан кейін, несиелер
беруге құқылы. Резервтердің қос түрі ... ... ... ... деген сұранысты ескеруге бағытталатындығына қарамастан,
болжанбас ... ... ... ... ... ... ... назар қоюға мәжбүр етеді.
Несиелік саясатқа банк қызмет ... ... ... ... ... маусымдық және циклдық ауытқуларға сезімталдығына
қарағанда, көбінесе оның тұрақтылығы либералдық несиелік саясатты жүргізуге
септігін ... ... ... мен өсу кезеңдерінде салымдар
шаруашылықтық тұрақтылықтарға қарағанда, жедел ауытқуларды бастан өткереді.
Бұл ... ел ... ... ... ... ... Жаплы шаруашылық
жағдайға кері ықпалын тигізетін факторлар ірі ... ие ... ... ... да өз ... ... қоймайды.
Банктердің ссудалар ұсыну қабілеті ақша-несие саясатына ... ... ... ... ... ... қосымша
резервтер ұсынылса, банктің ссудалық мүмкіндіктері арта ... ... ... өз ... ... тежелетін немесе қысқаратын
жағдайға ... ... ... ... ұстанады.
Банктің несиелік саясатын жасауда ... ... ... кәсіби біліктілігі елеулі мәнге ие ... ... ... сауда-саттық және ... ... ... ... ... ... өз ... қозғалмайтын
мүлік кепілдігіндегі ссудаларды ұсынумен ... ... ... несиелеріне маманданған болуы да мүмкін. Банктердің тұтыну несиелері
саласына араласа бастауының мүмкін себептерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... несиенің белгілі бір
аясындағы өзге банктердің ... ... әсер ете ... ... ... банктердің несиелік саясатына қызмет көрсетілетін
аймақтың өзіне тән ерекшелігі әсер етпей ... ... ... ... мақсаты қызмет көрсетілетін ... ... ... Егер банк мұны ... оның ... ету мәні ... ... қонымды және экономикалық негізделген ... ... заем ... ссудалар беруге моральды түрде міндетті. Мысалы,
банктер мал шаруашылығы үстем аймақтарда бұл саланы ... бас ... олар өз ... ... ... ... ескере белгілеуі
қажет.
Банктің ішкі несиелік саясатын анықтайтын ... ... өз ... ... ... ... және алыс күндердегі басымдылықтары:
табыстылық, өтімділік, клиентураны кеңейту, жаңа ... ... мен ... жаңа түрлерін ендіру және т.б.) мыналар:
➢ Банктің несиелік әлеуеті;
... жеке ... ... мен ... Депозиттердің тұрақтылығы;
➢ Орындалған операциялар мен көрсетілген қызметтер спектрі;
➢ Ссудаларды қамтамасыз ету;
➢ Банк персоналының кәсіби ... ... ... ... Банк ... ... ... сапасы;
➢ Риск-менеджмент деңгейі.
Коммерциялық банктің ... ... ... ... ... мен өтіміділік резервінің айырмасынан шығатын
шамамен анықталады. Коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... ... нормасына және банкпен өзі
үшін ... ... ... ... ... ... Әрбір
коммерциялық банк өтімді қаражаттардың төменгі резервін жасауға және өзінің
өтімділігі, сенімділігі, табыстылығынан туындай келе, ... ... ... ... тырысады. Коммерциялық банктің несиелік
әлеуетінің деңгейі, өз кезегінде, келесі факторлармен ... ... ... ... ... ... құрылымы мен
тұрақтылығы; ҚР ҰБ-гі міндлетті резервтер деңгейі; ағымдағы өтімділікті
ұстап тұру үшін ... ... ... ... ... жалпы сомасы мен құрылымы. Несиелік әлеует қаражаттарын
қолдану тиімділігіне шарттар кешені сақталғанда қол жеткізіледі, егер:
➢ өтімділіктің қажетті ... ... ... ... ... ... барлық жиынтығы қолданылғанда;
➢ несиелік әлеуетте жоғары табысқа қол жеткізілгенде
Аталмыш заңдылықтарды банк өтімділігі мен ... ... ... ... ... ... саясатты жасауға қолдану
қажет. Несиелік әлеует қаражаттарын үлестірудегі банк саясатының ... бірі банк ... көзі мен ... құрылымының
сәйкестігін қамтамасыз ету. Банктік қызметтің арнайылығы мен ақша
ағымдарының ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін, яғни несиелік әлеует қаражаттарының
жеделдігіне қарағанда, едәуір ұзақ ... ... ... ... ... ... және ... тәжірибе несиелік әлеует
қаражаттарының трансформациясы банк өтімділігі проблемасының шығуының
негізгі ... бірі ... ... ... ... үшін банк ... мен пассивтерін сомалары мен мерзімдері
бойынша реттеу орынды.
Несиелік әлеует қаражаттарының сандық және сапалық ... мен ... ... ... тұру ... маңызды фактор болып табылады.
Банктің несиелік әлеуеті банктің несиелік және проценттік саясатын
анықтайтын факторлардың бірі. Ссудаларға деген ... ... пен ... ... ... ... ... проценттік ставкасы
артады. Кері жағдайда - ол төмендейді, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың арақатынасымен
ғана емес, оның ресурстарының ақылығы дәйегімен реттеледі.
Несиелеу тәуекелдігінің дәрежесі ... ... ... ... заем алушының типі (клиенттер құрамы), қарыз алушының
қаржылық жағдайы, ... ... ... мен кепілдік бар-жоғы,
тәуекелдің уақыттық үлестірілуі бойынша ... Осы ... ... ... сома ... проценттік ставка айқындалады.
Шынында, коммерциялық банктер қызметінде ... ... ... ... банк ... ... түрліше болады.
Мамандандырылған банкте өнімді өндіру технологиясы алғашында ... ... ... тәукелді кәсіпорындарды несиелеумен байланысты
жоғарлатылған тәуекелдер үстем болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... алу, кепілзат
құқығы мен т.б жүзеге асыруды ... ... ... банктерде басқалармен
қатар берілген саланың экономикалық дамуымен байланысты ... ... жөн. ... ... әрбір банк объективті және
субъективті себептерге байланысты ол ... ... ... ... ... ... тиімді моделін жасауға кірісуі
керек.
Банк клиенттерінің құрамы банктің тәуекелдікті және оның ... ... ... ... ... бір заем ... немесе бір-
бірімен байланысты заем алушылар тобына, ... ... ... ... ірі ... банк ... ... Сондықтан, ірі несиелерді
ұсыну тәуекелін реттеу тәсілдерінің бірі ... ... ... ... Банк ... таңдауға, қаржылық ауқаты тұрақсыз клиенттерді
несиелеуге таңдауды дағдарыстық емес тұрғыдан қарағанда ... ... ... артады. Несиелік тәуекел бір клиенттің бірнеше банкке
шашыратқанда да пайда болады. Бұл ... ... ... қолданылуына,
клиенттік қаржылық жағдайы мен оның тәуекелдіктерін қате бағалауға, соның
салдарынан ссуданың қайтарылмай қалу ... ... әкеп ... ... телу ... уақыт жағдайында маңызды фактор
болып есептеледі. Жалпы экономикалық және саяси тұрақсыздық ... ... ... ... жалпы заем алушыларды
қысқамерзімді несиелеуге бағдар алады, бұның көптеген ... және ... ... ... ... ... ... маңызы зор.
Несиелік тәуекелді сипаттауда коммрциялық банк депозиттердің
тұрақтылығын, ... ... ... мен ... ... керек.
Несиелік тәуекелдерді төмендету үшін берілген банк ... ... ... тұрақтылығы коэффициентін есептеген
жөн және депозиттерді ... ... ... мәліметтерді
басшылыққа алуы қажет. Сондай-ақ депозиттерді қалыптастыруда пайда болатын
пороценттік тәуекелді ескерген ... осы ... ... банктің ұсынатын операциялары мен
қызметтерінің спектрі бір рет бекітіліп, өзгеріссіз болып табылмайды. ... өмір мен ... ... және т.б. ... ... ... ұсынылатын операциялар мен қызметтердің түрлері мен сипатын
анықтаудағы критерий болып, олардың рентабельдігі мен бәсекеқабілеттігі
табылады. ... ... ... ... ... әсерін тигізетін
факторлар қатарын ескеру керек: сұраныс, ... ... құн, баға ... баға), банктік қызмет пен т.б. тұрған өмірлік цикл кезеңі.
Банктік қызметтер мен ... ... ... ... ... даму ... бағалау үшін коммерциялық банктің ... ... ... және ішкі ... ... ғана аздық етеді. Олардың
қызметіне әсер ету бағасын берген де ... ... ... ... негізделген жасауға мүмкіндік беретін нарықты ... ісін ... ... ... ... ... шекаралары бар.
Несиелік саясаттың шекараларын анықтауыш шек, ... ... ... ... ... ... саясаты мыналармен анықталады
деп айтуға болады:
• коммерциялық банктердің ... ... ... және ... ... ... ... көрініс тапқан ҚР ҰБ
жалпы ақша-несие саясаты;
• "Несиелік ... ... ... ... ... коммерциялық
банктің дербес стратегиясы мен (тактикасы) әрекет ... ... ... ... мен ... ... ... шекаралар
жоғарыда қарастырылған факторлардың ықпалымен ... ... ... ... ... ... саясаттың шекаралары
экономиканың қажеттіліктерімен, ал ... ... банк ... ... ... ... немесе кең
ресурстық базасымен және олар әрекет ететін нарықтың конъюнктурасымен
анықталады.
Несиелік саясат ... ... ... мынадай: экономикалық
шекаралар, олар нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың ықпалымен және ... ... ... ... ... ... ... ой
түйінімен анықталады; әкімшілік шекаралар (банк іс-әрекетінің нормалары мен
нормативтері (ҚР ... ... ... ... өзімен бекітілетін
несиелік операцияларды орындауға шектер мен несиелеудің бақылау сандары);
несиелік қатынастардың ... ... - ... ... ... ... ... және ішкі ... ... және банк ... ... ... ... ... шекаралар (несиелік ... ... ... кеңістік шекаралары (банк қызметінің
географияық, аумақтық шекаралары); ... ... ... ... ... және сандық шекаралар (несиелік әлеуетпен анықталады;
несиелеудің шектері мен бақылау сандары); несиелік ... ... ... ... ... ... терең талдауды қажет етеді. Орын алған
экономикалық ... ... ... ... ... келесідей
негізгі бағыттарын ұсынуға болады:
- персоналды таңдау және даярлау (несиелік саясатты жүргізу ... ... ... ... ... ... бағалау және бақылау;
- тәуекелдік дәрежесін ескергендегі баға құралу;
- банк ... ... ... ... ... мен ... түрлері бойынша; банктің ... ... ... үшін. Банк диверсификациялау саясатын көп жүргізген
сайын, банк соғұрлым ерекше банктік тәуекелдікті шектейді, ... ... ... ... тек ішкі ғана ... ... де ... Мысалы, біздің банк үшін сыртқы болып табылатын
нарықтық тәуекел мүлдем ... ... ... есеп және ... салу ... ... несиелер бойынша
орын алатын жоғалтулардың орнын толтыруға резервтер қалыптастыру;
- проблемалы ... ... ... және қадағалау.
Алынған талдау нәтижелерін ескеріп, банк кейінгі даму стратегиясын
жасай алады. ... ... ... ... ... дәл ... ... даму бағыттарына енгізілген түзетулерді негіздеуге
мүмкіндік береді.
Бұл ретте коммерциялық ... ... ... ... процесті
ұйымдастыруға қатысты:
- елдегі экономикалық және ... ... ... және ... банктің қалай баға беретінін, осы факторлардан туындай
келе, ол өзінің несиелік іс-әрекетіне ... ... ... ... ... ... қандай шектеулер қоятынын;
- нарықтардың қандай мақсатты нарықтары мен сегменттерін банк несиелеу
үшін ұтымды әрі ... және ... ... ... ... ... заем алушылар олардың несие қабілеттігін талдау позициясынан
алғанда қандай талаптарды қанағаттандыруы керектігін;
- нормативтік база, ... және ... ... ... сондай-
ақ акционерлердің жалпы жиналыстарының ... ... ... ... ... ... ... нақтылауы қажет.
Банктің ішкі саясаты мыналарды қамтуы керек:
➢ несиелеу процесін басқару орындары мен бөлімдерінің құрылымы;
... ... ... мен ... бекіту;
➢ параметрлеріне қарай несиелерді бекіту процедурасы;
➢ несиенің сапасына байланысты банк үшін ... ... ... ... банк өзіне тиімді деп тапқан капиталдың өтімділігі, табыстылығы мен
жеткіліктігі және дағдарыстық деңгейден дағдарыстық ауытқулар;
➢ банк міндетті деп ... ... ... ... ... қызметкерлеріне қойылатын талаптар және т.б.
2. «ТУРАНАЛЕМБАНК» АҚ-НЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ... ЕТУ ... ... ... САЯСАТЫ
2.1. Банктің қаржыны тарту саясаты және оның негізгі элементтері
Тәуелсіз Қазақстанның экономикасы сыртқы ... ... мен ... ... ... ... ... мен
өсулер қатарын бастан өткергеннен кейін, тұрақтану кезеңіне көшті. Мұның
бәрі, әрине, қаржы секторының ахуалынан да ... ... ... ... ... активтерді табысты әрі сенімді орналастыру, ... ... және ... ... ретінде қызметтер сапасын ... ... ... ... ... секторы мен тұрғындарға қызметтер
көрсетуге үлкен назар аударылуда. Соның салдарынан орын ... ... ... ... ... банктер басқа едәуір белсенді әрі икемді
қаржылық институттарға өз орнын береді.
"Банк Туран Алем" ... ... ... 1997 ... 15 ... ... "Туран Банк" акционерлiк банкi мен "Әлем Банк
Қазақстан" акционерлiк банктерiн ... құру ... № 73 ... ... Осы ... сәйкес Қазақстан Республикасының Қаржы
министрлiгiмен "Банк Туран Алемнiң" акцияларын ... ... ... ... ... ... қоғымының аты 1998 жылдың 1
қазанынан бастап "Банк Туран ... ашық ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың 26 қыркүйегiнен
ААҚ "Банк Туран Алем" атауы АҚ "Банк Туран Алемге" өзгертiлдi.
2001 жылдан ... Банк ... ... ... ... ... институттар ене бастады.
• Европаның Реконструкция және Даму Банкi. (EBRD)
• Райффайден Централ Банк ... ... ... ... ... ... Үкiметiнiң инвестициялық компаниясы (DEG)
• Голландияның Даму Банкi
ЕРДБ. Европаның ... және Даму ... ... Банк
үшiн стратегиялық өте маңызды элемент болып табылады. Дәлел ретiнде 2001ж
ЕРДБ басқада шетелдiк 4 инвесторлармен ... Банк ... ... айтуға болады. Арнайы жасалған жоба бойынша ЕРДБ-iнен ... ... АҚШ ... құрайды.
2003 жылдың бiрiншi жартысында ЕРДБ 4 жылдық синдицирленген қарыз
бөлiндi. Бұл несиелендiрудiң маңыздылығы ол ... ... ... орта ... ... нарығына жол ашты. ЕРДБ-нiң ... АҚШ ... ... ал 20 млн АҚШ ... ... ... iрi комерциялық банктерiнен тартылды.
Ауыл шаруашылығын дамыту мақсатымен БТА және ЕРДБ бiрлесiп 25 млн ... ... ... ... жобасын iске асырды. 2001 жылдың
бірінші жартысынан бастап АҚ "Банк Туран Алем" мен ЕРДБ ... ... ... қолхат" жобасын енгiзу мақсатында әрекет етуде. Бұл жоба
бойынша екi ... ... - ... және ... ... қаржыландыру
қарастырылған.
Бiрiншi кезең "несиелiк линия" деп аталады, ол 25 млн АҚШ ... жыл ... ... ... ... ... келiсiм бойынша ағымдағы
қаржыландыру 2003 жылдың 18 ... ... ... ... ... " деп ... екiншi кезеңдi қаржыландыру ережелерi
қарастырылуда.
RZB (Raiffeizen Zentralbank Desterreich AG, Vienna, Austria) ... ... ... ең iрi ... ... иелiк етедi және
де "Туран Алем" банкiмен ең негiзгi шетелдiк ... ... ... ... адамы Банк Директорлары кеңесiнiң мүшесi болып
табылады және де ол iрi жобаларды қарастыру және ... ... ... Банк стратегиясын анықтау мен өзгертуге, корпоративтiк
басқару саясатын анықтауға және ... ... ... ... арасындағы кешендi қарым-қатынас аясында, RZD эксперттердi ұсынған,
твиннигтiк жобаны жүзеге ... ... ... ... ... ... бiрлеседі.
IFC, банк акционерi бола отырып БТА-ның ұзақ мерзiмдi жобаларын
қаржыландыру үшiн жалпы көлемi 15 млн АҚШ ... ... ... ... ... Алем " ... стратегиялық әрiптестерiн табуда және тартудағы
негiзгi әрiптесi болып табылады. Қазiргi кезде БТА Лизинг ... ... ... ... iрi Жапониялық ORIX компаниясымен
келiссөздер жүргiзiлуде.
DES- KFW-мен аффилирленген немiс инвестициялық компаниясы банктiң ... бiрi ... ... 2003 ... ... ... бар ... пакетiн иемденiп, Банктiң RZB-дан кейiнгi ... ... DEG екi рет ... жетi ... ... ақша ... 2000ж ... евроға және 2003ж 10млн. АҚШ долларына,
сонымен қатар Банк ... ... ... 10млн АҚШ ... 5 ... несие ұсынды.
Қазiргi кезде Банк KFW/DEG-мен БТА Ипотеканы қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... Алем"
• Корпоративтiк клиенттердiң iрi базасы.
(30000-нан астам)
• Депозиттiк базаның дамуы бойынша бiрiншi орында
(500000-нан астам жеке шоттар)
• Қазақтан және бiрнеше ... ... ... КНР, Беларусь,
Қырғызстан) кеңейтiлген филиалдық желiлер (22 ... ... ... ... ... Пластикалық карталар нарығында бастылардың бiрi (iшкi нарықтың 20-30%
айналымын құрайды).
• Банк сауданы қаржыландыру нарығының 31% құрайды.
Рейтингтер.
Банк екi ... ... ... ... ... Standart & ... Бұл агенттiктер келесiдей кредиттiк рейтингтер
беруде.
3-кесте. Standart & Poor`s ... ... ... Standart & Poor’s 8 ... 2004 жыл |
| ... ... рейтингi |BB–/B |
| Ұзақ ... ... ... |BB– |
| ... ... депозиттiк рейтинг |B |
| ... ... ... ... ... |BB– ... ... | |
| ... ... ... ... ... ... ... негізінде |
|құрастырылған ... ... ... ... ... ... 19 тамыз 2004 жыл |
| Ұзақ ... ... ... |B a1 |
| ... ... ... ... |NP |
| ... ... рейтингi |D– |
| ... ... ... ... ... |Baa2 |
| ... ... |
|Ескерту-Автормен «Туран ... ... ... ... ... ... ... сөздерi бойынша «ТуранАлемБанк» АҚ
республикадағы iрi филиалдық желiсi бар жүйе ... банк ... ... бас ... бiрге 22 филиалы, 186 есеп-айырысу ... ... ... капиталы 2002 жылмен салыстырғанда 55,32% көбейдi және
30683млн теңгенi құрады.
2003 жылдың 31 желтоқсанында банк автивi 373064 млн ... ... 2002 ... ... 65,4% ... ... ... бойынша
таза табыс 4620млн. теңгенi құрады.
Жалпы айтқанда «ТуранАлемБанк» АҚ -ның ... ... және 2003 ... 11сәуiрiнде Standart & Poor’s агенттiгiнде
банктiң депозиттiк "В+"-тан "ВВ–"-қа сәйкес деп болжады.
Негізгі міндеттер былайша сипатталды:
... ... ... ... транспорт ... ... ... ... мен ... ... сияқты
секторларына белсенді ету;
• жеке тұлғалар - ірі ... ... ... ... ... жалақыны төлеу, түрлі тұтынушылық
несиелеу бағдарламалары, ... ... ... және т.б.;
• банктің бағдарламалық-техникалық базасын толық жаңарту.
Осы міндеттерге сәйкес банк бөлімшелері ... ... мен ... ... ... клиенттерді тарту,
сондай-ақ ақша аударымдары, тұтынушылық және ... ... ... ... және ... инкассалау сынды жаңа қызметтер ... ... ... ... ... ... бірден-бір маңызды бәсекелестік артықшылықтары республиканың
барлық өңірлерін қамтитын Қазақстандағы екінші ірі филиалдық желіге ... ... ... ... оптимизациялау, екі деңгейлі басқару
жүйесін, сондай-ақ бағалау мен бақылаудың жаңа ... ... ... ... ... клиенттер алдында абыроймен қызмет
жасап ... ... мен ... соңғы жылдар ішінде біршама
артты, бұл корпоративті клиенттер мен ... ... ... ... Бұл ... проценттік және проценттік емес табыстың
тұрақты арту ... ... ... 2004-2005 жылдардың 31 желтоқсанына сәйкес «ТуранАлемБанк»
АҚ экономикалық көрсеткіштері. (млн.тг)
| Көрсеткіштер | 31 ... |
| |2004ж |2005ж |% ... ... ... |373,064 |618,302 |6 5,7 |
| ... капитал |20,979 |28,320 |34,99 |
| ... ... |30,683 |50,328 |64,02 |
| ... ... |6,745 |9,396 |30,62 |
| ... ... |239,847 |409,517 |70,74 |
| ... ... ... |117,051 |143,256 |22,38 |
| ... ... |140,318 |226,710 |61,52 |
| ... ... |7,182 |14,099 |96,31 |
| Бір ... ... ... |3,246 |3,862 |1 8,97 ... «Туран АлемБанк» АҚ-ның мәліметтері негізінде ... ... ... ... ... «ТуранАлемБанк» АҚ жалпы активтері
2005 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 373,064млн.теңгеден 618,302млн.теңгеге
жеткен, яғни 65,7% ... бұл ... да ... ... жұмысының
бірден-бір айғағы. Жарғылық капитал 2005жылы 2004жылмен ... ... ... капиталға келетін болсақ, ол 2004 ... ... ... бұл ... 50,338млн.теңгеге жеткенін
айта кеткен жөн, басқаша айтсақ 64,02% ... ... ... ... жылы 9,396 млн. тг. деңгейіне жетіп, 2004 жылмен салыстырғанда ... ... ... көрсеткіш берілген несие көлемі жалпы айтқанда ... ... және де ол 2005 жылы 2004 ... салыстырғанда 70,74 %-ке өсіп,
409, 517 млн.тг. деңгейіне жеткен. Қазіргі таңда мұны ел ... ... даму ... ... түстіндіруге болады , өйткені
экономика дамыған ... онда ... ... ... мен жеке ... мұқтаждықтарына душар болып несие алуға ... ... ... бос ... бар ... өз қаражаттарын табыс табатын ... ... да, сол ... ... ... АҚ ... несие
мекемелерінің қаржылары 2004жылмен салыстырғанда 22,38%-ке өсіп, 143,256
млн.тг құрағанын айтпаса да ... ... ... алып жатқан жылдары халық өз ... ... ... ... және де өкінішке орай сол жылдары
инфляция әсерінен көптеген адамдар шығынға ұшырады да халықтың оған ... ... ... ... да бұл кезең біршама артта қалып, ... ... ... ... ... Сонымен 2005 жылы
халық ... 2005 ... ... 61,52 %-ке ... бұл ... жағдай деп айтуға болады. Бөлінбеген табыс 2004 жылы ... ... 2005 жылы ол 14,099 ... ... яғни ... ... ... %- ке өскен. Ал соңғы көрсеткіш бір акцияға базалық табыс 18,97 %- ке
өскенін айта ... ... ... ... ... ... ... айта отырып,
«ТуранАлемБанк» АҚ барлық жағынан дұрыс бағытта жұмыс істеп келе жатқанын
шын мәнінде айтуға ... АҚ ең ... iрi ... ... үшiн қызмет
көрсететiн банк болып табылады. Ол жайында оның активтерiнiң көлемi мен
(ЖҰӨ-н 13,9%) ... ... ... ... қарасақ түсiнiктi.
Сонымен бiрге Қазақстанның экономикасы негiзгi ... iрi ... ... яғни негiзгi банк несиелерiн бiрнеше ... ... деп ... ... ... ... банктiң зерттеулерi
бойынша 50 ең iрi компаниялардың ... ... ... 1999 жылы ... 5 жыл ... ... деңгейi бiршама төмендеген, алайда әлде
де – жоғары деңгейде ... ... АҚ 44 мың ... ... ... ең iрi 10-20 ... ... деңгейi соңғы 3
жыл iшiнде күрт ... ... Оның ... ретiнде несие портфелiнiң
өсуi мен басқа несие алушыларды несиемен қамтамассыз ету болып отыр ... мен КБС (кiшi ... ... ... ... ... алынған
Екiншi себебiн айтсақ, iрi клиенттердiң санының шектеулiлiгi болып
отыр.
3-сурет 2003-2005ж ... ... ... ... портфелінің
шоғырлануы
Ескерту-Мәлiметтер www.bta.kz сайтынан алынған.
Банктiң ортамерзiмдiк мақсаттарына сәйкес шетелдiгi және ел ... ... 20/80 ... деп болжалуда. Шетелдiң үлесiне
активтердiң 20% шоғырландырылды, ... ... ... ел iшiне
бағытталады деген сөз.
Табыстылығы жоғары ... бiрi ... ... және ТМД ... ... банк ... қызметтерiнiң күштi жақтары осы елдерде кең тараған
деп айтуға болады. Шет елдердегi «ТуранАлемБанк» АҚ ... ... ... ... 10-400 млн. ... ... ... iрi қаржы-
өнеркәсiптiк топтармен қатысы жоқ компаниялар болады деп жоспарлануда.
Сонымен бiрге ... АҚ ... өкiлi ... ... ... ... мен ... қаржыландыру қызметтерiн көрсету
жөнiнде өз жұмысын шектейтiнiн айтқан банктiң мұндай маркетингтiк ... ... ... банк ... азайтуға бағытталған. Бұл қызметтер
жайында айтатын болсақ Банк Қазақстандық нарықта осы ... ... ... орынды иеленiп отыр, яғни 2004 жылдың 30 қыркүйегiне сәйкес
146млрд теңгеге саудалық қаржыландыру ... ... ал ол ... ... нарықтың 35% құрайды.
4-сурет 2005 жылғы БТА АҚ ... ... ... үлесі
Ескерту-Мәлiметтер ... ... ... ... ... ... болып жеке тұлғаларға несиелер мен
кiшi және орта бизнес ... ... ... ... ... бойынша iрi
корпоративтi клиенттерге қарағанда үлесi азырақ.
Қазiргi таңда ... ... ... ... ... ... ол ... банктiң дұрыс стратегиясы негiзiнде жүзеге асқан болып табылады.
Бiрiншiден, банк 1998 жылдан ... ... ... шыға ... Қазiргi
кезде банктiң 22 филиалы мен 189 есептей кассалық бөлiмдерi бар. Бұл өз
кезегiнде географиялық ... кең ... ... ... ... 2005ж БТА АҚ ... ... ... ... ... ... ... банк басқарушыларының ойынша, нарықтың ең ... ... жеке ... ... ... ... ... және
көлiк алуды несиелендiру болмақ. Осыған орай банк ... даму ... ... ... қоса жаңа түрлерiн көрсету.
- Арнайы маркетингтiк бағдарламаларға ... ... ... ететiн клиенттердi несиелендiру.
- Банкноттар жүйесiн әрi қарай жетiлдiру мен ... ... ... ... жүзеге асыру үшiн банкке үлкен қаржылық ... ... ... ... ... ... отыр. Кiшi және
орта бизнестi несиелендiру 2005 жылы 775млн. доллар құрап ... ... ... ... ... екi жыл ... ... аумағында
сақталуда. Шетелдiк тәжiрибеге сүйенсек қаржылық глобализациялану
нәтижесiнде iрi және орта ... ... ... ... ... болады, ал жергiлiктi кiшiгiрiм банктер кiшi және
орта бизнестi және жеке ... ғана ... ... таңда банкпен іс-әрекетінің негізгі мақсаттары мен бағыттары
және жүйелі ... ... ... ... ... жақын
күндердегі жұмыс еншісінде. Басты мақсат болып банктің ... ... ... Сондай-ақ қазір тәуекелдіктердің барлық түрлерін
басқаруды бір блокка орталықтандыру, олардың мониторингісі мен басқарудың
кешенді жүйесін құру ... ... бұл банк ... ... және ... ... ... жемісті шешуге, несиелік
тәуекелдікті реттеу механизмін ... және ... ... ... ... ... деңгейін көтеруге мүмкіндік береді.
Осыған байланысты қазіргі ... жаңа ... ... ... ... ... амалы шығындарды топтастыруға және
олардың өтелу мерзімін төмендетуге мүмкіндік береді, жер-жерде ... ... ... ... пен ... ерекше жағдайлар
туғызады. Филиалдардың санын кемітпей біріктіру және ... ... ... ... стандартын енгізу өзекті болып отыр.
Басқару икемділігін ... ... ... ... және
бөлімшелер қызметін қаржылық нәтижелердің өсуіне бағдарлау бағытында
банктің ұйымдастырушылық құрылымын қайта құру ... ... ... отырып, стратегиялық даму,
құрылымдық саясат, тәуекелдіктерді басқару мәселелерімен ... ... ... мен бөлімшелердің уәкілеттіктерін кеңейту жоспарланып
отыр, соның ... ... ... ... ... ... желісін басқару қиыншылықтарын жеңу, шешімдердің
қабылдану және ... ... ... факторлардың ықпалын
шектеу, басқару жүйесінің ... ... ... ... ... үлестірілуінде тиімді тепе-теңдікке қол жеткізу көзделіп
отыр.
Ұйымдастырушылық құрылым және ... желі ... ... мен ... ескеріле оптимизацияланбақ. Басқаша
айтқанда мобильді ете отырып банк құрылымын модернизациялау, қайталанбалы
қызметтердің орын ... ... ... ... ... ету
жоспарлануда.
Маңызды бағыттардың тағы бірі банктің техникалық жарақтануын
жоғарылату ІТ (ақпараттық ... ... ... Бұл ... ... ... арттыруға, төлемдердің өту ... ... ... жаңа ... ... ... ... жетілдіруге, есеп айырысулардың жылдамдығы мен ... ... ... ... ... ... отырып, электрондық
құжат алмасуды дамытуға мүмкіндік береді.
Персоналдың кәсіби ... ... ісі ... ... ... мен ... қызметкерлерінің профессионалдық деңгейін
арттыруға көңіл бөлінуде. Өкінішке орай. қазір персоналды ... ... ... ... ... ... онша ... бұл
кадрларды жоғалту тәуекелін тудырады және даярлау мен ... ... ... ... Банк ... бұл мәселені түбегейлі
өзгертпек.
Халықаралық ... ... ... ... ... жүргізу көзделіп келеді. Банктің капитализациялану ... ... ... ... ... ... ... синдикаттық
заемдарға қол жеткізуге көмек берері сөзсіз.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... арттыру үшін ресурстық базаны кеңейту мақсатында қаражаттарды
тарту мерзімін ұзарту, ресурстардың жалпы құнын ... ... ... ... ... ... параметрлері
бойынша оптимизациялау жоспарланып отыр.
Өз қызметтерінің тартымдылығын арттыру үшін Банк салым өнімдерін
несиелік және ... ... ... ... ... ... ірі сатып алуларға деген, оқуға ақы ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған
біріккен сызбалар жасалады, яғни басқаша айтқанда, банк ... ... ... ... үшін ... емес ... қолдану
қарастылып отыр.
Қаржыландыру мен несиелеуді ұсынуда Банк клиенттеріне кеңестер беру
мен ... ... ... ... мән қойылмақ. Жоғарыда аталғандардың
барлығы клиенттермен ұзақ мерзімді ... ... ... және ... ... ... ... ауытқу
тәуекелдіктерін қысқартып, оларды едәуір божамды әрі жоспарлы ... ... ... мақсаттарға жетуге деген нық сенімділік аяғына дейін
пайдаланылмаған зор банктің әлеуетіне, дифференциалдық клиенттік базаның,
кәсіби білікті ... ... ... ... ... ... қолайлы
инвестициялық климатты, инвестициялар салуға біздің ... ... ... жөн. Осыған байланысты жоспарланған
қадамдарды инвестициялық жобалар деп ... ... ... ... ... ... ... нақты секторына бағытталады.
«ТуранАлемБанк» АҚ өз клиенттеріне банктік қызметтердің барлық түрін
ұсынатын әмбебап банк болып табылады. ... өз ... ... тобынан, ел экономикасының барлық салалары мен сфераларындағы
меншіктің барлық формасындағы компаниялар, ... және ... ... мен ... ... ... арасынан көреді.
Банк барлық өз клиенттерімен нық әрі ұзақ мерзімді серіктік қатынастар
орнатуға ынталы және ... ... ... ... ... мен ... қажеттіліктерін молынан қанағаттандыруға ұмтылады.
«ТуранАлемБанк» АҚ табыстарының ... ... ... ... ... ... ... 2004-2005 жылдарға «ТуранАлемБанк» АҚ -ның табысын талдау.
|№ | Бап | 2004ж | 2005ж |% ... |
| 1| ... ... ... ... |49,827 |61,68 |
| |-несиелер |26,263 |45,444 |73,03 |
| ... ... |4,257 |3,682 |- -13,5 |
| ... ... ... бойынша |298 |701 |135,23 |
| 2 | ... мен ... |6,456 |9,297 |139,36 |
| ... ... | | | |
| 3 | ... емес ... ... |3,884 |7,722 |98,81 |
| ... ... ... ... | | | |
| ... |589 |38 | |
| |ды алып ... кейінгі табыстар| | | |
| ... ... ... | | | |
| ... шы |1,517 |1,980 |30,52 |
| ... шегергеннен кейінгі |573 |6,078 |-9327 |
| ... |-260 |-478 |83,8 |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... табыстар(шығындар) | | | |
| ... да ... |1,002 |567 |56486,8 |
| ... ... ... АҚ-ның мәліметтері негізінде |
| |құрастырылған ... ... онда ... бойынша табыстар 2004 жылы 30,818
млн.тг. құраса, ... ол 49,827 ... ... яғни 61,68% ... ... ... ... кеткен болатынбыз, ол несие алушыға тез арада
қарыз ақшаның қажет болу себебінен, ... ... ... өз қаржысын
табысты түрде орналастырумен және бағалы қағаздарды алумен байланысты.
Пайыз табыстарына жатпайтын ... ... ол ... болып отыр, оның дәлелі 2004жылы 3,884 ... ... 2005 ... ... ... яғни 98,91% ... бұл ... жақсы көрсеткіш.
Сақтандыруға кеткен шығындар жылдан жылға көбеюде, және ол 2004жылы
2005жылмен салыстырғанда 83,8% өскен.
Айта кететін жайт ол ... да ... ... ... 2004 ... млн.тг. болса, 2005 жылы 567 млн.тг. деңгейіне жеткен, яғни ол
керемет тез ... бір жыл ... ... байқаймыз, басқаша айтсақ ол
56486,8% өскен, демек нарықта сұранысы жоғары қызмет ... ... ... ... ... «ТуранАлемБанк» АҚ -ның шығыстарын
талдау.
| № | Бап | 2004ж| 2005ж| % |
| | | | ... |
|1 | ... ... ... ... | | | 57,75 |
| |- ... ... бағалы қағаздар |15,763 |24,867 |82,01 |
| |- Халық салымдары |5,711 |10,395 |41,33 |
| |- ... ... ... ... мен |6,177 |8,730 |48,18 |
| ... ... |3,875 |5,742 | |
|2 ... мен ... ... ... | 137 | 303 |121,16 |
|3 | ... емес ... барлығы |10,021 |14,222 |41,92 |
| |- ... ... мен ... ... |3,432 |4,388 |27,85 |
| |- ... және операциондық шығыстар |3,919 |4,537 |15,76 |
| |- Тозу және ... |926 |1,029 ... |
| ... салығын есептемегендегі салық шығыс- | | | |
| ... |955 |1,604 |- 5853,8 |
| |- ... да ... |338 |2,293 |- ... ... ... ... ... ... құрастырылған|
Жалпы кестедегі мәліметтерді талдай келе пайыз бойынша шығыстар 2004
жылы 15,763 млн.тг. болса, 2005 жылы 24,867 млн.тг. дейін өскен, яғни ... ... 57,75% ... ... мен ... ... ... 2003 жылы 137 млн.тг.
болған және ол 2005 жылы 303 ... ... яғни 121,16% ... болды.
Пайыздық емес шығыстар 2004 жылы 10,021 ... ... ... ... ... да 41,92% ... алғанда 2004-2005 жылдарды алатын болсақ «ТуранАлемБанк» АҚ
жұмысы табысты болған деп айтуға болады, өйткені ... ... ... шегергенде таза табысты табуға болады да ол біздің жағдайымызда
2004 жылы 4,620 млн.тг, ал 2005 жылы ол 7,303 ... ... ... 58,07% жоғарылаған, бұл өз кезегінде оңтайлы көрсеткіш болып
табылады.
Сату департаменті. Сату ... ... жеке ... бөлімі
болып табылады. Өз міндеттері мен қызметін жүзеге ... ... ... ... ... ... және банк ... бірігіп жұмыс
істейді. Департамаент құрылымы мен қызметкерлер саны алдында тұрған
міндеттерге ... ... және ... ішкі ... ... ... Департамент аумақтық менеджерлер мен тарту
бөлімінен тұрады. ... ... ... - ... ... ... заңды және жеке тұлғаларды тарту арқылы банк ... ... ... Бұл міндетті жүзеге асыру үшін департамент ... ... банк ... тарту бөлімдерінің мамандарын оқыту;
➢ оқу материалдарын құрастыру;
... ... ... ... ... банк ... тарту бөлімдерінің қызметкерлерінің кәсіби
шеберлігін ... ... ... ... ... курстар, жұмыс орнында оқыту және т.б.);
➢ әр менеджердің сату көрсеткішін бақылау;
➢ банк ... ... ... менеджерлерінің сату
нәтижелерін құрастыру және ... ... сату ... сапа және сан жағынан тікелей бақылау;
➢ мотивация;
➢ банк филиалдарының тарту бөлімдерінің қызметкерлерінің ... ... және ... банк ... ... бөлімдерінің қызметкерлерін сату
нәтижесі бойынша марапаттау есебін бақылау;
➢ банк филиалдарының ... ... ... ... ... ... ... менеджерлер жүктемесін тиімді түрде бөлу және банк ... ... ... ... үшін ... ... ... бөлуді бақылау;
➢ сату көрсеткіштерін жүйелі және дұрыс енгізу мен ... ... ... ... ... оның негізінде өтпелі
жағдай және клиентпен мүмкін қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... жеке менеджерлерге
бекітілген және жалпы аймақтағы ағымдағы ... мен ... ... ... ... банктің ақпараттық-аналитикалық бөліміне аналитикалық базаны
құру және толықтыру үшін аумақтардағы әлеуметтік-экономикалық
жағдай туралы ... беру және ... ... клиентке банк ұсынатын өнімдер мен екі жақты байланысты
қалыптастыру туралы ... ... ... және бақылау;
➢ банк филиалдарының тарту ... ... ... ... ... ... ... мен бақылауды
сақтауы;
➢ банк филиалдарының тарту ... ... ... туралы барлық қажет ақпаратты банк қызметтерін көрсету
жалпы ... ... ... бөлімдері. Бұл бөлімдер банк өнімдерін аумақтарда сату мәселесі
бойынша банктің жалпы саясатын қамтамасыз ету мақсатында құрылды. ... ... бас банк пен ... ... құрылымдық бөлімдерімен қатаң түрде
бірігіп жасайды. Бөлім ... ... мен ... ... ... ... ... филиал директоры тағайындаған бөлім
бастығы басқарады, ол филиал ... ... ... мен ... ... басты міндеті - банк
өнімдерін банк қызмет көрсету бөлімдеріне клиенттерді – ... және ... ... ... ... тиімді түрде ұймдастыру. Бөлім келесі
қызметтерді атқарады:
➢ банк филиалдарының ... ... ... ... банк филиалдарының әуелетті клиенттері үшін банктік ... мен ... ... ... банк ... жаңа ... ... филиалдар қызмет
көрсететін клиенттерді ұзақ ... үшін ... ... ... ... ... ... бағдарламасын енгізу үшін әуелетті
клиенттер ... ... ... және ... қызмет
көрсетуде оның мүмкін қажеттілігін бағалау;
➢ банк өнімдерін сату мен маркетинг мәселері бойынша аймақтық
бәсекелік орта ... ... ... ... ... ... ... есеп беруді бас банктің ақпараттық-
аналитикалық бөліміне беру;
➢ заңды және жеке тұлғалар ұшін жаңа банктік ... ... ... ... ... мен құрастыруға қатысу, ұсыныстарын
даярлау;
➢ аймақтағы бас банктің қазіргі және ... ... ... ... ... ... ... жасау және банк
өнімдерін сатуды жақсарту үшін бас банк пен филиалдардың басқа
бөлімдерімен біріге қызмет жасау.
2.2. Банктің ... ... ... және оның ... ... ... екінші деңгейдегі банк болып
табылады және ол Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... ... ... ... АҚ -ның
несиелік саясатының стратегиясы, мақсаты және міндеттері «ТуранАлемБанк» АҚ-
ның ішкі ... ... ... ережеде айтылған.
Банктің стратегиясы клиенттер үшін тиімді шарттар арқылы ... ... ... ... ... мен ... тұрақты
несиелік рейтингісін қалыптастыруға бағытталған.
Банк стратегиясының мақсаттары мыналар:
• несиелеуден ... ... ... ету;
• несилік тәуекелдерді оптимизациялау;
• стратегиялық мақсаттарға сай экономика салаларын басымырақ несиелеу;
• клиенттерді тарту;
... ... даму ... сай ... ішкі несилік саясаты несиелік
қызметін келесі міндеттерді шешу үшін ... ... банк ... мен ... ... ... сфераларын
кеңейту;
• корпоративті несиелеуді кеңейту;
• банктің тұрақты клиенттік базасын қалыптастыру;
• несиелік портфелдің диверсификация деңгейін жоғарлату;
- тұрақты ... ... ... үшін ... ... үшін банк салым түрінде ... және жеке ... ... қатар ішкі және халықаралық қаржы нарығынан займдарды
тартады. Банк коммерциялық және инвестициялық несиелеу жүргізеді, сонымен
қатар ... ... пен ... ... және ... ... ... ресурстарын мақсатты орналастыру үшін агенттік
қызметтерді атқарады. Банк ... ... ... ... ... ... ... мерзімділік;
• қайтарымдылық;
• коллегиалды шешу, яғни оларды бір тұлғамен шешу мүмкін емес;
• несиелік қызметтің функцияларын банктің түрлі құрылымдық бөлімшелеріне
бөлу;
... және ... яғни ... ... ... ... түсіну және сақтауын қамтамасыз етететін
бақылау бөлімшелерінің ... ... сай банк ... ... ... келесі басымды
салаларды анықтайды:
- мұнайгаз өнеркәсібі;
- қара және ... ... ... ... ... ... энергетика;
- ауылшаруашылығы;
- тамақ өнеркәсібі;
- көлік және коммуникация;
- сауда;
- ... ... ... ... ... ... ... биологиялық, ядерлық, термоядерлық қаруландыруды өндіру мен
шығару;
• сыртқы ортаны ластайтын, экологиялық зиян өндірістерді;
• қоғамдық ... ... ... және дауыс беру алдындағы
кампанияларды жүргізетін ұйымдарды.
8-кесте. «ТуранАлемБанк» АҚ өз ... ... ... (млн. ... ... | 2004 | 2005 | % ... ... несие |252,774 |429,906 |70,07 |
| | | | ... ... |1,718 |7,158 |316,64 |
| | | | ... |293 |593 |102,38 |
| | | | ... |278 |754 |171,22 |
| | | | ... ... |55 |739 |225,45 |
| ... |233,118 |439,150 |72,13 ... ... ... ... мәліметтері негізінде ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылы 2004-мен
салыстырғанда 70,07% -ке өскен, яғни ол 2004 жылы 252,774 млн. тг 2004 ... тг ... ... ... ... ... ... түскенiн бiлдiредi
және ол оңтайлы көрсеткiш. Жалпы кестеде көрсетiлегн ... ... ... байқалады, алайда ерекше өскен ол жай вексельдер – 2005жылы
2004-пен салыстырғанда 1225,45%-ке өскен, ол Банктiң ... және ... бос ... ... ... ... байланысты.
9-кесте. 31.12.2005.ж бойынша несиелер бойынша % мөлшерi.
| | ... | АҚШ ... |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | 2003 | 2004 | 2005 | 2003 | 2004 | 2005 |
| |11-25% |20-33% |12-30% |9-22% |12-26% |12-24% ... ... ... ... мәліметтері негізінде |
|құрастырылған ... 2004 ... 2003 ... ... ... ... атауға
болады, бұл несиеге деген сұраныстың жоғары ... ... соң ... ... түсiндiруге болады, ал 2005 жылы 2003 жылға
қарағанда 2003 жылдық ... ... ... ол АҚ ... ... бiршама
азайтып, клиенттерге несие алуға мүмкiндiгiн жоғарлату мақсатын байқауға
болады, сонымен қатар басқа бәсекелестерi де аз ... ... ... ... келесi түрлерiне берiлген
( млн. ... ... ... ... | 2003 | 2004 | 2005 ... ... |121,186 |219838 |378,226 |
| | | | ... тұлғалар |12,765 |27,222 |37,405 |
| | | | ... ... |801 |7,506 |2,829 |
| | | | ... басқару органдары немесе|706 |518 |282 ... ... | | | |
| | | | ... |2,433 |34 |368 |
| ... | 137,913 |439,150 |
| |235,118 | ... ... ... ... ... ... ... ... ... мұқият қарасақ, «ТуранАлемБанк» АҚ негiзi iрi компаниялар
және компаниялар жұмыс жасайтынын айтуға болады. 2005 ж ... ... өз ... ... 16,44%, яғни 72,916 млн. тг 10 ... ... Бұдан шығаратын қорытынды банктiң ... ... ... ... ... ... АҚ ... жылға несие көлемiн, оны алған
субъектiлер және пайыз ... ... ... Ендi ... қай ... ... ... Негiзгi несиелендiрiлген экономика секторлары.
| | 2003 | 2004 | 2005 ... ... |27,583 |53,538 |86,582 ... ... |12,765 |27,222 |57,405 ... |14,547 |32,506 |45,271 ... ... |11,661 |30,350 |41,030 ... және ... ... салу |8,495 |10,759 |40,478 ... және газ ... |11,710 |29,841 |37,295 ... үй салу |177 |7,104 |21,806 ... ... |6,124 |15,242 |20,924 ... |10,400 |3,541 |20,001 ... саласы |10,161 |9,254 |12,160 ... сала |3,061 |3,558 |8,874 ... ... ... |2,319 |1,991 |5,631 ... ... |6,303 |1,480 |5,174 ... ... ... |3,291 |7,173 |4,678 ... және терi илеу ... |45 |688 |4,675 ... iсi |994 |549 |3,860 ... |335 |4,612 |3,857 ... үй ... |595 |362 |3,607 ... сала |1,134 |7,125 |1,865 ... мен резинкадан өнiмдер өндiру|1,195 |1,243 |1,301 ... | | | ... мен ... |1,413 |– |516 ... ... |1,546 |– |8 ... |2,059 |6,980 |12,152 ... |137,913 |255,118 |439,150 ... ... АлемБанк» АҚ-ның мәліметтері негізінде ... ... ... көрсетiлгендей банк 2005 жыл бойынша көтерме сауда
субъектiлерiн көп қаржыландырған, екiнше ... жеке ... ... тг), ... ... ауылшаруашылығы (45,271млн. тг). Жалпы
алғанда АҚ-ның экономиканың ең ... ... ... ... ... айтсақ қате болмайды. Осылайша «ТуранАлемБанк» АҚ өз және ... ... ... ол ... ... ... ... кеткен
ұстанымдарды (төлемдiлiк, мерзiмдiлiк, қайтарымдылық) ... ... және жеке ... ... ... ұсыну шарттары. Банк
өзінің несиелік қызметін экономиканың барлық секторларында және ... ... ... ... ... сыртқы нарықтарда
жүргізеді. Банк ... ... ... кеңейтуге тырысады. Банк ірі
корпоративті клиенттерді тартуға мүдделі. Мұндай клиенттерге ... ... ... ... ... ... ... алып, банк жеке шарттарда түрлі банктік қызметтерді ұсынуға дайын.
Банктің кең ... ... ... Республикасының барлық
аумағындағы шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... және орта ... ... банк әртүрлі
несиелік бағдарламалар негізінде құрайды. ... ... ... ... жеке ... ... ... басымдылықтарды анықтайды:
• жеке тұлғаларды ... ... үшін ... кеңейту;
• жеке тұлғалардың тұтынушылық несиелеу бағдарламасын іске асыру;
• ипотекалық несиелеудің бағдарламасын ... жеке ... ... ... ... іске ... Банк ... құрылған ұйымдарды несиелейді, бірақ ол міндеттемелер
сомасын және несиелеудің бүкіл мерзіміне келетін ... ... ... ұсынған уақытта, сонымен ... ... ... ... ... мүлік ұсынылғанда, кепілді
өткізумен байланысты банктің мүмкін ... ... ... уақытта
беріледі.
• Банк жаңа бизнесті құру проектілерін, клиенттің өз капиталымен
қатыспайтын проектілерді несиелемейді.
- ... ... ... бойынша негізгі талаптар:
• банктер:
Әлеуетті несие алушы – банктерге қатысты міндетті алдын ала
несиелеу шарты болып, Қазақстан ... ... ... бекіткен
нормативтерді соңғы үш ай ішінде орындауы. ... ... ... ... ... ... жағдайын және операциялық табыстылықтың деңгейін
сипаттайтын, банк өзінің шектеулерін орнатады.
... ... ... ... ... ... ... алушы–ұйымның ретроспективті жобада жақсы даму
динамикасы;
➢ ауқымды мерзімнен асқан несиелік қарыздың болмауы;
➢ маңызды мерзімі ... ... ... ... ... ... өнім ... туралы келісім-шарт жасасқан
мерзімге, несие берушінің талаптарды уақытша алу бойынша
жазбаша ... ... ... жағдайы, төлем қабілеттілігі репутациясы
және несие алушының таза емес мәмілерден немесе қаржылық
айла-амалдары туралы ... ... ... несие алушының өндіретін өнімі немесе қызметтері, тұрақты
өткізуді және ақщалай ... ... ... қамтамасыз
ететін, нарықтағы тұрақты сұранысқа ие болу керек.
- банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғалар:
• банк белгілі бір ... ... ... ... мәмілелерге шыға алмайды:
• банкпен ерекше қатынастармен ... ... ... төлеуге;
➢ банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғадан белгілі бір
мүлікті сатып алуға;
➢ банкпен ерекше ... ... ... ... ... ... алуға.
Банк банкпен ерекше қатынастармен байланысты ... ... ... ... ... ... дегеніміз:
➢ банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғамен ... ал ... ... ... ... байланысты емес
тұлғалармен өзінің сипатына, мақсатына, ерекшеліктеріне және
тәуекедеріне ... банк ... ... ... ... алу және ... операцияны көрсеткені үшін төлем
немесе кепілді алу ... ... ... аз ... ... ерекше қатынастармен ... ... ... ... ұсынбайды. Банкпен ерекше
қатынастармен байланысты бір ... ... ... ... ... ... банктің меншікті капиталының мөлшерінен 10% аспауы
керек.
Егер ... ... ... ... ... ... ... алдындағы қаржылық міндеттемелерін орындауы, Қазақстан Республикасының
заңдарына қарсы келмейтін өз мүлкімен немесе басқа ... ... ... онда бұл ... ... ... мөлшерінің 10%
аспауы керек.
Банкпен ерекше қатынастармен ... ... ... ... ... ... капиталының мөлшерінен аспауы керек.
Банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғаға несиелік өнімді ұсыну, ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындалуын
қамтамасыз етілетін басқа тұлғаға несиелік өнім ұсыну, тек қана ... ... ... ... ... ... қызметкері
банкпен несиелік өнімдерді ұсыну бойынша қарастыруларда және шешім
қабылдауда ... ... ... ... ... ... қандайда бір оның жақын туыстарына;
➢ ол немесе оның ... бір оның ... ... басқаратын тұлға
немесе ірі қатысушы болып табылатын заңды тұлғаларға.
Банк Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... формалары бойынша Банкпен ерекше ... ... ... ... ... барлығы туралы ақпараттарды
ұсынады.
- жеке тұлғалар:
Несиелік өнімдер, тұрақты тұрғын үйі және ... ... ... ... бар, ... несиелік өнім бойынша өтімді кепілді ұсына
алатын тұлғаларға беріледі.
Несиелік ... ... ... ... ... үшін ... ...
несие алушы туралы алғы, негізгі ақпарат. Банк ... ... және ... ... ... ... болмағанда, несиелік өнімді ұсынбайды.
- Несие алушыны бағалағанда ... ... ... несие алушының ісінің репутациясы;
• активтердің құндылығы және өтімділігі;
• менеджмент сапасы;
• меншікті капиталының жеткіліктілігі;
• ретроспективті және болжамды төлемділігі.
- ... ... алу үшін ... ... банкке, келесі негізгі
талаптардың есебімен құралған, бірақ та ... ... ... ... ... ... ... шарттары;
• несие алушының қызметінің құрылымы және тарихы;
... ... ... тауарды өткізудің жобасы (жұмыс нәтижелерін
пайдалану және өткізу);
• өндірістің, тауарларды сатып алу немесе жұмыстың ... ... ... үшін ... банктің несиелік ресурстары;
• қаржылық жоба және болжамдар;
• тауарлар нарығын маркетингтік ... ... және ... ... ... ... даму ... (консорциалдық) несиелерді беру ерекшеліктері:
Синдикаттық несиелерді бергенде банк-агент пен банктер-несие
берушілер келесі талаптарды ... ... ... құру ... ... қол ... ... ұсыну туралы келісім-шарт жасасқан уақытына, сонымен
қатар ... ... ... ... ... ... Ұлттық ... ... ... және ... ... ... нормалар мен
лимиттерді орындауы;
➢ өзінің несиелік ... ... ... 25% аз, ... ... және үмітсіз банктік несиелердің болуы;
➢ жақсы репутациясының болуы.
Бір несие алушыға келетін максималды тәуекелдің мөлшерін ... ... ... беру ... ... құру туралы
келісімнен банк-несие ... ... ... ... ... ... ... ұсыну туралы келісім-шартқа сәйкес банк
мүмкін болатын шекті міндеттемелерді болжауды міндетті және оны ... ... ... және жеке ... банктің несие алушылары бола алмайды:
➢ басқа банктердегі несиелер бойынша және ... ... ... ... ... сомада несиелік қарыздың болуы;
➢ жаман атаққа ие болған серіктестіктер;
➢ санацияда болатындар немесе банкроттық процедураға шалдыққандар.
Банк қызметкерлеріне банктік ... ... ... ... ... олардың тұрғын үй, ұзақ ... ... алу, ... және ... да ағымдағы қажеттіліктерімен
байланысты қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жүргізіледі. ... ... ... ... ... шешімімен бекітілген, несиелеу
лимиттері шегінде жүргізіледі. Банк ... ... ... ... ... ... ... мен сыйақы ставкасы туралы сұрақтар, әр арыз
бойынша жеке банктің Несиелік ... ... кіші ... ... Банк қызметкерлеріне банктік несие төлемділік, мерзімділік,
қайтарымдылық және ... ... ... ... Ұсынылатын
банктік несиенің мөлшері банктің әр қызметкерлеріне қатысты жеке түрде
анықталады. Банктік ... ... ... ... ... банкте
қызметкердің жұмыс істеу стажына, перспективалығы, пайдалылығы және банкке
қызметкердің маңыздылығы, және ... ... ... бас банктің
Несиелік комитетімен (кіші несиелік комитетпен) орнатылады. ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жеке еңбек келісім-шарты жасасқан кезде, онда
ерекше шарттар айтылған банктің ... ... ... ... тыс ... және ... ... істеу мерзіміне байланыссыз болады.
Банктік несиені қайтарған және сол бойынша сыйақыны төлегеннен кейін, ... жаңа ... ... алу ... ие ... ... ұсынған
банктік несие келісім-шартын ұзарту туралы шешім, бас банктің несиелік
комитетімен қабылданады. Банктік ... және сол ... ... қамтамасыз ететін, банкке кепілге берілген, банк қызметкерінің
немесе ... ... ... жылжымалы/жылжымайтын мүлкі болуы мүмкін,
сонымен қатар Қазақстан Республикасының заңдарына қарсы ... ... ... басқа да тәсілдері.
Несиелік комитеттердің құрылымы, қызметтері және міндеттері. Несиелік
комитеттердің негізгі ... ... ... ... ... және ... ... ұсынумен байланысты операциялардан
максималды табысты қамтамасыз ету ... ... ішкі ... ... ... табылады. Несиелік комитеттің құрамына Комитеттің төрағасы,
Комитет ... ... және ... ... кіреді. Несиелік
комитеттің отырысына дайындалу, комитеттің мүшесі болып табылмайтын банк
қызметкерлері санынан тағайындалатын, несиелік ... ... ... ... ... отырысында, несиелік комитеттің төрағасы немесе
басқа ... ... осы ... ... ... ... ... Несиелік комитеттер, сонымен қатар банктің басқа ... ... және ... ... заңдарына сәйкес, несиелік
шешімдер қабылдау бойынша құқығына ие болады. Несиелік шешім дегеніміз:
... ... ... ... шешім;
➢ несиелеу шарттары туралы шешім (несиелеу мерзімі, ... ... ... ... ... ... және ... қарызды
қайтару графигі, айыптық санкциялардың мөлшері, қамтамасыз ету
тәсілдері, ерекше жағдайлар);
➢ несиелеу шарттарының өзгеруі ... ... ... өнімді ұсынудан бас тарту туралы шешім;
➢ проектіні жетілдіруге жіберу туралы шешім.
Несиелік комитеттің қызметтері:
❖ бекітілген ... және ... банк ... ... ... ... ... өнімдерді ұсыну туралы
арыздарды қарастыру және мұндай қарастырудың нәтижесінде шешім
қабылдау;
... ... ... ... (соның ішінде
комиссиялық), қарызды қайтару және ... ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ететін
нысаны мен тәсілін және басқаларды ... ... ... ... ... ... ... жағдайларын
өзгерту туралы шешімді қабылдау (соның ішінде ... ... ... ... ... ... ететін нысан
мен тәсілді ауыстыру, қайтару графигін өзгерту);
❖ банктің несиелік портфелінің сапасы бойынша, бас ... ... ... ... ... және кіші несиелік комитет пен
филиалдар комитетімен ағымдағы бақылауды жүргізу;
❖ өзінің құқы шегінде несиелеу мониторингіне бақылау ... ... ... ... ... ... портфелдің мониторингі
бойынша есептерін тыңдау жолымен;
❖ банк басқармасының төрағасы алдында несиелік комитет ... ... ... және несиелік комиттердің шешімдерін
орындамаған банктің қызметкерлеріне тәртіп жөніндегі жаза ... ... ... ету, ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдармен қарастырылған басқа да жауапкершілік
шараларын қолдану;
❖ банкте несиелеу процесіне жататын басқа ... ... ... бас банктің несиелік комитеті ... ... ... ... қалыптастыру бойынша стандарттарды ... ... ... үшін ... ... ... операциялары үшін жеке лимиттерді бекіту;
❖ келесі несиелеу лимиттерін бекіту (банк басқармасымен бекітілетін,
жеке тұлғалар бойынша, сонымен ... ... және орта ... ... тыс): жалпы несиелеу лимиті,
ұсынылатын ... ... әр ... бір ... ... ... ... валюта түрлері бойынша, қамтамасыз ету түрлеріне,
аймақ, сала ... ... ... сипатына байланысты, банк
филиалдарына;
❖ несиелік өнімдердің түріне және мазмұнына талаптарды бекіту;
❖ 100% клиенттің ақшасымен ... ... ... ... туралы шешім қабылдау бойынша жұмысын, басқа мүшелерге және
басқаратын тұлғаларға ... ... ... ... ... ... несиелік комитеттерінің құрамын
бекіту;
❖ бас банктің ... ... ... ... лимиттерінен
асатын қаржыландыру сомасы туралы ... ... ... іс жүргізуін қарастыру, және сол қарастыру нәтижесі
бойынша шешім қабылдау;
❖ несиелік өнімдер бойынша несие алушылардың қарыздарын бас ... ... ... (бас ... ... ... ... қабылдау;
❖ ай сайын кіші несиелік комитеттің жұмысы туралы есептерді тыңдау;
❖ банктің ... ... ... ... ... ... ... тәуекелмен және үмітсіз барлық несиелік өнімдерге
талдау жасау;
... ... ... ... ... да ... ... комитеттің мүшелері, несиелік өнімдерді ұсыну туралы шешім
қабылдаған ... ... ішкі ... ... іске ... ... Несиелік комитетпен шешім қабылдау үшін ... ... ... және ... ... ... табылады, оны
жан жақты айтқаны үшін несиелік комитеттің мүшелері және банктің басқа да
қызметкерлері ... ... ... ... ... тәуекелдердің түрлері және несиелеу лимиттері.
Банктің несиелік портфелімен байланысты тәуекелдер:
Өтімділікті жоғалту тәуекелі – банктің несиелік қызметінің ... ... өз ... ... және уақытында орындамау
мүмкіндігімен байланысты тәуекелдер;
Проценттік тәуекел – ... ... ... ... ... ... болу ... Ол мыналардан пайда болуы
мүмкін:
➢ банктің орналастырылған активтері мен тартылған міндеттемелерін
қайтару ... мен ... ... ... ... ... ... активтері бойынша бір жағынан және міндеттемелері бойынша екінші
жағынан банкпен әр түрлі ставкаларды пайдалану ... ... ... ... жағдайларда бағалық ұқсас сипаттары бар, құралдар
реті бойынша алынатын және төленетін сыйақыларға ... ... ... ... ... ... – банк несиелік қызметті жүргізгенде, шетелдік
валюталардың курстарының өзгеруімен байланысты шығыстардың ... ... ...... ... құнына әсер ететін, қаржы
нарығының ... ... ... ... ... құнының
өзгеруі нәтижесінде шығыстардың пайда болу тәуекелі;
Операциялық ...... ішкі ... ... ... ... ... пайда болу тәуекелі. Бұл банк
қызметкерлерімен ішкі құжаттармен анықталған процедуралар мен қызметтерді,
және несиелік тәуекелді басқару шарттарын ... ... ... несиелік өнімдер бойынша тәуекелдер:
Клиенттің тәуекелі – ... ... ... және қаржылық
жағадайын талдау негізінде анықталатын, клиенттің жұмыс істеу қабілеті және
қаржылық жағдайымен ... ... ...... және ... сараптауды өзіне
енгізген, жоба талдау негізінде, клиенттің бизнесімен, ... ... ... ... мәміленің мәнімен байланысты
тәуекелдер;
Қамтамасыз ету тәуекелі – ... ... өз ... ... ... оны жабу үшін ... ұсынылатын кепілмен
байланысты тәуекелдер. Оны белгілі бір өтімділік сыныбына жатқызу жолымен,
ұсынылған кепілдің ... ... ... - банк ... ... ... ... курстарының өзгеруімен байланысты шығыстардың пайда болу
тәуекелі;
Қаражаттарды мақсатсыз пайдалану тәуекелі – ... ... ... ... ... ... шығыстардың пайда
болу тәуекелі. Бұл банк алдындағы келісім-шарт ... ... ... дұрыс орындамауына әкелуі мүмкін.
Банк өзінің несиелік қызметінде ... ... ... ... ... қолдануы мүмкін:
❖ несиелеудің жалпы лимиті;
❖ несиелік өнімдерге орналасуы мүмкін болатын, банкпен тартылған
ақшалардың үлесіне лимит;
❖ ұсынылатын ... ... әр ... ... ... ... ... мен аймақтардың кескінінде банктің несиелік
өнімдерді шоғырландыруына лимит;
❖ бір қарыз алушыға лимит;
... ... ... ... валюта түрлері бойынша лимит;
❖ қамтамасыз ету түрлері бойынша лимит;
❖ несие алушылар ... ... банк ... ... ... ... ... үшін жеке лимиттер;
❖ банктің несиелік тәуекелдерін ... ... ... ... өнім ұсыну туралы келісім-шартты бекіту ... ... ... ... ... ... алушылардың несиелік өнім
ұсыну үшін арыздарын ұсынудан басталады. Несие алушыдан несиелік өнім ұсыну
туралы ... ... ... және оған ... өнім ... мүмкін екенін
қарастырғаннан кейін, оған ... ... ... Несие алушымен
кездесуде банк бөлімшелерінің қызметкерлері ... ... ... ... оның ... немесе мұндай сөйлесулерге және қатысты ақпаратты
бере алатын ... ... ... ... ... ... керек. Кездесу
барысында банк қызметкерлері:
• несиелеуде несие алушының нақты қажеттіліктері анықталынады;
• несие алушымен сараптау қорытындысын дайындау үшін ... ... банк үшін ... және ... ... үшін ... жағдайларды
қамтамасыз ету үшін несиелік өнімнің параметрлері
нақтыланады;
• несиелік ... ... ... сұранатын несиелік
өнімді қайтару мүмкіндігін сипаттайтын ... ... ... ... ала ... несие алушыдан клиенттің несиелік қабілеттілігін бағалау,
несиелік өнімнің ... ... ... және міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ететін
кепілді бағалауы үшін қажетті құжаттарды сұрау.
• Проектіні сараптаудан өткізу үшін несие ... ... ... керек:
• несиелік өнім ұсыну үшін арыз;
• несие алушының анкетасы;
• заңды тұлғаның қаржылық ... ... ... ... ... ... есебі, соңғы үш
жыл ішіндегі ақша қозғалысы туралы есебі);
• дебитордың және кредитордың атауымен, шығу ... ... ... уақытысымен, шығу себептерін көрсетілген
соңғы есеп беру уақытысына ... ... ... ... ... ... ссудалық қарыздың болуы немесе болмауы туралы анықтама
қағаз;
• бюджет алдындағы ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның құрылтайшы құжаттары (жарғы, құрылтай келісім-
шарты), сонымен қатар ... ... ... ... ... ... контрактілер, тауарларды алу, жабдықтау үшін
сатып алу-сату келісім шарты (салықтық ... ... ... ... ... ... құқық беретін құжаттар немесе кепілдік пен
кепіл болушылықты ұсыну бойынша сәйкес болатын құжаттар;
• проектінің қатысушылары ... ... ... ... ... ... анкетасы;
• заңды тұлғаның қызметкерлер саны туралы анықтама қағаз;
• басқа да керекті құжаттар.
Банк қызметкері жоғарыда аталған құжаттарды ... ... ... қаржылық жағдайы туралы, ұсынылатын кепіл туралы, несиелік арыздың
экспресс-талдауын жасайды. Несие алушының арызын әрі қарай қарау ... ... ... ... ... ... ... Арызды
әрі қарай қарастыру жөнінде шешімді қабылдағанда, банк қызметкері әуелетті
несие алушымен кездесуден ... одан ... ... ... қатар
басқа көздерден алынған қосымша ... ... ... ... ... үшін ... ... пен сараптау қорытындысын
дайындайды. Сараптау қорытындысы міндетті түрде келесі ақпараттарды ... ... ... ... және ... ... ... қазіргі уақытта бар несиелік өнімдер;
• әлеуетті несие алушының қызметінің ... ... ... ... ... ... алушылар және
жабдықтаушылармен арақатынасы;
• Бизнесті басқару сапасымен, иелердің құрамы, акционерлер мен
менеджмент арасындағы қатынастың сипаты;
... ... ... ... орны: негізгі бәсекелестерге
келетін нарықтың үлесі;
• өткізу көлемі;
• банктегі және ... ... ... ... ... әлеуетті несие алушының кепілді мүліктің сипаттамасы;
• ұсынылатын мәміленің тәуекелдерін талдау.
Банк әлеуетті несие алушыдан ... ... ... ... ... ... ... бағалауды, несиелік өнімнің
қайтарымдылығын, құқықтық ... және ... ... ... ... ... ... сараптаудан өткізгеннен кейін, банк қызметкерімен әлеуетті
несие алушыны несиелеу бойынша ұсыныспен бірге ... ... ... оны несиелік комитеттің қарастыруына жібереді. Несиелік комитет
ұсынылған құжаттарды қарастырып, әлеуетті ... ... ... ... қабылдайды. Банк қызметкері несиелік комитеттің шешімі жөнінде
әлеуетті ... ... ... ... комитеттің несиелік өнім ұсыну
туралы шешімі негізінде банктің және әлеуетті несие алушының ... ... ... ... ... ... ... кепіл
болушылықпен), несиелік өнімді ұсыну туралы келсім-шарт және несиелік
өнімді ұсыну туралы ... ... банк ... міндеттемелерді
несие алушымен орындауын қамтамасыз ететін келісім-шартты рәсімдеу мен қол
қою жүргізіледі.
Сонымен қатар несиелік өнім ұсыну туралы ... ... ... ... ... несиелік өнімнің мақсаты;
• несиелік өнімнің жалпы сомасы;
• несиелік өнімнің валютасын;
• несиелік өнімді қайтару мерзімі ... ... ... ... ... ... қайтару тәсілі (банктік несие ұсынған кезде);
• несиелік өнімді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... банкке несие алушы-заңды тұлғамен ұсынылатын есеп берудің түрлері және
мерзімдері.
Несиелік қызметті ... Егер ... ... ... ... ... ... өнім банкпен осыған сәйкес
келісім-шарт негізінде ұсынылады. Банк әлеуетті несие алушыдан, Қазақстан
Республикасының заңдарының және ... ішкі ... ... ... несиелік өнімдер бойынша құжаттаманы жүргізу үшін қажетті,
қосымша ақпарат алуға құқылы.
Несиелік ... ... ... ... өнімді бағалау,
несиелік қабілеттілігін анықтаудың келесі аспектілерінен құралады:
... ... ... ... ... ... және ... даму
процесін бейнелейді;
• Қаржылық аспект. Несие алушының ... ... алу ... Ол ... өнімді төлеудің негізгі көзі болып ... ... ... ... ... ... ... келу
мүмкіндігінің болуы. Бұл аспектінің үш негізгі белгілері - табыстылық,
өтімділік, қаржылық тетік (қарыздық және ... ... ... ... табылады;
• Басқарушылық аспект. Менеджменттің сапасы ... ... ... тобының ынтымақтастығымен және олардың
коллективті ... ... ... ... өнімді қаматамасыз ету сапасының аспектісі. Банк ... ... ... ... ... және ... алушының міндеттемелері бойынша төлемдерді алу мүмкіндігінің
бақылау деңгейін анықтайды.
Жоғарыда аталып өткен аспектілер негізінде, банк ... ... ... ... ... ... несиелік өнім ұсыну туралы
келісім-шартты сақтауды қамтамасыз ететін, тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... банктің шығыстарын азайту
үшін, несиелік тәуекелді хеджирлеу мақсатында, несиелік өнімдерді ұсыну
үшін ұзақ ... ... ... ... ... ... қолданылады:
• келісім-шарт бойынша төлемдердің индексациялану механизмі, төлемдерді
жасау уақытысына ұлттық валютаның девальвациялану/ ... ... ... ... ... индексациялану механизмінің басқалары, инфляцияның
қарқынына, қалқамалы сыйақы ставкасына, қайта ... ... ... ... және ... ... заңдарына
қарсы келмейтін басқа да құралдарға негізделгендер.
Несиелік ... ... ету ... ... ... ... ішінде:
• несие алушының немесе үшінші тұлғалардың кепілі (ақшалар, жылжымайтын
мүлік, өндірістік жабдықтар, ... ... ... ... ... ... ... басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар,
заңды ... ... және ... ... ... құқығы,
мемлекеттік бағалы қағаздар, акциялар және т.б.);
... ... ... бар ... ... ... банктермен
бекітілген жоғары несиелік рейтингтері бар, банктердің ... ... ... ... ... ... осы ... лимитінің шегіндегі ұйымдардың кепілдіктері (несие
алушының досьесі ... ... ... ... мерзімге қаржылық
есебін енгізу керек);
• Қазақстан Республикасының заңдарына қарсы келмейтін несиені қамтамасыз
етудің ... да ... ... алушымен бір уақытта несиелік өнімді қамтамасыз етудің
бірнеше түрлері пайдаланылуы мүмкін.
Кепіл нысанына анықталынатын негізгі талаптар ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігі;
• несиелік өнімді ұсыну туралы келісім-шарттың мерзіміндегі өтімділігі;
• бақылау астында болуы, яғни ... ... ... ... ... ... нысанына үшінші тұлғалардың құқықтарының болмауы.
Қамтамасыз етудің барлық түрлерінің құндық бағалануы және өтімділігін
анықтау, Қазақстан Республикасының заңдарына және банктің ішкі ... ... ... ... ... бағалауы басымырақ есептеледі.
Кепіл нысанын бағалау, банк қызметкерлерімен орындалуы мүмкін болмаса, ... ... ... ... ... ... нысанын бағалау оның нарықтық құны ... ... ... ішінде банк кепіл нысанының жағдайын жиі тексеруді
жүргізеді. Несиелеу кезінде ерекше назарды ... ... ... ... ... ... банктің клиентпен өзара қатынасын хронологиялық
және ... ... ... ... Несиелік қызметті жүргізу барысында
банк несиелік тәуекелді азайту үшін шаралар қолданады, және бұл ... мына іс ... ... ... ... мониторингі;
• несиелік өнімдердің жіктеу және несиелік қызметтен болатын шығыстарды
жабу үшін провизиялар құрау;
• түзейтін іс әрекеттер.
Несиелік ... ... ... және міндеттері.
Несиелік тәуекелдің мониторингісінің мақсаты – бастапқы ... ... ... ... ... дұрыс орындауымен
байланысты клиенттің мүмкін болатын қиыншылықтарын табу.
Несиелік тәуекелдің мониторингісінің басты міндеті – дұрыс ақпаратты
жинау және жиі ... ... ... табылады. Банк ақпараттың түрлі
көздерін пайдаланады: қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... институттардың ақпараты. Несие алушының қаржылық
жағдайы туралы білу үшін және банктің ... ... ... ... ... ету ... ... шаралар өткізу
мақсатында, банктің қызметкерлері несие алушыға жиі барып тұрады.
Несиелік өнімдерді жіктеу. Банк ... ... ... ... ... ... ... несиелік тәуекелдерді
басқару стратегиясын жасайды.
Банк несиелік портфелді жіктеудің екі түрін қолданады:
• банктің несиелік өнімдерін ... ... ... ... нормативті актілеріне сәйкес қазақстандық стандарттар
бойынша жасалады.
• несиелік портфелдің жіктелуі, халықаралық стандарт ... ... ... ... ұйымның әдістемесіне сәйкес
халықаралық стандарттар арқылы жүргізіледі.
• Проблемалық несиелік өнімдер бойынша банктің стандартты ... ... ... және ... шешу ... табу үшін ... жұмыс жасау;
• консультанттарды тарту (техникалық, маркетингтік немесе ... ... ... ... қайта құрылымдау үшін бағдарламаларды шығару;
• қосымша кепілді алу;
• басқа қаржылық институттармен бірге қаржыландыруды ұйымдастыру;
• ұйым басшылығында кадрлық алмастыру ... ... ... ... ұйым ... ... ұйымды қайта құру (сотсыз);
• міндеттемелер орындалуын қамтамасыз ететін нысанды өткізу;
• ұйым активтерін сату;
• банкрот процедураларын ұйымдастыруын ... ... ... ... ... құрылымының тиімділігін және
өтімділік талаптарының нормативтерін сақтау жолымен басқарады. Банктің
несиелік портфелін басқарудың мақсаты – ... ... ... ... ... тәуекелдерді азайтуды бір жағынан және табыстардың жоғарлауын
екінші жағынан қамтамасыз ету болып табылады.
Несиелік өнімнің бағасы екі құрамнан құралады:
❖ әр ... ... ... ... пайдалану үшін жылдық сыйақы
ставкаларынан;
❖ несиелік ... ... ... үшін ... ... ... талдау, несиеленетін проект бойынша
контрагенттерді іздеу және т.б.
Белгілі бір несие алушыға несиелік өнімді ұсыну үшін ... ... ... ... ... оның ... байланысты тәуекелдің
деңгейімен анықталады. Сыйақы ставкасы КОМАП (Активтер және ... ... ... ... ... ... төмен болмауы
керек. Минималды сыйақы ставкадан төмен несиелеу туралы шешімді, КОМАП-пен
бірге ... ... ... Бұл шектеу тәуекелі толық көлемде
ақшамен қамтамасыз етілген несиелік өнімдерге жатқызылмайды, және ... ... ... несиелік ресурстардың қорлауы көзделген,
мақсатты несиелік өнімдерге жатқызылмайды.
Сыйақы ставкасы тұрақты және ... бір ... ... ... болуы мүмкін. Ставканың түрі және көлемі белгілі ... ... ... ... ... бір ... өнімді анықталған
қаржыландыру көзімен пайдалану кезінде, сыйақы ... ... ... және ... ... ... ... қатар проценттік
маржа әр осындай жағдайда жеке қойылады.
2.3. Несие беру және оның ... ... ету ... ... ... ... Қазақстанның экономикасы ауыр күйге
түстi. Алайда қиындықтардың барлығын ... өте келе ... ... кезде
тұрақты даму сатысына көштiк, соның iшiнде әсiресе дамып ТМД елдерi iшiнде
алғашқа орындарды иеленiп ... ... ... ... ... ... ... өсуде, ол
халықтың жұмыс жасауға ынтасын айқын байқатады және оның жалпы көлемi ... 276,6 ... тг. ... 2005 жылы 546,6 ... тг- нi құрап отыр. Жобамен
екi есе өсiп отырғанын байқаймыз. Ол әрине оңтайлы көрсеткiш. Айта кететiн
жайт ... ... ... ... 2001 жылы 19,1% болса (теңге), 2005
жылы 14% құрап отыр, оның аз болғаны ... ... ... процент
мөлшерлемесiн қарасақ, Германияда ол орта есеппен 5,6%, Францияда 6,1%. Бұл
әрине Қазақстанда одан ... ... ... банктер саны 2003 жыл 48-ден 2004 жылы ... ... ... ... ... 2001 жылы 97,6 ... 2004
жылы 169,3 млрд. теңгеге өскен, әрине ... көп ... ... ... Банк ... үш ... өскенiн байқаймыз. Жалпы алғанда банк
жүйесi тез әрi саналы түрде даму тенденциясын байқауға ... ... ... ... ... банк ... несиелер мен салымдар.
| Көрсеткіштер | 2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... | | | | | ... ... ... тг |276,6 |498,8 |499,8 |523,2 |546,6 ... iшiнде кiшi бизнес | | | | | ... |74,2 |122 |129,1 |211,2 |293,3 ... ... несиенiң % | | | | | ... |19,1 |15,9 |15 |14,1 |14 ... ... ... % | | | | | ... |14,9 |13,6 |13,1 |13,2 |13,1 ... ... депозиттер | | | | | ... ... | | | | | ... тг. |290,6 |437,9 |498,3 |598,6 |624,9 ... доллар |2011 |2915,7 |3120 |4981,2 |3297,2 ... ... ... тг |91,7 |185,5 |199,2 |210,3 |414,2 ... ... ... | | | | | ... ... |634,5 |1234,8 |1331,2 |2314,2 |3297,2 ... ... | | | | | ... саны |48 |44 |44 |45 |35 ... капитал млрд.тг |97,6 |121,1 |153,2 |169,3 | ... ... |675,4 |806,4 |911,2 |998,3 | ... млрд. тг |528 |818 |1102,3 |1321,2 | ... ... |3668 |5446,1 |6987,2 |8110,4 | ... ... ... – "Банки Казахстана"№1 2005ж |
|журналынан алынған. ... ... ... ... ... өсуі
Ескерту-Мәлiметтер ҰБ статистикалық көздерінен алынған
Несие беру жүйенiң тәуекелдiлiгiн ... ... өсу ... ... Несие көлемi 2004 жылы 47% өссе, 2003 жылы 45% өскен, және
2005 жылы да ... ... ... ... жылы ... көлемiнiң
75% өскенiн ескерiп). Халыққа несиелендiру кәсiпорындарды несиелендiруге
қарағанда тез дамуда, әсiресе ... ... ... ... қарасақ
айналым капиталын толықтыруға және инвестицияны қаржыландыруға ұзақ
мерзiмдi несиелер. 2005 жыл ... ... ... ... 46% -ке ... ... берiлген несие көлемi 140,2 млрд. теңгенi
құраған, ал 2004 жылы бұл көрсеткiш 96 млрд. ... ... ... кездерi
несие мен инвестицияны қажет ететiн кiшi және орта ... ... ... ... ... ... айналып отыр.
Келесi кестеде Қазақстан бактерiнiң экономика салалары бойынша банк
несиелендiру құрылымы көрсетiлген.
13-кесте. ... ... ... ... бойынша
несиелендiру құрылымы.
|Сала |2003ж соңы |2004ж соңы |2005ж соңы |
| ... ... ... |% ... |191,5 |23,3 |292 |25,0 |389,7 |24,9 ... |77,9 |10,3 |118,2 |10,1 |156,5 |10 ... және газ ... |61,2 |8,1 |74,3 |6,4 |101,7 |6,5 ... | | | | | | ... ... |41,9 |3,5 |70,1 |6,0 |93,3 |6,1 ... ... |21,8 |2,9 |25,6 |2,2 |32,9 |2,1 ... |41,4 |5,5 |95 |8,1 |139,3 |8,9 ... ... |34,4 |4,6 |26,3 |2,3 |37,6 |1,4 ... да салалар |187,8 |29,9 |243,9 |29,3 |433,5 |27,7 ... ... ... |30,0 |4,0 |58,3 |5,0 |81,4 |5,2 ... | | | | | | ... ... ... |8,3 |1,1 |37,7 |3,2 |59,5 |3,8 ... | | | | | | ... |717,4 |100 |1072 |100 |1365,14 |100 ... ... автормен www.nationalbank.kz сайтынан алынған |
.
Халықтың басым бөлiгiнде банктің шоттың жоқтығына қарамастан iрi
банктердiң жеке ... ... банк ... аясын кеңейтуде. Бұл
үрдiстiң жылдамдатылуына ... және ... ... ... табыстың төмендеуi болып отыр, және ол жеке ... ... орта ... ... ... банктердi мәжбүр етедi.
Банктердiң бұл бағыттағы iс-әрекеттерi iрi кәсiпорындармен жұмыс ... ... ... ... ... ... бiрге 2004 жылдың
қаңтарындағы енгiзiлген салық салудың ... ... ... ... ... етiп ... осыған орай лизингтiң дамуының
мүмкiншiлiгi жоғары екенiн болжау үшiн емес 2004 жылдың ... ... ету қоры ... iстеуде, ол өз кезегiнде Қазақстандағы ипотеканың
дұрыс жұмыс iстеуiне өз септiгiн тигiзген.
Халықтың табыстарының жоғарлау тенденциясы азаматтардың ... ... ... отыр.
Сонымен коммерциялық банктердiң несиелiк саясаты болып қысқа мерзiмдi
несие ұсыну болып отыр. Коммерциялық банктер үшiн 2004 жылы ... ... ... ... ... ... мен қоғамдық тамақтандыру,
өнеркәсiп болып табылады. Сол уақытта коммерциялық ... тек 25% ... мен ... ... несиемен қамтамасыз еткен.Ұзақ мерзiмдi
несиелердi тек iрi банктер ғана бергенiн айтуға болады. ... 44% ... ... ... ... ... ... Оның iшiнде 31%
құрылыс ұйымдары мен халыққа, ... ... ... ғана ... ... ... АҚ ... қайтаруына тәуекелiн азайту тақырыбына
оралсақ:
Банк несиелік тәуекелді азайту мақсатында несиені қайтарудың екінші
көзі – қамтамасыз ... ... ... ... ғана несие береді. Ол несиелеу
мерзімі кезіндегі негізгі қарызды және сыйақыны толық жабуы керек. ... ... ... ... оның ... жүргізеді. Ол банктің кепіл
мүлкін бағалау әдістемесі арқылы жүргізіледі.
Банк кепіл мүлкінің келесі түрлерінің ... ... және ... жүргізеді:
➢ тұрғын-үй, өндірістік емес және өндірістік ... ... ... ... өндірістік топтардың тауарларын;
➢ азық-түлік топтарының тауарларын;
➢ айналыстағы тауарлардың;
➢ мүліктік құқықтардың.
Мүлікті бағалауды бағалаушы ... ... ... ... ... дипломы, мүлікті бағалауға рұқсат беретін сертификаты немесе
лицензиясы болуы қажет. Мүлікті ... оны ... көру ... ... ... ал ... қойылатын мүлік алыс жерде орналасқан болса,
ол орналасқан жерге маман беруі қажет. ... ... банк ... ... ... жылжымайтын мүлікті көзбен көру қажет екені жөнінде хабар
беріледі. ... көру ... ... ... ... Ол барлық шығынды өз
мойнына алады. Ол ... ... ... ... ... ... және банк ... алған тәуелсіз үшінші тұлғалардың да шығынын
өтеуге міндетті. Кепілдікке ... ... ... мен ... жөнінде
бекітілген тәртіпте бағалау бойынша қорытынды немесе мүліктің жағдайы
жөнінде жеке акт құрастырылады. ... ... ... ... ... ... ... қайтару құны, несиені қайтару уақытындағы оның
тозуы (аккредитивті, гарантияны), және тағы ... ... ... беру ... ішінде бағалаушы маман кепілге қойылған мүліктің
мониторингісін жасауға міндетті, оған мүліктің ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Мониторинг былай жүзеге
асырылады:
➢ кепіл берушіге ... ... ... ... оның ... бастап төменде келтірілген ретімен байланысты;
➢ айналымдағы тауар бойынша айына бір рет, банктің ... ... ... бөлу ... және ... ... ... туралы шешім қабылданған күнінен бастап, несие алушының
несиені ... ... ... ... орындағанға дейін;
➢ басқа мүлік бойынша – үш айда бір рет, банктің ... ... ... бөлу туралы және бағаланған мүліктің кепілге
алынғаны туралы шешім қабылданған күнінен бастап, несие ... ... ... бойынша міндеттемелерін орындағанға дейін;
➢ «проблемалық» несие бойынша айына бір рет, несиенің «проблемалық»
сыныпқа өту күнінен ... ... ... ... ... бағалауды іске асыруда қиындықтар туса (мысалы аффирнирлерген
бағалы тастар мен ... жер ... ... ... тексеруде арнайы
білім мен тәжірибе қажет болса), банк осы сферада арнайы жұмыс тәжірибесі
бар (заңды тұлғаның арнайы ... ... ... ... ... ұйымдарын жұмысқа қосады. Тәуелсіз бағалау ұйымды тарту ... ... ... ... және ... ... ... шығындар
несие алушыға жүктеледі. Бағалауды жүзеге асырудың ... ... ... ... ... бағалау ұйымының кепілге ... ... ... сату ... ... ... ... маман банктің
басқа құрылымдық бөлімшелерінен мамандарды шақыра алады.
Кепілге алынатын мүлік тізімі. Кепіл мүлігі ... банк ... ... ... ... пен мүліктік құқығын қабылдай алады:
➢ Өндірістік мүліктік кешендері, өндірістік және қойма ... ... ... ... өндірістік және әкімшілік
ғимараттары, дүкендер,қоғамдық тамақтану орындары, ... ... ... ... ... ... жанар май
бекеттері және т.б.
➢ Үйлер, коттедждер, пәтерлер, ... Жер ... ... ... жеке ... немесе
әрдайым пайдалануға құқығы берілген жер меншігі) банк сол
учаскідегі ғимаратпен ... ... ... ... ... банк ... ... ретінде алмайды (ауыл шаруашылықтық
жерден басқа).
➢ Өндірістік желілер, машиналар, станоктар, жабдықтар.
... әуе, ... және өзен ... ауыл ... ... ... ... арналған қосалқы бөлшектер мен
агрегаттар.
➢ Өндірістік топтардың тауарлары мен ... ... ... ... және ... өнімдері, көмір, компьютерлік техника,
тұрмыстық техника, аффинирленген бағалы металдар мен тастар,
киім, аяқ киім және сол ... т.б. ... ... және ... ұзақ ... ... соның ішінде айналыстағы тауарлар.
➢ Азық-түлік топтарының тауарлары мен дайын өнімдері: қант, темекі
өнімдері, дәнді дақылдар мен олардың ... ... ... ... дәрі-дәрмектер және сол ... ... ... және сақтау мерзімі ұзақ болатын заттар, соның
ішінде айналыстағы тауарлар.
➢ Мүліктік құқықтар: жер қойнауын пайдалану ... жер ... ... ... ... ... және
қозғалмалы мүлікті ұзақ мерзімді пайдалануға құқығы, жеткізуді
талап ету құқығы және ... да ... ... ... ... ... ... пен мүліктік құқықтар.
Кепілге алынатын мүлікке қойылатын жалпы талаптар.
Кепіл ретінде ұсынылған мүліктің құнын анықтауға қажетті құжаттардың
болуы. Кепіл мүлкі жоғарғы ... ие ... және ... мен ... жеткілікті түрде тұрақты болуы қажет. Кепіл мүлкі ... ... бос болу ... Кепіл мүлкін сақтандыру, қажет
болса банктің талабы бойынша кепіл берушімен жүзеге асады. ... ... ... бойынша бюджетке төлемдері туралы қарызы жоқтығы ... ... ... ... ... ... ... және азық-түлік
тауарлары жоғарғы сапалы, ... ... ұзақ ... ... ... бір жыл, ... тауарларға үш жыл), өнім номенклатурасына
сәйкес ... ... ... ... ... сертификаты болуы және материалдық құнды ... ... ГОСТ ... сәйкес немесе техникалық жағдайға сәйкес болуы
қажет. Автокөліктер ... ... ... ... және экплуатация
мерзімі бес жылдан аспауы керек. Түсті ... ... ... ... жері ... ... сыртқа шығаруға квотасы болуы
керек.
Кепілге ұсынылатын мүлікке ... ... ... ... ... ... ... кепілге арнайы талаптар қолданылады:
➢ обьектілер сейсмотұрақтылық талаптарына сай болуы қажет;
➢ жылжымайтын ... ... ... кепіл берушінің жылжымайтын
мүлік орналасқан жер ... ... ... ... пайдалану
құқын толық сатып алғаннан кейін алынады.
➢ ғимараттар құрылысы толық аяқталған кейін, құзырлы мемлекеттік
органдардан ... ... ... ... ... егер ... ... үлесі бар болса, құзырлы мемлекеттік
органдардың рұқсаты керек.
... ... ... ... ... кезінде толық жөндеуді ... ... ... ... ... ... еден, сантехниканы
ауыстыруды қажет ететін және т.б. ... ... ... қайта құрылыста немесе көлемді
жөндеуде жатқан объектілер, 1965 жылға дейін ... ... егер олар ... ... пен ... болатын жағдайлардан басқа;
- физикалық тозуы 65% асатын болса;
- егер баспанаға тиісті жер учаскісі 5 ... аз ... ... ... таяу ... жергілікті қолайсыз
факторлар болса.
Жылжымайтын мүлікті бағалау әдістері.
Кепілге ұсынылған ... ... ... ... ... іске ... оның ... жауапкершілік клиентке жүктеледі.
Бағалау ғимарат тұрған жалпы қараудан, оның жағдайы мен ... ... оны ... ... да ... ... ... мүлікті көзбен көруде, ғимараттың техникалық жағдайын арнайы
зерттеу, инженерлік ... ... ... ... ұсынған
құжаттар мен бағалауға ұсынылған объектіні көру негізінде бағалаушы ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Құнды анықтауда жылжымайтын мүліктің нарығы және
бағаланатын ... ... ... әсер ... барлық факторлар
ескеріледі. Жылжымайтын ... ... ... ... ... барлық мүлік түрін анықтауда, бағалауға негізгі үш жолы қолдануы
мүмкін:
➢ шығын (мүліктік);
➢ табысты;
➢ салыстырмалы (нарықтық);
Түрлі әдістерді ... бір ... ... ... көлемін алуға
әкеледі. Әрі қарай салыстырмалы талдау қолданылған әр әдістің ... ... ... ... ... ... құнын дәл
бағалауға мүмкіндік береді.
Жылжымайтын мүлікті бағалаудың шығын жолы жағынан қарау.
Шығын жолы жағынан (мүліктік) ... ... ... ... ... ... ... құнының жиынтығы жылжымайтын объектінің бағасы
деген болжамға негізделген. Бағалаудың бұл жолы, егер жылжымайтын ... және оның ... ... ... ... анықтағанда объективті
нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Шығын жолы ... ... ... құны ... ... алып ... толық қалпына келтіру
құны).
Шығын жолын қолданумен бағалаудың негізгі кезеңдері:
➢ жер учаскісіне меншік құқығының құнын анықтау;
➢ ұқсас ғимаратты салу ... ... ... ... ... ... алу;
➢ ғимарат пен құрылыстың физикалық, функционалдық және сыртқы тозу
көлемін анықтау;
➢ ғимараттың қалдық құнын ... үшін оның тозу ... ... ... ... ... ... есептелген құнына меншік құқығы құнын қосып, жылжымайтын
объектінің бағалау құнын ... ... ... ... ... меншік құқығы негізінде ... ғана ... ... қажет. Егер жер учаскесін пайдалануға ғана құқығы бар
болса, мұндай құқық жылжымайтын мүліктің құнын есептегенде ... ол ... ... жер ... ... асырған кезде жердің құнына әсер ететін факторларды
қолдану қажет:
➢ физикалық факторлар – учаскі көлемі, тұрғылықты жердегі ... ... ... және геодезиялық сипаты;
➢ экономикалық факторлар – жер тапшылығы, учаскіден түсетін ... ... ... ... және ... ... ... факторлар – жер меншігі ... мен ... ... ... ... ... келесі әдістер қолданылуы мүмкін:
➢ салыстырмалы сатулар бойынша – соңғы ... ... ... ... салыстырылады, олардың сатылған мерзімдегі
құнына түзетулер ескеріледі, сондай-ақ тұрған орны, физикалық
сипаты, учаскіден түсетін ... ... ... ... ... – бұл ... төлемдер есебінен
алынған табыстарды капитализациялау;
➢ даму әдісі (игеру) – жеке учаскелерге ... ... ... ... үшін;
➢ жер учаскесін жеке меншікке немесе пайдалануға сатып алу құны
бойынша.
Ғимараттың және құрылыстың толық қалпына ... ... ... және ... ... ... келтіру құны келесі әдістер
бойынша анықталады:
➢ салыстырмалы бірлік әдісі – бағаланатын ... ... ... ... ... ... санына көбейтіледі (1 куб м, 1
орын, 1кв м).
➢ элементтік әдіс – ... ... жеке ... жер, ... ... ... кететін шығынға сүйене отырып анықтау;
➢ сметалық әдіс – объект құрылысының ... және ... ... ... кездегі бағамен салыстырғандай жасау;
➢ индекстік әдіс – ... есеп ... мен ... ... ... ... ... индекске кқбейту арқылы
анықтау.
Ғимарат құрылысының құнын есептеуге негіз болатын факторлар:
➢ дайын үй, кеңсе ғимараты, пәтер, қонақ үй, ... мен ... ... құны ... ... бағалар базасы;
➢ құрылыс объектісі қабылдағаны туралы мемлекеттік актілердің
болуы;
➢ жоспарлы-сметалық құжаттар.
Жылжымайтын мүліктің тозу көлемін ... мен ... іске ... ... ... яғни ... төмендейді. Бағалау кезінде қалдық құнын есептеу міндеті ... ... үшін ... ... тозу құнын алып тастау қажет. Нақты тозу ... тура ... бола ... ... тозу ... өзгерістеріне,
салыну сапасына, жөндеу сапасына, басқа да факторлармен ... тозу бұл ... ... ... ... ... байланысты
жөндеуге келетін тозулар болады, ол жөндеуге кеткен шығын құнына қосылған
қосымша қаржыдан аспайды, ал ... ... ... ... ... ... ... тозу – объектінің алғашқы техника-эксплуатациялық
қасиеттерін эксплуатация мен ... ... ... ... ... ... ... келеді;
➢ функционалды тозу – ... өз ... ... ... ... келмейді, біршама мерзім ішінде ... ... ... тозу – ... ... ... ... және т.б. факторларға байланысты объекті
құнының төмендеуі, жөндеуге келмейді.
Ғимараттың жалпы тозуы ... ... ... ... ... ... және функционалды тозу элементтік тәсілмен анықталады:
Ai x Gi
И = ...... ... ... ... ... – ғимараттың конструкциялық элементінің физикалық (функционалды)
тозуы,
Gi – ... ... ... ... құнының үлес салмағы.
Физикалық тозу (толық қалпына келетін және ... ... ... ... есеп бойынша индексациялау ... ... ... ... ... ... мүлік объектісінің қалдық қалпына келтіру құнын жер
учаскесін құнын ... ... ... қалпына келтіру құны толық қалпына келтіру мен ... ... ... ... ... құны ... қалпына келтіру құны мен жер
учаскесіне меншік ... құны ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта
қалыптасқан жалпы экономикалық жағдай, ғимаратты ... ... ... ... ... ... ... құнын көрсете алмайды. Бұл
әдіс түрлі себептерге байланысты басқа әдістерді қолдану мүмкін болмаса,
қолданылады.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудан болатын болашақтағы таза табыс, оның бағалау құны
деп есептелетін болжамға ... ... ... ... ... оның ... ... әкелу қабілетімен анықталады.
Бағалау құнын табысты жолымен қарауды, кең ... ... ... тура ... әдісі;
➢ табысты дисконттау әдісі.
Бағалау құнын әдістің қай түрімен де анықтау есебі ақшаның ... ... ... ... Бұл ... ... мүлікке,
жабдыққа, автокөліктерге, мүліктік кешендерге қолданылатын едәуір ... ... ... ... ... ... екі ... арқылы
жүзеге асуы мүмкін:
Тұрақты таза табыс моделі, жүйелі түрде бірдей ... ... ... ... алынатын нақты таза табыс пен оны қайта сатудан
түсетін түсім ағымдағы құнына капитализацияланады, бұл ... ... ... ... = ЧД / К ... – объектінің құны,
ЧД – таза табыс, бұл мүлікті пайдаланудан табысы мен ... ... ... (1жыл) пайдалануға кеткен шығын айырмашылығы.
К – капитализациялану коэффициенті (%), бір ... ... ... ... ... ... анықтаудың келесі
әдістерін қолдануға болады:
➢ кумулятивті әдіске сәйкес, капитализациялану коэффициенті ... ... ... ... ... ... – жылдық табыс стакасының
ұзақмерзімді/ортамерзімді мемлекеттік бағалы қағаздарға –
нақты ... ... ... Егер
ұзақмерзімді/ортамерзімді мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша жылдық
табыс ставкасын алады;
- қосымша тәуекелге түзету, ол инветициялардың барлық түрінде
болады ... ... ... ... ... болған сайын, бұл проценттік ставканың мөлшері де
жрғары болады – 5%-15%;
- қосымша ... ... ... ... ... түзету мөлшері - 1%-5%;
- қорлардың төмекн өтімділігіне ... ... ... ... өткізілуі мүмкін, ал кейбіреулеріне жылдар қажет
болады - 1%-5%;
- капиталды қайтару ставкасы – бұл бірліктің ... ... ... ... ... ... ... капиталдың қайтаруына мерзімді
есептеу – 10 - 20 ... ... ... ... тұрақты
сияқты анықталынуы мүмкін. Ол несие бойынша жылдық
төлемдердің сомасынның ... ... ... ... ... ... уақыт аралығынан кейін жүйелі түрде алынатын ... ... ... ... құны Гордон формуласы бойынша анықталады:
С = ЧД х (1 + ТП) / (К - ТП) ...... ... – таза ... (1 ... - ... ... (%), мерзімде (1 жыл),
ТП – таза табыстың өсу қарқаны (%),мерзімде (1 жыл), мәні ... ... ... ... ... ... объектінің ағымдағы құнына
анықталған мерзімде жүйелі түрде түсіп тұратын таза кірістерді ... әдіс ... ... бір ... ... таза ... болжайды және
мерзім аяғында объектіні сату бағасын болжайды. Сонымен қатар осы ... ... ... ... тәуекелді көрсететін дисконттау ставкасы
мен күрделі проценттердің функцияларын пайдаланады.
Есеп айырысу реті келесідей болады:
➢ Табыстарды алу ... ...... ... 5 - 10 ... әр жыл ... табыс түсу болжамы жасалады, болжау
үшін басты мәліметтер:
табыс мөлшері мен оның ... ... өсу мен ... ... ... ... трендсіз өзгеретін;
- табысты алудың жүйелігі (ай сайын, тоқсан сайын,
жыл ... ... ... ... жылжымайтын
мүлік нарығы жағдайында ұқсас объектілерге
қаржы салу арқылы ... ... ... орташа нормасы ретінде
таңдайды;
... ... ... ... ... ... анықтау;
Жылжымайтын мүлікті бағалауды салыстырмалы (нарықтық) жолмен қарау.
Салыстырмалы ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік
объектілері ұқсас (сәйкес келетін) баға бойынша ... ... ... ... ... ... енгізеді.
Тура салыстырмалы сатуларды талдау әдісі. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... ұқсас,
бірдей көлемді ... ... ... ... тең ... ... ... соның ішінде ең
төменгі бағаға иесі жоғарғы ... ... пен ... ... нарықта сатып
алушылар мен сатушылар ... ... ... Егер ... ... ... ... жоғары болса,
онда бағалар өсу тенденциясына ие болады,
ал егер ... ... ... онда ... ... ... пен ... тепе-теңдікті орнатуға ұмтылады.
Бірақ-та, тепе-теңдік нүктесіне қол ... ... ... ... пен ... өзгерісте болады. Бұл әдісті қолдану
бағаланатынға ұқсас, сатулар туралы ақпарат
жинауда және оның талдауында ... ... ... ... ... ... бір факторларға түзетулер
мөлшері алынуы мүмкін.
Тура салыстырмалы сатуларды талдау әдісін қолдану аумағы ... ... ... ... олар ... ... ақпараттың көп
болуы. Бұл әдіс өзіне бағалатынға ұқсас жылжымайтын ... ... ... мен ... ... ... мәліметтерді жинауды енгізеді.
Объект-аналогтардың бағаларына түзетулер объектілердің ... ... ... ... жасалады. Бағаларды түзеткеннен
кейін оларды бағаланатын мүліктің ... ... ... үшін ... Жиі ... объектілерге бұл әдіс нарықтық құнының шынайы
мөлшерін береді.
Тура салыстырмалы сатуларды ... ... ... ... ... ... ... Нарықты зерттеу және бағалау объектісіне ұқсас жылжымайтын
мүлік объектілеренің сатулары бойынша ... ... ... ... ақпаратты жинау. Ақпаратты тексеру.
➢ Бағаланатын объектінің ұқсас әр объектілермен салыстыру ... ... ... ... ... ... орындауымен,
қосымша элементтердің болуының ерекшеліктерін анықтау. Мөлшерін
анықтау мен айырмашылық есебімен түзетулер енгізу. ... ... ... ... объектінің жақсы сапасы
жағдайында, аналогпен салыстырғанда) немесе алынады ... ... ... ... аналогпен салыстырғанда).
Енгізілетін түзетулердің тізімі келесі:
- мүліктік құқықтардың құрамы;
- ... ... ... ... ... ... объектінің орналасқан орны:
- экологиялық жағдайлар;
- көлік жағдайы;
- инженерлік коммуникациялар;
- объектінің физикалық сипаты:
- ... ... ... ... ... пен пайдалану сапасы;
- функционалды жарамдылығы.
➢ Бағаланатын объектінің құнын, салыстырмалы сипаттарды талдау
және оларды бір құндық ... ... ... ... ... ... салыстырмалы сатуларды талдау әдісі жылжымайтын мүлік
объектісінің нарықтық ... ... дәл ... ... ... ... бұл ... қолдану несие бергенде едәуір тиімді, яғни ол толық және
аз шығындармен несиелік ресурстардың қайтаруын қамтамасыз етеді.
Объектінің ... ... ... ... арқылы анықтау.
Арендаға тапсырып және одан ... ... ... ... ... бағалағанда қолданылады. Жалпы ренттік мультипликатор былай
анықталады, сатылатын ... ... ... ... әуелетті жалпы
түсімге қатынасы. Объектінің құнын есептеу келесі түрде ... ... ... үшін ... ... ставка анықталады
(жалпы түсімнің сомасы);
➢ Ұқсас жылжымайтын мүлік объектілерін соңғы сатудың ... ... бұл ... үшін ... ... ... анықталады;
➢ Жылдық арендалық ставка (жалпы түсімнің сомасы) жалпы ренттік
мультипликаторға көбейтіледі.
Жабдықтарды бағалау реті мен әдістері. ... ... ... ... алынады: технологиялық, өндірістік, энергетикалық желілер, соның
ішінде жөндеуші, лабораториялар үшін ... ... ... ... ... ... ... және орнатуды талап ететін жабдықтар.
Монтажды талап ететін жабдықтарға, тек оның ... ... ... еденге орнатқаннан кейін іске асатындар ғана жатады.
Монтажды талап етпейтін жабдықтарға, ... ... бос ... құрылыстық механизмдер, ауылшарушылық машиналар, өндірістік
құрал, өлшемдік және басқа құралдар, өндірістік ... ... ... ... болу ... үшінші түлғалардың
құқықтарынан бос болу ... ... және ... ... ... жағдайларға сәйкес болу керек, пайдалануға құзырлы ... болу ... ... жатқызылуы және пайдаланудың кіші арнайы
сипаты болмауы керек.
Кепілге кәсіпорынның балансында бар мүліктік кешен ... ... ... ... бөлек, пайдалану мерзімі бес ... ... ... ... үшін қажетті құжаттар:
➢ Жабдыққа кепіл берушінің меншік ... ... ... ... ... ... жабдықтың төленгені туралы құжаттар, жалға алынған жағдайда;
➢ инвойс;
➢ техникалық паспорт, пайдалану мерзімі бес ... ... ... сапа және сәйкестілік сертификаты, пайдалану мерзімі бес жылдан
аспаған жабдықтар үшін;
➢ кепіл нысаны бойынша салық, кеден және бюджетке ... ... ... ... ... ... ... анықтама қағаз;
➢ кепілге ұсынылатын жабдықтардың тізімі, саны, пайдалануға шыққан
уақыты, баланстық толық және қалдық құны - заңды ... ... ... әдісі. Жабдықтарды бағалаудың ерекшелігі, әр
кепіл объектісіне жеке қарау болып табылады, сонымен ... ... ... ... ... ... ... (шығын, табысты,
салыстырмалы) барлығы сәйкес келе береді. Кепіл мүлкі ретінде жабдықтарды
бағалауда басты ... ... ... мен сұрақтарды анықтауға бөлу
керек:
➢ Физикалық тозу – машиналар мен жабдықтардың пайдалануы ... ... ... олардың жұмыс ... ... ... көру ... ... ... тозу – ... азаюы, жаңа технологиялардың шығуына
байланысты;
➢ Уникалды жабдықтың өтімділігі төмен болуы, ... ... ... Егер бұл жабдық падаланылатын болса,
онда жабдықтың құнын бағалаудың негізі «істеп тұрған жабдық ... ол ... ... арқылы анықталады:
- алмастырудың таза ағымдық құнынан;
- жабу құнынан.
Алмастырудың таза ағымдық құны, алмастырудың жалпы ағымдық құнынан
тозудың ... ... ... ... және жабдықтың жарамды экономикалық
өмірінің мерзімін көрсетеді. Алмастырудың жалпы ... ... ... ... ... ... ... әкелудің, монтаждың, құнын енгізеді.
Керекті нарықтық мәліметтер болғанда, алмастырудың таза ... ... ... осындай мерзімде ұқсас жабдықты алу ... ... және ... әкелгені және орнатқаны үшін ... ... құны ... ... ... анықталынуы мүмкін, ол арқылы
бағалау күнінде ол сатылуы мүмкін деп күтіледі.
Жабдықты бағалауды өткізу кезендері:
➢ кепіл берушімен ұсынылған ақпаратты зерттеу;
... ... ... ұқсас жабдықтың нарығын зерттеу және ақпаратты жинау;
➢ бағаланатын кепілдің құнын анықтау.
Көлік ... ... реті мен ... ... автокөлік техникасына қойлатын негізгі талаптар:
➢ техникалық тіркеудің болуы;
➢ кепілге алынатын ... ... ... берушінің меншік
құқын растайтын шынайы құжаттардың болуы;
➢ автокөліктер техникалық жөнделген жағдайда ... ... ... ... ... ... техникалық қараудан
өту керек);
➢ кепілге алынатын автокөліктердің, пайдалану ... бес ... ... объектісін (автокөлікті) қарау барысында мыналарды анықтау
қажет:
➢ маркасы, моделі, типі, модификациясы;
➢ мемлекеттік нөмірі;
➢ қозғалтқыштың нөмірі, кузов ... ... ... ... ... техникалық жағдайын және оның
жинақты екенін ... ... ала ... ... ... ... ... құнын талдау керек. Тәжірибеде кең ... ... ... ... ... ... ... алды.
Тура салыстыру әдісі – бағаланатын объектіге ұқсас немесе бірнеше
ұқсас объектілер табылса ғана қолданылады. ... ... ... ... ... ... қажет, өйткені автокөлік құны біртіндеп азаяды.
Физикалық тозу пайдалану ... және ... ... тозу конструкцияда ... ... ... нарықта жаңа техника түрінің пайда болуымен байланысты.
Өндіріс топтарының тауарларын ... реті мен ... ... ... жоғары сапалы болуы керек, сақтау мерзімі ұзақ ... ... ... кем ... Қазақстан Республикасында міндетті
сертификациялаға жатқызылатын, өнім ... сай ... ... керек. Материалдық құндылықтардың сақтау шарттары ГОСТ-қа
немесе техникалық жағдайларға сай ... ... ... ... ... топтарының келесі тауарларының және ... ... ... ... ... ... және ... өнімдері, көмір, компьютерлік
техника, тұрмысқа арналаған техника, бағалы металдар мен тастар, киім, аяқ
киім және ... ... және ... өнімдерінің келесі түрлері алынады:
➢ керосин;
➢ мотор майлары;
➢ бензин;
... ... ... ... ... мазут;
➢ басқалар.
Бағалауды өткізу үшін келесі құжаттарды талап ету ... ... ... ... ... анықтама қағаздың болуы,
кепілге ұсынылатын олардың түрлері, көлемін және ... ... ... ... мұнай өнімдеріне кепіл берушінің меншік құқын
растайтын құжаттар:
- келісімдер (сатып алу-сату-келісім ... ... ... ... құжаттары
➢ мұнай өнімдеріне сапа (сәйкестілік) сертификаты;
➢ салықтар, кеден, кепіл мүлкіне тиісті бюджетке ... ... ... ... ... ... ... анықтама қағаз;
➢ мұнай сақтайтын орынмен мұнай өнімдерін сақтау туралы келісім шарты ... ... ... туралы құжат, ол несиелеу мерзімінен бір айдан
асу керек (бұл ... ... ... ... ... ... ... баланстық құнын анықтау:
➢ бухгалтерлік есеп мәліметтері бойынша құнын анықтау;
➢ баланстық құнды жабдықтаушының ұсынған құжаттарымен ... ... ... ... ... кедендік декларация, төлем құжаттары).
Нарықтық құнын анықтау. Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... кезінде жасалатын мәмілелер,
котировкалар, ... ... ... ... ... ... ... оларды газет, журналдар, биржалық саудада өткізілген материалдардың
және басқа ақпараттың көмегімен жинау.
Кепіл құнын анықтау үшін, ... ... ... және нарықтық
құндарын салыстыру керек қажет. Кепіл құны жеткізу шарттарына тәуелді
жеткізу ... ... ... ... ... ... бағалау реті мен әдістері. Азық-
түлік топтарының тауарларын жоғары ... ... ... ... ... ... керек (бір жылдан және одан жоғары және несиелеу мерзімінен аз ... ... ... ... ... ... номенклатурасына сай сәйкестілік сертификаты болуы керек. Материалдық
құндылықтардың ... ... ... ... техникалық жағдайларға сай
болуы керек. Төмендегі ұсыныстарға сәйкес келесі ... ... ... ... және ... ... мерзімі ұзақ
болатын тамақ өнімдері, консервілеген өнімдер, қатырылған ... ... және тағы ... ... ... ... желілік элеваторларда сақталуы
керек, өйткені тереңдік элеваторларда сақтау ... жол ... ... ... ... үшін ... ... әкеледі. Тереңдік
элеваторларда сақталатын дәнді дақылдарды ... ... ... ол ... ... ... тасымалдау бойынша шығындарды енгізетін, максималды
азайтатын коэффициент қолдану керек.
Дәнді ... және ... ... ... ... дамыған
және ол бойынша ақпарат жеткілікті, сондықтан бағалауды салыстырмалы
сатуларды ... ... ... ... ... ... және олардың
өнімдерін бағалау кезінде міндетті түрде олардың ... ... және ... да ... ... ... алынады.
Кепіл мүлкін бағалау жолдары:
➢ кепіл беруші ұсынған ақпаратты зерттеу;
➢ кепіл беруші ұсынған ақпаратты тексеру;
➢ ұқсас ... ... ... ... және зерттеу;
➢ бағаланатын кепілді ұқсас объектілердің сатуларымен салыстыру;
➢ бағаланатын кепіл мүлкінің құнын орнату;
➢ кепіл құнын өтімділік коэффициенттерін қолдану ... ... ... бұл ... ... ... талап - ... ... ... ... ... ... бағалаушы-маманы бағалау қорытындысының бір тәсілін қолдануға
және объектінің қорытынды құнын таңдауына құқықты:
➢ арифметикалық ... ... ... ... салыстыру – объектінің құнын әр бағалау
қорытындысына белгілі бір мөлшерді ... (%) және сол ... ... ... ... ... ... бұл мөлшер
объектінің қорытынды бағалау құны болады.
➢ субъективті салыстыру – ... ... ... ... ... ... арқылы анықтау. Бұл тәсілді ... ... ... дәлділігі және шынайылығы
бағалаушы-маманның тәжірибесіне тәуелді болады.
Кепіл мүлкінің белгілі бір ... ... ... ... ... коэффициент немесе өтімділік коэффициенті), ... ... ... оның техникалық және сапалық ... ... ... ... ... болжамының мерзімі және
басқа параметрлерге тәуелді, және ... ... ... ... ... дейін шегіндегі мәндер қолдануға ұсынылады. Кепіл мүлкінің бағалау
құны ... ... ... ... және ... ... ... біреуінде бағалау уақытысына Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкісінің бағамы бойынша көрсетілуі керек.
Несие бойынша барлық төлемдерді қамтамасыз ету үшін кепілге ... ... құны жабу ... ... қарыздың сомасын;
➢ несие үшін жобалық проценттердің сомасын ... ... ... ... ... жобалық проценттердің сомасының несиені 1 ... ... ... ... ... салынған мүліктің өткізілуі бойынша шығындар ... ... ... 10%-ке дейін мөлшерінде;
➢ аукциондық сатулардан салық - мүліктің бағалау құнынан 5%;
➢ қосымша құнға салық, бұл ... ... ... ... етілсе;
➢ акциздер, заңдармен бекітілген мөлщерлерде және жағдайларда.
Кепіл мүлкінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша өтімділік коэффициенттерін қолдану керек. Ол кепіл
мүлкінің сипатына байланысты болады.
3. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ ... ... ... құру және оны іске ... ... несиелік саясаты былай анықталады: біріншіден, клиенттермен
операцияларға қатысты ... ... олар ... ... ... ... және бекітіледі, екіншіден, бұл жағдайларды ... банк ... ... ... ... ... ... саясатында, заңдар несиелік операциялар бойынша жалпы
жауапкершілікті банктің директорлар ... ... ... ... ... ... үшін, несиелерді ұсыну бойынша қызметтерін
делегирлейді және несиелік саясаттың жалпы ... және ... ... ... ... түрде несиелік саясат туралы
меморандум шығарылады, және онымен ... ... ... ... Әр түрлі банктер үшін меморандумның мазмұны мен құрылымы әр келкі
болып келеді, бірақ ... ... ... ... алдымен несиелік саясаттың жалпы мақсаты қалыптастырылады, мысалы
сенімді және табысты несиелерді ұсыну. ... ... ... ... және ... ... ... қоса несиелер бойынша жалпы
табыстылық нормасына ... ... ... ... ... ... анықтайды, ол бойынша түрлі басқару ... ... ... ... Құжатта банк әкімшілігі ... ... ... ... ал ... ... ... екенін
көрсетіледі. Мысалы, банк баланспен және пайда мен шығындар ... ... ... ... ... ... ... ұсыныс бере алады, сонымен қатар кепілге ... ... орта ... ... ... ... ұсыныс береді. Сонымен
бірге банк ұзақ ... ... үшін ... күмәнді репутациясы
бар тұлғаларға несиелерді, жабық түрдегі компаниялардың акциялары бойынша
несиелерді беруді кеңейтуді ... ... ... ... ... ... географиялық
аймақтар анықталынуы мүмкін. Меморандумда банктің өз қызметкерлеріне ... реті ... ... өткен қарыздың алу жолдары туралы, ... ... ... ... ... ... тек ... бағыттар мен
ұсыныстарды енгізеді. Ол банк қызметкерлерінің инициативаларын ... ... тиім ... ... жағдайы тұрақсыз фирмаларға несие
беру, ... ... ... кейбір кемшіліктері бар фирмаларға,
қосымша қамтамасыз ететін фирманың басқарушысы өз ... ... ... ... мүмкін.
Жоғарыда айтылғанның қорытындысына, американың үлкен банктерінің
меморандумының ... ... ... ... Бұл ... бес бөлімнен
тұрады: жалпы ережелер, несиелердің категориялары, несиелік саясаттың ... ... ... ... ... бақылау және банктердің
комитеттері. [6]
Үлкен американдық банктердің несиелік саясаты туралы меморандумның
құрылымы.
- Жалпы жағадайлары:
... ... ... ... ... ... ... басқару;
➢ несие/депозит коэфициенті;
➢ бір несие алушыға несиенің жоғарғы шектеуі;
➢ несиелерді беруде қызметтерді бөлу;
➢ проценттік ставкалар;
➢ несиелерді қайтару шарттары;
➢ қамтамасыз ету;
... ... ... ... және ... ... бойынша төлемеулер коэфициенттер;
➢ үмітсіз қарызды жабу үшін резервтер;
➢ жабылмаған несиелерді шығару;
➢ мерзімі өткен несиелерді ... ... ... ... қорғайтын заңдар және операциялар шарттары.
- Несиелердің кейбір түрлері:
... ... ... ... ... ... коммерциялық;
❖ ауыл шаруашылық;
❖ ипотекалық;
❖ бөліп-бөліп төлеу арқылы жабылатын несиелер және ... ... ... карточкалары және жаңартылған несиелер;
❖ ипотекалық несиенің филиалдары;
❖ аккредитивтер;
❖ несиелік келісім-шарттар.
➢ Керексіз несиелер.
- ... ... ... сұрақтары:
➢ банктің жауапты қызметкерлеріне және директорларға несиелер;
➢ жалпы қызметкерлерге несиелер;
➢ мүдделердің ... ... ... ... ... ... талдау бөлімі;
➢ несиелік портфелдің ревизиясы;
- Комитеттер:
➢ директорлар кеңесі жанындағы несиелік комитет;
➢ қаржылық консультант жанындағы ... ... ... ... ... комитет.
3.2. Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру бағыттары
Банк басқармасы ... ... ... көлемін анықтау мәселесімен
үнемі кездесіп отырады. Себебі, ол активтің айтарлықтай табысты түрі, банк
басқармасы ... оның ... әсер ... ... ... ... үшін жеткілікті, өтімді деңгейді ұстануға мәжбүрлі. Бірақ,
олар басқа активтерге қаражаттарды жай ғана сала ... ... ... ... көлемі туралы мәселеге бір жақты жауап жоқ.
Әрбір банк бәсекелестік жағдайда қызмет атқарады. Сол ауданда несиеге ... ... ... ... ... қызметкерлердің
біліктілігі, өтімділікке деген талап - осы факторлардың барлығы әрбір банк
үшін әртүрлі. Несие ... ... ... қажет екендігін айту
өтімділікке деген қажеттілікті анықтау сияқты ... ... ... ... деген сұраныс көлемін талдау және оларды ... ... ... ... Ал осы ... құрылымы әртүрлі
болғандықтан, несиелік портфелінің көлеміне қатысты ... ... ... емес.
Егер қарыз/депозит, қатынасына байланысты болатын болса, несиелік
портфель жоғарылайды. ... және ірі ... ... ... шағын ауыл банктеріне қарағанда жоғары болады. Табысты
жоғарылатуға ұмтылудан ... ... ... ... әсер ... ... ... федералды резерв қорының нарықта болуы,
активтер мен ресурстарды басқару әдістерін жетілдіру, несие қабілеттілігін
талдау ... және ... ... ... ... етудің ең бір кең тараған әдістерінің бірі реттеуші
органдар белгіленген стандарттарды ... және ... ... ұсыну. Осындай
сипаттағы әдіс нақты несие беру туралы шешім қабылдау және банктің жиынтық
несиелік қаржының ... ... ... ... негізгі бағыт жүктемен
несие инспекторы мен банк басқармасына ... ... ... ... ... оның несиелік саясатын көрсету қажет. Басқа
жағдайда несиелік саясатты тиімді өткізу ... ... және ... оны ... ... ... ... немесе қайта қарастыруға
міндетті.
Несиелік саясат келесі элеметтерден тұрады :
❖ Несиелік портфельді қалыптастыратын мақсат (яғни, жақсы несиелік
портфедің белгілерін ... ... ... оны өтеу ... ... және ... Әрбір нақты несие инспекторы мен ... ... ... беру ... ... сипаттау.
❖ Несиені басқару шегінде құқықтарды беру және ақпараттарды ұсыну
бойынша міндеттер.
❖ Клиенттердің несиелік ... ... ... ... ... ... Әрбір несиелік өтінішке берілетін қажетті құжаттар, сонымен бірге
несиелік істе сақталатын құжаттар.
❖ Банк қызметкерлерінің несиелік істі ... және ... ... ... ... ... негізгі қабылдау тәртібін бағалауы.
❖ Несие мөлшерлемесін және несие бойынша сыйақыны, ... ... ... ... тәжірибесі.
❖ Барлық несиелерге қолданылатын стандарттар сапасын сипаттау.
... ... ... ... ... Банк ... ... аймақтарға сипаттама.
❖ Мәселелі несиелермен байланысты жағдайларды анықтау, талдау және
шешу тәжірибесіне сипаттама.
Әрбір банктің несиелік досьені жүргізу үшін ... ... ... ... келесі бөлімдерге жіктелген:
- қарыз бойынша құжаттар (несиелік келісім, қарыз ... ... қол ... ... ... ... ... қаржылық және экономикалық ақпараттар (баланс, ... мен ... ... ... ... ақша ... туралы есептемелер,
бизнес-жоспар, салық декларациялары);
- несие қабілеттілігі туралы есептер;
- несиені қамтамасыз ету ... ... ... байланысу).
Жоғарыда айтылғандай несиелік портфель банк табысының негізгі көзі
және активтерді ... ... ... ... көзі ... табылады.
Банктің портфелінің құрылымы мен сапасына байланысты, банктің тұрақтылығы,
оның беделі оның қаржылық жетістігі анықталады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... мен банктің несиелік
саясатының мақсатынан ауытқу кезінде тәуелсіз сараптамалар мен анықтаулар
жүргізіледі.
Несие қызметкерлері мен ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушылар арасында несие жиынтығын анықтау
мақсатында портфель құрамын мұқият талдайды.
Несиелік ... ... ... банк ... ... несие қабілеттілікті бағалау әдісіне байланысты. Мысалы,
өндірістің құлдырауын бастан кешкен салалардағы кәсіпорындарға қарыз ... ... ... ... несиелік ісін жүйелі түрде ай сайын жүргізе
алады. Көп ... ... ... қолданылады. Сенімді несиелер
тоқсанына бір рет тексеріледі, ал мәселелі несиелер үнемі ... ... ... ... ... ... жүйесі келесі элементтерден тұрады:
❖ Несие портфелінің құрайтын несие сапасының бағасы
❖ Несие сапасының негізінде портфель құрылымын ... және ... оның ... ... негізінде бағалау
❖ Несие портфелі құрылымының негізінде қарыздар бойынша зияндарды
жабуға арналған резервтің жеткілікті көлемін ... ... ... есепті мерзім ішіндегі несиелік портфельдің
құрылымын анықтауға және оны өткен мерзімдермен ... ... ... оң және ... ... анықтап шығаруға мүмкіндік
береді.
Оң тренд - сапалы және жоғары сапалы несиелердің үлес ... ... ... - шекті деңгейлі және шектіден төмен несиелер үлесінің
өсуі.
Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ең ... несиенің
қайтарылуын талап етеді. Несиенің қайтарылуы банкке ақша қаражаттарының
түсуін және сәйкес процент сомаларының төленеуін білдіреді.
Несиенің ... ... ... барлық жүргізілген
жұмыстарының қорытындысы болып келеді және осы ... ... ... ... ... сапалы да білікті жұмыс істегендерін
көрсетеді.
Егер қарыз алушы алған несиесін және ол бойынша есептелген процентті
уақытылы ... ... онда банк ... тек ... істі жабу ... Одан әрі бұл ... ... келешегі бар клиент ретінде саналып,
банкте оң несиелік тарихқа ие ... ... ... және ол ... ... төленбесе, онда
банктің несие бөлімінің барлық ... осы ... ... ... үлкен жұмыс жүргізуге тура келеді. Одан ... ... беру ... және ... ... тексеру үрдісінде жіберілген қателерге
талдау міндетті түрде ... ... Ал ... қарыз сомасы, ол бойынша
процент, айыппұл және ... ... үшін ... ... ... ... қамтамасыз етілсе, онда мәселелі несиені кез ... ... туа ... ... өзінде жабуға болады.
Міне, осы жерде бағалаушылардың іскерлігіне, дайындығына және банкке
қабылданатын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жүзінде банктер кепілді өткізу схемасының ... ... ... ... Бұл ... ... қарастыру орынды.
Мәселелі несиелер қарыз алушының несиенің қайтарылуын объективті және
субъективті себептері нәтижесінде туындайды. Ең алдымен, ... ... ... ... ... ... субъектілердің
қаржылық тұрақсыздығымен байланысты. Осы қатынаста банктер, әсіресе олардың
несие бөлімдері қарыз алушылардың берген ... ... ... ... туындауын алдын-ала таба білуі тиіс. Сондай-ақ клиент
жайында ... ... ... ... ... ... алушыға несие бергеннен кейінгі ... ... ... ... ... ... ... басқару арқылы ... ... ... ... қажет. Мұндай жұмыс құралына қарыз
алушының қызметін және қаржылық жағдайын зерттеу, несиелік ... ... ... ... ... ... ... жаңа жолдарын іздестіру кіреді. Берілген ... әрі ... мен ... оны ... ... туындайтын мәселелерді алдын ала
айқындауға, клиентке алынған ... ... өтеу ... туындаған
қиыншылықтарда көмектесуге мүмкіндік береді. Осындай көмек банктің ... ... ... үшін ... ... кезіндегі басты кезен
болып табылады.
Басты банктік тәжірибеде клиенттермен немесе жүргізілетін несиелік
операцияларымен өзара реттеулер ... бір рет ... ... ... ... ... және оның даму ... талдау және зерттеу
үрдісі кезінде қарызды қайтаруды қадағалау бойынша болашақ ... ... ... оны ұйымдастыру табыстылығы айқындалады.
Мұндай талдау мен жалпылауды жиі ... ... ... операцияларды
дамытуға немесе клиентпен қарым - қатынасты дер кезінде тоқтатуға мүмкіндік
береді. Банк және клиент арасындағы ... ... осы ... да ... ... ... ал бұл өз ... кәсіпорындар
мен фирмалардың даму жоспарлары және олардың барлық қаржылық қажеттіліктері
туралы банктің мәліметтер ... ... ... Банк ... ... туралы нақты мәлімет алу мақсатында оның негізгі және айнымалы
қаражаттарының, сондай-ақ несиені ... ету ... ... ... ... ... жиі ... тұруы қажет. Сол
уақытта уақыттың бір бөлігін қаржылық талдау сапасы мен ... ... ... ... ... қарыз алушы қызметіндегі ... ... ... ... ... ... арқылы клиенттің қарсылық
жағдайы туралы ақпарат ала алуы ... ... есеп ... ... ... ... өтуі ... Несие бойынша құжаттарды
қарыз алушының ... ... ... беретін шарттар көрсетілуі
қажет.
Мәселелі несие деңгейін алдын-ала анықтау және ... ... ... ... ... ерекшелік адам факторы болып табылады.
Себебі осы несиенің қайтарылуына жауапты тұлғалар, кейбір ... ... ... ... ... ... ... Одан басқа мәселелі
несиелер несие бөлімінің қызметкерлері есептеген уақыттан көп ... ... егер банк ... ... портфелі туралы мәселені біле ... мән ... ... ... ... ... жүргізілетн
тексерістер - мәселелі несиелерді анықтау үшін қажет. Несие тәуеелік
басқару үлгісіндегі ... ... ... ең тиімді әдісі ... ... ... ... ... ... ... белгілері, мысалы, клиентпен қаржылық
есептілікті алу туралы ... ... Бұл ... ... кез-келген аргументтер несиенің мәселелі болуына әсер етеді.
Клиент пен банк ... ... ... ... ... жүргізу арқылы шешілуі мүмкін. Ал егер компания немесе ... ... ... ... онда ол да ... ... бар ... емес сипаттағы белгілері клиент қызметінің жоспарының бірден
өзгеруі, компания басшыларының ауысуы болуы мүмкін.
Несиенің мәселелі болуының қаржылық белгілері ... ... ... ... ... мүмкін. Бірақ, келіспей қалушылықтар әрине
байқалады. Несиенің мәселелі болуының қаржылық ... ... ... ... модификациялау арқылы көрінуі мүмкін.
Ондай қарыздарға ауылшаруашылығына берілетін директивті және ... ... ... Банктің ақша қаражаттар қозғалысы туралы
мәселелеріне клиенттің несиелеу ... ... ... ... ... ... ... өтініштері дәлел. Несиені ұсыну кезіндегі
барлық жағдайлар несиенің мақсатына сәйкес келуі тиіс. Көп ... ... ... ... ... ... ... жағдайда әрбір
осындай факторлар арнайы зерттеу объектісі болуы қажет.
Несиені қайтаруда кедергілер болу, болмауына байланыссыз ... ... ... осындай несиелерді тудырмауға әрекет жасауы
керек. Неғұрлым ... ... ... айқындалса, соғұрлым банктің
сәйкес стратегияны қабылдау, өңдеу және мәлімет жинауға уақыты жеткілікті
болады.
Қарыз алушы және ... ... ... ... өтей ... жағдайда
банктің өзіне өтеуге тура келеді. Банктерде осындай мақсаттарға несие
тәуекелін жабу үшін ... ... ... ... ҚРҰБ ... ... ... етілуін және мерзімі өткен қарыздардың
ұзақтығын ... ала ... ... ... сапасын бағалауды ұсынған.
Нәтижесінде банктің несиелік портфелін несие тәуекелінің ... ... ... ... несие топтарына (стандартты, стандартты
емес, күмәнді қауіпті, үмітсіз) бөлуге болады. ... ... ... жабу ... әр бір ... тобы ... тәуекелді жабу үшін
қажетті сақтандыру өтемінің көлемін құрайды. Осыдан, банк неғұрлым ... ... ... ... ... ол ... ... алу
арқылы сақтандыру резервін көбірек құруы қажет.
Мысалы, қазіргі ... ... ... ... ... ... ... несиеден туындайтын зияндарды жабуға резервтерді
берілген несие сомасынан 2-3 % көлемінде ... Ал ... бұл ... ... ... ... ... айтарлықтай жоғары болуы керек.
Тұрғындарды неселеу кезінде туындайтын келіспеушілік жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарының
қорытыныдысы болып келеді және осы бөлім ... ... ... ... ... да ... ... атқарғандарын көрсетеді.
Қарыздың қайтарылуы банкке ақша қаражаттарының қайта ағымын және проценттік
сәйкес сомасының төленуін білдіреді. Егер ... ... ... және ... ... ... уақытылы өтейтін ... онда ... ... істі жабу ғана ... Одан әрі бұл ... ... бар клиент ретінде саналып, банкте оң несиелік ... ие ... ... ... ... ... мен ... нәтижесінде несиелік саясаттың ... ... ... ... ... алынатын жоғары табыспен
қамтамасыз ету; өтімділікті қадағалау; тәуекелді диверсификациалау; ... ... ... кепілдік беру; заңдар мен ... ... ... несиеге деген қажеттілігін қанағаттандыру.
Банктің несиелік саясаты және ... ... ... ... ... тиіс; қарызалушының қаржылық жағдайын зерттеу ... ... ... ... беру, оны қайта беру және ... ... ... кепіл мүлкін бағалау және қарызды өтеу тәртібі.
Банктің ішкі ... ... ... операцияларды жүргізу
барысында тәуекелді төмендету жатады. Банктің даму стратегиясын және ... ... ... ... ... оның несиелік
саясатының артықшылығы ... ... ... қысқамерзімді несиелеуде несие ... ... ... ... (оның ішінде, өнеркәсіп,
энергетика, байланыс, транспорт, халық тұтынатын тауарларды
өндіру, ... ... ... ауыл ... ... ... ... өңдеу, тұрғындарға қызмет көрсету, кіші және орта
бизнесті дамыту, қысқа ... ... ... ... ... несие операциялары бойынша:
- кепілдік ұсыну және банк-контрагенттердің кепілдігін қабылдау, аккредитив
ашу және серіктес банктердің шығарған аккредитивтерін бекіту;
- клиенттердің вексельдерін ... ... ... ... ... Инвестициялық несиелеудің артықшылықтары ретінде төмендегілер
саналады:
- ... ... ... ... ... қаржылық лизингін пайдалану жоспары;
- ҚР Үкіметі және халықаралық ұйымдар қаржыландыруға ұсынған жобалар;
- Көлемді де сенімді өткізу нарығы және шикізат пен ... ... ... өнім ... құру және ... бойынша жобалар;
- Кіші және орта бизнес жобаларын қосқандағы ... ... ... және ... басқа да өнеркәсіп салаларындағы импортты
алмастырушы өндірісті құру, сондай-ақ ... мен ... ... бірінші кезекте жақсы репутациясы бар, ... ... ... және шетелдік ... ... ... ... ... қарастырылады.
Банк несиелік саясатында сондай-ақ, қарыз алушыларға қойылатын
негізгі талаптарды және ... ... ... шектеулерді, несие беру
тәртібін регламенттейді.
Несиелік ... ... ... ... ... құрамын
салыстырмалы талдау көрсетеді; банктің несиелік ... ... үлес ... ... ... ал күмәнды және үмітсіз
несиелер үлесі банктің ұзақ мерзімді, тиімді жобаларды таңдауы нәтижесінде
айтарлықтай төмендетілген. ... ... ... ... ... ... жою регламентациясын келешек қарыз алушымен сөйлесу
үрдісінен бастап-ақ алдын-ала ... ... Егер ... ... ... ... есептелген процент төленбесе, онда ... ... ... ... осы ... ... жою үшін үлкен жұмыс жүргізуге
тура ... Одан ... ... беру ... ... және ... ... үрдісінде жіберілген қателерге талдау міндетті түрде
жүргізілуі тиіс. ... ... ... ... ... ... ... несие қабілетін нақты көрсеткіштер бойынша бағалануы
регламентациялауға назар аудара ... ... ... ... ... ... Ал ... қарыз сомасы, ол бойынша пайыз, айыппұл және
мерзімі өткені үшін өсімақы жылдам өтелетіндей ... ... ... онда ... несиені кез келген ауыр жағдай бола қалған күнде де
жабуға болады.
Жалпылай алғанда, банктің несиелік саясаты тексерілген және ... ... ... ... ... ... ... жаңа да тиімді қызмет атқаратын нарық құрлымдарын
қалыптастыруға бағытталған.
Қорыта келе ... АҚ ... ірі ... ... ... банк болып табылады, алайда соңғы кезде ол
өзінің несиелік саясатын біршама ... ... ... банк ... ... сайын ірі корпоративті клиенттерді халықаралық
қаржы институттары қаржыландыра ... да, ... ... ... кіші және орта ... және жеке тұлғаларды несиелендіру нарығынан
өз орнын табу қажет. Ол үшін әрине ... әрі ... ... ... пен
қаржы-қаражат жұмсауы қажет. Қазірігі таңда кез-келген мақсатқа жету үшін
жұмыс істейтін ... ... рөлі ... ... да ... ұйым ... ... таңдап, олардың квалификациясын әрдайым шыңдап отыруы
қажет, өйткені оның қайтарымы ... ... ... ... ... бері банк ... ... әрі тиімді жұмыс жасап келе жатқан
банктер оның ішінде «ТуранАлемБанк» АҚ-да келешекте одан да әрі ... ... ... ... ... және ... елдердің субъектілерін
несиелендіруін, және елдің дамуына өз ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік ... ... ... ж. № 2444.
2. «Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы» Заңы. 30.03.1995 ж.
3. ҚР ҰБ 2002 жылғы «Пруденциалдық ... ... ... ... ... вознаграждения (интереса) по Кредитам,
ссудам и депозитам НБ РК» от 20.09.1999 ... ... ... ... по кредитованию банками второго
уровня" от 16. 08. 1999 г. № 276
6. "Положение о классификации активов банка условных
обязательств и ... ... по ним ... ... РК" , ... ... расчета финансового состояния заемщика и определение
его рейтинга (при текущем мониторинге), ... ... от 03.01.91 г. // ... ... АО «БанкТуранАлем». –
2003. – с. ... ... ... ішкі ... ... туралы ережесі. 26.12.2002 ж. № 42.
9. «БТА» АҚ-ның кепіл мүлкін бағалауды өткізу әдістемесі. 01.06.2001 ж. №
55.
10. «БТА - ... ... ... ... ... ... ж. № ... «БТА - Балалар үшін жинақтау» салымы бойынша операциялар жүргізу
ережесі. ...... Бор М.З., ... В.В., ... управления банковской деятельностью.
– М.: Приор, 2001. – с.543
13. Винсент Дж. Лав. Послания ... энд Янг. Как ... ... Пер. с ... С ... – М.: «Джон Уайлд энд Сайз,
1996.
14. Лаврушин О.И. Кредит как экономическая ... ...... и статистика, 1989. – с. 128.
15. Т.Д. Маслова, С.Г. Божук, Л.Н. Ковалик. Маркетинг. – СПб: Питер, ... с.400: ил. – ... ... для ... ... теория денег и Кредита: Учебник для вузов /Под ред.академ. РАЕН
Е.Ф. Жукова. – 3-е изд., перераб. И доп. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. ... ... ... в ... ... Том 1. ... и повышение чувствительности к переменам. – Вашингтон:
Всемирный банк, 1994. – 749 с.
18. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және ...... ... Университеті,
2000.
19. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. – М.: ИКЦ «ДИС»,
1997. – 464 с.
20. Iлияс А.Ә.,Мақыш С.Б, ... iсi»: оқу ...... ... 2004 ж.
21. Банки и банковское дело:Учеб. пособие /Под ред. И.Балабанова. – ... ... дело /Под ред. ... - СПб: СПб ... ... дело /Под ред. Г.С.Сейткасимова. – Алматы: Қаржы-Қаражат,
2001.
24. Банковское дело /Под ред. О.И.Лаврушина. – М. 2002.
25. Банковское ... ... /Под ред. ...... ... Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. - ... 2001. - 186 ... ... М.Т. Современное состояние банковской системы и перспективы
развития рынка банковских услуг в Казахстане //Финансы Казахстана. –
2000. - № ... ... ... ... /Под ред. ... – Алматы: Экономика,
2002.
29. Коммерческие банки /Рид Э., Коттер Р., Гилд Э. и др. Пер. с ... ... В.М. ... – М.: СП ... 1994. - 480 ... Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы, 2-
ші басылым. – Алматы: ИздатМаркет, 2004. – ... ... В.Д., Ли В.Д. ... курс ... - Алматы. – 1998.
31. Общая теория финансов: Учебник /Л.А. Дробозина, Ю.Н. ... ... и др. Под ред. Л.А. ... – М.: Банки и биржи,
ЮНИТИ. – 1999.
32. Ольшаный А.И. Банковское кредитование: Рос. и ... Опыт ... ... ... бизнеса при Всерос. акад. внеш. торговли МВЭС РФ. – М.,
2002.
33. Современные деньги и банковское дело /Под ред. ... Р., ... ... М.: ИНФРА-М, 2000.
34. Банковский терминологический словарь. - М., 2002.
35. Вестник ... ... ... ... 2001-2003.
36. ҚР Ұлттық банкінің статистикалық бюллетені, №1(110) қаңтар 2005ж.
37. Справочник банкира. – ... ... ... ... Жылдық есебі. – Алматы, 2004.
39. 12.Кучукова Н.К. Роль банков в развитии казахстанской ... и ... ... ... А. ... политика и кредитная культура: отражение во
внутренних инструкциях западного банка. //Банковское дело, 2000. - №6.
– с.15- 21.
41. Гузов К. Формирование оптимального ... ... ... ... денежных средств на клиентских счетах
«до востребования». // Банковские технологии. – 2000. - №14. - с. 47 ... ... Н. ... ... ... ... ... – 2003. - №6.
43. Хамитова К.Н. Современные проблемы и перспективы ... в ... // ... ... – 2002. - №2.
44. Симановский А.Ю. Резервы на возможные потери по ссудам: международный
опыт и некоторые вопросы ... // ... и ... – 2004.- ... Замуруев А.С. Кредит и ссуда: терминологический анализ, классификация
и определение формы //Банки Казахстана. – ... ... Ф.Ф., ... М.Ш. К вопросу об анализе деятельности
коммерческого банка //Банковское дело. – ... ... Б. ... политика коммерческого банка //Поиск. –
2001. - № 4-5. – с.124-128.
48. Овчаров А.О. ... ... ... в коммерческом банке
//Банковское дело. – 1998.
-----------------------
[1] «Кредитная деятельность банков в ... ... М.Т. ... 2001, ... ... ... ... в Казахстане». Давлетова М.Т. -
А.:Экономика, 2001, с.53.
[3] Роде Э. ... ... ... ... капитализма» под ред
В.Н.Шенаева, М.: Финансы и статистика, 1986, 50 б.
[4] Рид Э., Коттер Р., Гилд Э. «Коммерческие банки». – М.: ... 252-254 ... ... ... ... ... ... және екінші ретті деп
бөлінеді. Өтімділіктің бірінші ретті резерві банк өтімділігінің басты ... ... ... ... қаражаттар (депозиттер), қолма-қол
ақшалар) қарастырылады. Ал екінші ретті резер-бұл жоғары өтімді ... аз ... мен ... аз-маз тәуекелдіігімен қолма-қол ақшаға
(мемлекеттік бағалы қағаздар, кейбір ретте ссудалық ... ... ... ... Усоскин В.М. «Современный коммерческий банк: управление и ... ... 1994, 221-223 ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық саясаты: экономикалық мәні мен мазмұны, атқаратын рөлі88 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
Жасанды былғары7 бет
Изопроцесс түрлері жайлы мәлімет5 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету39 бет
Кәспорынның қаржылық тұрақтылығы32 бет
Орталық банктердің ұйымдастырудың жолдары мен операциялары38 бет
Экономика нысандарының тұрақтылығын арттырудың негізгі қағидалары. Экономика нысандары тұрақтылығын арттыру бойынша шаралар, тәсілдер және жолдары. Жалпы ережелер2 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь