Ұлттық идея – қазақ мұраты

1. Мәселенiң мәнi
2. Тарихы
3. Бүгiнгi халi
4. Билiк. Байлық. Адам
5. Не iстеу керек?
6. "Қазақ елi. Азаттық. Бiрлiк"
Бұл бiр көптен көтерiлiп жүрген тақырып. Мазмұнына көз жүгiртсек, екi бөлiктен тұратынын көремiз. Бiрi – ұлт, екiншiсi – идея мәселесi. Ұлттану қазақ даласына ежелден қоныстанған үрдiс екенi ақиқат. Осыдан үш мың жыл бұрын өмiр сүрген Геродоттан тартып, кешегi Колбинге дейiн әрқилы мақсатқа сай қазақстанға сырттан келгенде ұлттануға ден қойғаны – арғы тегiмiз сақтарды, салт-дәстүрiмiздi, рухани-мәдени ұстанымдарымызды, тарихымызды, яғни қазақтардың қайдан, қашан, қалай шыққанын, болмысын танып-бiлуге ұмтылғаны күмән туғызбаса керек. қазақтар да әлемнiң саяси, тарихи, этникалық дамуынан бейхабар қалған жоқ. Дала даналарының орыс, қытай, қалмақ, өзбек, араб, парсы жұрттары жөнiнде айтқандары бүгiнгi күнге жетiп отыр.
ХХ ғасыр этностарды мидай араластырып жiбердi. Отарлаудың зорлық-зомбылығынан жоғалып кеткен ұлттар аз емес. Бiр ғана КСРО-ның өзiнде 1926-1939 жылдар iшiнде 194 ұлттан 100-ге жетпейтiн ұлт қалған екен. Осылайша ұлттану өзектi мәселеге айналды. Талай-талай ойдодалары өттi, том-том кiтаптар жарық көрдi. Ғалымдардың, саясаткерлердiң, саяхатшылардың үздiксiз iзденiсi зая кетпедi. қоғамдық санаға адамдардың ұлтқа жiктелетiнi аса зор құндылық ретiнде орнықты. Бүгiнде ұлтқа берiлген анықтама ондап, жүздеп саналады. Бiздiң ойымызша, ұлт дегенiмiз – өзiнiң қазақ (орыс, немiс, жапон...) екенiн тарих тереңiнен бастау алған төл санасымен ұғатын және басқалардан тiлдiк, рухани, геосаяси, т.б. өзгешелiгiн айыра алатын адамдардың үлкен қауымдастығы.
Идея – грек сөзi, образ, ұғым, түсiнiк мағыналарында қолданылады. Атқаратын мiндетiне қарай идея алуан-алуан қырымен көзге түседi. Мәселен, бiрде ол сырт дүниенi бейнелейтiн қоғамдық сананың пiшiнi болса, ендi бiрде адамның басты сенiмi орнына жүредi. Шығарманың түпкi түйiнi мағынасында да қолданылатыны бар. Бiз қарастырғалы отырған ұлттық идея мәселесiнiң мәнi ұлттың тiлегi, ниетi, ойы дегенге саяды. Сондықтан да ұлттық идеяны ұлт мұраты деп қабылдасақ, мәселенiң тоқ етерiн тапқанымыз.
        
        ҰЛТТЫҚ ИДЕЯ – ҚАЗАҚ МҰРАТЫХ.Әбжанов,тарих ғылымдарының докторы,Еуразиялық  ұлттық университетінің профессоры1. Мәселенiң мәнiБұл бiр көптен көтерiлiп жүрген тақырып.  Мазмұнына  көз  ...  ... ... ... Бiрi – ұлт, ... –  идея  ...  Ұлттануқазақ даласына ежелден қоныстанған үрдiс екенi ақиқат.  Осыдан  үш  мың  жылбұрын өмiр ... ... ... ... Колбинге дейiн  әрқилы  мақсатқасай қазақстанға сырттан  келгенде  ...  ден  ...  –  арғы  ... ...  рухани-мәдени  ұстанымдарымызды,  тарихымызды,яғни  қазақтардың  қайдан,  қашан,  қалай  шыққанын,  болмысын  танып-бiлугеұмтылғаны  ...  ...  ...  ...  да  ...  саяси,   тарихи,этникалық дамуынан  бейхабар  қалған  жоқ.  Дала  ...  ...  ... ... ... ... ... жөнiнде айтқандары бүгiнгi  күнге  жетiпотыр.ХХ  ғасыр  этностарды  мидай  ...  ...  ...   ... жоғалып кеткен ұлттар аз емес. Бiр ғана ...  ...  ... ... ... 194 ... 100-ге ...  ұлт  қалған  екен.  Осылайшаұлттану  өзектi  мәселеге  ...  ...  ...  өттi,  ... ... көрдi. Ғалымдардың, саясаткерлердiң, саяхатшылардың  үздiксiзiзденiсi зая кетпедi. қоғамдық санаға адамдардың ұлтқа жiктелетiнi  аса  зорқұндылық ... ... ...  ...  ...  анықтама  ондап,  жүздепсаналады. Бiздiң ойымызша,  ұлт  дегенiмiз  –  өзiнiң  ...  ...  ... ... ... ... бастау  алған  төл  санасымен  ...  ...  ...  ...  геосаяси,  т.б.  өзгешелiгiн   айыра   ... ... ...  –  грек  сөзi,  ...  ...  ...  мағыналарында  қолданылады.Атқаратын мiндетiне қарай идея алуан-алуан ...  ...  ...  ... ол сырт дүниенi бейнелейтiн қоғамдық сананың пiшiнi болса, ендi  бiрдеадамның басты сенiмi орнына жүредi. ... ... ...  ...  ... бар. Бiз қарастырғалы отырған  ұлттық  идея  мәселесiнiң  мәнiұлттың тiлегi, ниетi, ойы ... ...  ...  да  ұлттық  идеяны  ұлтмұраты деп қабылдасақ, мәселенiң тоқ етерiн тапқанымыз.2. ТарихыҚандай ғана ... ... ... ... ...  үш  сұраққа  жауапiздейдi: 1. Қашан пайда болды? 2. Қандай даму белестерiнен өттi? 3.  Бүгiнгiжай-күйi нешiк? Ұлттық идея ... да  бұл  ...  тыс  тұра  ... тұрғыдан келер болсақ, қазақстандағы  ұлттық  идеяның  жасы  -қазақ этносымен түйдей құрдас. Ол ... ... ... келдi әрi  тарихсахнасына да қазақтармен  қол  ұстаса  ...  ...  ұлт  ұлт  ... да, ... ... да ... емес. Ендеше ұлттық  идеямыздың  бесғасырдан астам тарихы бар екен. Оның  өзi  ...  ...  ...  қазақхандығы тұсында  ұлттық  идеяның  өзегiн  ...  ...  ... ... ... ... ... тiсiн көрсеткен Ресей,  қытай,Жоңғар, Орта Азиялық мемлекеттермен ...  ...  ...   ... ... ... ЖайықтыңБiрiн жазға жайласаң,Бiрiн қыста қыстасаң,Ал қолыңды маларсыңАлтын менен күмiске! –деген  жыр   жолдарында   ұлттық   ...   сол   ...   ...   ... ...  ...  ...  әлеуметтiк  кемелдiк,табиғат  пенадам  арасындағы  үйлесiм  бейнеленген.  Елдiң  бiрлiгiн,  iшкi  ... ... ... ... ... байлығын  жырлаумен  ұлттық  идеянымемлекеттiк  саясат  ...  ...  ...  ...   ...  ...  ...  тұр.  "Ақтабан   шұбырынды,   алқакөл   сұлама"жылдарында Отан қорғау ұлт мұратына айналды. Ақтамбердiнiң:Жауға ... ту ... ... ... ... ... жүрек қан қайнап,Ел-жұртты қорғайлап,Өлiмге жүрмiз бас байлап, - дейтiнi осыдан.Жақсы менен жайсаңның басын өлiмге байлаған  ХVIII  ...  ...  ... салуымен қазақтың маңдайындағы  бағын  ұшырды.  Ресейдiң   бодандығынакiрген  ...  ...  ...  және   ...   ... "Бөлiп ал да билей  бер"  саясатынан  туындаған  әрбiр  саяси  күш,әлеуметтiк  қауым  өз  ...  ...  ...  ...  идеяны  дүниегеәкелдi. ХVIII ғасырда Абылай мен  Әбiлхайырдың,  ХІХ  ғасырда  ...  ... ... ... мен қоңырқұлжаның, ХХ  ғасыр  басында  Сәкенмен Мағжанның, Әлiби мен Әлиханның  ...  ...  ...  ...  ... едi деп, сiрә, ... айта алмас. Иә, бұлар  әрiсi  -   туған  халқына,берiсi  –  соңынан  ергендерге  ...  ...  ...  ...   ...   өзiкөрсеткендей,  бiреулерi  ат  төбелiндей  азшылықтың   мұратын   ...... ... ...  да қалың көпшiлiктiң мұратын дөп  басыптаба алғаны  ақиқат.  ...  ...  ...  қоса  ... кеңiстiктiң  жоқтығы  да  жалпыұлттық  идеяның  ...  ... ... ... Махамбет,  Кенесарылар  ұлттық  идеяны  қарулы  күрестентапса, Шоқан, Абай, Ыбырайлар  ...  ...  ...  ...  ...  Шоқай  тұтас  Түркiстанды  құрудан,  ...  ...  ...  ...  Ең  ...  әрi  ...  ...   Алашавтономиясы ұлттық идеясы екенiн ендi ғана ұғындық ... ... ... идеяның тарихы  мен  тағдырын  бiр  ауызсөзбен шиырып айтар болсақ, ол – ... ...  ...  мен  ... ұшырағаны, кешегi әралуан ұлттық идеяны әу  бастағы  тартымды  ... ... ... ... ... идеяның алмастырғаны,  ол  –өз  елiндегi,  өз  ...  ...  ...  ...  ... ұрандар  мен  адасулар  әсерiнен  ...  ...  бет  ... ... ... қазақтың  санасы  мен  жүрегiн  ...  ... идея ... жоқ. Ұлтын  сүйген,  социалистiк  эксперименттерден  қарабұлттай төнiп келе жатқан апаттың сұмдығын қапысыз ұғынған рухы  биiк  ...  ...  ...  тұлғалар  туған   халқының   тiлi,   ... жерi үшiн  отқа  ...  суға  ...  ...  қан  ... жүйе  ...  жеңiл,  жүрекке  жылы  ұлттық  идеяны  түзуге  ...  ...  да  ...  ...   ...   ...   ...  құрбандыққа шалынғаннан  кейiн  ұлттық  идеяны  табу  бағытындағыталпынысты  "ЕСЕП"   ...   "Жас   ...   ...   ... ...  әдебиетi",  "Зерде"  газет-журналдарындағы  ұлт  тарихы,тiлi,  мәдени   мұрасы   жайлы    ...   ...   ... ... жанталасынан, 1979 жылғы  Целиноград,  1986  жылғы  Алматыоқиғаларынан көргенiмiз  ләзiм.  Бiрақ  бағыт  –  ...  тура  ... жол ... ...  қасiреттi басынан өткiзген бiздер  тәуелсiздiктiңтабалдырығынан нысаналы даярлықсыз аттай салдық.3. Бүгiнгi халiА.Байтұрсынов: "Қазақ -  жоқ iздеген халық", ... ...  Иә,  ...  ...  ...  бiлiмнен,  ғылымнан,  өнеркәсiптен  ала  алмағаненшiсiн iздедi.  Әлi  де  жоқ  ...  ...  Биiк  ...  кенжеқалыппыз. Әлемдiк бәсекеге даяр  емес  екенбiз.  Ауаның,  судың,  топырақтыңбүлiнбеген, былғанбаған,  таза  ...  ...  ...  Ең  ...  –бүгiнгi қазақ өзiн-өзi iздеген, танып болмаған халық. Аты да,  заты  да  бiрқазақ қаншаға бөлiнiп кеткенiн көзбен ... ...  ...  отырмыз.  Алендi  соларды  санап  көрейiкшi:  1.  Бар   ...   ...   ... ... бар. ... ... мұра,  байырғы  түркiлердiң  нақылсөздерi, қорқыттың ... ... ... ... ...  ...   ... 2. Кешегi өктем ұлт орыстардың сойылын соғып жүрген қазақтар  аземес. Мұндайларды Шер-ағаң: "Улы ... улы ... ... едi. 3.  ...  ...  ...  халқына  бүйрегi  бұратын  қазақтарды   қаперденшығармағанымыз жөн. Бұлардың бiр бөлiгiне  ұлтжандылық  сезiм  тән.  ... жол өлең  ... да  ... кiм  орыс  ...  дей  ...  ... ... жаншылып, Америкаға, Батысқа  шыбындап  бас  изейтiн,өзiнiкiне мұрынын шүйiретiн қазақтар шықты. 5. Басқа дiннiң ықпалына  ... ол ... не бұл  емес  ...  саны  өсiп  келедi.  6.  Тарихи  отанынасағынышпен жеткенде бауырларының өзiн  де,  ...  де  ...  ... тұрған  оралмандарды қайда  қоясыз.  7.  Жүзге,  жерге  бөлiну  ... ... ... ...  ...  жүр.  8.  ... нарықтан қарқ болған "жаңа қазақтар" да бөтенiмiз емес."Алтау ала болса, ... ... ... екен ...  Ал  ... да көп ... ... асты-үстiндегi  байлық  шетел  асып,қулығы  мен  сұмдығын  асырғандардың   ...   ...   ... Бұл – бiр. ...  этностың  өз  iшiндегi  ала-құлалық  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ұлттықтұтастықтан, сонсоң мемлекетiнен айрылудың әкелер қасiретiн –  бек  ... ... пәк ... күң ... ... 13  ғасыр  бұрын  Күлтегiнтасына қашап жазған байырғы  түркiлердiң  даналығына  ...  бас  ... ... ... ...  ...  ...  өткенi  рас  қой.Ендеше Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың: ... ... ...  ... болашақтағы  –  тарихтың  толқынында  өзiнiң  ұлттық  "МЕН"  дегiзерлiкқасиетiн ... ... рет ендi ғана  ...  алып  ...  Бiрақ  бұлмүмкiндiк  қана:  ол   ...   тек   ...   ғана   ...   барлыққазақстандықтардың жаппай санасына  орныққан  фактiге  айналуы  ...  ... ... мәнi бар ... жатыр.Ұлттық "МЕНДI" қалыптастыратын тетiктер мен жағдаяттар  сан  ...  ...  ...  ...  ...  ендi  ғана  ...  есiгiн  ашқансәбидiң құлағына естiлетiн ән мен үнге дейiн кiредi. ... ...  ... ... өгiздей өрге сүйрейтiн құдiрет  Ұлттық  Идея  деп  бiлгенiмiзжөн.  Ойы онға, санасы санға бөлiнiп отырған  ...  ...  ...  ... қою оңай мiндет емес. Ол шiркiн әлi күнге дейiн жоқ та.  Ал  ... ... ... қазақстандық азамат сезiнiп отырғаны айдай  ақиқат.Армансыз адам - ... ... тең, ... ... Ендеше  ұлттық  идеясызқала берсек қанатсыз ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жатқан  реформалар  қарын  тойдырудың  ғана  мiндетiн   атқарыпшығатындай көрiнедi.  Ұлттық  ...  жоқ  ...  өмiр  сүру  ...  ...  ...  ...  ...  бiрақ  түптiң  түбiнде   өкiнiштеқалатыны – қазақтар.   Өзiн-өзi  жарылқамағанды  басқалар  ...  ... еш ... жоқ. ...  жайылып  келе  жатқан  жаhанданудың  табанындажаншылып қалмау үшiн де ... ...  ...  мен  қажеттiгi  күн  санапартып келедi. Демек қарап отыруға болмайды.Алдымен бiзге қажет  ...  ...  ...  ...  ...  алукерек.  Бiрiншiден,  ол  идея  Ата  ...  ...  ...  тиiс.   ... ... дiни, жыныстық кемсiту  немесе  дәрiптеуден  алыс  ... ...  ...  идея  қазақстанның  атын  анықтап  отырған  қазақхалқының мұратын ұлықтаумен қоса,  басқа  диаспоралардың  ...  ... ... ...  ...  ...  қайта  соған  қуат  беретiнфакторға  айналуын  қамтамасыз  ...  ...  ...  ұлттық  идеяныңхронологиялық бастапқы сәтi белгiлi болғанмен, бүгiн  де,  ертең  де  ... аса ... баса  ...  жөн.  Елдiң  iшiндегi,  жер-жаhандағынақты  ахуалға  байланысты  оның  көздегенi  өзгерiп,  ...  ... да ... ... Мәселен, қазiрдiң өзiнде тарихи отанында  отырғанқазақтар мен диаспора  санатында  шетте  жүрген  ...  ...  ... дей ... ... үшiн ... ... мен  ертеңi  бастымәселе болса, екiншiлерi жүрген ортасында қазақ  болып  қалу  ...  ... ... ...  ...  ұлт  ...  осынау  айырмашылық  ұлғаймаса,қабыспайтыны  ақиқат.  қытайдағы  қазақтардың  кейiнгi  ...  ... ... бара ... ... ғой. Мың өлiп,  мың  тiрiлуменазаттыққа жеткен қазақтың тағдыранықтағыш ұлттық идеясы қазақстанда ғана  өзжемiсiн бере ... ... даму ... ... ...  iшкенi  –алдында,  iшпегенi  –  артында  жуан  ата  ...  үшiн   ...   идея   ... бiрi ... ендi есiн жия ... қазақтарға,  қазақстанғаұлттық идеяны ұстану бұлжымас заңдылық деп пайымдаймыз. Тап  осы  заңдылықтысақтамағандықтан да елде ...  ...  ...  ...  ... ... тұрғанын мойындауымыз керек.4. Билiк. Байлық. АдамИдея алғашқыда болжам, ой, жоспар түрiнде дүниеге келедi. Уақыт  үдесiненшыққаны жойқын ... ... ...  "әр  ...  бiр  ...  ... не көп – идея көп. Оның  бәрiне  тиiстi  ...  ...  ... ... ... адам  емес,  тұтас  мемлекеттiң  мұршасы  келебермейдi.   Әйтпесе   фашизмге,   ...   ...   ... ... ... ... едi ғой. ... идеялардың да  жолыбiрден  бола  қалмайды.  ...  ...  ...   ...   ...   бар.қазақстандық ұлттық идеяның  бүгiнгi  ...  де  осы  ...  ... мен Жәнiбекке, Тәуке мен Абылайға  күш  берген  ол  ендi  елес  ... мен ... ... мен ... ... –  Тұранды  кезiп  жүр.Билiктiң, байлықтың қолдауынсыз елестiң бағы ... сену ...  Ал  ... елеске лаңкестiк пиғылдағы күштер иелiк етiп кетсе, қоғамға  аз  қасiретәкелмейтiнiн тарих ... ... ... ... пен ... -  егiз  ұғым.  Билiк  байлыққа  ... ... ... ... ... – әрқайсының өз кеңiстiгi,  өз  ойыналаңы, ережесi болғаны. Келешекте бұлардың ара жiгi  ...  ...  ...  ...  ...  нәтижемен  есептесуден  басқа  шара  жоқ.  ...   ... ... ... пен байлықтың қоян-қолтық астасып  кетуi  монополиянытуғызбай қоймайды. Ал монополия iрiп-шiрудiң басы екенi  бесенеден  белгiлi.Тiптi  ...  ...   ...   бой   көрсете   де   бастады.   Мәселен,қазақстандағы  билiк  пен  ...  ...  ...  ...  ...  ... жоқ. Бұл ... билiк пен  байлықтың  басы-қасындағы  адам  факторыұлттық, дәлiрек айтсақ, қазақтық  дiлге,  ...  ...  ... ... ... мына  заманда  олардың  арасында  әдiл  бәсекедежеңiп шыққандар мейлiнше аз, көбi "бармақ  ...  көз  ...  ... ... ... ... ұлтшылдығы  тiлiнiң  ұшындағана. Абайша айтсақ, өзi мал болған соң малдан басқа  қызығы  жоқ.  Ал  ...  ...  ...  ...  ...   экономикалық   кеңiстiкке   енуқазақстандағы iрi буржуаны байырғы  ұлт  ...  ...  ...  этностаресебiнен қалыптастырғанын қосыңыз. Сағымдай  ұлттық  идеяны  былай  қойғандабай әрi көркем мемлекеттiк тiлдiң ... ...  ...  да  ...  ... ұлттық идея сыңар қанатымен жер сабалаған дәрменсiз құстай.  ... ... ... билiк оп-оңай  қателесуге,  байлық  орынсыз  шайқалыптөгiлуге бейiм тұрады.5. Не iстеу керек?Ұлттық идеяның бары  мен  ...  ...  ...  ...  ... ... ... А.Сейдiмбек,  Ә.Ғали, А.Шәрiп, I.Ерғали  тәрiздiбелгiлi бiлiмпаздардың қаламынан туған еңбектер  қоғамдық  санаға  игi  ... ... ... бұл ... ... ... ... – тым  жауапты  iс,оны тарихшыларға сенiп тапсыруға болмайды", ...  екен  ...  ... ... Ұлттық идеяның арқалап тұрған жүгi  ғылыми  ойтолғаумен  жерденбiр елi де көтерiлмедi, қайта салмақтана түстi. Өйткенi  ұлттық  ...  ... ... ... сөз ғана емес, нақты iс.  Ал  iстiң  ...  асуы  ... ... қажет. Демек,  ұлттық  идеяны  анықтауға  Президент,Парламент, үкiмет ресми  ...  ...  ғана  оң  ...  ... Ашық та ... ...  ...  ұлттық  идеяның  тамырына  қанжүгiрмейдi.  Сонда  бұл  iстен  зиялы  ...  ...   ...   ... ... емес  ...  БАҚ  тыс  ...  қоғамдық  санадағыбүгiнгi самарқаулық жойылар едi.Кейбiр әрiптестестерiмiздiң уәжiне құлақ қойсақ, ұлттық идея ... ... ...  Ата  ...   5  -  ...  идеологиялық  плюрализмдiқуаттаған талап кесе-көлденең тұратын тәрiздi. Шынтуайтында бұл  баптың   ешкедергiсi жоқ. Тек идея мен ... ... жер  мен  ...  ... ... ... ...  Идеология дегенiмiз бiрiн-бiрi  толықтыратын,бiрiнен бiрi туындайтын, арасынан қыл  өтпейтiн  идеялардың  жиынтық  жүйесiғой. Ондай ... ... ... деп аталатын  таптық  түрiненкеше ғана құтылған  жоқпыз  ба?  Ендеше  неге  ...  Рас,  ...  ...   идеология  жоқ.  Болмай-ақ  қойсын.  Бiрақ   ... ... ... ...  ... ... –  тiлдер  туралы  Заң,"Мәдени мұра" мемлекеттiк бағдарламасы, ауыл жылдары – ... ...  ... аса да ...  ...  ...  ...  ақылға  қонбайды.Ұлттық идея идеологиялық өктемдiктi туғызады дейтiндер өзiн  де,  өзгенi  ... ... ... ... ... ... тұсында ұлт  мәселесiнен,  ұлтшылдықнауқандарынан оңбай таяқ  жеген  ...  тiптi  ...  ...  ... сөз ... ... ...   басын  қорғаған  мәңгүрттей  орнымыздантұра қашамыз. Басымыздан тоқпақ, ... ... ... шаруамыз жоқ.Ұлттық идея Қазақстандағы барлық халықтардың тiлiнде орнықтырылуы  керек.Және ол қазақ ... ... ... еш ...  жоқ.  ...  ...  ...  бiрнеше  себеп  жатыр.  Бiрiншiден,  Қазақстанға   ... ... ... легi  тың  ...  ...  ...  ...  берiжарты ғасырдан астам уақыт өтiптi.  Яғни  басқа  этнос  өкiлдерiнiң  ең  кемдегенде үшiншi ұрпағы ... ... ... жүр. ... қазақ  болып  кетпеседе   қазақстандық   екенiн   бiр   адамдай   ...   ...   ...  ...  ...  тiлiмiзден   хабардар.   қазақстанхалқы,  қазақстандық  ұлт  дегендi  ...  үшiн  ...   Ал   ... ... -  ...  ...  ...  Екiншiден,  шекарадағытемiр перде  ысырылып,  ақпараттық  алмасу  үдегендiктен  алыс  ... ... ... байырғы халық пен  кiрме халықтың  қалай  өмiрсүретiнi, құқықтарында қандай  айырмашылықтар  бар  екенi  баршамызға  ... ... ...  үшiн  ...  ...  ...  үшiн  екен,  Францияфранцуздар үшiн екен, Түркия ... үшiн ... ...  ...  ... бiз  неге  ...  керек?  Әрине,  Қазақтан  басқаларды  шөмiштенқағайық, ... ... ... да  қысымшылық  жасайық   деген  сөз  ... ... ... тарихи отанынан тыс жүргенiн олар да  бiлсiн,  бұғанқазақтар жауапты емес екендiгiн  бiз  де  ...  ...  ...  ... да ... қара" деген халық емеспiз бе.Ұлттық идея құндылықтары мен ұстанымдарын екi әлеуметтiк  қауым  арасындамейлiнше  дәйектi  бекемдеу  ...  Бiрi  –   бала   ...   ...  ...  ...  ...   отырған   жастарғажеткiзуден ештеңенi аяуға болмайды.  Екiншiсi  –  мамандар  мен  ... ...  ...  ...  ...  Осылардың  санасына,өмiр салтына сiңген ұлттық идея кiмдi болсын өз  иiрiмiне  ала  ... ... ... ... тұрғанда  БАҚ  беттерiнен  көрiнiп  жүрген:  "Қазақстандақазақтан басқа ұлт жоқ, диаспоралар ғана бар" ...  ...  өз  ... ...  ...  –  отанынан  тыс  өмiр  сүрiп   жатқан  қауымныңдемографиялық сипаттамасы. Ұлт – тарихи-этникалық ... ...  ... ... ...  ...  ...  өмiрде  ұлт  әрқашан   ұлт  болып  қалабередi. Егер демографиялық анықтауышты ... ...  ...  болсақдиаспорадан ғана емес, қазақтан да ештеңе қалмауы  әбден  мүмкiн.  Этникалықдамудың бар белестерiнен өткен, мемлекеттiгi,  жерi  ...  ...  ... ... ... ...  ...  ұлттың  баласы  өз  ұлтының  өкiлiболудан ... жоқ. Орыс өзiн орыс ... ... өзiн ... ...  өзбек– өзбек ретiнде сезiнетiнi заңды әрi сол ұлттың өкiлi болып  ...  ... ...... ... ... елi. Азаттық. Бiрлiк"Ұлттық идея барша халықтың  күш-жiгерiн,  iс-әрекетiн  уақыт  алға  қойыпотырған аса жауапты ... ...  ...  ...  ...  ... ... қалаймыз. Өткен күндерден айғақ  -  дәлел  келтiрер  болсақ,  ... ... ... ... идея  ...  ...  православие,народность" деген атау-терминдер атқарса, кешегi Ұлы Отан ...  ... ... ... арқалар жүгiн "Бәрi  де  майдан  үшiн,  бәрi  дежеңiс үшiн" деген ұранға сиғызды.Кез келген мемлекетке ... идея ...  ал  оның  ...  ... әр ... ... ...  келуi  объективтi  заңдылық.  Сондықтан  дабүгiнгi ұлттық идея ... ... ұзақ ... ... ...  ...  жатуыкерек деп шарт қоюдың негiзi жоқ.Ұлттық идеяның ... дәл ... ...  ...  елi.  Азаттық.Бiрлiк" деген ұғым-түсiнiктер аша алады.Ойымыз ... ... болу үшiн ...  ...  ...  кетейiк.қазақ - Қазақстан  Республикасына  атауын  берген  этнос,  осы  ...  иесi  де,  ...  де  ...  Ел  –  ...  түркiлер  заманындақалыптасқан атау-термин, мемлекеттiктi бiлдiредi. Орхон мұраларында   "Түркiелi", "Мәңгi ел"  деген  сөз  ...  ...  рет  ...  ... ... елi" ұғымымен басталуы өзектi екi мiндеттi  шешуге  мүмкiндiкбередi.  Бiрi  –  ...  ...  ...  сезiмiн  тарихи-этникалық тамырмен  байланыста  қалыптастырып,  тұрақтандыруға,  екiншiсi  –алыс шетелдiктерге ...  ...  ...  мәнi  ...  ... ... ...  ұстатады. Әзiрге Қазақстанды қазақ  елi  ретiндеқабылдағысы келмейтiндер республикамызда  да,  ...  ...  де  ...  ...  ...  татып,  бiлiм  алып,  лауазымды   қызметтератқарып,   Қазақстаннан   ...   ...   өзi   суын   ...   ...  ...  ...   Мысыр   елiндегi   ...   ...  ...  Қазақстан  жайлы  үстiрт  ...   ...   ... ... 2003 жылы  ...  ...  сапарында  "Отырар  кiтапханасы"ғылыми   ...   ...   ...   ...    ...    оларкомпьютерлерiн қанша мазалағанымен,  өзгенi  былай  қойғанда  Қазақстан  меноның Президентi Н.Ә.Назарбаев туралы ... ...  ...  бере  ...  ...  ......  Сылбырмыз.  Ширайтын  уақыт  өтiп  барады.Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында бұл мiндет  бекер  ауызға  ...   дедi  ...  ...  ...  ...  бар  ...   ...   тұғыры   берiк   ...   ...   ... ... ... ... Бұл мәртебенi қастерлеуiмiз  жәнеелiмiздiң  қазiргi  әлемдегi  беделiн   нығайту   үшiн   ...   ... ... да әлi жас. 1990 жылы ... ...  жарияланды,1991 жылы аңсаған тәуелсiздiкке қол жеттi. Бiрақ бiз әзiрге толық  азаттыққаие бола қойған жоқпыз.  Айталық,  озық  ...  мен  биiк  ... Олар  ...  ...  Жаратқан  иемiз  бiзге  мұнай  қорынтаңқаларлықтай молынан бергенмен әлемдiк бағасын ...  ...  ... ... ... ... ... керек,  адам  құқығынсақтай бермейсiңдер деп  ақыл  үйретiп,  ...  ...  де  ...  ...  ...   мен   ...   ...   санаға   сiңiргендүниетанымнан арылмағанымыз, қазақтың қазақ тiлiн  бiлмеуi  ...  ...   ...   ...   ...   ...    толағайтабыстарымызды ешкiм жоққа шығара алмайды. Бiрақ  табыстан  бас  ...  ...  ...  ...  айтылғандай,  бiз  бiрлесеотырып, еркiн экономика мен ...  ұлт  ...  ...  алға  ... ... ... ... жылға созылған  бодандық  пен  жалған  ұраншылдық  ...  ... ... зор ... келтiрдi.  Бiрлiктiң  Ұлы  күш  екенiн  ... ... ... жоқ ... ... жоқ, ... ғой  ол.  ...  атасы  -шындық, анасы - бiрлiк деген ұлағатты сөздi  ...  ...  би  ...  ...  ...  ауызша  тарихнамасы.  "Бiрiңдi,  қазақ,  бiрiң   ... – iстiң бәрi  бос",  -  деп  ұлы  Абай  ...  ...  ...  ...  тап  ...  ерекше  мағынаға  ие   болып   тұр.Елбасымыз   ...   ...   ...   ...    жан-жақтыдәйектелген экономикалық, әлеуметтiк  және  ...  ...  ...  ... барда ғана жүзеге асады.Бiрлiгi күндей  күндiз  бар  да  түнде  жоқ  ...  ...  ... iлiнiп зорға жүрген бай мен кедейдiң құдалығындай тұрлаусыз  ғой.Әйтпесе түнгi сағат 1-2 ден кейiн  орыс  тiлдi  ...  ...  ...  ...  жат,  тiптi  ...   қорлайтын   хабарларжүргiзер  ме  едi.  Ал  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... әлi  де  жазып  келедi.  қазақстан  ...  ... ...  ...  ...  ...  кез-келген  iс-әрекетзаңсыз деп танылатыны тайға таңба басқандай ... ...  бап  ... ... ... Әлде ... 1-2-ден  кейiн  Конституцияның  пәрменi  де"ұйқыға" кете ме? Бұл ... ... ...  жапқысы  келетiндер  әлi  дебой  ...  ...  2005  ...  22  ақпанында  Еңбек  және  халықтыәлеуметтiк  қорғау   министрлiгiнiң  Жамбыл  облысы   ...   ... ... ...  бас  мемлекеттiк  еңбек  инспекторы  В.И.Борода  деген  ...  ...  ...  ...  ... ... ... байланысты ұялмай-қызармай мынадай  қаулышығарыпты:  "Я,  Главный  государственный  инспектор  труда  по   ... ... В.И., ... дело об административном правонарушении  вотношении юридического лица КГП  ......  ...  ... что делопроизводство вести на  языке   межнационального   общения/на русском/". "Мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықты" деген осы ... ... өзi үшiн де ... Былтырғы күзде  өткен  Парламентсайлауы ұлтымызға iштей  тұтасу  жетпей  жатқанын  ...  ...  ... ... ... ... ... тасталмағанын көрдiк. "Ауруын жасырған  –өледi". Әрине, аштықтан, қуғын-сүргiннен, демографиялық  азшылықтан  жойылыпкетпеген  қазақ  траибализмнен  құри  ...  ...  оның  ...  елi   ... ... ... аз ... идеяны "Қазақ елi. Азаттық. Бiрлiк"  ұғым-түсiнiктерiмен  бейнелеужалпақшешейлiк, жалтаңкөздiк, баяғы көнбiстiк емес, қайта  саяси,  танымдық,рухани кемелдiгiмiз бен ... паш етсе ... ... ...  ... идея үшiн, ал тоталитаризм тұсында қасаң идеяның ойранымен жанын  азқиған жоқ, ендi  идея ...  ...  үшiн  ...  ...  ...  ...   азаттығымыздың,   ынтымақ-бiрлiктiң   мүддесiне    ...    ... ... күнi қош- ... кете ... кемел  де  кесiрсiз  ұлттықидеяны ... ... ... ... ... қала бермек.  
        
      

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың эстетикалық тағылымы.Сатиралық лирикасы10 бет
Алаш мүддесі3 бет
Батырлар жыры5 бет
Батырлар жыры мен «Шаһнама» дастанындағы тақырып үндестігі7 бет
Музыкадағы романтизм бағыты6 бет
ҚР Ассамблеясы5 бет
Қазақ халық мұрасындағы ұлттық өрнекпен реңдердің танымдық-эстетикалық, тәрбиелік концепциялары4 бет
Қазақтың ұлттық ойындарының бес түрі14 бет
Сырым Датұлының шешендік өнері 10 бет
Қазақтың ата заңдары және оның бастаулары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь