Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану

Мазмұны

1. Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану ... ... ... ... ...2.4

2. Табиғатты пайдалануды басқару ... ... ... ... ... ... ... .5.17

3. Экологиялық сана қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ..17.20

4. Басқарудың құқықтық нормалық негіздері ... ... ..21.28

5. Қазақстан Республикасы орман қоры және оны пайдалану мәселесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28.32

6. Қолданған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану

Адамзат ежелгі уақыттардан бері экологиялық шараларды аңғармай жүзеге асырды.Өсімдіктерді сақтап қалу мақсатында бір аумақтан екіншісіне мал айдап көшті, балық аулайтын орындарда балықтарды жемге үйретті,аумақты дауыл құлатқан ағаштан және арамшөптерден тазартты,құстарды ұя салу кезінде,кәсіптік балықтардың уылдырық шашқан кезінде аулауға тыйым салды.Ғылыми-техникалық төңкеріс адамның табиғатқа ықпал ету қарқынып шұғыл күшейтті.Сондықтан адамның іс-әрекетін табиғатпен өзара әсер кезінде қатаң реттеу қажеттігі туды.Барлық елдерде адамның табиғи ортаны реттеу бойынша және табиғатты қорғау мен табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану бойынша сансыз көп заңнамалық актілер қабылданды.
Әр түрлі экологиялық шараларды жүзеге асыру үшін ең алдымен белгілі уақыт кезеңінде литосфера,гидросфера,атмосфераның терең дежан-жақты экологиялық зерттеулерін жүргізу қажет.Мұндай зерттеулер мониторинг деп аталады.Белгілі уақыт аралықтары арқылы бақылау,зерттеулерін салыстыру қоршаған ортадағы экологиялық өзгерістер қозғалыстарының зерзаттық көрінісін береді.
Мониторинг жүйесі үш деңгейге бөлінеді:
Санитарлық-улылық мониторинг –бұл қоршаған орта жағдайларын,ең алдымен зиянды заттар,ұсақ ағзалар және паразиттердің ластандыру дәрежесін бақылау,осы ластанудың адамға,жануарлар мен өсімдіктер әлеміне және қоршаған ортаға әсерін зерттеу.
Экологиялық мониторинг-бұл экологиялық жүйелердегі және табиғи кешендердегі өзгерістерді зерттеу,сондай-ақ су,жер және өсімдік ресурстарының қозғалысын айқындау .Табиғи кешендер,биогеоценоздар,биосфераны құрастыратын жеке құрамбөліктердің бұзылу дәрежесі олардың өзгерістерді есептеуге болатын
Қолданған әдебиеттер

1. Е.М.Үпішев , С.Мұқаұлы « Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау » Алматы Экономика 2006
2. Г.С.Оспанова , Г.Т.Бозшатаева « Экология оқулық » Алматы Экономика 2002
3. М.Қ.Гильманов , Л.Ү.Әбшенова , А.Р.Соловьева « Биология 9 сынып » Алматы « Атамұра » 2005
        
        Мазмұны
1. Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану...................2-4
2. Табиғатты пайдалануды басқару.............................5-17
3. Экологиялық сана қалыптастыру..........................17-20
4. Басқарудың құқықтық нормалық негіздері ..........21-28
5. Қазақстан Республикасы ... қоры және оны ... ... Қолданған
әдебиеттер...................................................33
Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану
Адамзат ежелгі уақыттардан бері экологиялық шараларды аңғармай ... ... қалу ... бір ... екіншісіне мал
айдап көшті, балық ... ... ... ... ... ... ағаштан және арамшөптерден тазартты,құстарды ұя ... ... ... ... ... ... ... төңкеріс адамның табиғатқа ықпал ету қарқынып шұғыл
күшейтті.Сондықтан адамның іс-әрекетін табиғатпен өзара әсер ... ... ... ... елдерде адамның табиғи ортаны реттеу бойынша
және табиғатты қорғау мен табиғи ресурстарды ... ... ... көп ... актілер қабылданды.
Әр түрлі экологиялық шараларды жүзеге асыру үшін ең алдымен белгілі
уақыт кезеңінде литосфера,гидросфера,атмосфераның терең дежан-жақты
экологиялық ... ... ... ... ... ... ... аралықтары арқылы бақылау,зерттеулерін салыстыру
қоршаған ортадағы экологиялық өзгерістер қозғалыстарының зерзаттық
көрінісін береді.
Мониторинг жүйесі үш деңгейге бөлінеді:
Санитарлық-улылық ... ... ... орта ... ... ... ағзалар және паразиттердің ... ... ... ... мен ... ... ... ортаға әсерін зерттеу.
Экологиялық мониторинг-бұл экологиялық жүйелердегі және табиғи
кешендердегі өзгерістерді зерттеу,сондай-ақ су,жер және өсімдік
ресурстарының қозғалысын айқындау .Табиғи
кешендер,биогеоценоздар,биосфераны құрастыратын жеке құрамбөліктердің
бұзылу дәрежесі ... ... ... ... ... ... экожүйелердің бірқатар белгілерін және сипаттарын салыстыру
жолымен анықтайды.Биогеоценоздың биологиялық ... ... ... ... су ... бірлігі аса маңызды көрсеткіш
болып табылады.Қоршаған ортаға адамның антропогендік өзара әсерінің
дәрежесі туралы жер құнарлылығының ,тұщы су қоры мен сапасының
төмендеуі,тұрғылықты ... шөл не ... ... ... ... төмендеуі бойынша пікір айтуға болады.Олар
қорғалатын,қорыққа айналған аумақтармен,үлгі өлшем деп аталатын тұрақты
тәжірибелік ... ... ... теңдестіру
немесе салыстыру жолымен жүзеге асырылады.
Биосфералық мониторинг ... ... ... ... ... ... ... әдісі әр алуан ... ... ... ... бақылау болып табылады.Олар озон
қабатының ,радиациялық аясының, жер ... ... ... бақылау жасауға мүмкіндік береді.
Ғарыштан бақылау жасау (мониторинг) жанартау-лардың атқылауы,су
тасқыны ,қуаңшылық,орман,даладағы ірі өрттер не ... ... ... ... ... ірі табиғи құбылыстарды бақылауға мүмкіндік
береді.Мұндай құбылыстар туралы ақпараттар шынайы уақыт тәртібінде
түсетіндіктен,елдер үкіметі мен халықаралық экологиялық ұйымдар осы
құбылыстардың келеңсіз салдарын жою не ... тез және ... ... ... береді.Ғарыштық мониторингтен басқа аспаптық
мониторинг өткізіледі.Бұған әртүрлі ұшу құралдары,автомашиналар,тіпті жаяу
экспедициялық бағдар да пайдалануы мүмкін.Бұдан басқа
атмосфера,гидросфера,литосфера жағдайына тұрақты ... ... кең ... болады.Алынған ақпараттар барлығы жергілікті,
аудандық ,облыстық,және республикалық өрістегі арнаулы экологиялық
мекемелерге ағының жиналады.Жаһандық мониторинг ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болады.
Табиғат ресурстарын адам пайдаланатын ... ... үшін ... табиғат объектілері жатады.Табиғат ресурстарымен
қатар табиғат жағдайлары ұғымын да ... ... ... олар ... ... мен ... әсер етеді,
бірақ берілген кезеңде материалдық өндіріске қатыспайды.
Табиғат ресурстары мен табиғат жағдайларының ... ... ... ... ... ... бойынша жіктейді. Олар
атмосфералық, су, өсімдіктер, т.б. болып бөлінеді.Ең жиі ... ... ... ... не қалпына келуіне
байланысты.Ресурстардың сарқылуы бойынша жіктелуінің ... ... ... ... ... ... ... алдымен сарқылмайтын ресурстар жатады.Бұл ресурстарды пайдаланудың
қоршаған ортаға тигізетін зиянды ... ... ... ... ... ... ... жолдарын жасауы қажет. Екіншіден,
қалпына келетін ресурстарды пайдаланудың болашағы ... ... ... ... не ... қорының сарқылу
қаупі төніп тұрған заттар жатады. Бұларға ең ... ... ... ... ... ресурстары жатады.Ресурстардың сарқылуы салыстырмалы ұғым.
Сарқылмайтын ресурстарға шексіз ұзақ ... ... ... ... ... күн энергиясы,жел, теңіздің толуы мен қайту
энергиялары.Бұл жағдайда да ... ... мен ... түрде
айтылады. Себебі, әрбір ресурс үшін пайдаланудың шегі болады.
Ресурстардың ішінен ... орны ... ... ... уақытша
сарқылады,бірақ сандық жағынан сарқылмайтын ресурс.Жердегі судың ... ... ... ... ... ... ... мәселеге
айналып келеді.Бұл олардың мөлшерінің ... және ... ... ... ... ... 1972 ж. Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... оның
ішінде басқару саласында да жүргізіле бастады.Табиғат қорғау жөнінде арнайы
мемлекттік басқару органдары құрылды.Мысалы, ... 1970 ж. ... ... ... ... ... министрлік
Данияда,Голландияда,Австралияда,Францияда, ... ... ж. КСРО ... ... ... қорғауды күшейту және
табиғи ресурстарды пайдалануды жақсарту туралы» қаулысы шықты. Соған сәйкес
табиғатты қорғау міндеттері ... ... мен ... ... мен бақылау - Мемлекеттік гидрометеорология
комитетіне, су ресурстарын қорғау мен пайдалануды бақылау-Мелиорация және
су ... ... ... ... мен ... ... Ауыл шаруашылық министрлігіне, балық қорын қорғау мен пайдалану – Балық
шаруашылығы министрлігіне тапсырылды. Оның ... ... ... ... Әрқайсысы өздерімен өздері бақылады, табиғатты қорғауға
кешенді көзқарас ... ... ... ... қағаз бетінде
ғана қалды немесе олардың орындалғаны туралы өтірік ақпарат бередію
Үкіметтің 1988 ж. ... ... ... ... КСРО ... ... Оған қоршаған ортаны қорғау саласында еліміздің ... ... ... ... ... ... ... республикаларда,
облыстарда, қалаларда құрылды.
Қазақстан егемендік алғаннан кейін аталған комитет ... ... ... ... Оған ... салалар, міндеттер өзгертілді. Соңғы рет
Министрліктен ресурстарды пайдалануды бақылау міндеті алынып, ... ... ... ... 2002 ж. 6 ... ҚР Қоршаған
ортаны қорғау министрлігі болып қайта құрылды.
Табиғатты ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Табиғатты қорғауды басқарушы құрылымдарды
екі қатарға бөлуге ... ... және ... міндетті.
Жалпы міндетті мемлекеттік органдарға:Президент,Парламент, Министрлер
кабинеті,облыстың өкілетті және атқарушы органдары жне ... ... ... ... ... міндеті емес.Олар табиғатты қорғау
мәселелерімен қатар өздерінің арнайы міндеттерін де атқарады.
Арнайы міндетті ... ... ... ... ... ... орган жатады.Тәуелсіздік алғаннан бері ... ... ... мақсатында табиғат қорғауды басқарушы
арнайы органдар көптеген құрылымдық өзгерістерге ұшырады. ... ... және ... органдары біріктірілсе, кейде бөлектендірілді және
т.с.с.
ҚР табиғат қорғау және пайдалану ... ... ... ... Рио-де-Жанейро Конференциясында қабылданған құжаттарға, «Қазақстан-
2030» Бағдарламасына сәйкес дамиды және оның негізгі бағыттары:
- Қазақстан ... ... үшін ... ... ... экологиялық табиғи-географиялық жағдайы мен үйлесімділігін
қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдаймен қатар халықтың ұрпағының денсаулығын жақсартуға
жету;
- биосфералық тепе-теңдікті, жануарлар мен өсімдіктердің генетикалық
тұтым ... ... және ... ... ҚР ... ... ресурстар потенциалын тиімді пайдалану.
Аталғандарды жүзеге асыру үшін экология және ... ... ... ... ... ... қалыптастыру қажет. Олар
біртұтас қарастырылып, бір басқару ... ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғаудың құқықтық экологиялық
нормаларын рухани құндылыққа айналдыратын және өнегелік, тәрбиелік мәні ... ... ... керек болар.
ҚР жоғарғы өкіметі- Парламент халықтың атынан табиғат ... ... ... экологиялық саясатын анықтайды, табиғатты және оны
құраушы бөліктерін ... ... ... ... ... ... бекітеді, қоршаған ортаны қорғау саласында құқықтық реттеу
негіздерін белгілейді, төтенше экологиялық жағдайда, ... ... ... тәртіптерді, экологиялық қауіпсіздік, экологиялық
зардап шеккен азаматтардың құқықтарын ... ... ... ... халықаралық қарым-қатынас жасайды, табиғатты қорғау
заңдарының орындалуын бақылайды.
Үкіметке эколгиялық саясатты жүзеге ... ... ... ... басқарушы барлық органдардың ... ... тыс ... ... ... жұмсау табиғатты пайдалану
төлемдерінің тәртібін белгілеу, халықты ... ... ... және ... ... ... үкіметі атқарушы орган ретінде табиғатты қорғау саласында :
- мемлекеттік саясаттың негізгі ... оны ... ... ... және ... шараларды әзірлейді;
- мемлекттік экологиялық бағдарламалар әзірлейді және олррды бекітуге
ұсынады;
- министрліктердің, Үкімет құрамына кірмейтін ... ... және ... ... органдардың жұмысына басшылық
етеді;
- мемлеттік меншікті басқарады, оны пайдалану ... ... ... ... ... қоршаған орта сапасының нормативтері мен шаруашылық және өзге
қызметтерге қойылатын экологиялық талаптарды әзірлеу мен ... ... ... ... ... ... ... пайдалану шарттарын,
лимиттер мен квоталар белгілейді;
- қоршаған ортаны ластауға рұқсат беру тәртібін бекітеді;
- табиғи ресурстардың мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... ... қорғалатын обьектілердің тізбесін бекітеді, ... ... ... парктер ұйымдастырады;
- қоршаған ортаны қорғау саласында ақпарат беру мен мемлекеттік
статистиканы жүргізу тәртібін ... ... ... ... және ... ... белгілейді,
олардың қызметін айқындайды, экологиялық аудиторлық қызметке
лицензия беру мен ... ... ... төтенше экологиялық жағдайлар хабарлау ережесін бекітеді;
- халықаралық ынтымақтастықты жүзеге ... ... ... жеті ... ... болады:
1. Экологиялық саясаттың негізгі бағыттарын анықтау, экологиялық
бағдарламаларды бекіту, табиғат ... ... ... және
экономикалық негіздерін белгілеу және экологиялық қауіпсіздікті
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жабдықтау, табиғатты қорғау ... ... ... есептеу және бағалау,табиғи ортаның жағдайын
болжау, табиғат ресурстары кадастрларын жүргізу және табиғи ортаның
сапасын бақылау.
4. Зиянды әсерлердің ... ... ... ... ... ... және ... қалдықтарды орналастырғаны
үшін өлшемдердің нормативтерін бекіту.
5. Мемлекеттікм экологиялық бақылау, ... ... ... зиянды өндірістерді, қызметтерді тоқтату,
шектеу шешім қабылдау. Экологиялық қылмыстар үшін қылмыстық және
әкімшілік жаза қолдану. ... ... ... ... ... ... іс қозғау.
6. Қорықтар жұмысын ұйымдастыру, табиғат ескерткіштерін қорғау, қызыл
кітапты ... ... ... мен білім беру.
7. Халықаралық бірлестік қарым - қатынас.
Аталған ... мен ... ... ... ... ... әрекеттері бөлектеу: кеңістік және ресурстық болып
бағытта жүреді. Мәселен, республикалық ... ... ... ... республика территориясында жүргізеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... пен экологилық бағдарламалардың негізгі ... ... ... бақылау, қорғалатын, нысандар, эко тәрбие
мен білім беру әр деңгейдегі мемлекеттік органдардың ... ... ... ... әр ... ... ... болуы мүмкін.Бұл олардың құзіретін білдіреді.Мысалы, табиғатты
пайдалануға рұқсат беру барлық деңгейдегі ... ... ... ... ... құзыреті тек өз билігіндегі ресурстарға ... ... ... республикалық маңызы бар ресурстарды пайдалануға
рұқсатты республикалық органдар береді. Мұндай ... ... ... ... ... облыстық органдарға - ... ... ... ... қорғау жөніндегі құзыреттер өкілетті және атқарушы органдар
арасында да бөлінеді. Ол ... ... ... байланысты.
Өкілетті органдар шешім қабылдауды қажет етпейтін мәселелермен
айналысады. Табиғатты ... ... ... ... ... ... негізінен,м бес мәселе жатады:
- экологиялық саясаттың басты бағыттарын анықтау;
- мемлекеттік экологиялық бағдарламаны бекіту;
- табиғатты қорғау қатынастарының құқықтық негіздерін анықтау;
табиғатты қорғау ... ... және ... ... мен ... тәртібін анықтау;
- экологиялық апат және экологиялық төтенше ... ... ... облыстық өкілетті органдардың құзыреті анықталады. Олардың
қарауына мыналар жатады:
- табиғатты қорғау және тиімді пайдалану бағдарламаларын бекіту;
- экологиялық ... құру және жер ... беру ... өз территорияларында қорғалатын табиғат нысандарын жариялау;
- табиғатты қорғау инспекцияларын құру және олардың әрекеті ... ... ... басқару заңына сәйкес қалалық, аудандық өкілетті
органдар органдардың ... ... ... табиғатты қорғау және пайдалану тәртіптерін белгілеу
- өздерінің ... ... ... ... ... ... ... өздерінің қарауындағы территорияларда экологиялық, санитарлық не
құрылыс нормалары бұзылғанда ондай нысандарды салуды, пайдалануды
тоқтату ... ... ... ... ... ... ... бар жергілікті маңыздағы
нысандарды табиғат ескерткіші деп жариялау және ... ... ... ... ... кейбір құзыреттер ауылдық өкілетті органдарға
да беріледі:
- өз территорияларында муниципалдық меншікке жатпайтын кәсіпорындарды
орналастыру жағдайы мен тәртібін белгілеу;
- ... және ... ... ... ... ... не нысандарды пайдалануды тоқтату;
- өз қарауындағы территорияларда қолайсыз экологиялық салдарға
соқтыратын шараларға ... ... Бұл ... ... ... ... қорытындысына сәйкес жүзеге асырылады .
Халықтың, қоғамдық ұйымдардың, халық қалаулыларының талаптарына сәйкес
барлық деңгейдегі өкілетті ... ... ... ... ... де ... алады. Сонымен қатар, олар өздерінің
құзыретін табиғат қорғау жөнінде нақты шешімдер ... үшін ... бере ... ... ... ... табиғатты қорғаудың экологиялық
талаптарына қарсы келетін болса, өкілетті органдар оларды тоқтата ... ... ... ... ... органдардың шешімдерімен
келіспесе, сотқа ... ... ... ... ... ... органдар құзыретінің
көлемі мен сипаты бойынша ... ... ... ... ... ... ... органдар барлық міндеттерді не табиғат қорғау міндеттерінің бір
тобын атқарады.Салалық-жеке табиғат нысандарын қорғауға және ... ...... ... ... ... бір не
бірнеше қызмет атқарады. Территориялық- өз территориясында басқару ... ... ... ... ... ... ... экологиялық бақылау; Төтенше оқиғалар жөніндегі
агенттік;Гидрометеорология және мониторинг ... ... ... ... ... және ... ... Орман шаруашылық, Су және балық шаруашылық ... ... ... және ... ... ... органдары:Ядролық және
радиациялық қауіпсіздікті бақылау, Тау-кен қауіпсіздігін бақылау, ... Ішкі ... ... ... ... басқару органдарының қызметтері
төмендегідей:
Қоршаған ортаны қорғау министрлігі табиғатқорғау жөнінде басты ... ... ... табылады. Оған табиғатты қорғау жөнінде мемлекеттік
саясатты жүзеге асыру, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... осы ... реттеу, сондай-ақ, мемлекеттік экологиялық бақылау, мемлекеттік
экологиялық ... ... ... ... және ... қорғалатын
территорияларды басқару міндеттері жүктелген.
Бұл министрлік қызметінің үш ерекшелігі бар. ... ... ... кешенді атқаруы. Оның тікелей қарауына табиғи ортаны
қорғауды және табиғи қорғалатын нысандарды ... ... ... ... бақылау салалық арнайы өкілетті органдарға жүктелген.
Екіншісі- ол ... ... ... ... ... пайдалануды басқармайды.
Үшінші ерекшелігі- мемлекеттік экологиялық қызметі табиғат ресурстарын
экономикада пайдаланудан оқшау атқарылады.
Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі қызметтері:
- табиғатты қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... үйлестіру.
- Табиғатты пайдалануды реттеу, яғни табиғат ресурстарын пайдалану
нормаларын, ... әсер ... ... ... белгілеу. Мұндай нормалар мен ережелерді
кез келген ... ... ... ... ... орындауға міндетті;
- Бақылаушы-қадағалаушы әрекеттерді ұйымдастыру және басқару. Бұл
қызметтің бір бөлігін ... ... ... атмосфера ауасының тазалығын бағалау, мемлекеттік
экологиялық сараптама жүргізу және т.с.с. Қалғандары ... ... ... ... ... жерді, жер қойнауын,
суды,орманды,жануарларды қорғауды арнайы өкілеттік берілген
мекемелер ... ... ... ... экологиялық
мониторинг жүйесі де Минэкология қарауында;
- Министрліктің рұқсат беру жұмыстары: ... ... ... ... биологиялық нысандарды өндіруге, жинауға,
сатуға, сатып алуға, айырбастауға, тасымалдауға, шетке шығаруға
және әкелуге ... беру ... ... пайдалану
шарттарын, нормаларын, шектерін, сондай-ақ табиғи ортаның сапасының
нормаларын ... ... ... жатады.
- Табиғи ортаның жай-күй, шаруашылық әрекеттер ... ... ... дер ... ... ... ... отыру
Минэкологияның ақпараттық қызметіне жатады. Минэкология жыл сайын
табиғи ортаның ... және ... ... ... ... баяндама жариялап отырады.
- Табиғатты қорғау қорларын басқару.
- Экологиялық тәрбие мен ... ... ... ... ... және табиғат ресурстарын қорғау жөнінде халықаралық
ынтымақтастықтың дамуына қатысу.
Минэкология өзінің ... ... ... мен ... органдарымен келісіп ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
2. Индустрия және табиғи ресурстар министрлігіне экономикамызда
пайдаланатын табиғат ресурстарын ... және ... ... міндеті
жүктелген. Сонымен қатар, оған бұрынғы Геология министрлігі міндеттері ... ... ... ... табиғат қорғау
жөнінде мынадай қызметтер атқарады:
- табиғи ортаны санитарлық қорғау ... ... мен ... ... ... табиғи ортадағы зиянды заттардың санитарлық нормаларын әзірлейді
және бекітеді, барлық шаруашылық нысандарына тиесілі ... ... ... белгілейді.
- адамның денсаулығына қауіпті зиянды заттармен атмосфера ауасының, су
көздерінің, топырақтың ластанбауын ... ... өмір сүру ... саулығы туралы, антропогендік
әсерлерден ондағы өзгерістерді ... ... ... ... ... Санитарлық- эпидемиялық жағдайлары және табиғи ортаны ... ... ... ... ... ... ортаның мониторингі иқызметін атқаратын басшы
ұйым болып табылады. Оған табиғи ортаның жай-күйін, ... ... ... ... ... ... міндеттелген. Оның
қадағалайтын нысандары атмосфера, топырақ, жер бетіндегі су, теңіздер,ауыл
шаруашылық алқап пен өнімдер, ғарыш кеңістігі. ... ... ... ... жай-күй және ондағы өзгерістер туралы хабарландыру. Гидромет
жазалаушы не сақтандыру шараларын жүргізуші мекеме ... ... ... ... ешқандай шара қолдана алмайды. ... ... ... ... ... ұйымдар, кәсіпорындар
айналысады.
Гидромет қызметінің жүйелері өздерінің ... ... ... алып ... ... ... ... табиғи және өндірістік апаттар
кезінде, төтенше жағдайларда адамдардың қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... салдарын жою
туралы төтенше шаралар қолдану.
6. Жер комитеті жер ресурстарын ... ... жер ... ... пайдаланушыларға беру және олардани алу, жерді қорғауды және
пайдалануды бақылау, ... ... ... ... жұмыстарымен
айналысады. Өзінің жұмысын ... ... ... ... ... Орман шаруашылығы комитеті орман өсіру, қорғау,пайдалану, орман
шаруашылығын ұйымдастыру,ағашы кесілетін ... ... ... ... ... ... ... пайдалану ережелерін ... ... ... ... молайту жұмыстарымен айналысады.
8. Балық шаруашылығы комитеті балық қорын өсіру, ... ... ... ... аулау тәртіптерін, ережелерін белгілеу, балық
қорын есептеу, аулау шектерін ... ... ... ... басқа су жануарлары мен жәндіктері де оның қарамағында.
9. Ауыл шаруашылық министрлігі ... үш ... ... ... ... ... ... аң аулауды бақылау
- Қазақстан территориясына жануарлар мен ... ... ... бақылау.
- өсімдіктерді қорғаушы химиялық және т.б. заттарды қолдануды бақылау.
Бұлардан басқа да арнайы және территориялық ... ... ... ... ... ... ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз ету
мақсатында атом энергиясын өндіру, ... ... және ... ... ... ... радиоқауіпті заттарды,
олардың негізінде жасалған өнімдерді пайдалану мәселелерін бақылайды.
11. Тау-кен ... ... ... ... ... тағы ... жағдайларда жарылыс, ... ... жер ... ... ережелерінің сақталуын бақылайды.
12. Кеден комитеті табиғат ескерткіштерін, жануарларды, құстарды,
өсімдіктерді, оның ішінде Қызыл ... ... ... ... және ... ... қауіпті тауарлардың әкелінбеуін
бақылайды.
13. Ішкі істер министрлігі көліктердің және өзге ... ... ... ... ... атмосфераны, су көздерін, топырақты
ластамауын бақылайды. Табиғат нысандарын қорғайды, санитарлық нормалардың
орындалуын бақылаушы органдарға көмектеседі.
Табиғатты ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары мен табиғат қорғау мәселесін ... ... ... ... бар. ... ... министрлігі, әлеуметтік-экономикалық даму жоспарларын,
өндіріс күштерін дамыту жоспарларын жасағанда ... ... ... мәселелерге баса ... ... ... Білім және ғылым министрліктерімен бірлесіпм экологиялық таза
технологиялар қолданылуын, аз ... және ... ... ... ... таза өнімдер шығаруды дамытуды қамтамасыз
етеді.
15. Мемлекеттік стандарт қызметі тиісті сала органдарымен ... ... ... ресурстарын тиімді пайдалану стандарттарын
әзірлейді және бекітеді. Ол стандарттардың табиғатты ... ... ... ... қойылатын эколгиялық
талаптардың дұрыстығын бақылайды, оларға сараптама жүргізеді.
16. Картография қызметі ... ... ... ... ... ... ... карталар жасау, табиғи
ортаның мониторингі, табиғат ресурстарының кадастрларын жасау жұмыстарын
орындайды.
17. Қазіргі экологиялық ... ... үш ... ... болады:
- экологиялық сана қалыптастыру
- экологияны жақтаушылардың ұйымдастырушылық түрлерін жетілдіру
-экологиялық ... ... ... ... мен ... сана ... келген экологияны жақтаушы әрекеттер саналы түрде арнайы мақсатқа
бағытталады. Экологиялық сананың бастауы ... ... ... ... ... даму ... ... табиғатқа тұтынушылық
көзқарас қалыптасты.Табиғат ресурстарымыз мол деген сылтауымен мұндай
көзқарас өкімет пен ... ... ... тапты және тікелей жүргізілді.
Осы негізде бұрынғы Кеңес Одағында адамдар табиғатқа бағынбайды, қйта
оны өзінің ... ... ... ... ... деген қағида пайда
болды.Мичуриннің сөзімен айтқанда «табиғаттан рақым ... ... ... ... керек».Мұндай мүмкіндіктер қуатты су каналдарын
салумен, өсімдіктердің жаңа сорттарын шығарумен, яғни ... ... ... Ресми ақпарат қоғамдық меншік пен жоспарды
экономикада, социалистік көзқарас үстемдік ... ... пен ... ... қайшылықтар болуы мүмкін емес ... ... ... бақты. Бірақ, әрбір аймақтардағы экологиялық
тоқыраулар,апаттар, табиғатты қорғау ... ... ... ... ... ... кемшіліктері халықтың
наразылығын туғызып, бұл мәселеге көзқарасын өзгертті. ... ... ... ... ... ... ... ескерткіштерінің
жойылуына халық қарсылығы артты.
Арал қасіреті, Чернобль апаты және т.б. техногендік апаттар халықтың
көзқарасын табиғатты қорғау қажеттігіне ... ... ... ... қозғалыстарға бастма болды, экологияныжақтаушыларды ... 50-ші жж ... ... ... ескерткіштерін қорғау ұйымы
құрылып, Одақтас Республикаларда;қалаларда, аудандарда оның бөлімшелері
ашылды. Оның ... ... ... ... ... ... қорғау
бөлімшелері қалыптаса бастады.
Бірақ 1985 ж. дейін олар қоғамдық өмірде елеулі күшке ... ... ... ... ... ... ... артуына, бір
жағынан, экологиялық жағдайдың қиындауы, экологиялық саясатқа назарлықтың
артуы, екінші жағынан, жариялылық пен ... ... ... болды.Жаңа
экологиялық ұйымдар құрылып, олардың белсенділігі артып, талаптары күшейе
бастады. Экологиялық ұйымдар мен жақтаушыларының талаптары бойынша мыңдаған
зиянды ... ... ... ... ... ... назары
аударылды, табиғатты қорғау және табиғат пайдалану саясаты жаңа сипат ... ... ... жазушы, саяси қайраткер ... ... ... ... ... ... ... бастама болды, полигон ... ... ... ... ... көмек көрсетілуін талап етті.Осыларға
сәйкес Президенттің арнайы Жарлығы шықты,Үкіметтің ... ... ... ... болдырмау мәселесін
бүкіләлемдік, халықаралық деңгейге ... ... де ... мен ... ... болуына түрткі болды.
Арал,Балқаш экологиялық қорлары құрылып, осы мәселеге байланысты
бірнеше халықаралық ... ... ... ... күрделілігіне байланысты түпкілікті шешімін
таба алмай келеді.
Экологиялық ұйым ... ... ең ... ... көп ... қорғау әрекеттерімен айналысады.Олардың ең бастысы халықтың
экологиялық санасын ояту, үкіметтің ... ... ету, ... ... ... ... ... деп есептейтін партиялары ... ... ... нақты экологиялық партия деңгейіне көтеріле
алмай келеді.Сондай ақ,жерге жеке-меншікке қарсы ұйымдар, жеке азаматтар,
одақтар экологиялық ұйым ... әлі ... жоқ. ... ... ... ... белсенді әрекет ететін арнайы,
бағдарламалары бар ... ... ... ұйым ... ... жоқ. ... әр аймақтағы табиғат жақтаушылары, белсенді әрекет
ететін арнайы, ... бар ... ... ... үдей түсуі Қазақстанда болмай қалмайтын құбылыс.Өйткені, бір
жағынан, ... ... ... ... халықтың
экологиялық санасының өсуі осыған әкеледі.
Эко ұйымдардың, партиялардың, қорлардың және т.б. ... ... не ... ... ... тек бір ... ... бірнеше экологиялық қызмет атқарады. ... ... ... ... және өзге ... ... айналысады.
Территориялық сипаты бойынша қоғамдық экологиялық ұйымдар, жергілікті,
аудандық, қалалық,республикалық, аймақтық не халықаралық ... ... ... әр ... болғанымен алға қойған
мақсаттары ортақ. Олар:
- қоғам алдындағы экологиялық мәселелерді шешуге ықпал ету
- ... ... ... ... эко ... ... ... жетілдіру
- табиғатты қорғауды қоғамдық бақылау
Қазақстан Республикасының «Қоршаған ортаны қорғау туралы» заңына
сәйкес ... ... ... ... ... бекітуге, насихаттауға,
халықтың құқығы құқығы мен мүддесін ... ... ... ... белсенді араластыруға.
- Табиғатты қорғау, сауықтыру жұмыстарына ... ... ... ... ... бар ... ... қорғауға,
табиғи ресурстарын өсіру мен тиімді пайдалану мәселесін шешуге
қатысуға.
- Табиғатты қорғау саласында белгіленген ... ... ... ... ... ... қатысуға.
- Мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізілуін талап етуге қоғамдық
экологиялық сараптама ... ... ... ... ... ... жүргізу
- Мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... ... туралы дер кезінде дәйекті
мәліметтер талап етуге.
- Табиғатты қорғау саласында мемлекеттік, ... ... ... ... ... жұмыстар атқаруға.
- Табиғатты қорғаудың заң жобаларын талқылауға қатысуға.
- Табиғи ортаға зиянды және ... ... ... және өзге ... пайдалануға, орналастыруға,
кеңейтуге, қайта құруға тыйым салуды, сондай-ақ осындай ... ... ... әрекеттерін тоқтатуды талап етуге.
- Табиғатты қорғау заңдарын бұзу арқылы адамдардың денсаулығына,
табиғатқа зиян келтірілгенде оларды ... ... ... ... ... ... етуге, сотқа іс қозғауға.
- Заңдарда және өзге нормалық құжаттарда ... ... ... ... жүзеге асыруға құқылы.
Сонымен қатар, қоғамдық экологиялық ұйымдар қабылданған табиғат қорғау
заңдарына сәйкес әрекет әрекет ... ... ... қорғау заңдары экологиялық ұйымдарға ... ... ... ... ұсыныстарын орындауға барлық мемлекеттік
органдарды ... ... ... ... мақсаты- табиғат, адам, заң
қатынастарының үйлесімділігі.
Басқарудың құқықтық нормалық негіздері
Табиғатты ... деп ... ... падалы қасиеттерін
экологиялық,мәдени, сауықтыру бағытында пайдалануын айтамыз.Сондықтан
табиғат пайдаланудың үш жағы ... ... және ... ... ... пайдалану сипаты жалпы және арнайы болуы мүмкін.
Жалпы табиғат пайдалану ... ... ... ... етпейді,
азаматтардың табиғи құқығы, қажеттілігі есебінде жүзеге асырылады. Жалпы
пайдаланылатын табиғат нысандары жеке азаматтарға не ... ... ... ... бекітіп берілмейді және табиғат пайдалануды қамтамасыз
ететін құрылыстар, құрылымдар салынбайды.
Арнайы ... ... үшін жеке ... ... ... мемлекеттік органдардан рұқсат алады. Рұқсаттар мақсатты түрде
болады. Арнайы ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан ҚР қабылданған заңдар ... ... ... ... ... ... тәртіптері,
заңдары жер,орман,су, жер қойнауын пайдалану кодекстерінде, табиғатты,
атмосфера ауасын, жануарлар дүниесін қоғау туралы ... ... ... ... және жеке ... ... рұқсат
–лицензия Қазақстан Үкіметінің қаулыларына сәйкес беріледі.
Табиғат пайдалануға лицензия дегеніміз рұқсат ... ... ... ... беру және т.с.с. құқықтық- әкімшілік басқару көрінісі.
Мағынасы бойынша табиғатты пайдалануға лицензия үш сипатта ... : 1. ... ... ... не иеленушінің құзыреті.
2. табиғи ресурстарын қорғауды, тиімді пайдалануды мемлекеттік бақылау.
3. табиғат ресурстарын пайдалану қатынастарын реттеу
Лицензия әрбір табиғатты пайдаламну ... бір ... ... ... ... ... ... және т.б. себептерге
сәйкес лицензия шектелуі мүмкін.Лицензия ... ол, ... ... ... ... берген органдар белгіленген
тәртіптер орындалмағанда, экологиялық, санитарлық ережелер бұзылғанда
рұқсатын ... ... ... ... табиғат пайдаланушыға,
нақты ресурсқа беріледі.Сондықтан лицензияны табиғат пайдаланушылар өз
еріктерімен бір-біріне беруіне болмайды.Сонымен ... ... ... не ... ... оны ... арбитраждық сотқа шағына
алады.Лицензияда қарастырылған ... ... ... ... басқару органдары бақылайды.
Лицензияның бірнеше түрлері бар. Табиғат ресурстарының қандай да бір
түрін пайдаланумен байланысты әрекетке лицензия.Бұл ... екі ... ... ресурстарын пайдаланудың заңдылығын, тиімділігін бақылау,
экологиялық, санитарлық нормалардың орындалуын ... және ... ... ... Сонымен, лицензия табиғат пайдалану саласында бір-
бірімен байланысты- қорғау және реттеу екі ... ... ... ... ... ... пайдалы
қазбаларды өндіруге, жер асты құрылыстарын салуға және ... ... ... ... ... ... ерекше қорғалатын территориялар
құруға беріледі.Лицензия 4 ... ... 6 жыл, 2 рет ... ... 25 жыл, ... ... Жер асты ... Барлау және өндіруге бірлескен лицензия
Суды арнайы пайдалануға лицензия су қорын белгілі шекте және ... ... ... ... мен ... ... ... су
пайдалануға рұқсат болып табылады.Қазақстанның су кодексі су ... ... ... ... ... шектері, төлем
шарты, суды қорғау және тиімді пайдалану туралы ... Су ... ... су ... рұқсатты республикалық, облыстық,
аудандық жергілікті атқарушы және ... ... ... Экологиялық
жағдай өзгергенде, табиғи ортаға, адамдардың ... ... ... ... қайтып алынады.
Орманды пайдалану негізгі және жанама заңдарда қарастырылған. ... ... және ... ... жанама- жидек,жаңғақ, саңырауқұлақ
жинау, шөп шабу,бал арасын өсіру, аң-құс ату, балық аулау және ... ... ... бөлу ... ... маңызды рөл
атқарады.Орманды ... ... ... ... ... ... қажеттілік анықталады, ... жеке ... ... ... бір ... ... ... ағаш шамасы, яғни жылдық
өсімі ескеріле ... ағаш кесу шегу ... әр ... ... ... ... ... анықталады. Кесуге болатын ағаш қорын ескере отырып
бекітілген тәртіппен орман шаруашылықтары ағаш кесу ... ... кесу ... ... ... қолданылатын лицензияның бір
түрі. Онда кесілетін ағаш көлемі, рұқсат етілген кесу ... ... ... ... ... және ағаш ... бастау мерзімі мен аяқталуы
көрсетіледі.Орманды пайдалану шарттарының ... ... ... ... ... ... Орманды пайдалануға рұқсат
берілгенде орманды қорғау және орман өсіру ережелері сақталуы тиіс. Соларға
сәйкес: ... ... ... ... ... ... ... түзеуші, су қорғау және т.б. ... ... ... ... ... және ... мәніне қарап ормандарды әр түрлі ... ... ... ... ... ... ағаш дайындау негізгі
кесімдеріне жол берілмейді. Мұнда тек қана ... ... ... ... ... кесіледі.Бір жылда кесуге болатын ағаш
шамасы да орман ... ... ... ... ... ... орман бөлімшелері, орман шруашылықтары бойынша
орындалуы тиіс.Бір жерде артық кесілген ағаштың онын ... ... аз ... ... болмайды.
Жануар дүниесін қорғау,өсіру және пайдалану заңдарына сәйкес балық
аулауға, аң, құс ... ... ... ... ... пайдалануға, жануарларды ғылымми, мәдени-ағартушылық, тәрбиелік-
эстетикалық мақсаттарда пайдалануға лицезия беріледі.
Табиғатты пайдалану шектері- лимиттер экологиялық талаптарға ... ... ... ... мерзімге белгіленген табиғат
ресурстарын алудың, табиғи ортаға ластаушы ... ... ең ... ... ... ... ... табиғат қорғау орындары
анықтайды.Табиғат заттарын алу шектері табиғат ресурстарын қорғау, өсіру,
тиімді пайдалану ... ... ... ... жеке
шаруашылыққа, бау- бақшаға, саяжайға, ... үй ... жер ... ... су ... ... су шаруашылық органдары бекіткен суармалы
егістікке, мал ... ... ... су ... ... ... ... ресурстарын өсіру,қорғау, тиімді пайдалану саласында- негізгі
шектеу есептелген кесім болып табылады. Ол орманның жылдық өсімінен
ағаш кесү теңдестігін сақтауды көздейді.
- ... ... ... және ... ... ... ату, балық
аулау шектері белгіленеді. ... ... бір ... ... көздеріне, аңшылық жайларға,жеке азаматтарға, шаруашылықтарына
белгіленеді.Мұндай шектерді белгілеу ... ... ... ... ... ресурстарын мпайдаланғаны үшін төлем
алу. Түскен қаржы табиғатты ... ... ... ... ... ортаға ластаушы заттарды шығару табиғатты пайдалану түрі.Бұл
жағдайда шектер белгілеу табиғат қорғауды, оны ластауды азайтуды
экономикалық ... ... ... қаржылар экологиялық
қорларға жинақталып, табиғатты қорғау шаралына жұмсалады.
Табиғатты ... ... ... ... ... қатынастар кеңірек қолданыла бастады.
Бұрын экологиялық шарттар, келісімдер негізгі экономикалық ... ... ... ... қатынастарында келісімдер нысаны – табиғат ресурстары: жер, су,
орман, жер қойнауының байлықтары, ... ... ... ... ... сипаты болады.Жал қатынасы бойынша келісуші екі жақтың
біреуі- ... ... ... ... ... табиғат ресурстарын
келісілген мерзімге ... ... ... ... жақ ... келісілген мақсатта, тиімді пайдалануға және жол ақысын төлеуге
міндеттеме ... ... ... жақ ... ресурсының иесі, не иеленуші
болады. Ал, ... ... ... жақ кез ... жеке не ... ... халықаралық ұйымдар мен бірлестіктер ... ... ... ... ғана ... ... ... табиғат ресурстарын шаруашылық мақсатта
пайдаланумен қатар, экологиялық, сауықтыру, рекреациялық, туристік, ғылыми
мақсаттар ... ... ... ... ... ... ... жалға алушылардың табиғат ресурстарын жалға алу мақсатын ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
мүмкіндігін анықтау.
- Келісімшартына сәйкес ұсыныс жасаушының мүмкіндіктерін бағалау.
- аукцион не конкурс өткізу жәнге ... ... ... ... ... ... ... саласында жал қатынастары келісімдері әр түрлі
мерзімге жасалады.Ол табиғат ресурстарының табиғи қасиетіне және ... ... ... ... жер пайдалану туралы келісімдер ұзақ
мерзімге жасалады. Өйткені, топырақтың құнарлылығын ... үшін ... ... ... ... ... ... суды пайдалану жөнінде
келісімдер одан қысқарақ мерзімгке жасалуы мүмкін.
Обьективті және субьективті себептермен келісім ... ... ... ... ... ... келісім
тоқтатылады.
Табиғатты пайдалану саласында нарықтық қатынастарды жетілдіру көптеген
экологиялық қызметтерді туғызып ... ... ... ... ... қолданыс таба қойған жоқ.
Эко қызметтер нарығын дамыту, оған жеке капиталды ... ... ... ... да ... айтылуда. Бұл жерде ең алғаш
экологиялық қызмет деп нені ұғамыз, соны ... ... ... Көпшілік
жағдайда экологиялық қызметке: экологиялыққауіпсіздендіру, қамсыздандыру,
сақтандыру, экологиялық-құқықтық қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... оқу ағарту, табиғи
ортаныңм сапасын бағалау және т.с.с. жатқызылады.
Эко қызметті осылай қолданысы кең ... деп ... ... ... келісімдер де әр түрлі ... ... ... ... табуға болады.Ол-осындай қызметтерге тапсырма
беруші мемлекеттік эко ... ... және ... ... ... ... ... қызметін тұтынушылардың болуы бір
жағынан.Екінші жағы- экологиялық ... ... ... ... – мекемелер, ұйымдар және жеке ... ... ... ... ... ... беру, әдістемелік нұсқаулар жасау,
оқулықтар жазу, нормативтік актілердің жобасын ... және ... ... ... бір жүйеге келтіріп, келісімшарттар үлгісін
әзірлеп пайдалануға ұсынатын кез ... ... және ... ... ... ... көрініс табуы керек.
Табиғатты қорғаудың басты принцптерінің бірі – оны кешенді ... ... ... ... ... ... пайдалану туралы келісімдері
арқылы орындалады.
Кешенді табиғатты пайдалану дегеніміз бір немесе ... ... ... ... ... ... және тиімді пайдалану талаптарын
сақтай отырып және табиғи ортаға зиян келтірмей пайдалану.
Табиғатты пайдалану ... ... ... жеке түрін
пайдалану, әдетте, табиғатқа, басқа ресурстарға немесе өзге ... ... ... ... ... ... ... келісімдеріне қажеттілік туды. Жеке табиғат ресурстарын
пайдалануға рұқсат – лицензия ... ... ... ... Мысалы,
жер қойнауынан пайдалы қазбаларды өндіруге берілген лицензия жер, су, орман
ресурстарын қорғауды нақтыламайды. Онда тек қана табиғатқа зиян ... ... ... ... ... ... зиян ... Сондықтан аталған мәселелер келісімде қарастырылып, нақты ... ... ... ... ... ... ресурстарын пайдалану туралы
мәселелер жан-жақты қарастырылып, шешілуі керек. Содан кейін ғана лицензия
берілуі ... ... ... ... ... ... ... органдарына келісім жасауға ұсыныс ... ... ... экология басқармалары табиғатты пайдалануға байланысты оның барлық
құжаттарын зерттеп, экологиялық ... ... ... ... және ... оң ... ғана кешенді табиғат пайдалану келісімі жасалады. Келісім табиғат
пайдаланушыға табиғат ... ... ... ... ... ... сондай-ақ экологиялық қауіпсіздік міндеттерін жүктейді.
Келісім шарттары ... ... ... ... ... ... және ... зиянының орнын толтыруға міндетті.
Табиғатты кешенді пайдалану келісімі әзірге жаңа қатынас, қолданыс
таба қойған жоқ. Үлгілік келісім жобасы ... жоқ және ... ... ... ... алатын орны олардың орнын баса ма немесе қатар
қолданыста бола ма, болмай ма, ол жағы ... ... ... қоры және оны ... ... ... 3.8% -ы орманды жерлер алып жатыр. «Қазақстан-2030»
стратегиясында бұл көрсеткішті 5.1%-ке дейін көтеру жоспарланған.
1997ж. Республикамыздың орман қорының ... 2257 ... орын ... ... 70%-ы отты ... пайдаланбау себепті орын
алған.
Өрт 4 млн. метр куб жуық ағашты жойған. Ірі ... ... ... ... Ақмола, Қарағанды, Алматы облыстарында болған.
50 мың га ... ... ... мен ... ... Ең ... ... Шығыс Қазақстан, Қостанай, Батыс Қазақстан,
Павлодар, Ақмола облыстарында анықталған.
1997 ж. ... ... ... ... 500іс ... ҚР орман және
аңшылық шаруашылығының комитеті Републикадағы ормандарды мемлекеттік ... ... ... ж. Түркияның Анталия қаласында орман шаруашылығы бойынша
Дүниежүзілік конгресс өткен. Оған 146 ... ... ... ... ... ... өзен жағалай өскен ормандары мен
Оңтүстігіндегі тоғайлары да жеке-жеке алаптар болып есептеледі.
Орманды далалы ... ... ... шоқ ... ... ормандары жатады. Олардың жалпы көлемі 700 мың га. Бұл ормандарда
өсетін ағаш тұқымының көбі қайыңнан құралады. Одан ... ... ... ... ... талдар, қарақаттар, дала шиесі, мойыл, итмұрын, ... ... ... ... ... алып ... қарағайлы
ормандар өседі.Олар ертеде Орал мен Алтай аралығын тұтастырып ... ... ... мал ... ... ... ... ойпатында өсетін қарағайлы ормандардың көлемі 21.5 мың га.Мұнда
4 орман шаруашылығы –Арақарағай, Бурабай, ... ... және ... ... ... ... ... қайың, тобылғы,
итмұрын, долана, шие, қарақат өседі.
Шөлді алапқа- Қазақстанның ... ... ... ... ... ... Мұнда ақ сексеуіл мен қара ... ... және ... жүзгін, шеркез, қандым кездеседі.Ағаш ... ... жиде мен ... ал ... әр түрлі тал, жыңғыл, ... ... ... тау ... ... деңгейінен 600-2500 метр биіктік
аралығында өсіп-өнетін ормандарды ... ... ... ... ... шырша, самырсынсияқты ағаш тұқымдары көп ... ... ... ... ең ... белдеуінің 31 мың га ... алып ... ... ... мен ... ... 371 мың га алып ... Тянь-Шань тауы алабына- Іле Алатауы, Күнгей Алатауы, Жоңғар
Алатауы мен Кетпен, Нарын жоталарының ... ... ... ... ... ... мен жалпақ жапырақты ағаштар өседі. Олардың көбі-
жеміс- жидекті, ... ... ... қарақат.
Батыс Тянь-Шань таулы алабына- ... ... ... мен Өгем
жотасындағы ағаштар кіреді. Бұл аймақ жеміс – жидекке өте бай. ... ... ... ... алша ... ... ... түрі
өседі.
Барлық таулы жерлердегі ормандардың топырақ пен су қорғауға тигізетін
әсері көп. Олардың арқасында тау бөктерлерінің шымы қалпында ... ... ... ... ... отырады.
Қазақстандағы орманның жалпы көлемі Қазорман жобасының ... 1998 ж. 24568.2 мың га ... ... ... ... қысқаруы, орманды күтіп ұстаудың
нашар ұйымдастырылуы нәтижесінде орман шаруашылығының жағдайы күрт төмендеп
кетті. 1997 ж. 10 айында ірі ... 170 мың ... ... ... ... Баянауыл ұлттық бағының ерекше қорғалатын территориясының 12.1 га
жанып кетті.
Бақылау қызметінің қысқаруынан және қазіргі техниканың ... ... ... іс ... жоқтығынан зиянкестер ошағы мен ... ... ... ... ... және ... ... туындайды.
Мысалы, Қызылқұм шөлейт даласын суаруға Сырдариядан су ... ... ... ... ... ... ... ағаш өсімдіктерінің жағдайы
нашарлады, бұл жер сексеуіл өсіруге жарамсыз болып қалды. ... ... ... ... ... ... ... Далалық орман, ең алдымен аса
бағалы қарағайлы орман кесуден таусылған. Өзендердің ... ... ... ... ... азып-тозып кетті. Оның ішінде сирек ...... да ... ... ... ... ... соңғы
онжылдықта осы тұқымның 30%-ын маңызы шамалы шеңгел тобы ауыстырған. Жоғары
табиғи таулы ... ... ... тау ... ... көп зардап шекті.
Республика ормандарында қалыптасқан экологиялық нашар ахуал және тозу
процестері орман ресурстарын сақтап, ... ... ... ... және
кесімді шараларды қабылдауды талап етеді.
1993 ж. қабылданған жаңа Орман ... ... ... және экологиялық жағынан орманды қорғауға, шаруашылықты ұтымды
жүргізуге ынталандыруды белгілі ... ... ... ... ... Қазақстан ормандарын 3 топқа бөлуге
болады.
Брінші топқа жататын ормандар 18.7 млн. га алып жатыр.Бұларға егістік
қорғауға алынған, ... ... су ... арналғанорман алқаптары,
қалалар мен өндіріс орындарының айналасындағы, курорттық ормандар,өзендер,
т.б. жатады.Бұл ормандарды ... ... ... Тек ... баптау,
тазалық және орманды қалпына келтіру кезіндегі кесулер ғана жүргізіледі. 1
- топқа жататын ормандарды қорғауда, оларды тиімді ... мен ... ... ... басым көпшілігі осы 1- топқа жатады. Бұған жататындар:
Тянь – Шаньнің таулы рмандары, Ертіс ... ... бор, ... ... ... – қайыңды ормандары, тоғайлар мен ... ... су ... алынған ормандар, аз орманды, орташа орманды
жерлердің ... ... Бұл ... ... ... жүргізіледі.
Бірақ, ағашты кесу мөлшері жылдық өсімге сәйкес анықталады. ... ... 591 мың га ... алып жатқан Шығыс Қазақстан облысының жерлері
жатады.
Үшінші ... ... ... ... ... ормандар кіреді. Бұл
жерлерде өндірістік орман дайындау жұмыстары жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... облысында – 1.5 млн.
га жерді алып жатқан ормандар кіреді. ... ... ... территориясының 50% сәйкес келгенмен, олардағы ағаш қоры ... 2.1% ... ... қылқанжапырақты ормандар Алтай мен Тянь ... ... ... бор мен ... қатпарлы өлкесінде өседі.
Ағаш қоры мен көлемі ... ... ... ... ... ... Олар ... шырша, кедр ағаштарынан тұрады.
Екінші орында шоқ ... ... ... ... – Тянь ... ... таулы ормандар тұр.
Орман шаруашылығының ғылыми – зерттеу институтының есептеулері бойынша
Қазақстанның облыстарындас ... ... ... ... ... ... ормандарды егістік жерлердің көлемінен
1.6 %-ғас жеткізу, ... – 4.0%, ... – 3.8%, ... – 3.9% ... ... ... ... солтүстік және батыс облыстарда
3.3%-ға дейін көтеру керек.
Оңтүстіктің суармалы егістік жерлері мен оңтүстік шығыста ... 3.5% жер ... ... ... ... қорғауға
арналған орман белдеуін 3%-ға дейін жеткізу көзделіп отыр. ... ... және ... ... 3.6% ... ... ... ормандылығын
шамамен 6-7%-ға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Бұл экологиялық тұрғыдан
негізделген. ... ... тек ... бір ... ... және ... орман өскен жерлерде жүргізу қажет.
Барлық нәрсенің өз орны болады: су көп жерлерде – орман мен шалғындық,
құрғақ жерлерде – ... ... ... ... ... жерлерде орман
отырғызу тәжірибесі оның тиімсіз екенін көрсетті. Бұл ағаштар 15-20 жасқа
жеткенде ... ... ... Олай болса, адам экология заңдарын танып
білуі, дұрыс пайдалануы мүмкін, ... ... бұл ... өзгерте алмайды. Әлі
де болса Қазақстанның ормандарының ... ... ... ... өсіру мен қалпына келтіруге экологиялық тұрғыдан қарау
керек.
Қолданған әдебиеттер
1. Е.М.Үпішев , С.Мұқаұлы « ... ... және ... ортаны
қорғау » Алматы Экономика 2006
2. Г.С.Оспанова , Г.Т.Бозшатаева « Экология оқулық » ... ... ... ... , ... , ... « Биология 9
сынып » Алматы « Атамұра » 2005

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері11 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері14 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы4 бет
Табиғат ресурстары және табиғатты ұтымды пайдалану10 бет
Қоршаған ортаны қорғауды ұйымдастыру және табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану6 бет
Табиғат ресурстарын пайдалану төлемдері13 бет
Қазақстан Республикасындағы ормандар. Орман экономикалық ресурсы5 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау туралы5 бет
Ізгілік.ұтымдылық менеджмент субъектісі қызметінің аналитикалық ұстанымдары5 бет
Білім берудегі электронды басылым мен ресурстардың әдістемелік талаптары Мұғалімдердің ақпараттық-коммуникациялық біліктіліктерін көтеру19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь