«Маңғыстаумұнайгаз» акционерлік қоғамы энергетикалық кәсіпорнының шаруашылық қызметін басқаруды талдау

КІРІСПЕ

1 ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУ ТЕОРИЯСЫ

1 Басқарудың қажеттілігі мен мәні, мақсаттары мен міндеттері
2 Басқару есебі ұғымы мен пәні
3 Кәсіпорынды басқару функциялары

2 «МаңғыстауМұнайГаз» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӘСІПОРНЫНЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ

2.1 «МаңғыстауМұнайГаз» Акционерлік Қоғамының баланс активтерінің орналасуын және құрамын талдау
2.2 «МаңғыстауМұнайГаз» Акционерлік Қоғамын басқаруды жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Жалпы басқару ғылымдарының бір бөлігі ретінде ұйымдардың құрылуы мен қызмет жасауының теориялық негіздері бірнеше ілімдер саласында зерттелінді-менеджменте, социологияда, антропологияда, психологияда, әлеуметтік психологияда, экономикалық ғылымдарда, құқықтануда және басқаларда.
Ұйымдардың іс-әрекетінің объективті жағдайының өзгеруі, көптеген жаңа көзқарастардың дамуына, ғылыми концепциялардың көбеюі, басқарудың меншіктен бөлінуі, нақты ғылым және адам жәйлі ғылымдардың дамуы ұйымдардың ғылыми тәсілдерін құруына, ықпалын тигізді. Бұл өмірге көптеген ғылыми идеялар мен ұйымның құрылу заңдылықтар туралы мектептерді, формальді және формальді емес, адамдың қатынастар туралы, әлеуметтік жүйелер туралы, жауапкершілік және қызметтердің бқлінуі туралы, шешім қабылдау теориясы туралы, басқару процесінің математикалық апраты туралы алып келді.
Қазақстанның қазіргі жағдайындағы әлеуметтік экономикалық жүйелердің қиын және жантақгы ауысу процессі барысында үйымның калыптасуы мен тиімді қызмет етуінің кешенді негіздеудің маңызы зор. Үйымның басқару кұрылымына қойьшатын жаңа талаптарды рыноктың қатынастар, кәсіпкерлік белсенділік, әртүрлі меншік формаларына өту, мемлекеттік реттеу мен басқару функцияларының өзгеруі қойып отыр. Ғылыми негізделген принциптерге сүйеніп құрылған тиімді ұйымдар мен басқару табысты экономикалық реформаларды жүзеге асырудың басты шартына айналды. Өнімдер мен қызметтер бәсеклестілігі айтқанды үйымды басқарудың формалардың, әдістердің және құрылымдардың бәсекелестілігне айналды. Әрбір ұйымның тиімді қызмет етуі, қойылған мақсаты мен миссясын орындау, стратегиясының жүзеге асырудың маңызды шарты —
сыртқы орта өзгерістеріне бейімделген, қазіргі тенденцияларды ескере отырып қалыптастырылған басқару құрылымы.
Қазақстан Республикасының дамуының қазіргі сатысы экономика мен қоғамды өзгертуде өте күрделі мәселелер пайда болуымен сипатталады. Елде нарық қатынастарын дамытуға беймдейтін стратегиялық бағыт басқару жүйесін, ең алдымен ұйымды басқару жүйесін жетілдіруді талап етеді. Бұл жерде ұйым қатарына қоғамға, оның мүшелеріне, тұтынушыларға қажетті өнім өндіретін, белгілі жұмыс және қызмет көрсететін ұйымдар жатады.
1. К.Нәрібаев,С.Жұмамбаев. Менеджмент Алматы1998ж.
2. Кеуілімжаев Қ.К. Қаржылық есеп Алматы 2001ж.
3. Шишкин А.К. Учет, анализ, аудит на предприятии Москва 2003г.
4. В.Г. Шипунов, Е.Н. Кишкин Основы управленческой деятельности. – Москва Высш. шк., 2004г.
5. «Қазақстан -2030» даму стратегиясы
6. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2007жыл 28 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауы, 28.02.2007 ж. Астана
7. Литвин М.И. «Управление финансами предприятий»- / Финансовый менеджмент/ - 2005 г. №6.
8. «Финансовый менеджмент: теория и практика» //под ред. Стояновой Е.С.- М.: Перспектива, 1996 г.
9. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы:2008.-552бет.
10. Бланк И.А. «Финансовый менеджмент» : Учебный курс.-К.:Ника – Центр, 1999.-528с.
11. «Экономика предприятия»: Учебник/ под ред. проф. О.И. Волкова.-М.:Инфра-М,1998.-416 с.
12. Балабанов И.Т. «Основы финансового менеджмента. Как управлять капиталом?» – М.: Финансы и Статистика, 1994 г.
13. Афоничкин А.И., Андрющенко И.В. «Управление финансами корпораций»-/ Финансы и кредит/ 2008 г. №36.
14. Балабанов И.Т. «Финансовый менеджмент» //учебник – М.: Финансы и Статистика, 1994 г.
15. Шеремет А.Д. «Экономический анализ в управлении производством» – М. 1994 г.
16. Есымханова З.К. «Проблемы формирования финансовых ресурсов предприятий» - /Статистика, учет и аудит/ 2008 г. №1.
17. Федулова С.Ф. « Управление финансовыми ресурсами и оценка эффективности их использования»-/ Финансы и кредит/-2008 г №36.
18. Финансовая отчетность АО «МангистауМунайГаз»
19. План развития АО «МангистауМунайГаз»
20. www.mmg.kz
        
        ЖОСПАРКІРІСПЕ1 ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУ ТЕОРИЯСЫ1 Басқарудың қажеттілігі мен мәні, мақсаттары мен міндеттері2 Басқару есебі ұғымы мен пәні3 Кәсіпорынды ... ... ... АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӘСІПОРНЫНЫҢШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ2.1 «МаңғыстауМұнайГаз» Акционерлік Қоғамының баланс активтерініңорналасуын және ... ...  ... ... Қоғамын басқаруды жетілдіру жолдарыҚОРЫТЫНДЫПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРКІРІСПЕЖалпы   басқару   ...   бір   ...    ...    ...  мен  ...   ...   теориялық   негіздері   бірнеше   ...     ...     ...     ...    ...    психологияда,    экономикалық     ғылымдарда,құқықтануда  және  басқаларда.Ұйымдардың    ...    ...    ...    ...  жаңа  көзқарастардың  дамуына,  ...   ...   ...   ...   ...    нақты    ғылым    және    адам    ...   ...   ...   ...   тәсілдерін    құруына,   ықпалынтигізді.   Бұл   өмірге   ...   ...   ...  мен  ...   ...   туралы   мектептерді,   ...   және    ...    ...  ...  ...  ...   жүйелер   туралы,   жауапкершілікжәне  қызметтердің  бқлінуі  туралы,   ...   ...   ...   туралы,басқару  процесінің  математикалық  апраты  ...  алып  ... ... ... ...  экономикалық  жүйелердіңқиын және жантақгы ауысу процессі барысында үйымның  калыптасуы  мен  тиімдіқызмет етуінің кешенді негіздеудің ... зор.  ...  ...  ... жаңа  ...  рыноктың  қатынастар,  кәсіпкерлік  белсенділік,әртүрлі   меншік   ...   өту,   ...   ...   мен   ... ... ... отыр. Ғылыми негізделген  принциптерге  сүйеніпқұрылған  тиімді  ...  мен  ...  ...  ...  ... ... ... шартына айналды. Өнімдер мен қызметтер  бәсеклестілігіайтқанды  ...  ...  ...  ...  және   ...  айналды.  Әрбір  ұйымның  ...  ...  ...   ... мен ... орындау, стратегиясының жүзеге асырудың  маңызды  шарты—сыртқы орта ... ... ... ... ескере  отырыпқалыптастырылған басқару құрылымы.Қазақстан  Республикасының  дамуының  қазіргі   ...   ...   ...  ...  өте  ...  мәселелер  пайда   болуымен   сипатталады.Елде   ...   ...   ...   ...   ...   ...   ...   ең   алдымен   ұйымды   ...   ...   ...  ...  Бұл   ...   ұйым   ...   қоғамға,   оның   мүшелеріне,тұтынушыларға  қажетті   өнім   өндіретін,   ...   ...   және   ...  ...  ... ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӘСІПОРЫНДА БАСҚАРУ1.1 Басқарудың қажеттілігі мен мәні, ... мен ...  ...  қарқынды  да  му  кезінде  ...  ... ... ...  үшін   ...  ...  жағдайдыайқын көрсететін ақпараттық жүйенің болуы өте ... ... жүйе - ол ... ...  ... ...  ету  жүйесі  болып  табылады.  Сонымен  ол  ақпараттыжинау, ... ... және  ...  байланысты  технологиялық  функциялардыатқарады.  Ол  белгілі  экономикалық   объектте   ...   ...  ...  ...  ...  қызмет  етеді,  олардын  алдындатұрған мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асырады.Басқарудың мәнің оның  іс жүзінде  ...  ...  ... ... ... ...  орай  объективті  үш  ...  ...  жөн:  ...  ...  ...  ...  басқару;  адам  қоғамындағыбасқару (әлеуметтік басқару).Әлеуметтік басқарудың екі түрін ажыратады:1) басқаруды әр адам еңбегінің элементі ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасы элементі ретінде қарау.Нарықтық экономика жағдайында басқарудың басты объектісі  –  кәсіпорынболып табылады. Дәстүр  ...  ...  ...  ірі  ... сондықтан бизнесс-менеджмент туралы  айтқанда,  ең  алдымен  ірікорпорацмяларды басқару туралы сөз қозғалады.  Басқару  объектісін  ...  ...  ...  ...  ...  ...  мен   әдістерінанықтауда және т.с.с. мәселелерді ... ... ... ... ... ... арасында бөлу  мен  тұлғалардыңарасында тікелей қатынас болуы  ...  мен  ...  ...  ...  ...   ...   жекелеген   адамдардың   іс-қимылдарынүйлестіруге   деген   өндірістік   ...   ...   ... ... ... ... сайын  күрделеніп,  жіктеліне  басталған.Меншік иесі – капиталист енді өзі басқара  алмады,  ...  да  ... ... ... ал ...  басқару  органдарының  бүртүтасжүйесі пайда болды.Өндіріс орны техникалық, материалдық және адам  ресурстарының  күрделіқисындастыруы  деп   ...   ...   ...   жүйе   ...   әлеуметтік   ұйымдастыру   жүйесі   ...   ... ... ... ... ...  ...  мейлінше  дәлдігін,ұйымдасу мен ұтымдылығын талап ете ...  тек  ...  ... қарастырып қоймай, сондай-ақ өндіріс процессінде  адамдардың  бірлескенәрекетін ұйымдастырудағы адамдар арасындағы қатынастар мен өзара  қатынастаржиынтығын,  олардың  ...  ...  ...  ...  ... ... ... маңызды мәселесі – басқарудың жалпы  және  өзгешенышандарының ара-қатынасы. Кәсіпорынды ... ...  ...  ...  ...  дұрыс  емес  ,  әрі  практикалық  қателіктерге  әкеп  ...  ...  ...  ...  ...   онда   кез-келген   басқажүйелердегідей басқарудың жалпы  және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  берілген  басқару   функциясының   мәнінтолығырақ сипаттайды .Басқарудың  жалпы   заңдылықтары   ...   ...   ... жинау, беру, ақпаратты өңдеу жүйесінде  орын  ...  және  ... ... мәні  ...  ...  жүйенің  өзімен,  оның  өзгешезаңдылықтарымен тығыз байланысқан.Сөйтіп, басқарудың мәнін оның жекелеген тармақтарын, ... ...  оның   ...   ...   ...   әртүрлі   ғылымдардыңжетістіктерін қолдану негізінде ашуға болады.Шын мәнінде, басқару - өте күрделі, кешенді жүйе. Басқару мақсаттарды,принциптерді,  ...  ...  ...  ...  алға  қояды.   Құрылымдықтұрғыда  ол  ...  ...  ...  ...  ...   ... Іс ... басқару әр  түрлі  кезеңнен  өтеді.  Олар:  ... ... және ... ... ... мен ...  әртүрлі деңгейде әр түрлі болады және әр  түрлі  әлеуметтік  ұйымдарда  бірдейемес. Басқаруда сан алуан саяси, ...  ...  ...  ...  ...  үйлестіріп   отыру   қажет.Басқару процессінде ұйым қызметінің барлық ...  мен  ...  ... бір ... бірігеді,  интеграцияланады.  Барлық  элементтердіңбіртұтас бірігуі процесстерін  зерттеу,  басқаруды  ...  ...  ... ... ... ретінде  зерттеп-білу  басқаруды  зерттеу  тақырыбыболып табылады.Басқару  ...  ...  әдіс  ...  логикалық   заңдартұжырымдалады. Экономикада басқару шешімдерін қабылдау логикасы  ... ... ... ... орай ... ...  ... экономикалық-математикалық әдістердің алатын орны ерекше.Басқару күрделі субъектілік-объектілік ара ... ...  ... ... теориясының  дамуы  арқасында  барған  сайын  ғылами  негізделіпкеледі, алайда  ...  ...  ол  ...  өнер  саласы  болып  қалабереді.  Басқару   ...   ...   ...   ...   ...  ғылыми  принциптерін  жасампаз  қолдануөнерін  меңгере  білуіменқамтамасыз етіледі.1.2   Басқару есебі ... мен ... ... өз ... ...  ...  ...  қамтамасызетіп отырады.Басқару есебі арқылы кәсіпорын  ...  ...  және  ... ... дер ...  анықтап  отыруына  өз  үлесін  қосады.  Яғни,келесі қызметтер іске ... ... ... ... ... ... қабылдау.Бухгалтерлік есеп жөніндегі экономикалық ақпараттарға  сұраныс  тудыратынэкономикалық  тұлғаларға:  менеджерлер,   акция   ұстаушылар,   ... ... ... ... және ... ... ... ақпаратты қолданатындар екі топқа бөлінеді:• Ішкі қолданушылар, кәсіпорынның  ішіндегі  қолданыстар  мен  есептердіжүргізу;•  Сыртқы  қолданушылар,  ...   ...   ...   тұлғалардыңқолданылуы.Басқару  есебінің  негізгі  мақсаты  кәсіпорын  құрамында  қызмет  ... ... ... ету.Қаржылық   есеп   жүйесінде   ақпарат   ...   ...   ... есебі мен қаржылық есепті салыстыру|Салыстыру ауданы        |Басқару есебі           ... есеп           ||1. Есеп ...         ... ... ... |Заң жүзінде талап       ...            |                        ...                 ||2. ... ...       ... басқару және |Ұйымнан тыс             ||                        ... ... ... арнап  ||                        ... ...           ... ...           ...             ... ішілік әр түрлі   |Шаруашылықтан тыс       ...          ...             ... мен ...    ||4. ... ...     |Ақпараттарды пайдалану  |Негізгі тендік: Активы =||                        ... ...    ... + Капитал    ||                        ...                    |                        ||5. ... ...       ... ...    ... есеп       ||                        ...                 ...            ||6. ... ... ... «тарихи»   |«Тарихи» сипаттама      ||                        ... ...     ...               ||                        ... және ...     |                        ||                        ...                   |                        ||7. ... көрсетілу |Ақшалай немесе ақшалай  |Ақшалай берілуі         ... ...  түрі     ... ...         ...               ||8. Ақпараттың нақтылық  |Көптеген мөлшерлеме     ... ...       ...                 ... ...     |                        ||9. Есеп беру ...    ... сұраныс болады    |Кезеңдік, реттеушілік   ||                        |                        ... орын ...      ||10. Есеп ...      |Әр ... ...     ... ... алынады  ||                        ...              |                        ... және ... ...  есеп  жүйесінде  өндірістік  қорлардың  құнын  бағалау   үшінөндірістік  шығындарды  ...   Осы   ...   ...   негізіндекәсіпорынды  тиімді  басқару,  шешім  қабылдау  және   ...   ... ... іске ... Ал  бұл  ...  ...  ... болып табылады.Басқару үрдісі және бухгалтердің басқару үрдісіндегі роліБасқару ... ... ... ... ... ... ... жоспар құруға,  шешім  қабылдау  үшінақпаратпен қамтамасыз етуге, баға құруда, ... ... ... ... мөлшерлемесін ұсына алады;• БақылауБақылау  үрдісінде  бухгалтерлер   нақты   нәтижелер   арқылы   ...  ...  ...  ...   ...   орталықтыңқызметін бақылауды іске асырады.• КоммуникацияБухгалтерлер тиімді есеп беру жүйесі  арқылы  коммуникацияның  дамуынаүлес қосады. Мысалы, смета ...  ...  ...  құрамыжеткізіледі, сондай-ақ сметадағы ақпараттар  менеджерлер  қызметіндегікоординацияға пайдалы.• ... және  ...  ...  орындалуы  туралы  ақпараттарыұйымның  персоналдарының  мотивациясына  басты   әсер   ...   ... ... ...  ...  ...  Өз  кезегіндесметаның орындалуы туралы есеп-қисап белгіленген мақсаттың жоспары меннақты орындалған істің нәтижесін салыстыруға мүмкіндік береді.2 ... ... ... ... Кәсіпорынды басқару функцияларыЖоспарлау.Амарикандық ғалымдар  өз  жұмыстарында  жоспарлауды  ...  ...  ...  деп  ...   Олардың   түсіндіруіне   қарағанда,жоспарлау жүйесі келесі сұрақтарға жауап ... ... не ... ...  керек,қашан, кім және қалай жасау қажет, жоспарды белгілеген уақытта орындау  үшінқандай  ресурстар  қажет.  Басқару   ...   ...   ...   бойыншақызметтерді  ұйымдастыру  және  оның  нәтижелерін  бақылау  ...  ... ... ... ... ...  ...  және  тығыз  байланыстаболса, соғұрлым басқару нәтижелі болады. Жоспарлау басқарушыға  белгілі  ...  ...  ...  ...  ...  ...  және   ... мүмкіндік беретін құрал болып табылады.Жалпы сипаиттама бойынша жоспарлауға енетіндер:Сыртқы қоршаған ортаныңдаму  ...  ...  ...  мен   ...   стратегиялардықалыптастыру, бірінші қатардағы  міндеттерді  белгілеп  және  оны  орындауғақажетті іс-әрекеттер бағытын анықтау. Жоспарлау  ...  ...  ... ... ұзақ ...  орта  ...  және  оперативті.  Жоспарлаупроцесі басқарудың барлық деңгейлерін қамтиды және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қамтамасыз  етуікерек.Кәсіпорын қызметтерін жоспарлау жұмысына, ең алдымен жоғарғы  басшыларқатысады,  олар  ресурстарды  оптималды  ...  үшін  ...   ...  ...   ...   арасынлда   дұлыс   бөледі.Белгіліөкілеттерге ие ... ...  ...  бөлерде  творчествалық  көзқарасбілдірту керек. Басқарушылардың табысқа жетуі көп  жағдайда  оның  ең  соңғытеория ...  ...  пен  ...  ...  ...  ...  ...  құрал-әдістерін  қолдану  қабілеттігіне   байланысты.Жоспарлауды негіздеу дәрежесін көтеру ұйым дамуының қосымша бір ...  ... ... ... мәні – ... ... өсуін, қызметінің тиімділігінқамтамасыз ету үшін бүгінгі күнде қажет болатын шешімдерді анықтауда.Жоспарлаудың негізгі мақсаты –  ...  ...  ...  ... бойынша іс-әрекеттерді ұйымдастыру.  Жоспарлау  процесінде  ... ... ... қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді стратегияларын таңдау;2)  қойылған  ...  ...  ...  ...  немесе  қатерліжағдайларды жеңіп шығатынұйғарымды бағыт пен іс-қимылдарын тудыру;3)   бақылау   жүргізу   үшін   ...   ...   ... ... ... ... ертерек белгіленген жоспарларды қайта қарау.Болашақ мүмкіндіктер зерттеліп,  ...  ...  ...  ... ... ... ... бағаланғаннан кейін кәсіпорынның  болашақіс-әрекет  мақсаттары  қалыптастырылады.  Ең  маңызды   мақсаттар   қатарынамыналар жатады: ... ... бір ... сату ... қамтамасыз  ету,товарлардың  жылдам  өтуі,  рынокқа  ену,  өнімдер  сапасын  арттыру,  еңбекөнімділігін  ...  ...  ...  ...  пайдалану,  өндірістіырғақпен, бір қалыпта жүргізу.Фирманың басты  мақсаты  –  белгіл  бір  ...  ...  табу  –  ...  күшті  және  әлсіз  жақтарын,  сыртқы  ...  ...  ... ... отырып, сын көзбен талдау жүргізу арқасында  қалыптасады.Бұл үшін мақсаттар ағашын құрастыру әдісі қолданылуы мүмкін.Тиімді жоспарлау жұмысын жүргізу ... ... ... және ... ... ... және ... нарыққа тигізетін әсері, өткен мерзімдердегі  сатулармен түскен пайда туралы мәлімет қажет;2) ғылыми-техникалық прогресті есепке ала  отырып,  әр  ...  ... ... мен өндірістің  оптималды құрылымын анықтау керек;3)  қолда  бар  ресурстарды  жедел  ...  және  ...  ...  ... ... ... орындалу барысын  бақылап  және  қажет  болған  жағдайда  өзуақытында жоспарды түзетіп отыру керек.Жоспарлау – ... ...  ...  жауапты  да  қиын  жұмыс,өйткені  көбінесе  мақсаттарды,  туатын  мүмкіндіктерді,   ...   ... ... ... ... кездеседі.  Сонымен  қатар  нарықтыэкономикада коньюктура ұдайы ... ...  ...  ...  ... анықтау қажеттігі жоспардың орындалуын қосымша қиындата түседі.Ұйым жоспарларының  ...  ...  ...  ...  ...  мен  ...  жету  үшін  қажетті  іс-  ...  ... ... ... ... ал ... – болашақ іс  белсенділігініңқалаулы түпкі нәтижелері деп ...  ...  Ұйым  ...  ... және ... жағдайды  есепке  ала  отыпып,  кәсіпорын  қызметініңболашақ перспективаларын зерттеу нәтижесінде туады. Ол үшін  іс-әрекеттердіңықтимал ... ... ... ...  ...  тәптіштеп  зерттеуүшін бірнеше вариантын белгілейді. Болашаққа бағытталған  жоспардың  негізгібаптарын ... ... сай,  ...  және  ішкі  ...  ... өнім  ...  не  қызмет  көрсету  керек  екендігін  анықтайды,кәсіпорын ресурстарын және бәсекелестер күшін есепке ала  ...  ... ... ... ...  ...  негізгі  мақсаттар  келесі  түрде  орнатылады.  Жоғарғыбасшылар әр ... үшін ... ...  ...  алғы  ...  ...  жәнетаза  табыс  шамасының  түрлі  варианттарын  ұсынады.   Әр   бөлімше   ... ... ... ... ...  одан  кейін  оныштаб  қызметкерлері  мен  тікелей  басшылар  алдын-ала  дәйекті  талқылайды.Сөйтіп, ... ... ...  ...  ...  ...  мақсаттаркәсіпорын не оның болімшелері үшін өзгергенге дейін өз күшін сақтайды.Стратегиялық жоспарды құру кезінде көптеп қабылданған ...  ... ... басты мақсаттарын белгілеу маңызды  орын  алады.  Қалғаншешімдердің ... ...  олар  ...  ...  ...  орындауүшін арналған.Ұзақ мерзімді жоспарларға тән мына ерекшеліктерді атап ... ... ... әдетте іс-әрекеттің тек бір стратегиясын қамтып көрсетеді;2)  қоршаған  ортада  қолайлы  мүмкіндіктер  немесе  қатерді   ... ... ... және күшті жақтары бағаланады;3) жоспарлар  әдетте  алғы  шарт  пен  болжауларды  қамтиды,  ...  ...  ...  ...  ...   тәуекелділік   дәланықталмайды,  алайда  есептеуіш  ...  ...  және  ... ... ... ... мен ықтималдылықты  бағалау  жиіескерілетін болды;4) жоспарлар  ...  ...  ...  ...  ... мақсаттарға негізделеді. Мақсаттар  қаржы  көрсеткіштері  арқылытұжырымдалады;5)  ұзақ  мерзімді  жоспарда   қаржы   ...   көп   ...   ... ...  ...  ...  ...  бейнеленіп,тиісті құжаттарда қамтып көрсетіледі.Бүкіл кәсіпорынның стратегиялық жұмыстарын белгілеу жұмысты  аяқталғансоң, мақсаттар тұжырымдалғаннан  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   басқару   жүйесінде   ... ... ... ... ... ... ... шарттарының бірі болып  ұзақ,орта және қысқа мерзімді жоспарлардың өзара үйлесімдігі  ...  Ол  ... ... ...  тек  ...  қана  қоймай,  сонымен  қатаржоспар жасауды жеңілдететін талдау  құралдамасына  ие  ...  оны  ... іс ... ... ... ... Осы ... информациялық  технологиянықолдану арқасында жоспар құрастыру дәрежесі ... және  ...  ... ... ... ... дәл бақылау үшін көп мүмкіндіктер туды.Жоспарлаудың ұзіліссіздігі және икемділігі, жоспардың орындалу  фазасыоның жобалану ... ...  ...  деп  ...  ...  қамтамасызетіледі. Теория жоспардың  орындалу мәселесін шешу  үшін  бір  ...  ...  ...  ...  ...  бірі  ...  мақсат   боыншабасқару әдісін атауға болады.Бұл  әдіс  бойынша  кәсіпорынның   ресми   ...   ... әр ... жеке ...  ...  ...  жоспарлаудыңүзіліссіздігі мен икемділігін  қамтамасыз  етеді.  Басқарушы  мен  оның  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ықылас,  ынта  өсіп  ой-туу  интенсивтілігі    елеуліжоғарлайды. ... ... ...  ...  ...  ...  ...  жәнежеке жоспарларды үнемі қайта  қарауды  және  уақытында  қайта  қарауды  жәнеуақытында қаралуды талап ... ... ... ...  ...  кадрлар  біліктілігінжоғарылату мен оларды тиімді ... ...  ...  ...  ...   ...   және   ...   мотивациялаубағдарламалары жоспарды жақсартуына және оның тиімді орындалуына өз  себебінтигізеді.Ұйымдастыру.Кәсіпорын басшысы ұйым құру  ...  ...  ...  топтыәрекетесудің артықшылықтарын түсінгеннен  кейін  бері  бұл  ...  ... ... ... отырады. Басшылар ұйым құрылымын жобалау үшін  ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады және бұл  процесс  көмегіменжұмыстар мен өкілеттіктер  құрылымы  жасалады.  Бұл  ...  ...  ... артықшылықтарын бағалай отырып шешім  қабылданады.Ол бір ... ...  ...  ...  ...  онымен  бір  басшы  немесебасшылар тобы шұғылдануы мүмкін.Құрылым  кәсіпорын  ішіндегі  әр  ...  ...  ...  ... ... қатарына  жатады.  Тұрақты  арабайланыстар  шешімдерқабылдау прцесінің нәтижесі болып табылады, ал соңғысы ... ... ... ... ... ... ұсақ жұмыстарға  бөлінеді  жәнеоның әрқайсысын орындау үшін бөлім қызметкерлері маманданады;2) Жұмыстардың жеке түрлерін қайтадан ... ... ...  ... ... ... бөлудың мәні осында жатыр;3) Бір бастық алдында есеп беретін  топтың  шамасы  анықталуы  тиіс;  ... ... ... ... туралы туады;4) Өкілеттіктер жұмыстар немесе жұмыс топтары арасында үлестіріледі.  Бұлжерде өкілеттіктерді табыстау туралы мәселе шешіледі.Осы төрт мәселені шешудің  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қамтамасыз  ету  үшін   жұмыстар   дәланықталып,  бірыңғай  бөлімдер  және  ...   ...   ...   ... өкілеттері анық болуы тиіс.Ынталандыру.Басқарушы үшінынталан ынталандыру қажеттілігі адамдардың дұрыс  немесетеріс реакциясы пайда  болуына  байланысты  мәселе.  Егер  де  осы  ... ... оң ... ,  ...  ...  ал  ...  ...  жағдайдаөндіріс іркіледі. Басқарушының тұрақты мақсаттарының  бірі-өнімділікті  жәнеорындаушылар  жұмысының  тиімділігін  өсіру  болып   ...   ... шегі бар, ... ... ... ...  ...  қызметкергешаққандағы өнімді арттыру арқылы жетуге болады.Мұны жүзеге асырудың  ...  жолы  бар.  ...  оның  ...  ......  ...  өсіру  стимулы  (ынтасы)  ретінде  материалдықмадақтауды пайдалану.Ынталандыру және өнімділік.Ұйымның  жоғары  өнімділіккке  ...  ...  ...  ... ... ... және ...  түрінде  жүзеге  асырылған  ғылыммен техниканың жаңа ... ... пен  ...  ...  ...  өнімділікті   жоғарылатты.   Әйтсе   де,   машиналарға   жұмсалғанқаражаттар  жансыз  ...  Тек  адам  ...  ...   ғана   ... ... ... ... жұмыс  істей  отырып,  басқару  кіріс-шығыстың ара қатыныстарын дәл анықтай алады. Адамдарды қарастырғанда  ... күй ... ... ... сияқты материалдық емес факторларды  ескерукерек. Жұмысшылар  өз  қалауымен  өнімділікті  төмендете  немесе  жоғарылатаалады.  ...  адам  ...  ...  өте  ...  ...   ... ... әкеліп соқтырады.Бақылау.Бақылау жоспарлау процесін аяқтап және  жаңа  жоспарлау  ... ... ... бақылау  басқарудың  –  жоспарлау,  ұйымдастыру  ... ... ...  ...  ...  ...  ...  Бақылауфункциясының  нәтижесі  жоспарды  қайта  құру,  ...   ...   ... ... ... жақсарту т.б. түрінде болуы мүмкін.Бақылауды ұйымдастыру қазіргі замандағы  басқарудың  күрделі  мәселесіболып  ...  ...  ...  ...  ...  ...   басшылардыңмойнында  бұрынғышақалып   отыр.   ...   ...   ұйым   ...  ...  және  стратегиялық  шешімдерді  түзету,  күнделіктіқызметті реттеу туралы сапалы ақпарат  беру  ...  Ол  ...  ... және ... ...  ...  және  еңбек  ресурстарын  пайдаланутиімділігін  талдауды  қамтиды.  Бұл  жерде  сандық  ...  ...  ...  ...  ...  айтқанда  санмен  сипаттана  алмайтын  ... ... ... бақылаудың  жалпы  басқару  аспектілеріне  оперативтібақылаудың мәселелеріне қарағанда аз көңіл аударылады. Көп  ...  ...  ...  жағын  айтып,  жалпы  бақылау  маңыздылығын  төмендетпеукеректігін айтады.Басқарушылық бақылаудың тиімділігі ұйым тіршілігінде ең  маңызды  ... ... ... алға ...  ...  ...  қамтамасызетуден тұрады,ақпараттың бағытын ұйымдастыру арқылы орындап тұрады.  Бақылауәртүрлі бөлімшелер жұмыстарының ... ... ... ... ...  ... береді.Бақылау процесі ретінде келесі этаптардан тұрады:1)  Өндірістік  процестерді  орындау  саласы  және   ...   ... ... ... Нақтылы нәтижелерді нормалармен салыстырып ауытқуларды анықтау;3) Ауытқуларды жоюға немесе жоспар мен ... ... құру  ...  ... ... жүргізу үшін сандық және сапалық нормалар (стандарттар) орнатукерек.  ...   ...   ...   ...   ...   ... ... істеу нормаларына қойылатын талаптар: олар дәлелді,  икемдіболуы ... және жаңа ... ... ... ... тұру ... ... дегеніміз – нақты көрсеткіштерді нормалармен салыстыру,жетіспеушіліктер мен ауытқуларды анықтау  және  олардың  себебін  түсіндіру.Кез-келген ...  дер  ...  ...  ...  керек,  өйткені  оларкезекті  шешімдерді  дер  ...  ...  және  ...   уақытындаенгізуге мүмкіншілік береді. Бұл әрекеттер  –  ...  ...  ... ...  –  бақылаудың  басты  және  соңғы  фазасының  негізінқұрайды.  Бұл  ...  ...  ...  және  жаңа  норма  ...  ... ...  ...  ...  ...  жылдам  және  дәлелдіқабылданатынына тәуелді.Бақылау  функциясын  іске  асыру  біріншіден,  есеп  және  есеп   ...  ...  ...  Тиісті  бухгалтерлік  және  қаржылыққызметтер  орындары   ақпаратты   ...   ...   бұл   ...   ...  сипаттайды,  мақсатттарды  белгілеуге  қажет   тенденциялардыайқындайды, жоспарларды және нормаларды, ...  ...  ...  ... ... т.б. ... ... есептеу концепциясының негізгі  ойы  қарапайым:  әрбірбасшы жалпы жұмыстардың белгілі ... ...  ...  Есеп  ...  басшыжауап  беретін  іс-әрекеттердің  нәтижелерін  өлшеуге   мүмкіншілік   ...  Ол  үшін  ...  ...  басшыға  табыстау   оңай   болумақсатымен оларға тапсырмалар тәптіштеп  орнатылады.  Бақылаудың  ... ... ... есеп беру жүйесі жоспарлау жүйесіне сай болу керек.Бақылау  жүйесі  ...  ...  ...  ...   ...   ... ... Егер қызмет барысы жоспар бойынша жүріп  жатса  ... ... ... керек . Ауытқу  бойынша  басқару  ...  ... әр ... ауытқуларды туғызатын жағдайлар ғана түседі. Ауытқу  барынбелгілейтін бақылау ақпараты басшыларға тез талдау  жасап,  ...  ... ... ... нәтижесінде басшылар маңызды  және  ”тар  ... ... ... ... ... ... ... АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӘСІПОРНЫНЫҢШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ2.1 «МаңғыстауМұнайГаз» Акционерлік Қоғамының баланс активтерініңорналасуын және құрамын талдауБатыс Қазақстан  совнархозының  1963  ...   27  ...... ... мемлекеттік мекеме –  «Мангышлакнефть»  өндірістік  мекемесіқұрылды.1965 жылдың 15 қазынындағы Қазақ ССР Жоғарғы Советі және  1965  ж.  ... № 675  ...  ССР  ...  ...  ...  ...  ... «Мангышлакнефть» «Қазақстаннефть» болып өзгертілді.«МаңғыстауМұнайГаз»   АҚ   Маңғыстау  аудандық  ...   ...  ...  №  59/01-5  24  ...  1995   ж.)   ...   құрылғанакционерлік қоғам болып табылады.Орналасқан  жері:  Қазақстан  Республикасы,  ...  ...  ... 6 ... аудан, 1 үй.«МаңғыстауМұнайГаз»  АҚ  негізгі қызметі:  мұнай  және  газ  ... мен ... ... ... ... ...  және  мұнай  өнімдерінөткізу, мұнай және газ кен ... ... және ...  ...  ... және жыныстардың физикалық –  химиялық  қасиеттерін  айқындау  ... ... ... ... кен ... ...  жүргізу,мұнай өндіруді қарқындату, технологиялық  мұнай – газ  кәсіпшілігі  жабдығынмонтаждау, газды пештерге ... ...  ...  ...  –ақ  ...  мен  ...  реттегіштерді   пайдалану,  монтаждау   және   жөндеу,қысыммен  жұмыс  істейтін  ...  ...   ...   ...  газ  ...  газ  ...  жабдықтарын,  жүк   көтергішмеханизмдер мен машиналарды, автомобильдік газ баллон  қондырғыларын,  темірцехтарын жөндеу және  сынау,  ...  ...  ...  ...   ... әсер ету ...  сақтау,  пайдалану  және  тасымалдау,  белгіленгентәртіппен  осы  құралдардың  импорты,  белгіленген  ...  ... ...  ...  ...   қабат   қысымын   ...   ... ... ... ету  болып табылады /22/.Баланс активіне кәсіпорындағы капиталдың орналасуы  ...  ...   ...   және   ...   ...   ...    салымдар,кәсіпорынның өнімді өндіруге және  өткізуге  кеткен  шығындары,  бос  қалғанқолма  -  қол  ақша  ...  ...   ...   кіреді.   Енгізілгенкапиталдың  әрбір  түріне  байланысты  жеке  баланс  бабы   ...   ... ...  ...  ...  ...  ...  өтімділік  табылады(қолма-қол  ақшаға  айналу  жылдамдығы).  Осы  ...  ...  ... ... ұзақ ... немесе негізгі капитал және ағымдық  активтер(айналым) болып бөлінеді.Кәсіпорын  қаражаттары  ішкі  және   ...   ...   ... ... бағалы қағаздарды сатып алу, өзге кәсіпорындардың  акция,облигацияларын ... ...  ...  ...  оның  ...   қарекетініңтиімділігін арттыруда  маңызды.  Негізгі  және  ...  ...  ... салынғандығынан, олардың  өндіріс  және  айналыс  аясына  қаншалықтыжұмсалғандығынан,   ақшалай   және   ...   ...   ...  және  ...  ...  ...  ...  тәуелді.Активтің  жалпы  құрылымын  және  жеке  ...  ...  ...  ... мүмкіндік береді.«ММГ» АҚ 2008-2009 жж. арналған баланс бойынша активтердің құрамы  менқұрылымын талдайық.Кесте 1«ММГ» АҚ-ның 2008-2009 жж. арналған ... ... ...                                       |2008 жыл      |2009 жыл     ||1                                            |2             |3            ...                                                                  ||І. Ұзақ ... ...                                                 ... капиталдық салымдар              |3 042 772,6   ...    ... ...                             |              |             ... емес ...                    |30 427,7      |26 320,4     ... құн ... ... ...        |19 995 362    |26 846 858   ||Жер                                          |-             |-            ... мен ...                    |15 276 456    |20 108 296   ... мен құрылғылар                     |3 579 169     |5 476 759    ... ...                              |99 976        |206 720      ...                                      |99 975        |126 180      ... ...                          |4 059 058     |4 295 497    ... ... құнын төмендетуге резерв |-3 119 272    |-3 366 594   ... ... ... барлығы           |6 954 908     |13 160 225   ... мен ... ...           |5 473 512,5   |11 080 909   ... мен ... ...               |1 418 801,2   |1 947 713    ... құралдарының тозуы                     |36 774,5      |79 645       ... де ...                              |25 819,8      |51 958       ... ... активтер, барлығы              |17 821 953    |20 740 514   ||ІІ. ... ...                                                      ||ТМЗ                                          |1 179 726     |1 690 720    ||ТМЗ ... ... ...                 |-117 972      |-169 072     ... ...                          |718 094       |1 595 019    ... өнім                                   |2 179 929     |861 310      ... ...                             |1 949 113     |4 019 448    ||1 ... жалғасы                                                        ||1                                            |2             |3            ... ... ... ...            |-144 911      |-2 264 927   ... алушылар мен тапсырыс берушілердің     |13 259 099    |1 1260 835   ... ...                         |              |             ... ... ... ...      |2 641 561     |2 376 578    ... сауда қарыздары                      |-6 873 188    |-4 509 042   ... ... ...                   |1 282 311     |1 977 823    ... тыс ... ... қары       |-             |-            ... де дебиторлық қарыздар                  |1461834       |271153       ... ...                            ...      ...     ... аванстар бойынша күмәнді қарыздар   |-19716817     ...     ... ... инвестициялар                 |-             |-            ... ...                             |6103802       |             ... ... барлығы                    ...      ...     ... ...                            ...      ...     ... ... ЖӘНЕ ...                                       ||І. ... капитал                                                       ... ...                             |6204648       |6204648      ... ...                           |-             |-            ... ...                              |-5086         |-5086        ... төлебеген капитал                    ...      |6577930      ... ...                            |483148        |362064       ... кезең бойынша бөлінбеген кіріс        ...      ...     ... жылғы бөлінбеген кіріс                 ...      ...     ... ... барлығы                    ...      ...     ||ІІ. Ұзақ ... ...                                           ... ұйымдардың кредиторлық қарыздары     |-             |1782585      ... ...                            |2047          |2047         ||НГО ...                                  |6822457       |1742308      ... ... ... , ...        |6824504       |3526940      ... ... ... ...                                         ... ... ... ...                 |195726        |-            ... ... есеп айырысу                |67106         |23643        ... есеп ...                       |564810        |555628       ... ... резерв                       |127294        |-            ... тыс ... ... есеп ...  |38586         |12117        ... ...                             |911525        |94575        ... ... ...                       |30197         |-            ... мен ... есеп       |1609888       |1000070      ...                                      |              |             ... ... резерв                       |290793        |-            ... ... ... ...        |195726        |118218       ... де ... қарыздар мен аударымдар  |619062        |251214       ... ...                              |891139        |891139       ... ... ... есеп ...  |39145         |8866         ... бойынша резерв                       |11184         |-            ... ... ... ...        |5592181       |2955470      ... ...                       ...      |6482410      ||МЕНШІКТІ КАПИТАЛ МЕН ... ...  ...      ...     ... ... көзі  –  ұйымның  2008-2009  жж.  ...  ... ... мен орналасуын  талдау  үшін  баланс  көрсеткіштерібойынша келесі кесте ... ... ... ... ...  құнында  көрінетін  нақтыбаланс валютасы 9 172 719 мың теңгеге немесе 21,1  %  ...  Бұл  ... ... ... оның ... ... ... 2«ММГ» АҚ баланс активінің құрамы мен орналасуы|№ |Көрсеткіштер    |2008жыл          ...          ...     ||  |                |                 |                 ...         ||  |                ... ...   ... ...   ... ...       ||  |                ...   |салмағы|теңге)   |салмағы|теңге)   |        ||  |                |         |%      |         |%      |         |        ||1 |2               |3        |4      |5        |6      |7        |8       ||1 ... ... ... |100    ... |100    ... |+21,1   ||  |барлығы,соның   |         |       |         |       |         |        ||  ...         |         |       |         |       |         |        ||  |1.1. Ұзақ       ... |41     ... |39,4   ... |+16,38  ||  |мерзімді        |         |       |         |       |         |        ||  ...   |         |       |         |       |         |        ||  ...         |         |       |         |       |         |        ||  |А) ... құны  ... |30     ... |26     |+646179  |+4,9    ||  ... негізгі |         |       |         |       |         |        ||  ...        |         |       |         |       |         |        ||  |Б) ... құны  |30427,7  |0,07   |26320,4  |0,05   |-4107,3  |-13,5   ||  ...          |         |       |         |       |         |        ||  ... емес|         |       |         |       |         |        ||  ...        |         |       |         |       |         |        ||  |В) ...      |-        |-      |-        |-      |-        |-       ||  ...       |         |       |         |       |         |        ||  |Г) ...  ...      ...     ...  ||  |капиталдық      |         |       |         |       |2        |        ||  ...        |         |       |         |       |         |        ||  |1.2. ...   ... |59     ... |60,6   ... |+24,39  ||  ... оның  |         |       |         |       |         |        ||  ...         |         |       |         |       |         |        ||  |А) ...   ...     ...     ...  ||  |запастар        |         |       |         |       |6        |        ||  |Б) ... құны  ... |0,22   ... |0,16   ... |-9,54   ||  ... МПБ     |         |       |         |       |         |        ||  |В) ...  ... |2,80   ...      ... ||  ...         |         |       |         |       |         |        ||2 ...    ... |49,80  ... |54,73  ... |+33,09  ||  |өндірістік      |         |       |         |       |         |        ||  ... құны |         |       |         |       |         |        ...  ...  ...  көзі  –  ...  2008-2009   жж.   арналғанбухгалтерлік балансыАлайда  бұл  ...  ...  ...  және  неге  көп  ... ... ... ... потенциалы жағдайы,  оның  негізгіқұралдары,  мүлкінің   өтімділігі   жағдайын   анықтау   ...   Бұл   ... ... потенциалы көлемін анықтау керек. Анықтама  берілгенәдебиеттерде түрлі түсінік  қалыптасқан.  Кейбір  ...  ...  ...  ...  ...  ...  запастардың,   сонымен   қатараяқталмаған өндірістің құндылығы төмен және тез тозатын  құралдарының  құнынкіргізеді.  Осы  ...  ...  ...   «ММГ»   АҚ   өндірістікпотенциалы құны 2008 жылы – 18 529 962 мың ... ал 2009 жылы  –  21  849780 мың ... ...  3  319  818  мың  ...  немесе  1,18  есе  өскенібайқалады. Баланс активтерінің жалпы  құнындағы  ...  ...  ... ж. – 42,6% және 2009 ж. – 4,5% ... өсу динамикасын келесі суреттен көруге болады:Сурет 1.  2008-2009 жылдар аралығындағы кәсіпорын активтерінің өсудинамикасыЕкінші   әдістеме   ...   ...   ...   ... ... ...  ...  әдістемеде  көрсетілгендермен  біргеаяқталмаған капиталдық салымдар және ...  құны  ...  Бұл  ... ... АҚ ... ... 2008 ж. – 21 647 153 мың теңгені,  ал2009 жылы – 28 810 364 мың ... ... ...  ...  ... өндірістік потенциалы 1,33  есе  өскен,  ал  ...  ...  ...  ...  ...  ...  құнының  баланстың  барлықактивтері құнына қатынасы арқылы анықталады) 2008 ж. 0,50 (21 647 153  /  43468 180), 2009 ж. – 0,55 (28 810 364 / 52 640 899) ... ... ... ...  ұзақ  ...  ...  жәнеағымдық активтер арасында  бөлу  2008  жылы,  2009  жылы  ағымдағы  активтерүлесінде  ...  ...  ...  ...  ұзақ   ...   ... 2008 ж. 18% (59-41), ал 2009 ж. – 21,2 %  ...  асып  ... ... ... ұзақ мерзімді активтердің өсімінен  8,01%  (24,39-16,38) ... ... ... өсу ... ... ...  ... Кәсіпорын активтерінің өтімділік  коэффиценті  (ағымдағы  активтерқұнының кәсіпорынның барлық мүлкі ... ...  ...  анықталады)  2009жылы – 60,6%  құрап,  2008  ...  ...  1,6%  ...  ...  Қаржылықкөзқарас бойынша бұл  көрсеткіштердің  өсімі  құрылымдағы  ...  ...  ...   ...   ...   ...   оны   ... артады. Бұл туралы ағымдағы және ұзақ мерзімді активтер  қатынасыкоэффицентінен көруге болады (ағымдық активтерді  ұзақ  ...  ... ... ... м/а= ... активтер / ұзақ мерзімді активтер(1)«ММГ» АҚ-ғы оның деңгейі 2008 жылы – 1,44 (25 646 227/ 7 821 953) , ал  ...  - 1,54 (31 900 385 / 20  740  514)  ...  Бұл  ...  ... ... өсу қарқыны иммобильді қаражаттардың өсімінен  жоғарыболуында. Біріншісі – 1,24 есеге (31 900 385 / 25 646 227),  ал  ...  –1,16 ... (20 740 514 / 17 821 953) ... қарай, кәсіпорынның мүліктік жағдайында қандай сапалық  өзгерістерболғанын  анықтау   қажет.   Ол   үшін   ...   ...   ... басты элементтерінің бірі болып табылатын, оның материалдық  –техникалық базасын құрайтын негізгі қордың  құрамы  мен  ...  ... ... ... ...  ...  бастапқы  құныбойынша 1,3 есе өсіп, 26 846 858 мың  ...  ...  ...  ...  ...  ...  нақты  құнының   үлессалмағының өзгеруінде.Кәсіпорынның өндірістік және ... ... ... нақты  шешімдердіаяқталмаған капиталдық салымдардың  қатыстылығын  ...  ...  ...  Бұл  ...  ...  ...  өсу  ...  ұзақ  мерзімдіқаржылық салымдардың  өсу  қарқынынан  жоғары  болуы  тиіс.  Өзге  ... ... ... ... ...  ...  ...  ағымдағы  активтер  үлесінің   ұзақмерзімді  активтер  үлесінен  жоғары  ...  1  ...   ...   ...  ...  активтерінің  құрамы  мен  құрылымын  терең  талдауғамүмкіндік  береді.  Осы  мақсатта,  баланс  ...   ...   ... ... ...  кестеде  берілген  көрсеткіштер   кәсіпорынның   жалпы   жақсы   ... ...  жеке ... ... ... ...  ... 4«ММГ» АҚ ағымдық активтерінің құрамы мен құрылымы|№ |Көрсеткіштер    |2008 жыл            |2009 жыл            |өсу ...  |                |                    |                    ...      ||  |                ... ...      ... ...      |           ||  |                ...    ...  ...    ...  |           ||  |                |          |%         |          |%         |           ||1 |2               |3         |4         |5         |6         |7          ||1 ...         ...  |100       ...  |100       |1,2        ||  ... ...          |          |          |          |           ||  ... ...     |          |          |          |          |           ||  |1.1.1 ...  |16028891  |62,5      |17258108  |54,1      |1,08       ||  |мен ...    |          |          |          |          |           ||  ... |16,0      ...  |37,5      |2,9        ||  ... ...     |          |          |          |          |           ||  ...         |5513938,8 |21,5      |2583931,1 |8,1       |-          ||  ...    |          |          |          |          |           ||  ... ...      |          |          |          |          |           ||  ...        |          |          |          |          |           ||  ...        |          |          |          |          |           ||  ...        |          |          |          |          |           ... дерек көзі  –  ұйымның  2008-2009  жж.  арналған  бухгалтерлікбалансыЕң ...  ...  ...  ақша  ...  мен  ...  мерзімдіқаржылық салымдардың 2  930  007,7  мың  ...  ...  53,1  %  ...   ...   ...   (ағымдағы    активтердің)    мобильділіккоэффицентінің (ақша қаражаттары мен  ...  ...  ...  салымдардыңағымдағы активтер құнына қатынасымен анықталады)  ең  өтімді  бөлігінің  2,7есе азайып,  8,1%  құрады.  Ең  ...  ...  ...  ...  ...  құралдарының  (ағымдық  активтердің)   мобильділік   коэффицентініңтөмендеуі  кәсіпорынның  ...  ...   ...   ... ... ... ... құралдарының  төмен  мобильділігі  барлықуақытта кері бағаланбайды. Есепті шоттағы ақша қаражатының бар болуы  немесеолардың болмауы кәсіпорынның ... ... ... АҚ материалдық айналым құралдары 67,8 % өсіп,  17  258  108  мыңтеңгені ... Оның ... 8,4  %  ...  ...  ...  жоғарыдеңгейде  (54,1  %)   қалып   отыр.   Мұндай   ...   ...   ... ... мен ... ... ... талап етеді.  Бұл  талдауартық немесе жатып қалған  материалдық  құндылықтарды,  сұранысы  жоқ  ...  ...  тыс  ...  ...  материаларды,  аяқталмағанөндірісті анықтауға мүмкіндік береді.«ММГ» АҚ-дағы материалдық активтер  негізінен  өндірістік  запастардыңөсуінен болды, оның көлемі 2009 жылы 7 018 084,7  мың  ...  ...  ... ... 1,44 есе ... қарыздың үлесі күрт өсті. Егер оның көлемі 2008 жылы 4  103396,3 мың теңгені құрасы, ал 2009 жылы ол  11  962  644  мың  ...  ... 2,92 есе ... Нәтижесінде оның ағымдағы активтердің жалпы  құнындағыүлесі 16,0 % - 37,6%-ға немесе 21,6 % өсті.Дебиторлық ...  ...  ...  ...  -  қол  ақша  ... әкеліп соғады.Өтімділігі төмен, қиын сатылатын тауарлы -  ...  ... ... ... дебиторлық  қарыз  айналым  қаражаттарының  айналысынтөмендетіп және кәсіпорынның қаржылық жағдайына теріс әсер етеді.Осыған байланысты, ... және  ...  ...  ... ... ... АҚ ... дебиторлық  қарызға  аса  көңіл  аудараотырып ...  ...  ...  ...  ...  қажет.  Себебі,кәсіпорын  мүлкінің  ...  ...  оның  ...   ...   қаржылықтұрақтылығын білдіретін маңызды көрсеткіш болып табылады.«ММГ» АҚ кәсіпорын ...  ...  ...  ...  ... 2008 жылы 9,4 % (4 103 396,3 / 4 3468 180,6),  ал  2009  жылы  22,7%(11 962 644 / 52 640 899)  ...  Бұл  ...  2,4  есеге  өскендігікәсіпорынның қаржылық жағдайының төмендегенін білдіреді.Кәсіпорынның қаржылық жағдайына дебиторлық қарыздың  бар  болуы  емес,сондай-ақ оның ... ... ...  және  бұл  ...  ...  ... әсер ... Дебиторлық қарыздың пайда болуы қолма -  ...  ... ... шаруашылық қызметтегі объективті  процесс  болып  табылады.Дебиторлық ... ... ...  есеп  ...  тәртібінің  бұзылуынан  емесжәне қаржылық жағдайды барлық уақытта нашарлатпайды.Дебиторлық қарыздың  ...  мен  ...  ...  ...  ... ... 3 ... бойынша келесі кестені құрамыз.Кесте 5«ММГ» АҚ дебиторлық қарызының құрамы мен ... ...  |2008 жыл       |2009 жыл        |2009 ж. 2008 ж. ... ||  |мен есеп     |               |                ...       |       ||  ...      |               |                ... (+,-)  |       ||  |             ...    ... ... ... |сумма    |%     |       ||  |             |(мың     ...    ...     |      |       ||  |             ...   |ғы,  |          |ғы,  ...   |      |       ||  |             |         |%    |          |%    |         |      |       ||1 |2            |3        |4    |5         |6    |7        |8     |9      ||1 ...    |2092732,1|51,0 |4043373,6 |33,8 |1950641,5|+93,21|-17,2  ||  |еңбек және   |         |     |          |     |         |      |       ||  ... үшін  |         |     |          |     |         |      |       ||2 ...      ... |3708419,6 |31,0 |2538951,7|+217,1|+2,5   ||  |вексельдер   |         |     |          |     |         |      |       ||  ...      |         |     |          |     |         |      |       ||3 ...     ... |15,6 |3636643,7 |30,4 |2996513,9|+467,6|+14,8  ||  |аванс бойынша|         |     |          |     |         |      |       ||4 ...      |-        |-    |-         |-    |-        |-     |-      ||  ...   |         |     |          |     |         |      |       ||5 ...    |-        |-    |71775,9   |0,6  ... |-     |+0,6   ||6 ... де      |20516,9  |0,5  |23925,3   |0,2  |3408,4   |+16,6 |-0,3   ||  ...  |         |     |          |     |         |      |       ||  ...      |         |     |          |     |         |      |       ||  ...  |         |     |          |     |         |      |       ||7 ... де      ... |4,4  ...  |4,0  ... |+165  |-0,4   ||  ...         |     |          |     |         |      |       ||  ...      ...  ...  |100  ... ...      ... ... көзі – ұйымның  2008-2009  жж.  арналған  бухгалтерлікбалансы5 ... ... ... ... ...  ...  ... Егер,  тауарлар,  қызметтер  үшін  сатып  алушылар  мен  ... есеп ... үлес ... бір ... 51 % - дан   33,8  %  -  ... 17,2 % азайса, ал төленген аванс бойынша үлес салмақ  15,6 %  -  30,4% немесе 14,8 % - ға  өсті және ... ... ... 28,5 %   -   31,0  ...  2,5  %  ...  ...  ...  үш  көрсеткіш  бойынша   жалпыдебиторлық қарыздағы жиынтық үлес салмақ өзгеріссіз қалды, 95,1 % -  98,2  ... ... ... кәсіпорынның  төлемқабілеттілігінің  нашарлағанынкөрсетеді.Дебиторлық қарыздың жалпы құрамы мен құрылымын ...  соң,  ...  ...  баға   беру   ...   Бұл   ...   қарыздың   толықтайқарастырылмауымен  байланысты.  Оның  қайтарымдылығы  өткен  тәжірибе   ...  ...  ...  Дебиторлық  қарызды  қайтару   мүмкіндігініңанықтамасы мен құрылуының дұрыстығын  білген  жөн.  ...  ... ... үш жыл  ...  орта  ...  жүргізіледі.  Мысалы,есептеу үшін 1,9 %, 3,3 %, 6,8  %  ...  үш  ...  ...  Үш  ...  дебиторлық  қарызды  қайтарудың  орташа  пайызы  40  %  тең.  ...  ...  ...   ...   ...   өсу   ... Сондықтан, бағытты түрде келесілерді анықтаған жөн:- қарызгерлердің бір немесе бірнешеуіне келетін  дебиторлық  қарыздыңқайтарылмауы ... ... ... ... ... ... ... қарыздың бөлінуі қандай;-   ескі   вексельдердің   уақытын   ұзарту   дебиторлық    ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер мен өзге  де  шарттардың  есепкеалынуы.Ең бастысы дебиторлық  қарыздың  өтімділік  және  сапа  ... ... сапа  ...  ...  уақытына  байланысты  оның  толыққайтарылу  мүмкіндігі  қарастырылады.  Тәжірибе  көрсететіндей,   ... ... ... ұзақ ... соншалықты оның қайтарылу  мүмкіндігітөмендейді.2.2  «МаңғыстауМұнайГаз» Акционерлік Қоғамын басқаруды жетілдіру жолдарыӘр түрлі салалардың кәсіпорындары, әсіресе ірі кәсіпорындар,  ... және ...  ...  де  ...  ...  ... ... жоқ, себебі олар экономикалық тиімді емес,  ...  ... ие және ... ... ... монополист болды.Мұндай  жағдайда  ең  алдымен  кәсіпорынның  қарекетін  антикризистікбасқару  ...  ...  ...  ...  жатады:   кәсіпорынныңтехникалық-экономикалық  және  қаржылық  жағдайын   диагностикалау,   бизнесдамуының перспективаларын бағалау,  ...  ...  ...  ...  ...  өндірістік  менеджмент,  ал  қажет   жағдайдакәсіпорынды ... ...  ...  кәсіпорынның   техникалық-экономикалық   және   қаржылықжағдайларын диагностикалаудан бастайық.Техникалық-экономикалық және  ...  ...  ...  мәні  –  бұл  ...   әр   ...   қызметтерінің   дамутенденцияларын, өмірлік циклын анықтау үшін   сәйкес  жағдайын  жиі  ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық мәні – бұл  шаруашылық  ... ... ... ... ... ...  ...  анықтаумен оларды шешу нұсқаларын таңдау  үшін  қажет  әдістер  мен  әдістемелердіңжүйесі.Диагностика  тез  ...  ...   ...   ... ... ... мен ... жасау үшін қажет.Диагностикалаудың негізі – кәсіпорын дамуының техникалық-экономикалықжәне қаржылық деңгейлері болып табылады:- кәсіпорын дамуының  техникалық-экономикалық  деңгейі  –  бұл  ... ... ... және ... нәтижелердің  даму  деңгейініңкешендік сапалық сипаттамасы;- кәсіпорын дамуының қаржылық деңгейі – бұл кәсіпорынның   ... ... үшін және ...  есеп  ...  жүргізу  үшін  қажеттіқаржы құүралдарымен қамтамасыз етілуі немесе қамтамасыз етілмеуі.Кәсіпорын диагностикасы келесі процедуралардың жүргізілуін қажет етеді:- кәсіпорын ... ... және оның ... өзгеруін болжамдау;- кризистік жағдайлардың дамуына және қалыпты қызмет  етуіне  әсер  ететінфакторларды анықтау;- факторлардың біреулерінің әлсіреуі мен ... ... үшін ...  қарекетіне  әр  түрлі  факторлар  әсер  етеді.  ... ... ... ...  олардың  әсер  ету  сипатын  анықтауқажет. Әсер еті сипатына байланысты факторлар оң және теріс ...  ... ... жүргізуші субъектінің  қызметіне  тәуелділік  деңгейінебайланысты барлық ... ... және  ішкі  ...  ...  ... айтуынша банкроттыққа ұшыраудың негізгі себептерінің  үштен  бірбөлігі  сыртқы  теріс  факторларының  әсерінен,  ал   ...   ...   ...  ...  ...  ...   ...   факторлардың   түрлерінқарастырайық.Сурет 2. Кәсіпорынның қарекетіне әсер ететін факторлардың сыныптамасыСыртқы факторлар:-  экономикалық:  ...  ...  мен  ...  ...   ...  қабілеті);  экономикалық  серіктестердің   төлемқабілеттілігі,мемлекеттің несиелік  және  салықтық  саясаттары;  ...  ... ішкі және ... ...  ...  өзгеруі,мемлекеттік реттеу, ғылым мен техника дамуының деңгейі, инфляция;-  ...  ел  ...  және  ...  ...  ...   ... ... кәсіпкерлер мен  олардың  тауарларын  тұтынушылардыңмәдениетінің деңгейі, халықтың бос ... ...  діни  ... ...  ...  ...  қызметті  реттейтін   заңдардың   бар   болуы;мемлекеттік   ...   ...   ...   ...    ...  және  есеп  беру  ...  ...  шетел   капиталынтартумен байланысты бірігіп қарекет ету; ... ... ету ... жәнекелісімдік міндеттемелерді орындауды сақтау кепілдігін  қамтамасыз  ету;кәсіпорындарды бір – бірінен, тұтынушыларды сапасыз ... ... ... - ... және ... ... ... бар болуы,климаттық жағдай, қоршаған орта жағдайы.Ішкі факторлар:-  материалдық-техникалық  факторлар  -   ...   мен   ... ...  ...  жаңалықтарды  енгізумен,  еңбек  құралдарынжетілдірумен байланысты  факторлар.  Оларға:  физикалық  және  моральдықтозған  ...  -  ...  ...  ...  етіп   ...   ...  жөндеу;  өндірісті  механизациялау  және  автоматизациялау;өндірісті электрификациялау; өндірісті химизациялау;  өндіріс  орындарынұлғайту,  қайта  құру  және  ...  ...   ...   ... ...  ...  қамтамасыз  ететін  жаңа  технологиялардыжасау  мен  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... ұйымдастырушылық  -  өндірісті,  еңбекті  және  басқаруды  ... ... ... - ...  нысанды  таңдауменбайланысты факторлар. Олар үш ... ...  ...  ...  ел   ...   ...   ... байланысты ұйымдастыру;  мамандану  және  бөлу,  материалдық  -техникалық  ...  ...  және  ...  ...  ...   ...  жүйесін  ұйымдастыру;  өндірісті  ұйымдастырушылық  -   ... ... және  ...  жөндеу  жүргізу;  құрал  -  ... ... ...  ...  ...  ...  ... етуді ұйымдастыру;б)  еңбекті  ұйымдастыру:  тиімді  еңбек  ...   ...   ...  және  ...   ...   ету;   ...   жағдайдыжақсарту; өндірістік қауіпсіздікті қамтамасыз  ету;  алдыңғы  қатарлы  еңбекәдістерін  енгізу;  еңбек  пен  ...  ...  ...  ...  жәнеөндірістік  тәртіпті  нығайту;  ...   ...   ...   ... ... қолдану;в)  басқаруды  ұйымдастыру:  ұйымдастырушылық  құрылымды  қалыптастыру;экономикалық және әрекет етуші басқарушылық  құрылымды  ...  ел  ... ... ... ... ... ...  білікті  мамандарды  тарту;тиімді  ұйымдастырушылық  -  ...  ...  ...  әдістері  ментиптерін жетілдіру; қаржылық,  ...  ...  ...  бағалықсаясатты, шығындарды, амортизациялық саясатты басқару.- әлеуметтік-экономикалық – қызметкерлер құрамымен, ...  ... ... ... ... ... ...  еңбектіынталандырудың тиімділігімен байланысты факторлар. Оларға: материалдық  жәнеморальдық   қызығушылық;   қызметкерлердің   біліктілік    ...    ... ... ...  ...  қатынас;  өндіріс  құралдарына  меншікнысанының өзгеруі және еңбек нәтижелері жатады /13,185б/.Осылайша, кәсіпорынды антикризистік басқарудың мәні оның ...  ... ... және ...  ...  ... бейімделуі болып табылады.Жоғарыда көрсетілгендей,  әр  түрлі  ...  ...  ... ... олардың бір-бірінен  айырмашылығы  өту  жылдамдығы  мендаму деңгейінің ауытқуында. Бұл заңдылықтарды  ...  ...  ... ... ... келесі кезеңдерді ажыратып көрсетуге  болады:І кезең – қалыптасуы; ІІ кезең – дамуы; ІІІ ......  ...  ... – тұрақты даму; V кезең – құлдырау  тенденциясының  пайда  болуы;  VІкезең – активті құлдырау; VІІ кезең – ...  VІІІ  ...... Бірақ кәсіпорын қызметін жою әрдайым кәсіпорынның өзін  жоюмен  сәйкескелмейді. Суретте көрсетілгендей Б және В өмірлік  ...  ...  ... ... бар, яғни ... Б ... ...  ету  барысында  өзініңрезервтерін тауысып,  В  циклында  өзінің  өмірін  жалғастыра  алады  ... ... ... болса. Т кезеңінде кәсіпорында кризис болады.Бірақ оны шешетін басқа жол бар. ...  ...  ...  ...  ... ... ... бағытын өзгертсе. Бұл тұрақты даму  кезеңіндеалынатын  пайдадан   ...   ...   ...   ...   ...  Бұл  ...  жаңа  ...  түрінің  даму  кезеңі  негізгіқызметтің нәтижелерінің құлдырау тенденциясының пайда болу кезеңімен  сәйкескелу  қажет.  ...  өту  ...   ...   ...   ... ... ... қызмет етуіне  теріс  әсер  азаяды  және  жаңақарекет дамуындағы оң тенденция пайда болады./17/ВІV    БІІІ А V  OІІ    VIІ     VII  ... 3.         ... ... ...... ... ... циклдары.Осылайша кәсіпорынның өмірлік циклын  ұзартуға  болады.  Бұл  кәсіпорынөмірінің идеалдық  моделі.   Нақты  ...  ...  ...  ... ... ...  ...  туған  кезде  қаржылық  сауықтыруғақажеттілік туады.Қаржылық сауықтырудың екі түрлі ... ... ... ...... шараларды қолдану, оларға:  өндіріспен  жәнеөнімді өткізумен, сондай-ақ негізгі  құралдар  мен  персоналды  ... ... ... ...  ...  ...  ...  келесі  міндеттер   қойылады:залалдарды жою мақсатында шығындарды бақылауды ... ...  ... ... ... ... ресурстарды  шығындау  нормаларыныныңүлестерін   азайту;   залал   алып   келетін   ...   ...   ... орталықтар мен себептерін талдау; лицензияларды,  патенттерді,аяқталмаған құрылыс объектерін сату және жалға беру; ұзақ мерзімді  ... ... ...  ...  құндылықтардың  запастарынөткізу;  рентабельділік  нормалары  мен  ...  ...   ... ... франчайзинг;  ішкі  өндірістік  резервтерді  анықтаумен қолдану; өндірісті қайта салаландыру,  мерзімі  өткен  қарыздарды  ...  ...  ...  және  ...  ...  ...   еңбектіұйымдастыруды   жетілдіру;   еңбек   мәдениетін   ...   ...   ... есепті, есептік саясатты,  басқарушылық  және  қаржылық  ... ... ... – сырттан инвестициялардың  ағымын  қамтамасыз  ететін  немесеоларды тарту жағдайларын  жақсартуға  бағытталған  ...  ... ... ...  ...  түсуі  басқа  формаларда  даболуы мүмкін: өндірісті,  ...  ...  ...  өткізуден,мемлекеттік   көмек,   салықтық   жеңілдіктер,   инвестициялық   жобаларсайыстарына қатысу.Бұл  жағдайда  ...  ...  ...   ...   (меншікиелерін) ауыстыру; кәсіпорын имиджін  нығайту;  активті  маркетинг  жүргізу;жоғары  бағалар  саясатын   ...   ...   ...   ...  ...  ...  жаңарту;  айналым  құралдарының  айналымынжақсарту;  жаңа  технологияларды  енгізу  нәтижесінде  ...  ... ... ... ... ету ... ... ассортиментті  жаңарту;өндіріс  көлемін  максималды  жоғарылату;   материалдық   емес   активтерменқамтамасыз ету; ... ... ... ... ... конъюнктура  туралыдеректер  қорын  қалыптастыру;  тапсырыс  берушілердің   төлемқабілеттілігінанықтау; бағалы ... ... ... ...  ...  ... қаржылық  жағдайының  көрсеткіштері  сауықтыру  ... ... ... ... табылады.«ММГ» АҚ  балансын  талдау  кезінде  біз  келесі  ...  ...  ...  құралдары  жеткіліксіз,  оның  салдарынан   кәсіпорынтөлемқабілеттілік  және  ...  ...   ...   ... жою үшін ... ... ... қажет:- ұзақ мерзімді несиелендіруге өту;- айналымнан тыс активтердің белгілі бір бөлігін сату;- ... ... ... салу.Жылдан жылға  «ММГ»  АҚ  кенорындары  судың  астында  орналасуда,  бұлөнімнің өзіндік құнына теріс әсер ...  ...  ...  ...  ... ... жаңа ... құралдарды енгізу, инновацияларды қолдану  жәнеамортизацияның жинақталуына назар ... ... ... ... запастар  мен  шығындар  деңгейлерінғылыми негізделген көлемде төмендету қажет.Талдау  жасаған  ...  ...  АҚ  ...  мен  ...  ... ... және өсу тенденциясына ие екенін  көрдік.  Бірақ  ... ... ...  ...  ...  ...  жоспарлаудың  еңнегізгі мәселесі ретінде айналым құралдарының көлемін оптимизациялау  қажет.Олардың көлемінің оптимизациясы бір  жағынан  ...  ...  ...  ал  ...  ...  деңгейдегі  өтімділік   пен   коммерциялықтәуекелді ұстап тұрады. Кәсіпорынның запастар мен ...  ...  ...  ...  ...  ...  кәсіпорынның   төлемқабілеттілігінарттырады.Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсартудың маңызды факторларының  бірі- өзіндік құнды азайту  болып  табылады.  ...  АҚ  үшін  ...  ... қажет:- транспорттық қызметтерге, жер асты және капиталдық жөндеуге,  техникалыққызмет көрсету мен  электр  құралдарының  ағымдық  ...  ... ... ... ...  ...  ...  ұстаушығындарын қайта қарастыру;- жұмыс уақыты мен тасымалдау маршруттарының арақашықтықтарын ... ... мен ... ... ... реттеу;-  мердігерлердің  көрсететін  қызметі  мен  оларға  бағаларды   салыстырунегізінде шаруашылық келісімдерді жасау, сондай-ақ ... АҚ үшін  ... ...   ...   ...   ...    қаржылық    менеджерлеркәсіпорынның бағалық саясатының  мүмкіндіктерін,  өткізу  ...  ...  ...  Таза  ...  ...  төмендеу  жағдайында   өткізукөлеміің өсуі, меншікті капиталдың өсуі мен дебиторлоық  қарыздың  төмендеуікәсіполрын   ...   ...   ...   ...    ...    болыптабылатындығын біліміз.«ММГ» АҚ үшін дебиторлық қарыздармен жұмыс жасап, күмәнді  қарыздарданбас ... ... ... ... ... үшін келесі бір мәселе жолшыбай газды өткізу болып табылады.«ММГ» АҚ жолшыбай  ...  ...  ...  жоқ,  сондықтан  бұл  саладағымонополист «ӨзенМұнайГаз» АҚ экономикалық тиімді емес келісімшартқа  отыруғамәжбүр.   ...   ...   ...   ...   ...    ...    бағалартағайындалғандықтан, «ММГ» АҚ шығынға ұшырайды. Осындай  факторлардың  әсерімұнай және газдың өзіндік құндарының өсуіне алып  ...  және  ... ... нығайтады.  Бұл  мәселені  шешу  үшін  инвестиция  ... ... ... кәсіпорынның кризиске құлдырауын алдын  алу  шаралары  болыпжағымсыз жағдайлар мен олардың себептерін  анықтау  мақсатымен  ... және ... ... ... ... жылы «ММГ» АҚ мұнай мпен газ өндіру бойынша бекітілген тапсырманыорындады. ... ... ... 70 мың тоннаға аса орындалды,  жолшыбай  газөндіру  101,3  %  асырылды.  Сонымен  ...  ...  ...   көлемінің   өсудинамикасы өзіне көңіл аудартады.Бұл  көрсеткіштерге   жетуге   ...   ... ... әсер етті:• жоспарланған механизацияланған қордың 100 ұңғысының жұмыс істеуіорнына жұмыс  режимін  оңтайландыру  ...  611  ...  ... бұл ... 124 мың ... ... өндіруге мүмкіндік бердіжәне алдыңғы жылмен салыстырғанда 4 есе көп;• жоспарланған 100 ұңғының жұмыс  істеуінің  орнына  ...  ... ... ... ...  ...  131  ұңғы  іске  қосылды,қосымша өндіріс 64 мың тоннаны ... ... ... 57 ұңғыға жаңа технологиялы  насостар  іскеқосылды. Бұл насостар орнатылған ұңғыларда мұнай өндіру жоспарлыкөлемде,  ал  кейбіреулерінде  ...  асып   ...   ... қолдану тұрақты жқмысты қамтамасыз етеді және  жөндеууақытты созады;• Мұнай өндіру көлемін ... ... ... ... ...   ...   енгізілетін    пласттың    ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  көнелерінің  бірі.  «Арнайы  машина  жасау   жәнеметаллургия»    ...    ...    ...    көмегіменгидрожарылғыш  35  ұңғыда  ...  оң  ...  ...   ... мұнайдың қосымша өндіріс көлемі 62 мың тонна болды.Жоғарыда көрсетілген шаралар кешені мұнай ... ... 2009  ... ... мың ... ... ...  ол  жоспарланған  көлемнен  77,3  мыңтоннаға артық. Бірақ  шикі мұнайды мұнай өңдеуші зауыттарға ... ...  ... онша ... тиімді емес,  ол  бәсекеқабілетсіз  бағалармен  жәнесалық салудың жоғары деңгейімен байланысты. ҚР Үкіметінің  ...  ... АҚ ... ... ... зауыттарға мұнай  жеткізу  көлемін  ұлғайтты,соның ішінде ПМӨЗ-на 609,2 мың тонна көлемінде.Осылайша кәсіпорын ел ішіндегі мұнай -  газ  ...  ...  ...  ...  экспорттау,   инфрақұрылымдық   және   ...   ... ... ... әлеуметтік саланы жақсарту үшін жағдайлар  жасаусияқты әрекеттер жасау қажет.ҚОРЫТЫНДЫКез-келген саладағы өндірістің тиімділігін ...   ...  ...  ...  жақсарту   болып   табылады.   Басқарудың   ...   ...   ...   ...   ...   ...    техникалыққұралдардың көмегі  арқылы  ақпараттың  жиналуы,  ...  мен  ... мен ... ... ... информатиканың  одан  әрі  дамуынегізінде жүріп  жатыр.  ...  ...  жүйе  ...  мен  ... ... ғана емес ...  ...  жағдайында  аман  қалуқұралы болып табылады.Кәсіпорынды басқару ісінде  жақсы  ...  ...  ...  ...  мен  жаңа   ...   ...   бейімделу   қабілеттілігінжоғарлату арқасында кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін жоғарлатады.Жұмыс барысында ... ... ... ... бухгалтерлік есепАЖ- сының жұмыс істеуін қарастырып,  осы  ақпараттық  жүйенің  ... ... ...  оның  ...  ...  ...  ... ие  қаржылық  есеп  берулерді  өңдеу  ...  Бұл  есеп  ... ... мен ... ... есеп беру, ақша ағымы туралы есеп  беру  жәнеде ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын жақсартудың маңызды факторларының бірі -өзіндік ... ... ... ... ... АҚ үшін келесі шараларды  қолдануқажет:- транспорттық қызметтерге, жер асты және капиталдық жөндеуге,  техникалыққызмет көрсету мен  электр  ...  ...  ...  тарифтердіқайта қарастыру, сондай-ақ вахталық  мекендердегі  жатақханаларды  ұстаушығындарын қайта қарастыру;- жұмыс уақыты мен ... ... ... ... ... мен арнайы техниканы пайдалануды реттеу;-  мердігерлердің  көрсететін  ...  мен  ...  ...   ... ... ... ... сондай-ақ «ММГ» АҚ үшін  тиімдінұсқаны таңдау.Жылдан жылға «ММГ» АҚ-ның су астында орналасқан  кенорындары  көбеюде,бұл өндірісті ... және ... ... құнына теріс  әсерін  тигізеді.Мұндай жағдайда келесідей шешім  қабылдау  ...  жаңа  ...  ... ... жетістіктерді қолдану және амортизацияның  жинақталуынаназар аудару қажет.Жоғарыда  ...  ...  тиіс  ...  ...   ... ... бағалық саясатының мүмкіндіктерін,  өткізу  нарығынкеңейтуді қарастыру қажет.  Таза  ...  ...  ...  ... ... өсуі,  меншікті  капиталдың  өсуі  мен  дебиторлық  ... ... ...  ...  ...  ...  ...  болыптабылады.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР1. К.Нәрібаев,С.Жұмамбаев. Менеджмент  Алматы1998ж.2. Кеуілімжаев Қ.К. Қаржылық есеп  ... ... ... А.К. ... ... ... на предприятии  Москва 2003г.4. В.Г. Шипунов,  Е.Н.  ...   ...  ...  ...  ... ... шк., ... «Қазақстан -2030» даму стратегиясы6. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ... 28 ... ...  ... 28.02.2007 ж. Астана7.  Литвин  М.И.  «Управление  финансами   предприятий»-   /   ... - 2005 г. №6.8. ... ... ... и ... //под ред. ...  Е.С.-М.: Перспектива, 1996 г.9. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы:2008.-552бет.10. Бланк И.А. ... ... : ...  курс.-К.:Ника  –  Центр,1999.-528с.11. «Экономика  ...  ...  под  ред.  ...  О.И.  ... с.12.  ...  И.Т.  ...  финансового  менеджмента.   Как   управлятькапиталом?» – М.: Финансы и Статистика, 1994 г.13. Афоничкин А.И., Андрющенко И.В.  ...  ...  ... и ... 2008 г. ... ... И.Т. «Финансовый  менеджмент»  //учебник  –  М.:  ...  ... 1994 г.15. ... А.Д. ... ... в ...  ...  –  М.1994 г.16.   Есымханова   З.К.   «Проблемы   ...   ...   ... - ... учет и ... 2008 г. №1.17.  Федулова  С.Ф.  «   ...   ...   ...   и   оценкаэффективности их использования»-/ Финансы и кредит/-2008 г ... ... ... АО ... План ... АО «МангистауМунайГаз»20. www.mmg.kz-----------------------ФакторларІшкі- материалдық-техникалық- ұйымдастырушылық- әлеуметтік-экономикалықСыртқы- экономикалық- әлеуметтік- құқықтық- табиғи-климаттық және экологиялық  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақтау қаласы аумағының топырағын экологиялық-мелиоративтік бағалау және көгалдандыру мәселелері112 бет
Нарық жағдайында кәсіпорын көрсеткіштерін жоспарлауды ұйымдастыру67 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау53 бет
Xvii ғасырдың екінші жартысы мен xviii ғасырдың аралығындағы қазақ қоғамындағы саяси-әлеуметтік хал-ахуал жайлы56 бет
XVІІ ғасырдың екінші жартысы мен XVІІІ ғасырдың аралығындағы қазақ қоғамындағы саяси-әлеуметтік хал-ахуал16 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«GNPF» акционерлік қоғамның қаржылық – экономикалық жағдайдын талдау11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь