Жүрек қызметінің реттелуі

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1. Жүрек қызметінің реттелуі
2.2. Жүректің ағзалық реттелу жолдары
2.3. Жүректен тыс реттеу механизмдері
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Жүрек – көкірек қуысында орналасқан іші қуыс етті орган. Қалың ет пердесі оны оң жəне сол бөлімге бөледі. Көлденең пердемен жүрек жүрекше мен қарыншаға бөлінеді. Сонымен, жоғары сатыдағы омыртқалы жануарларда жүрек төрт камерадан: екі жүрекшеден жəне екі қарыншадан тұрады. Жүрекшелер мен қарыншалар жармалы қақпақшалары бар арнаулы тесік арқылы жалғасады. Бұл қақпақшалар тек қарынша бағытында ашылады. Қарыншалар жиырылған кезде олар жабылады да, қанның жүрекшелерге кері оралуына мүмкіндік бермейді. Жүректен кіші жəне үлкен шеңберлердің басталар жерінде (өкпе артериясы мен тесіктерінде) тек тамырлар бағытында ғана ашылатын жарты айшық қақпақшалар болады. Жүрек босаңсыған кезде бұл қақпақшалар жазылып, тесікті жабады да, қанның қарыншаға кері оралуына бөгет жасайды. Сонымен, қақпақшалар қанды жүрек арқылы тек бір бағытта - вена тамырларынан жүрекшелерге, олардан қарыншаларға, ал қарыншалардан артерияларға өткізеді.
Жүрек қабырғасы үш қабаттан тұрады. Ішкі қабаты - эндокард, ортаңғысы - миокард, ал сыртқысы - эпикард деп аталады.
Эндокард - жүрек қабырғасының ішкі беткейін астарлап жатқан жұқа қабықша. Ол бірыңғай салалы ет ұлпасы мен серпімді талшықтардан түзілген.
Миокард – жүректің ет қабаты. Оның қалыңдығы жүрек камераларының атқаратын қызметіне байланысты. Қарыншалар қабырғасы жүрекшелер қабырғасынан, сол қарынша миокарды оң қарынша миокардынан қалыңдау. Ол жүрек камерасының атқаратын қызметіне байланысты. Жүрекшелер мен қарыншалар миокарды бір-бірімен жалғаспайды. Жүрекшелер қабырғасының ет талшықтары екі бағытта орналасады. Беткей қабаттың ет талшықтары екі жүрекшені қамти ораса, ішкі қабат талшықтары əр жүрекшені жекелеп орайды. Қарыншалар миокарды сыртқы, ортаңғы жəне ішкі қабаттардан түзіледі. Сыртқы (беткей) қабат талшықтары қарыншаны бойлай орналасады. Олар жүрекше мен қарынша аралық сіңірлі сақинадан басталып, төмен жайылып жүрек ұшына жетеді де, иіле келе миокардтың ішкі (терең) қабатына айналады. Ішкі қабат талшықтары жоғары көтеріліп, жүрекше мен қарынша аралық сіңірлі сақинаға бекиді. Аталған қабаттардың арасында қарынша еттерінің ортаңғы қабаты орналасады. Ол көлденең бағытта жайылып, сегіздік бейне жасай əр қарыншаны жеке орайды.
1. Т. Несіпбаев «Жануарлар физиологиясы».
2. 3.Қ.С. Сәбденов, М.М.Бетембеков, Е.Е. Есентаев, Ж.А. Рақымжанов, Ш.К.Көшірбаев, С.Ә. Қойшыбаев, С.Қ. Шәуенов
3. Т. Несіпбаев «Жануарлар физиологиясы». I – том.
4. Адам физиологиясы / оқулық – Сатпаева Х.К., Нілдібаева Ж.Б., Өтепбергенов А.А. – Алматы: «Білім», 2005 ж.
5. Төлеуханов С.Т. Қалыпты физиология (биологиялық жүйелердің мезгілдік құралымдар бөлімі): Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2006 ж. – 140 бет.
6. Дюйсембин Ғ.Д., Алиакбарова З.М. Жасқасай физиология жәнемектепгигиенасы: Оқулық - Алматы: «Білім», 2003 ж. – 400 бет
7. Нұрмұхамбетұлы Е. Орысша-қазақшамедициналық (физиологиялық) сөздік / ҚазММУ – Алматы: «Эверо», 2007 ж. – 904 бет.
8. Керимбеков Е.Б. Физиология атауларының орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. – Алматы: Қазақстан, 1992. – 280 бет
        
        Жоспары I. Кіріспе II. Негізгі бөлім2.1. Жүрек қызметінің реттелуі2.2. Жүректің ағзалық реттелу жолдары2.3. Жүректен тыс реттеу механизмдеріIII. ҚорытындыIV. Пайдаланылған әдебиеттерКіріспеЖүрек  -  ... ... ... іші қуыс етті ... ... ет пердесі оны оң жəне сол бөлімге ... ... ... жүрек жүрекше мен қарыншаға бөлінеді. Сонымен, жоғары сатыдағы омыртқалы жануарларда жүрек төрт камерадан: екі жүрекшеден жəне екі ... ... ... мен ... ... қақпақшалары бар арнаулы тесік арқылы жалғасады. Бұл қақпақшалар тек қарынша бағытында ашылады. Қарыншалар жиырылған кезде олар жабылады да, қанның ... кері ... ... ... ... кіші жəне ... шеңберлердің басталар жерінде (өкпе артериясы мен тесіктерінде) тек ... ... ғана ... ... ... ... ... Жүрек босаңсыған кезде бұл қақпақшалар жазылып, тесікті жабады да, қанның қарыншаға кері оралуына бөгет жасайды. Сонымен, қақпақшалар ... ... ... тек бір бағытта - вена тамырларынан жүрекшелерге, олардан қарыншаларға, ал қарыншалардан артерияларға өткізеді. Жүрек қабырғасы үш қабаттан тұрады. Ішкі қабаты - ... ... - ... ал ... - ... деп ... Эндокард - жүрек қабырғасының ішкі беткейін астарлап ... жұқа ... Ол ... ... ет ... мен серпімді талшықтардан түзілген. Миокард  -  жүректің ет қабаты. Оның қалыңдығы жүрек ... ... ... ... ... қабырғасы жүрекшелер қабырғасынан, сол қарынша миокарды оң қарынша миокардынан қалыңдау. Ол ... ... ... ... ... ... мен қарыншалар миокарды бір-бірімен жалғаспайды. Жүрекшелер қабырғасының ет талшықтары екі бағытта орналасады. Беткей қабаттың ет талшықтары екі ... ... ... ішкі ... ... əр жүрекшені жекелеп орайды. Қарыншалар миокарды сыртқы, ортаңғы жəне ішкі қабаттардан түзіледі. Сыртқы (беткей) қабат талшықтары ... ... ... Олар жүрекше мен қарынша аралық сіңірлі сақинадан басталып, төмен жайылып жүрек ұшына жетеді де, иіле келе миокардтың ішкі ... ... ... Ішкі ... ... жоғары көтеріліп, жүрекше мен қарынша аралық сіңірлі сақинаға бекиді. Аталған қабаттардың арасында қарынша еттерінің ортаңғы қабаты ... Ол ... ... ... сегіздік бейне жасай əр қарыншаны жеке орайды. Эпикард  -  ... ... ... ... жұқа ... Ол ... ... жүректі сыртынан қаптайтын берік дəнекер ұлпадан түзілген ... ... - ... ... ... Үлпершек пен эпикард аралығындағы қуыста үлпершек сұйығы болады. Ол жүрек жұмысы ... ... ... ... азайтады. Перикард жүрек етінің шамадан тыс босаңсуына мүмкіндік бермейді.Негізгі ... ... ... ... ... ... ... қан тамырларына қуалап, кері сору. Ол бұл жұмысты еттерінің жиырылуы жəне босаңсуы ... ... ... еттерінің жиырылуын систола, ал босаңсуын диастола деп атайды. Жүрек еттері жиырылғанда қан жүрекшелерден қарыншаларға, қарыншалардан қан тамырларына айдалады жəне артерия мен вена ... ... ... ... ... Бұл қанның тамырлармен жылжуын қамтамасыз етеді.Жүрек еттерінің бір рет ... ... жəне ... ... өтуін жүрек айналымы (циклі) дейді. Жүрек айналымы жүрекшелердің жиырылуымен басталады. Айта кетер жайт, оң жүрекше сол жүрекшеден 0,01 сек, ... ... 0,1 сек ... ... ... ... кезде қуыс веналар мен өкпе венасының тесігі ... ... қан ... қақпақшалар арқылы қарыншаларға өтеді. Бұл кезде қолқа мен өкпе ... қан ... кері ... ... ... бұл ... қысымның жоғары болуынан жарты айшық қақпақшалар жабылып қалады. Одан əрі жүрекшелер қабырғасының еттері босаңсып, қарыншалар жиырылады. Жүрекшелер босаңсысымен олардың қуысына ... қан ... ... Ал ... ... ... əсерінен олардың қуыстарындағы қысым тез көтеріліп, қос жəне үш жармалы қақпақшалар жазылады да, ... мен ... ... ... ... Бұл ... айшық қақпақшалар да жабық күйінде тұрады. Одан əрі жүрек еттерінің изометриялық жиырылуының (қысқармай ширығуы) ... ... ... қысым артериялардағы қысымнан артып кетеді. Осы кезде жарты айшық қақпақшалар ашылып, қарынша қабырғаларының еттері ... ... ... (ет ... ұзындығы қысқарып, ширығады) де, қан артерияларға қуылады. Жүректің бір толық айналымында төрт ... ... ... екеуі систолалық, екеуі  -  диастолалық кезең.1-ширығу кезеңі. Ол жүрек еттерінің ... ... ... ... Бұл ... ... 0,05 сек тең. Одан əрі ... барлық ет талшықтары жиырыла бастайды, бірақ олардың ұзындығы өзгермей, тек ширыға түседі (изометриялық жиырылу сатысы). ... ... ... қысым жоғарылап, қос жəне үш жармалы қақпақшалар жабылады. Бұл кезде артериялар басталатын жердегі ... ... ... да ... ... болады, қан аз уақыт тұйықталған қуыста қалады. Əрі қарай 0,03 сек ішінде қарынша еттерінің ширығуының əсерінен ... ... ... артериялардағы қысымнан едəуір жоғарылап, жарты айшық қақпақшалар ашылады да, систола кезінде байқалатын ... ... - ... қуу ... басталады. 2-қанды қуу кезеңі. Бұл кезең екі сатыдан тұрады. 1 - саты - қанды қуудың пəрменді (екпінді) сатысы. ... ... ... ... 0,1 ... ішінде артерияларға жүректің систолалық көлемінің 2/3 бөлігі қуылады. Одан əрі ... ... қан ... азаюына жəне қысымның төмендеуіне байланысты қанды қуу екпіні бəсеңдеп, қан қуудың баяу сатысы басталады. ... ... ... ... ... ... ... шығарылады.3-босаңсу кезеңі. Қанды қуғаннан соң қарынша еттері босаңси бастайды. Осы сəтте жарты ... ... ... ... етінің босаңси бастаған сəтінен жарты айшық қақпақшалардың жабылуына дейінгі уақытты протодиастола деп атайды. Оның ұзақтығы 0,04 секунд. Алғашқы кезеңде ... ... ... жəне ... ... ... жабық жағдайында жүреді.4-толу кезеңі үш сатыға бөлінеді. Жүрекшелердегі қысымның қарыншамен салыстырғанда жоғары болуының салдарынан жармалы қақпақшалар ашылған кезде қан ... тез ... да, ... толу ... ... Оның ... 0,08 сек. Одан əрі қарыншадағы қысым өсе бастайды да, қанның қарыншаға өту қарқыны азаяды. Бұл баяу толу ... Оның ... 0,16 сек. ... əрі толу ... ... жиырылуымен аяқталады. Бұл сатыны пресистола деп атайды.Бұл кезде ет талшықтарының ұзындығы өзгермей, тек ... ... ... төмендейді. Бұл изометриялық босаңсу сатысы. Оның ұзақтығы 0,08 сек тең. Осы аталған процестердің əсерінен қарыншалардағы қысым жүрекшелердегі қысымынан көп төмендеп, ... ... ... да, ... ... жаңа ... - толу басталады.Жүрек қызметінің реттелуі. Биологиялық жүйелер өзінің сенімділігімен ерекшеленеді. Оған ... жиі ... ... ... ... Бұл ... жағдай емес. Мысалы, қос бүйрек, қос өкпе, т.с.с. Ал ... ең ... ... бірі  -  жүрек. Ағылшын ғалымы Дж. Баркрофт кезінде "Мені организмде тек жалғыз ғана жүрек болуы таңдандырады", - деп ... ... ... бұл күрделі ағзаның сенімді жұмысы қалай ұйымдастырылған деген заңды ... ... ... ... ... деректерге қарағанда қан айналым жүйесі қызметінің сенімділігі жүрек жұмысын реттеу ... өте ... ... ... байланысты. Жүрек қызметін реттейтін тетіктерді үш топқа бөлуге болады: торшалық, ... ... жəне ... тыс (экстракардиалық) механизмдер. 1. Торшалық реттеу тетігі миокардтың əрбір торшаларының генетикалық аппараттарынан, органелдерінен, иондық -  мембраналық тетіктерінен, ферменттік ... ... Бұл ... ... ... қозу мен ... процестерінің туындауын, олардың арабайланыстарын, энергия жəне зат алмасуларын қамтамасыз етеді.2. Ағзалық реттеу ... ... ... түрінде құралуымен, жүректің өткізгіш жүйесімен, қабырғалық арнаулы жүйке аппараттарымен, торша аралық иондық жəне ... ... ... Бұл ... ... ... ... үйлесімділігін қамтамасыз етеді. Оны атқаруда жүректің қабырғалық жүйке аппараттарының рөлі зор. Жүректің қабырғалық жүйке түйіндері - бұл ... ... ... ... ... принципімен реттейтін құрылым. Бұл пікір дəлелді болу үшін бір мысал келтіріп ... ... ... ... ... отырғызылған немесе ми мен жұлыннан келетін барлық жүйкелері ... ... мал ... ... ... тетіктерінің бұзылуына қарамай, өз қызметін атқарып қана қоймайды, сонымен қатар организм мұқтаждығына қарай оны бейімдеп, ... ... ... жүйкесізденген жүректің қызметі организмге ауырлық түскенде тез өзгере қоймайды. Оның ... ... ... баяу ... ... ... ... тоқтатқаннан соң ұзақ уақыттан кейін ғана қалыпты күйіне оралады. Жүрек жұмысы үш түрлі жолмен өздігінен реттеледі. А). ... ... ... ... Бұл тетік "гидродинамикалық кері байланыс" арқылы жүректің оң жəне сол ... ... ... ... ... əртүрлі ырғақта жұмыс істеп тұрған "оқшауланған" екі жүректі бірінен ... қан ... ал ... ... қан ... ... жүрекке оралатындай етіп ортақ жүйеге қосса, олар бір ырғақта жұмыс істей бастайды. Оған бұл екі жүректің арасында гидродинамикалық "кері ... ... ... ... ... жүректің ырғағы мен жиырылу күші жүректің қуысындағы қысымға сəйкес ... ... Ə) ... ... ... ... Бұл тетік жүрек еттерінің жиырылу күшін оның ет ... ... ... ... қарай өзгертіп отырады. Осы механизм "Старлинг заңын" түсіндіруге негіз болады. Жүрек еті ... ... ... ... ол күштірек жиырылады. Б) Гомеометриялық аутореттеу тетігі арқылы. Қалыпты жағдайда жүректің жиырылу күші миокард талшықтарының ... ... ... ... керілу дəрежесіне) сəйкес қана өзгермей, жүрек еттеріндегі иондардың концентрациясына байланысты да өзгеріп отырады. Жүректің жиырылу ... ... ... ет ... ... ... концентрациясы көбейеді. Жүректің соғу ырғағы жиілесе де оның еттерінің 91 жиырылу күші артады. Оның себебі бұл жағдайда диастола қысқарып, систола ... ет ... ... ... ... ... ... үлгермей, оның торшалардағы концентрациясы жоғарылайды. Дəл осы феномен "Боудич баспалдағының" негізінде жатады. ... ... ... ... реттеу тетіктері тек оқшауланған жүрек камераларының жұмысын қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен ... ... ... бір ... ... жиырылуын, миокард талшықтарының босаңсу дəрежесі мен оның жылдамдығын реттейді. Жүректің қызметі сыртқы жəне ішкі ... ... ... организмнің мұқтаждығына қарай бейімделе өзгеруі ағзадан тыс реттеу механизмдерінің əсерімен жүреді. 3. Жүректен тыс (экстракардиалық) реттеу ... ... мен ... ... əсеріне негізделген.Жүрек жұмысының жүйкемен реттелуі. Жүрек қызметін сопақша мида орналасқан арнаулы орталық симпатикалық жəне кезеген жүйкелер арқылы реттейді. Барлық вегетативтік ... ... ... ... ... ... жəне ... жүйкелер екі нейроннан тұрады. Симпатикалық жүйкенің бірінші нейроны жұлынның көкірек бөлігінің алдыңғы бес ... ... ... ... да, оның өсінділері жұлдыз тəрізді симпатикалық түйінге келіп аяқталады.   Бұл түйіндегі екінші нейрон ... ... ет ... ... ... Оң ... жүйке - Ашофф-Тавар түйінін жүйкелендіреді. Қарынша еттеріне жүйке екі ... да ... Кис - Фляк жəне ... - ... ... аяқталған жүйке талшықтары жүрек жұмысының ырғағын, ал ... ... ... ...  -  жүрек еттерінің жиырылу күшін реттейді. Кезеген жүйкенің бірінші нейроны сопақша мида ... Оның ... ... ұзын ... өсінділері жүректегі жүйке түйіндеріне келіп аяқталады. Жүрек түйіндерінде орналасқан екінші нейрондар өсінділері оң ... ... ал сол ... ... ... аяқталады. Қарынша еттеріне кезеген жүйке жетпейді. Оң кезеген жүйке жүрек жұмысының ырғағын, ал сол кезеген жүйке Ашофф-Тавар түйінінің өткізгіштігін ... ... ... жүрекке əсерін алғаш рет неміс ғалымдары ағайынды Веберлер зерттеген. Иттер мен қояндарға жүргізілген тəжірибелердің ... олар ... ... ... ... əсер ... ... жұмысының тоқтап қалатынын, ал əлсіз тітіркендіргіштің əсерінен ... ... ... ... ... кезеген жүйке жүрек жұмысына теріс əсер етіп, оның қызметін баяулатады (27- сурет).       Неміс ғалымы ... ... ... ... ... ... бес түрлі əсер етеді. Оны тітіркендіргенде жүрек жұмысының ырғағы ... ... ... əсер  -  "хронос" - латын тілінде уақыт деген мағына ... ... ... ... күші əлсірейді (теріс инотропты əсер, "инос" - талшық деген мағына береді), қозғыштығы ... ...  ... ... "батмос" - табалдырық деген мағына береді), өткізу жылдамдығы баяулайды (теріс дромотропты əсер, "дромос" - жол деген мағына береді), теріс тонотропты əсер  -  ... ... ... ... Кезеген жүйкенің əсерінен жүрек етінің рефрактерлік кезеңі қысқарып, мембраналық потенциал өседі, гипер үйектену ... ... ... ... ұзақ ... жүрек оның ықпалынан шығып кетеді де, жұмысын жиілетеді. Оң ... ... ... ... ... ал сол ... - ... түйініне əсер етеді. А Ə 27-сурет. Жүрек қызметіне кезеген (А) жəне симпатикалық (Ə) жүйкенің əсері: 1- кардиограмма; 2- ... ... ... ... ... жүйкенің əсерін орыс ғалымы Цион (1865), кейінірек И.П.Павлов (1887) айқындаған. Симпатикалық жүйке жүрекке оң əсер ... Қозу ... ... ... жүйке арқылы тараса, онда жүрек жұмысының ырғағы жиілейді, жүрек етінің жиырылу күші артады, қозғыштығы ... ... ... ... ... Демек, симпатикалық жүйке де жүрекке бес түрлі оң əсер етеді. Айта кетер жай, əрбір əсер арнаулы жүйке талшықтарының əрекетінен туындайды, ... ... ... ... ... ... ... болмайды. И.П.Павлов зерттеулеріне сəйкес жоғарыда аталған əрбір əсерді реттейтін арнаулы жүйке талшықтары болады. Ғалым симпатикалық жүйкенің бір талшығын тітіркендіре ... оның ... ... ... тек қана ... ... жиырылу күшін арттыратынын байқаған. Кейінірек дəл осындай тек қана ... ... ... əлсірететін талшықтың кезеген жүйке құрамында болатыны да анықталды. Жүректің жиырылу күшіне ғана ықпал етіп, басқа ... ... ... ... талшықтарын И.П.Павлов трофикалық (нəрлендіргіш) жүйкелер деп атады. Оның пікірінше, мұндай жүйкелер органдардағы зат алмасу ... ... ... ... реттейтін жүйкелердің орталықтары əлсіз қозу жағдайында (тонуста) ... ... ... қиып ... жүрек қағысы жиілейді, ал симпатикалық жүйкелерді қиғаннан соң ол айтарлықтай ... ... ... парасимпатикалық жүйкелердің тонусы симпатикалық жүйке тонустарынан басымырақ. Қалыпты жағдайда парасимпатикалық жəне симпатикалық жүйке орталықтарының арасында үйлесімді байланыс қалыптасқан. Олардың ... ... ... ... ... - бəсеңдейді. Егер кезеген жүйкенің тонусы ұзақ уақыт күшейсе, жүрек қағысы сирейді. Бұл құбылысты брадикардия деп ... ... ... ... əлсіресе, жүрек лүпілдейді (қағыс жиілейді), немесе тахикардия байқалады. Кезеген ... ... туа ... Жаңа ... ... ол ... де, тек қаңқа еттері қызметтерінің дамуына байланысты қалыптасады. ... ... ... қалыптасуында еттерде орналасқан əртүрлі сезімтал жүйке ұштарынан келетін қозу толқындарының маңызы зор. Жүрек жұмысы рефлекс түрінде де реттеледі. Мысалы, қан ... ... ... ұштары қан қысымының ауытқуларынан тітіркеніп, тек тамырлар тонусына əсер етіп қана ... ... ... да ... Қан ... ... ... ырғағы баяулайды, ал төмендесе, жиілейді. Ішкі органдар рецепторларын күшті тітіркендірсе (мысалы, ішектегі ... ... ... онда ... жұмысы тежеледі. Бұл құбылысты Гольтц рефлексі деп атайды. Жүрек қызметі дене жұмысының, тіршілік ортасы температурасының, əртүрлі эмоциялардың, т.б. əсерінен де ... Бұл ... ... ... ... ... қатысуымен рефлекс жолымен жүреді. Жүрек қызметін реттеуде сопақша ми орталықтарымен қатар гипоталамус, лимбика жүйесі, ми қыртысындағы ... да ... ... ... ... ... ... оны реттеуге үлкен ми жарты шарларының қатысатынының айғағы. Жарыс алдында бəйгі аттарының жүрек жұмысының жиілеуі ... ... ... ... ... ... ... реттелуі. Қан мен лимфа құрамындағы түрлі биологиялық белсенді заттардың əсерімен ... ... ... ... 1922 жылы қозу процесі кезінде жүрек жүйкелерінің ұшында ерекше химиялық заттар  -  "медиаторлар" түзілетінін дəлелдеді. Кезеген ... ... ... ал ... жүйке ұштарында - симпатин (норадреналин) бөлінеді. Олар қозу толқынының жүйке талшықтарынан жүрек еттеріне өтуін жеңілдетеді, ... ... ... ... ... шектеулі ғана белсенділік көрсетеді. Қанға сіңсе ацетилхолинді холинэстераза ферменті, ал норадреналинді - аминоксидаза 94 ферменті ыдыратады. Бұл ... ... ... ... ... концентрациясын өзгерту арқылы əсер етеді. Жүрек жұмысына түрлі гормондар да əсер етеді. Бүйрек үсті безінің боз ... ...  -  ... жүрек етінің жиырылу күшін арттырып, жүрек жұмысының ырғағын жиілетеді, жүректің тамырларын кеңітіп, оның ... ... ... без ... - ... ... ... жүйке əсеріне сезімталдығын арттырып, оның қозғыштығын жоғарылатады, жұмысын жиілетеді. ... мен ... да ... ... ... күшейтеді. Жүрек қызметін реттеуде кальций, натрий, калий иондарының да маңызы зор. Калий иондарының артық мөлшері Кейт-Фляк түйінінің пейсмекер торшаларының ... ... ... ... ... ... ... жүректің қозғыштығын арттырып, миокардтың өткізгіштігін жоғарылатады, жүрек жұмысын күшейтеді. Бұл ... қозу ... ... ... ... Жүрек жұмысына оттегінің жетіспеуі, Н + жəне НСО3  -  иондарының көбеюі жағымсыз əсер етеді.ҚорытындыҚорытындылай келетін болсақ жүрек қызметін ... ... 3 ... ... ... 1) ... 2) ағзалық3) жүректен тыс Қазіргі кезде жүректің реттелуін 3 тоқа бөледі:1)Гидродинамикалық аутореттеу механзмі.Бұл механизм  ... ... оң және сол ... ... ретте отырады. 2)Гетерометриялық аутореттеу механизмі. Бұл механизм жүрек етінің жиырылу күшін оның ет талшықтарының батақы созылу дәрежесіне қарай ... ... 3) ... ... ... ... ... жүректің жиырылу күші мокард талшықтарының бастапқы ұзындығына сйкес өзгермей, жүрек етіндегі иондар консентрациясына байланысты да өзгертіп ... ... ... Т. ... . 2. 3.Қ.С. ... ... Е.Е. ... Ж.А. Рақымжанов, Ш.К.Көшірбаев, С.Ә. Қойшыбаев, С.Қ. Шәуенов3. Т. ... . I  -  ... Адам ... / ...  -  ... Х.К., ... Ж.Б., ... А.А.  -  Алматы: , 2005 ж.5. ... С.Т. ... ... ... ... мезгілдік құралымдар бөлімі): Оқу құралы.  -  Алматы: Қазақ университеті, 2006 ж.  -  140 ... ... Ғ.Д., ... З.М. Жасқасай физиология жәнемектепгигиенасы: Оқулық - Алматы: , 2003 ж.  -  400 бет7. Нұрмұхамбетұлы Е. Орысша-қазақшамедициналық ... ... / ...  -  Алматы: , 2007 ж.  -  904 бет.8. Керимбеков Е.Б. Физиология атауларының орысша-қазақша түсіндірме сөздігі.  -  ... ... 1992.  -  280 бет  
        
      

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардағы жүрек пен тамырлардың ерекшеліктері9 бет
Джемс-Ланге теориясы және оның позитивтік психологиядағы эмоциялар туралы түсініктің дамуындағы рөлі5 бет
Жүрек жұмысын реттеудің өзіндік тетіктері10 бет
Бұлшықет ұлпасы5 бет
Ас қорыту10 бет
Клеткалық теория.Гуморальды реттелу8 бет
Авторлық құқықтың ұғымы және қатынастардың реттелуі59 бет
Белоктардың биосинтезі және оны реттелуін зерттеу18 бет
Бидай алейрон қабаттарындағы альдегидоксидаза ферментінің гормондар арқылы реттелуін зерттеу18 бет
Бухгалтерлік есептің заң жүзіндегі реттелуі16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь