Экогенетикадағы зерттеу әдістері

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім:
1. Экогенетика ұғымы
2. Экогенетиканың концепциясы
3. Экогенетикадағы зерттеу әдістері
4. Генетикалық жүйелердің эволюциясы
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Экогенетика екі ғылым – экология және генетика қиылысында пайда болған ғылыми бағыт болып табылады. Экогенетика генетикалық үдерістер мен экологиялық қарым-қатынастардың өзара әсерін зерттейді.
Медицина үшін экогенетиканың және ластанудың ең маңызды аспекті қоршаған ортаның мутагендік, тератогендік және канцерогендік қасиеттері бар физикалық және химиялық табиғатты факторлармен ластанудың генетикалық салдарын зерттеу болып табылады. Бұл факторлардың әсері тұқым қуалайтын патологиялардың, қатерлі ісіктердің, дамудың туа біткен ақаулықтарының, репродуктивті қызметтің бұзылу жиілігінің жоғарлауымен көрінетін популяцияның генетикалық жүгінің көбеюіне алып келеді.
Жүз мыңдаған жылар бойы қоршаған орта өзгеріске ұшырап отырды, эволюция барысында биологиялық табиғат қалыптасты және сол ортаға адам социальды және биологиялық түр ретінде бейімделді. Қазіргі кезде қоршаған ортаға адамзат ертеде кездеспеген жүздеген және мыңдаған ксенобиотиктер түседі. Адам өмір сүру ортасының жаңа факторлармен (дәрілер, пестицидтер, тағамдық қоспалар) толығуы адам экогенетикасының проблемаларының күрт артуына алып келді. Эволюция барысында адам мұндай заттармен кездеспеді, сондықтан бұл заттардың әсеріне байланысты сұрыпталу болған жоқ. Сондықтан бұл аллельдер популяцияда кеңінен таралуы мүмкін, алайда қоршаған орта жағдайы өзгергенде олар патологиялық көрініс беруі мүмкін. Бұл ортаның жаңа жағдайларында ғана қызметі көріне бастайтын «үндемейтін» аллельдер жайында. Мұны факторлардың экогенетикалық әсері деп атайды. «Үндемейтін» (не нейтральды) гендер туралы ұғым шартты. Кез келген аллельдің биологиялық немесе патологиялық әсері ортаның арнайы (спецификалық) бір факторларының әсеріне байланысты (тәуелді) жарыққа шығуы мүмкін.
Экогенетиканың негізгі мақсаты тұқымқуалаушылыққа тәуелді патологиялық реакцияларды анықтау үшін сыртқы орта факторларының (әсіресе, жаңа) әсерін зерттеу.
Бұл уақытынан бұрын өлімге ұшыраудан, мүгедектіктен, аурушылықтан қорғайтын әрбір адам үшін адаптивті ортаны құруға (жеке диета, климат таңдау, дәрілермен уланудан сақтау, кәсіби таңдау) негіз болады.
Ағзаның экогенетикалық жауап кайтару реакциясы сырқы орта факторларының түріне және әсер ету дәрежесіне байланысты болады. Экогенетикалық ауруларға себеп болатын факторлардың негізгілері мыналар:
- Атмосфераның ластануы – ірі қалалардағы зауыт, фабрикалардан, автокөліктерден бөлінетін улы газдар түрлі химиялық қосылыстар, шаң тозаңға байланысты.
- Биологиялық агенттерге cезімталдық – иммунитеттің болуы тұқым қуалайтын қасиет екені белгілі.Әр адамда иммунитеттің көріну дәрежесі әртүрлі,сол сияқты вакциналардың бірдей дозасына сезімталдық та түрліше болады.
- Физикалық факторлармен ластану – Ультракүлгін сәулесіне жоғарғы сезімтадыққа байланысты адамда Пигменттік ксеродерма ауруының дамуы.
1. http://kk.wikipedia.org/
2. Молекулалық генетика негіздері Б. К. Бегімқұл - Астана : Фолиант, 2009.
3. www.google.кz
4. Вирусология, иммунология, генетика, молекулалық биология. Орысша-қазақша сөздік. –Алматы, Ана тілі, 1993. ISBN 5-630-0283-X
5. "Медициналық биология және генетика"/Бас редактор С.А.Әбилаева, Е.О.Қуандықова- Алматы-Шымкент, 2004
        
        Жоспар:I. КіріспеII. Негізгі бөлім:1. Экогенетика ұғымы2. Экогенетиканың концепциясы 3. Экогенетикадағы зерттеу әдістері4. Генетикалық жүйелердің эволюциясыIII. ҚорытындыIV. Пайдаланылған әдебиеттерЭкогенетикадағы зерттеу әдістеріЭкогенетика екі ...  -  ... және ... ... ... болған ғылыми бағыт болып табылады. Экогенетика генетикалық үдерістер мен экологиялық қарым-қатынастардың өзара әсерін зерттейді. Медицина үшін экогенетиканың және ластанудың ең ... ... ... ... ... тератогендік және канцерогендік қасиеттері бар физикалық және ... ... ... ... ... салдарын зерттеу болып табылады. Бұл факторлардың әсері тұқым қуалайтын патологиялардың, қатерлі ісіктердің, ... туа ... ... ... ... ... жиілігінің жоғарлауымен көрінетін популяцияның генетикалық жүгінің көбеюіне алып келеді. Жүз мыңдаған жылар бойы қоршаған орта өзгеріске ұшырап отырды, эволюция ... ... ... ... және сол ... адам социальды және биологиялық түр ретінде бейімделді. ... ... ... ... ... ... ... жүздеген және мыңдаған ксенобиотиктер түседі. Адам өмір сүру ортасының жаңа факторлармен (дәрілер, ... ... ... толығуы адам экогенетикасының проблемаларының күрт артуына алып келді. Эволюция барысында адам мұндай заттармен кездеспеді, ... бұл ... ... ... сұрыпталу болған жоқ. Сондықтан бұл аллельдер популяцияда кеңінен таралуы мүмкін, алайда қоршаған орта жағдайы өзгергенде олар патологиялық көрініс беруі ... Бұл ... жаңа ... ғана қызметі көріне бастайтын  аллельдер жайында. Мұны факторлардың экогенетикалық әсері деп атайды.  (не нейтральды) гендер туралы ұғым ... Кез ... ... биологиялық немесе патологиялық әсері ортаның арнайы (спецификалық) бір факторларының әсеріне байланысты (тәуелді) жарыққа ... ... ... негізгі мақсаты тұқымқуалаушылыққа тәуелді патологиялық реакцияларды анықтау үшін сыртқы орта факторларының (әсіресе, жаңа) әсерін зерттеу. Бұл уақытынан бұрын өлімге ... ... ... ... ... адам үшін ... ... құруға (жеке диета, климат таңдау, дәрілермен уланудан сақтау, кәсіби таңдау) негіз ... ... ... жауап кайтару реакциясы сырқы орта факторларының түріне және әсер ету дәрежесіне байланысты болады. Экогенетикалық ауруларға себеп болатын факторлардың ... ... * ... ластануы  -  ірі қалалардағы зауыт, фабрикалардан, автокөліктерден бөлінетін улы газдар түрлі химиялық қосылыстар, шаң ... ... * ... ... ...  -  ... ... тұқым қуалайтын қасиет екені белгілі.Әр адамда иммунитеттің көріну дәрежесі әртүрлі,сол сияқты вакциналардың бірдей дозасына сезімталдық та түрліше болады. * Физикалық ... ...  -  ... ... ... ... ... адамда Пигменттік ксеродерма ауруының дамуы. Бұл аурудың сирек кездесетін гені жыныстық Х-хромосомасымен ... ... ... ... ... Күн ... ... алдымен теріде күйіктер пайда болып жараға айналады,соңынан ол ... ... ... жаңа ... ... Пигменттік ксеродерма кезінде ДНҚ құрлысының репарациялық жүйесі бұзылады. Өйткені ДНҚ ... ... ... ферменттерге жеуапты бірнеше ген мутацияға ұшырайды. Экогенетиканың концепциясы 1971 жылы Брюэр, дәрілік заттарға жеке бастық сезімталдық туралы әр түрлі мысалдардың ... ... ... және ... ... ... себептеріне сүйене отырып (фармакогенетика туралы түсінікті 1959 жылы Ф.Фогель ұсынды), ... ... орта ... ... ... да ұқсас реакциялардың болуын түсіндірді. Құқым қуалаушылық пен экологияның өзара байланысы бір ... ... ол  -  ... ... кез келген сыртқы орта факторына адам ағзасының реакциясы, сол ағзадағы биохимиялық ерекшеліктеріне байланысты. Шынында да, 50- жылдаға қарсы арнайы ... әсер етуі ... ... ... ... ... туралы дәлелдемелер жиналған болатын. Бұл гипотезаның түп нүсқасына жету үшін глюкоза-6-фосфат-дегидрогеназа (Г-6ФДГ) ... ... ... ... ... келтіруге болады, оны Ф.Фогел және А.Мотульски зерттеген.1950-1952 жылдары Кореядағы соғыс кезінде, барлық американ әскерлері малярияға қарсы примахин препаратымен профилактикалық емделу ... ... 1000 ... ... 10% қара терілі әскерлерде және 1-2 % ақ терілі әскерлерде примахин препаратын қабылдау салдарынан ... ... ... ... ... осыған ұқсас реакция қара терілі ауруларды сульфаниламидпен емдеу кезінде байқалған ... ... ... Сардиния елді мекенінің тұрғындары ат бұршағын қолданғаннан ... ... еді. Бүл ... ... ... әсері деп түсіндірмек болған. Бірақ тер төгіс еңбектердің ... бұл ... ... ... екендігі дәлелденді және гемолиз осы ферменттің жетіспеушілігімен байланысты.Полиморфизм ДНҚ деңгейінде де генетикалық субстрат болып табылады, сол себептен ауруға деген сезімталдық ... ... ... ... ... ... әсер етуі ... әсер етпеуі, жеке локустарда адам геномының мутациясы көптеп өтеді, олар арнайы орта ... ... ... ... ... тудырады. Жеке локустарда мутацияның кейбір бөлігі ғана ауруды тудырады, ал ... ... ағза үшін ... ... үш ... ... бөледі: фармакогенетика, табиғи-климаттық және тұрмыстық факторларға патологиялық реакциялар, мутагенездің экогенетикалық аспектілері.Фармакогенетика - адам ағзасының дәрі-дәрмек әсерлеріне қарсы тұқым ... ... ... ... кез- келген фармакогенетикалық реакциялары адам попуяциясында қазіргі кезде қолданылатын фармакологиялық заттарды ... ... ... ... ... кең ... ... полиморфизмі негізінде дамиды. Қолданылатын дәрі-дәрмектердің тиімділігі мен қосымша әсерлері әртүрлі топтарда және ағзаларда ... ... ... практикадан белгілі. Ағзаға дәрі-дәрмектердің стандартты дозасын енгізгеннен кейін оның ... ... бір ... ... (тиімді доза) төмен болса, яғни әсер етпесе, екінші біреулерде улау ... ... еді. ... ... ... тағдыры оның биотрансформациялануына немесе оның сіңірілуіне, таралу (мүшелерге, ұлпаларға, жаушаларға, оганнелаларға), рецепторлармен өзара әректтесу, метаболизм және ағзадан шығарылу ... ... Осы ... құбылыстардың әрбір кезеңдері генетикалық тұрғыдан бақылауда болатыны, яғни арнайы емес ферменттердің қатысуымен жүретіні сөзсіз. Адам ... кең ... ... полиморфизм болатынын ескерсек әрбір дәрі- дәрмектің фармакинетикалық кезеңдердегі тағдыры ... ... ... ... ... байланысты екені өзінен- өзі түсінікті. Безгекке қарсы препараттарды (примахин, дифенилсульфан, сульфониламидтер, көк толуидин т.б.) қабылдау эритроциттердің гемолизденуіне (еруіне) алып ... ... ... тағы бір ... ... рагі. Ол доминантты тип арқылы тұқым қуала"ды деп болжалады. Бұл аурудың ... ... ... ... ... ... (фтротан, этил эфирі, метоксифлуран) саналады. Ауру адамдардың дене температурасы 44 градусқа дейін көтеріледі. Және тахикардия, демалудың жиілеуі, гипоксия, ацидоз, ... ... т.б. ... ... 180 ауру анықталып, олардың 60% жүректің тоқталуы салдарынан дүние салған. Болашақтағы адамдардың денсаулығын ... адам ... ... ... өсетіні сөзсіз. Себебі, профилактикалық медицина- адам экогенетикасы тұжырымына сай әрбір даралардың қалыпты тіршілік етуі ... ... ... экогенетикалық әсерлерінің алдын- алуы үшін ең қолайлы жағдайларды ... ... және ... ... ... ... - дәрілік заттарға индивидтің дифференциалдық сезімталдығы экогенетикалық патологиялық реакция ... тек ... ... ғана ... ... ... ... көп бөлігі қоршаған орта факторымен анықталады: табиғи-климаттық жағдайлар, өндірістік және тұрмыстық ... ... ... ... ... ... ... жатқандығын ескерте кету керек, яғни сыртқы орта факторы әсер еткенде ғана өз қызметін іске қосатын гендер. Сол үшін ... ... ... (үнсіз гендер) және олардың патологиялық реакциясын тудырушы факторларды зерттеу ... ... ... және ... ... адам хромосомасында осы гендерді идентифицирлеуге және олардың тасымалдаушыларына арнайы тесттерді ұсынуға мүмкіндік береді.Тестілеудің мәні мынада: егер пайда болатын патологиялық реакцияға ... бар ген ... ... ол ... ... ... оған белгі салынады және зерттелуші пациенттің аналогиялық ДНҚ фрагментін зерттеу мақсатында зертханада ... Бұл ... ол ... (ген) ... ... ... ... деп аталады. Сонымен қатар зерттелуші индивидтің ағзадан тыс культиверленуші, кез ... ... ... ... қан клеткасынан немесе клеткадан ДНҚ бөліп алып, арнай ... әсер етіп оның әр ... ... ... ... Содан кейін түрлі әдістерді қолдана отырып , зерттелуші пациенттің ДНҚ фрагментімен белгілі ... ... ... ... ... іске асса, индивидте патологиялық геннің бар екенін білдіреді.Мутагенездің экогенетикалық ... - ... тірі ... екі ... ... ... қуалаушылық өзгергіштік тән: рекомбинациялық( нәтижесінде шағылысатын) және мутациялық ,гибридизациямен байланыспаған, тірі ... ... ... ... ... ... ... олар ДНҚ тізбегін мутацияға ұшаратуға қабілетті. Рекомбинация және мутациондық процесстер эволюция ... ... ... ... ... ... негізгі факторлар болып табылады.                      Адам ... ... ... ... ... ... қуалаушылық пен өзгергіштіктің барлық заңдылықтары адамға да тән ... ... ... ол да ... бір түріне (Homo Sapіens) жатады. Тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі ... ... ... ... ... өзгешелігі жоқ. Бәрінде де тұқым қуалайтын қасиет ұрпақтан-ұрпаққа хромосома құрамында болатын гендер арқылы ... ... ... ... айырмашылығы оның саналылығы мен екінші сигналдық жүйесінің (системасының) болатындығында, соған байланысты оның сыртқы ортаға бейімделу ... де мол ... ... ... қоғамда өмір сүретіндіктен оның эволюциялық дамуында әлеуметтік факторлардың да рөлі бар. Бірақ, біз тек биологиялық жағын қарастырамыз.         ... ... ... ... ...  --  оның генетикасын зерттеуді қиындататын көптеген қайшылықтар бар. Олар: жыныстық жағынан кеш-пісіп жетілетіндігі; әр отбасынан тарайтын ... ... ... ... ... ... ортасын теңестірудің мүмкін еместігі, хромосома санының көп болатындығы, адамға тәжірибе ... ... және ... бір ...  --  ... ... ... қуалайтын қасиеттерінің мысалы, қабілеті мен мінез-құлқының дамып қалыптасуына ... ... ... ... ... ... теңсіздіктің болатындығы.Осы аталған қиыншылықтарға қарамастан, кейінгі кездерде адам генетикасы жедел ... ... Ең ... ... бірі  --  ХХІ ... ... ... генетикалық кодының шешілуі.Адамның генетикасын зерттеудегі кездесетін қиыншылықтар туралы жоғарыда айтылды. ... ... оның ... ... ... ... ... әдістер бар. Олар: генеологиялық, цитогенетикалық, егіздік, онтогенетикалық, популяциялық және биохимиялық әдістер.         ... ... Бұл ... ... адамда болатын түрлі белгілер мен қасиеттердің немесе аурулардың тұқым қуалауын оның шыққан тегіне қарай зерттеу жатады. Ол үшін зерттелетін мәселе ... ... және ... жағынан бірнеше буын бойы мәліметтер жинақталып, соның негізінде шежірелік сызбанұсқа жасалады. Кейбір ... мен ... кез ... ... ... алады, яғни доминанттылық жолмен тұқым қуалап, Мендель заңдарына бағынады. Мұндай жолмен тұқым қуалайтын белгілерге полидактилия (саусақтардың ... ... ... ... ... ... қаралығы және т.б. жатады. Генеологиялық әдіспен адамның кейбір қабілеттерінің мысалы, музыкаға, шешен сөйлеуге, математикаға бейімділігі және т.б. ... ... ... Ондай қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа беріледі. Айталық музыкаға қабілеттілік әйгілі Бахтардың әулетінде болған. ... ... ... ... ... да ... болады. Ұлы Абайдың әкесі Құнанбай әулетінен тараған ұрпақтардың ішінде ... ... ... ... көп ... ... ... қазақтың жазба әдебиетінің негізін салушы  --  Абай (Ибраһим); немерелері  --  Шәкерім, ... ... ... және ... ... ... аурулардың тұқым қуалайтындығы анықталған. Соның бірі  --  гемофилия. Осы ауру бойынша ағылшын королевасы Виктория әулетінің ... ... ... Виктория мен оның зайыбы мұндай аурумен ауырмаған. Олардың арғы тегінде де ешкім гемофилиядан зардап шекпеген. Бірақ Викторияның ... ... ... клеткасында мутация пайда болған болу керек. Соған байланысты ... ... ... ... ... ... ... көптеген ұрпақтарына таратқан. Сөйтіп, Викториядан мутантты гені бар Х ... ... ... ер ... ... гемофилиямен ауырған.         ... ... Бұл ... сау ... ауру ... кариотипіне (хромосома жиынтығына) цитогенетикалық талдау жасалады. Цитогенетикалық әдісті пайдаланып тұңғыш рет 1956 жылы Дж.Тийо мен А.Леван қалыпты жағдайда адамның дене ... 22 жұп ... және бір жұп  --  ... ... ... ... ... жыныс генетикасы тақырыбында айтылғандай ер адамда жыныстық хромосома гетероморфты (ХУ), ал әйел адамда гомоморфты (ХХ) болып келетіндігі дәлелденді. Бұл ... ... ... дене және жыныс клеткаларында пайда болатын хромосомалық өзгерістерді байқауға ... ... ... өзгерістер түрлі аурулардың тууына себепкер болады. Сондықтан цитогенетикалық әдісті медицинада диагностикалық мақсатта қолданады.         ... ... Егіз ... туу адам баласында жиі кездесетін құбылыс. Олардың екі түрі болады: бір жұмыртқалық және әр жұмыртқалық. Бір жұмыртқалық ... ...  --  бір ... клеткасының бір спермато-зоидпен ұрықтануынан екі зиготаның дамуы. Мұндай егіздер бір-біріне айнымастай ұқсас болады, себебі, олардың генотипі ... әр ... ... әр түрлі сперматозоидтармен бір мезгілде ұрықтануынан дамыған егіздер бір-біріне онша ұқсамауы мүмкін. Себебі әр түрлі ... ... мен ... ... ... ... болып келеді. Осының ішінде бір жұмыртқалық егіздер аса маңызды жалпы биологиялық проблеманы, атап айтқанда, белгі-қасиеттердің дамып қалыптасуы үшін тұқым қуалаушылық пен ... ... ... ... ... материал болып табылады. Мысалы, адамның бойындағы туа біткен ... ... ... үшін оқу мен ... қандай маңызы бар екендігі анықталады.Сонымен қатар, егіздік әдіс адамның кейбір тұқым қуалайтын ауруларға (шизофрения, эпилепсия, гемофилия және т.б.) бейімділігін алдын ала ... ...          ... ... Бұл әдіспен адамның онтогенезі (жеке дамуы) барысында тұқым қуалайтын өзгерістердің бар-жоғы анықталады. Кейбір тұқым қуалайтын ауруларды соған жауапты рецессивті гендерден ... ... ... ғана ... аз да ... ... да ... болады. Мысалы, шизофрения ауруын рецессивті ген анықтайды, және ол ауру адам ата-анасының екеуінен де сондай генді алса, яғни ... ... (аа) ... ғана білінеді. Ал, гетерозиготалы (Аа) болса, ол адам ауру ... ... ... ... ... ... ... адам бір қайғылы жағдайға ұшырап, стресс болса ол аурудың ... ... ... ... ...  --  онтогенез барысында белгілі бір ауруды тасымалдайтын рецессивті гендерді анықтау арқылы болашақ ұрпақты ауыр ... ... ала ...           ... ... Бұл ... ... тұқым қуалайтын өзгерістердің адам популяциясына таралу жиілігі зерттеледі. Адамның әр түрлі популяцияларында тұқым қуалайтын генотиптік өзгерістердің таралуы түрлі мөлшерде ... ... ... және Гуам аралдарындағы жергілікті тұрғындардың жұлын клеткасының склерозы ауруынан қаза болуы басқа ... ... 100 есе көп. Сол ... ... Роне ... ... ... бір ауылдың 2000 тұрғынының ішінде 50 адам саңырау-мылқау, 200 адам саңырау болып шыққан. Себебі, көші-қонның болмауынан ... ... мен ... көп ... ... алмайды. Сондықтан кейбір тұқым қуалайтын ауруларды тасымалдайтын ген мөлшері артып кетеді.           ... ... Бұл әдіс адам ... зерттеуде соңғы кездері кеңінен қолданылып жүр. Жалпы адамда болатын түрлі тұқым қуалайтын өзгерістер клеткадағы зат ... ... ... ... Олар сол ... ... кіретін белоктар, нуклеин қышқылдары, көмірсулар, майлар, липидтер және т.б. екенін бұрынғы өткен сабақтардан білесіңдер. Айталық, ДНҚ ... ... ... онда ген ... ... сөз. ... геннің өзі сол ДНҚ-дан тұрады. Ал ондай өзгеріс тұқым қуалайды. Биохимиялық әдістің ... ... та ... бар. ... ДНҚ-ға талдау жасау арқылы баланың ата-анасын дәл анықтап табуға болады. Бұл әдіс қазір археологиялық зерттеулерде де ... жүр. ... ... ... ... ... тауынан табылған "Алтын Адамның" кейбір ұлпалары мәңгі мұздың астында жатқандықтан сақталған. Солардың құрамындағы ДНҚ-ны алып біздің (қазақтың) ... ... ... олар ... ... ... Бұл ... арғы тегіміз сақтар, ғұндар екендігін дәлелдеп отыр.Қорыта айтқанда, қазір адам генетикасын зерттеуде жоғарыда ... әр ... ... ... ... ... ... генетикалық тұрғыдан толық зерттелген объектілер қатарына қосылатыны сөзсіз.2. ... ... ... ... ... ... қолданылады: генеалогиялық, цитогенетикалық, егіздік, популяциялық, онтогенетикалық және биохимиялық әдістер.Генетикалық жүйелердің эволюциясыЖыныстық көбеюдің бар ... ... ... үшін ... ... геномнан гөрі, гендер іріктеудің басты бірлігі болып табылады, өйткені геномдар- ... ... ... ... ... ... кетеді. Диплоидтылық және доминирлену өлі мутацияның әсер етуінен сақтайды, сондықтан сәйкес белгілерді бақылаушы ... ... ... ... ... ... ... көмегімен эволюционирлегендігі туралы ой пікірлер айтылған. Модифицирлеуші М аллель зиянды емес, егер басқа локуста орналасқан А ... әсер ... ... ... ... доминантты қасиет көрсетеді (мысалы, А1). А және М аллельдер арасында ... ... бар. М ... ... АЛ1 қосылғанда ғана өз қасиетін көрсетеді. М аллельдің басқа да физиологиялық әсерлері бар, ол тек доминирленуді модифицирлемейді.Целиакия. (Ги-Гертер-Гейбнер ауруы, ... ... ... ... ... ауру ... тағамдық глютенмен қатынаста болғанда ащы ішектің шырышты қабатының қызметі өзгереді. Целиакия әсіресе балаларда кездеседі. Егер ересектерде кездессе, идеопатиялық ... ... ... ... ащы ішектің шырышты қабатына әсер етуі.Патология. Глютеннің ащы ішектің шырышты қабатына әсер етуі белгілі бір мезанизммен жүреді.1.Токсикалық механизм:Целиакия ... ... ... ащы ішектің шырышты қабатын зақымдауы нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... ... ... оның құрамында токсикалық емес фракциясын (глутаминилпролил, глицилпролиндипептидаза, гаммааглютаминилтранспептидаза, пирролидонилпептидаза) ыдырататын фермент бар. Целиакиямен ... ... осы ... ... бар және ... ... цитотоксикалық әсер көрсетеді.2. Иммунологиялық механизм:Көптеген пациенттердің шырышты қабаттарының құрамында глиадинге қарсы антиденелері (IgA) бар және науқастар аглютенді диетаны ұстанғанда ... ... ... Шырышта- құрамында IgA, М, G бар плазматикалық клеткалардың артуы, плазмада, ішекте, нәжісте- антиретикулярлы антиденелер. Шырыштың эпителиінде- лимфоциттердің саны шамадан артық.Бейімділік ... ... ... ие, 80-90% ... HLA-B8 және HLA-DR3 бар. В8 және DW3 ... ... әр ... локуста орналасады, яғни екі генетикалық ақау қосылады. Кодталатын белоктар глютеннің клеткалық рецепторлары, антидене өнімін іске қосады. Олар лимфатикалық ... ... ... ... ... ... ыдырамайды, ол энтероциттердің зақымдалуына әкеліп соғады.Осы механизмдердің әсері эпителиальді клеткалардың жоғалуына әкеледі, бұл кезде крипт клеткалары белсене түседі, ... ... ... ... ... ... ... кірпікшелердің ұзындығы қысқара түседі. Ішектік биопсия кірпікшелер ... ... ... қатынасы сәйкес келмейтіндігін көрсетеді. Қалыпты жағдайда кірпікшелер ұзындығы крипта ұзындығынан 3-4 есе ұзынырақ (3-4/1 қатынасындай), целиакия кезінде ... ... ... ... порциальді, субтотальді және тотальді атрофиясы ). Қысқарған кірпікшелер еніне қарай қалыңдай түседі. Жайылған кірпікшелердің эпителилері қалыңдап, ондағы РНҚ-ң базофильді концентрациясы ... ... ... ... саны төмендейді. Клеткалардың жедел бөліну нәтижесінде, кірпікшелердің беткейінде жетілмеген энтероциттер пайда болады.Егер кірпікшелердің энтероциттерін глютенмен зақымдаса, клеткалардың ... ... ... ... қарқындауы жүреді. Бұл кірпікшелер беткейінде жетілмеген энтероциттердің ... ... ... олар ... ... ... атқаруға қабілетті емес.Клиника. Мальабсорбция синдромы байқалады. Ащы ішекті рентгеноконтрастты зерттеу кезінде түсірілген сурет қате болса, қате целиакия диагнозы ... ... Ащы ... ... ... ... ... мүмкін.Диетадан глютенді бөліп алу екі клиникалық симтомдардың ... және ащы ... ... өзгерістерге әкеледі. Аглютенді диета тағайындалғаннан кейін 6 ай өткеннен соң барлық гистологиялық өзгерістер толығымен жойылады.Емдеуі. ... ... ... ... ұзақ ... әсерінен, кейбір науқастарда ащы ішектің шырышты қабатының құрылымы толықтай қалпына келеді. Алайда кейбір ... ... ... ... ... ... ... қабат толық қалпына келмейді. Ащы ішектің ішкі беткейін кірпікшелер 8 есеге ұлғайтады, ал энтероциттердің апикальді бөлігінде орналасқан ... 30 ... ... рак алды ауру ... ... ащы ... ... лимфомасының пайда болу қаупі бар.Қорытынды:Адамның тұқым қуалашылығына тәуелді патологиялық реакцияларына сыртқы орта факторларының ( әсіресе ... ... ... ... ... ... ... аурушылықтан, өлімге ұшыраудан сақтау және алдын-алу маңызды болып табылады. --------------------------------------------------------------------------------Адам экогенетикасын зерттеулер соңғы жылдары адамның мекен ... ... ... кездеспеген факторлармен (дәрі-дәрмектер, пестицидтер, тамақ қоспалары, т.б.) ластануы нәтижесінде жеделдетіледі. ... ... бұл ... ... ... ... да бұл ... қарсы сұрыптау болмаған. Кейбір аллельдер гендердің дрейфі не басқа да себептер нәтижесінде популяцияда ... ... ... олар ұзақ ... ... ... болып фенотиптік байқалмаған. Ал, жаңа жағдайларда олар активтеніп фенотиптік ... ... ... ... "үнсіз" күйде болып келген гендердің жаңа экологиялық факторлар әсерінен акивтенуін- факторлардың экогенетикалық әсері деп атайды. Экогенетикалық аурулардың ... ... ... ... ... кезде ағзалардың орта факторлары әсерлеріне тұқым қуалайтын реакциялары тек қана дәрі-дәрмектерге ғана емес, сол сияқты физикалық факторларға, ... ... ... ... ... атмосфера ластануына, кәсіби зиянды факторларға да байқалған. Сыртқы орта ... ... ... ... ... ... клиникалық- генеалогиялық, егіздерді зерттеу немесе популяциялық- статистикалық әдістер арқылы зерттеуге ... ... ... жеке ... ... емес, популяциядағы қандай да бір аллельді тасымалдап жеткізушінің мөлшерін және әр алуан генотиптердің пайыздық арақатынасын айқындауды ... Яғни ... ... ... ... ... қор ... - генотиптердің белгілі жиілігін сипаттайтын барлық гендер популяциясының жиынтығы.Пайдаланылған ... ... ... ... ... Б. К. ...  - ... : Фолиант, 2009.* www.google.кz* Вирусология, иммунология, генетика, молекулалық биология. ... ...  - ... Ана ... 1993. ISBN ... ... ... және генетика"/Бас редактор С.А.Әбилаева, Е.О.Қуандықова- Алматы-Шымкент, 2004  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
География сабағында экологиялық тәрбие беру әдістемесі.61 бет
Экологиялық генетика және фармакогенетика негіздері6 бет
Экологиялық зиян сипаттамасы, денсаулыққа әсері,сот арқылы өтелуі.5 бет
Экологиялық тәрбие беру53 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуы және дамуы10 бет
Алымдар29 бет
Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдәс – тәсілдері16 бет
Оқушыларға білім беретін дерек көздеріне сәйкес топтастырылған әдістер: сөздік әдістері, көрнекілік әдістері, тәжірибелік әдістер13 бет
Оқыту әдістері22 бет
Оқыту әдістері, тәсілдері және құралдары туралы ұғым21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь