Тұқым қуалаушылықты анықтайтын зат. ДНҚ және РНҚ құрылымы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім:
1. Тұқым қуалаушылық
2. Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ)
3. Рибонуклеин қышқылы (РНҚ)
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Тұқым қуалаушылық - ұрпақтар арасындағы материалдық және функционалдық сабақтастықты қамтамасыз ететін тірі организмдерге тән қасиет. Тұқым қуалаушылыққа байланысты тірі организмдердің морфология, физиология және биохимия құрылымы мен жеке даму ерекшеліктері ұрпақтан ұрпаққа беріледі. Организмдердегі ұқымқуалаушылық факторларының болатынын алғаш болжам жасап, тұқым қуалау заңдылықтарын ашқан Г.Мендель болды. Ол ата-аналық дарабастарды бір-бірінен бір не бірнеше белгілері бойынша ажыратылады, ал ол факторлар ата-аналарынан ұрпақтарына жыныс жасушалары арқылы беріледі деген қорытынды жасады (Мендель заңдары). 1909 жылы дат биологы В.Иогансен (1857 – 1927) бұл тұқым қуалау факторларын ген деп атады. 1911 жылы америкалық биолог Т.Морган (1866 – 1945) және оның әріптестері ұсынған “Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясы” бойынша да тұқымқуалаушылықтың бірлігі – ген деп көрсетілген. Гендер жасуша ядросындағы хромосомаларда тізбектеле, бір сызықтың бойында орналасқан және әрбір геннің хромосомада нақты тұрақты орны (локусы) болады. Кез келген хромосома өзінің гендер тобымен ерекшеленеді. Генетика ғылымының даму барысында тұқым қуалау факторлары тек ядрода ғана емес, жасуша цитоплазмасының кейбір органоидтарында (митохондрияда, хлоропластарда) да кездесетіні анықталды. Осыған байланысты цитоплазмалық тұқымқуалаушылық жайлы ілім қалыптасты. Тұқымқуалаушылық материалының сақталуы, екі еселенуі және ұрпақтан ұрпаққа берілуі нуклеин қышқылдарына (ДНҚ және РНҚ) байланысты болады.[1] Тұқымқуалаушылық жасушада жүретін репликация (генетик. ақпаратты дәл көшіруді және оның ұрпақтан ұрпаққа берілуін қамтамасыз ететін нуклеин қышқылдары макромолекулаларының өздігінен жаңғыруы), транскрипция (ДНҚ-да жазылған генетик. ақпаратты жұмсаудың алғашқы кезеңі) және трансляция (ақпараттық РНҚ молекулаларындағы нуклеидтердің бірізділігі түрінде “жазып алынған” генетик. ақпаратты “есептеу”) процестерімен тығыз байланысты. Бұл кезде комплементарлық принципке сай ДНҚ және РНҚ молекулаларының айна қатесіз көшірмелері алынып, түзілетін белоктың құрамындағы амин қышқылдарының орналасу реті дәл анықталады. Мұның нәтижесінде тұқым қуалайтын нақты белгі белгілі болады. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы мен дамуында тұқымқуалаушылық шешуші рөл атқарады. Өйткені эволюция барысында қалыптасқан тіршілікке қажетті жаңа белгілермен басқа да өзгерістер осы тұқымқуалаушылыққа байланысты ұрпақтан ұрпаққа беріліп, бекітіліп отырады. Тұқымқуалаушылықтың негізінде органдардың алуан түрлі топтары қалыптасты, дербес және біртұтас жүйелер (популяциялар, түрлер) құрылып, олардың тіршілік етуіне және қоршаған орта жағдайларына сай бейімділіктің сақталуына мүмкіндік туды. Сондықтан да тұқымқуалаушылық эвол. әрекеттің негізгі қозғаушы күшінің бірі болып табылады. Табиғатта тұқымқуалаушылық өзгергіштікпен қатар жүреді. Ауыл шаруашылығы мен медицина үшін тұқымқуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеп білудің маңызы зор. Тұқымқуалаушылықпен өзгергіштіктің заңдылықтарын генетика ғылымы зерттейді.
Тұқым қуалаушылық - ұрпақтар арасындағы материалдық және функционалдық сабақтастықты қамтамасыз ететін тірі организмдерге тән қасиет. Тұқым қуалаушылыққа байланысты тірі организмдердің морфология, физиология және биохимия құрылымы мен жеке даму ерекшеліктері ұрпақтан ұрпаққа беріледі. Организмдердегі ұқымқуалаушылық факторларының болатынын алғаш болжам жасап, тұқым қуалау заңдылықтарын ашқан Г.Мендель болды. Ол ата-аналық дарабастарды бір-бірінен бір не бірнеше белгілері бойынша ажыратылады, ал ол факторлар ата-аналарынан ұрпақтарына жыныс жасушалары арқылы беріледі деген қорытынды жасады (Мендель заңдары). 1909 жылы дат биологы В.Иогансен (1857 – 1927) бұл тұқым қуалау факторларын ген деп атады. 1911 жылы америкалық биолог Т.Морган (1866 – 1945) және оның әріптестері ұсынған “Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясы” бойынша да тұқымқуалаушылықтың бірлігі – ген деп көрсетілген. Гендер жасуша ядросындағы хромосомаларда тізбектеле, бір сызықтың бойында орналасқан және әрбір геннің хромосомада нақты тұрақты орны (локусы) болады. Кез келген хромосома өзінің гендер тобымен ерекшеленеді. Генетика ғылымының даму барысында тұқым қуалау факторлары тек ядрода ғана емес, жасуша цитоплазмасының кейбір органоидтарында (митохондрияда, хлоропластарда) да кездесетіні анықталды. Осыған байланысты цитоплазмалық тұқымқуалаушылық жайлы ілім қалыптасты. Тұқымқуалаушылық материалының сақталуы, екі еселенуі және ұрпақтан ұрпаққа берілуі нуклеин қышқылдарына (ДНҚ және РНҚ) байланысты болады.[1] Тұқымқуалаушылық жасушада жүретін репликация (генетик. ақпаратты дәл көшіруді және оның ұрпақтан ұрпаққа берілуін қамтамасыз ететін нуклеин қышқылдары макромолекулаларының өздігінен жаңғыруы), транскрипция (ДНҚ-да жазылған генетик. ақпаратты жұмсаудың алғашқы кезеңі) және трансляция (ақпараттық РНҚ молекулаларындағы нуклеидтердің бірізділігі түрінде “жазып алынған” генетик. ақпаратты “есептеу”) процестерімен тығыз байланысты. Бұл кезде комплементарлық принципке сай ДНҚ және РНҚ молекулаларының айна қатесіз көшірмелері алынып, түзілетін белоктың құрамындағы амин қышқылдарының орналасу реті дәл анықталады. Мұның нәтижесінде тұқым қуалайтын нақты белгі белгілі болады. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы мен дамуында тұқымқуалаушылық шешуші рөл атқарады. Өйткені эволюция барысында қалыптасқан тіршілікке қажетті жаңа белгілермен басқа да өзгерістер осы тұқымқуалаушылыққа байланысты ұрпақтан ұрпаққа беріліп, бекітіліп отырады. Тұқымқуалаушылықтың негізінде органдардың алуан түрлі топтары қалыптасты, дербес және біртұтас жүйелер (популяциялар, түрлер) құрылып, олардың тіршілік етуіне және қоршаған орта жағдайларына сай бейімділіктің сақталуына мүмкіндік туды. Сондықтан да тұқымқуалаушылық эвол. әрекеттің негізгі қозғаушы күшінің бірі болып табылады. Табиғатта тұқымқуалаушылық өзгергіштікпен қатар жүреді. Ауыл шаруашылығы мен медицина үшін тұқымқуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеп білудің маңызы зор. Тұқымқуалаушылықпен өзгергіштіктің заңдылықтарын генетика ғылымы зерттейді.
        
        Жоспар:I. КіріспеII. Негізгі бөлім:1. Тұқым қуалаушылық 2. Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ)3. Рибонуклеин қышқылы (РНҚ) III. ҚорытындыIV. Пайдаланылған әдебиеттерТұқым қуалаушылықты анықтайтын зат. ДНҚ және РНҚ ... ... - ... ... ... және ... сабақтастықты қамтамасыз ететін тірі организмдерге тән қасиет. Тұқым қуалаушылыққа байланысты тірі организмдердің морфология, физиология және биохимия құрылымы мен жеке даму ... ... ... ... Организмдердегі ұқымқуалаушылық факторларының болатынын алғаш болжам жасап, тұқым қуалау заңдылықтарын ашқан Г.Мендель болды. Ол ата-аналық дарабастарды бір-бірінен бір не ... ... ... ... ал ол ... ата-аналарынан ұрпақтарына жыныс жасушалары арқылы беріледі деген ... ... ... ... 1909 жылы дат ... ... (1857  -  1927) бұл ... қуалау факторларын ген деп атады. 1911 жылы америкалық биолог ... (1866  -  1945) және оның ... ... ... ... ... бойынша да тұқымқуалаушылықтың бірлігі  -  ген деп ... ... ... ... хромосомаларда тізбектеле, бір сызықтың бойында орналасқан және әрбір геннің хромосомада нақты тұрақты орны (локусы) болады. Кез ... ... ... ... ... ... ... ғылымының даму барысында тұқым қуалау факторлары тек ядрода ғана емес, жасуша цитоплазмасының кейбір органоидтарында ... ... да ... анықталды. Осыған байланысты цитоплазмалық тұқымқуалаушылық жайлы ілім қалыптасты. Тұқымқуалаушылық материалының сақталуы, екі еселенуі және ұрпақтан ұрпаққа берілуі нуклеин қышқылдарына (ДНҚ және РНҚ) ... ... ... ... ... репликация (генетик. ақпаратты дәл көшіруді және оның ұрпақтан ұрпаққа берілуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... (ДНҚ-да жазылған генетик. ақпаратты жұмсаудың алғашқы кезеңі) және трансляция ... РНҚ ... ... ... ... ... ... генетик. ақпаратты "есептеу") процестерімен тығыз байланысты. Бұл кезде комплементарлық принципке сай ДНҚ және РНҚ ... айна ... ... ... ... ... құрамындағы амин қышқылдарының орналасу реті дәл анықталады. Мұның нәтижесінде тұқым қуалайтын ... ... ... ... Жер ... тіршіліктің пайда болуы мен дамуында тұқымқуалаушылық шешуші рөл атқарады. Өйткені эволюция ... ... ... ... жаңа белгілермен басқа да өзгерістер осы тұқымқуалаушылыққа байланысты ұрпақтан ұрпаққа беріліп, бекітіліп отырады. Тұқымқуалаушылықтың негізінде органдардың алуан түрлі топтары ... ... және ... ... ... түрлер) құрылып, олардың тіршілік етуіне және қоршаған орта жағдайларына сай ... ... ... туды. Сондықтан да тұқымқуалаушылық эвол. әрекеттің негізгі қозғаушы күшінің бірі болып табылады. ... ... ... ... ... Ауыл ... мен медицина үшін тұқымқуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеп білудің маңызы зор. Тұқымқуалаушылықпен өзгергіштіктің заңдылықтарын генетика ғылымы зерттейді.Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) - тірі ... ... ... ... ... мен ... ... етуіне жауапты нуклеин қышқылының екі түрінің бірі. ДНҚ-ның ... ... ... - ұзақ мерзімге РНҚ мен белокқа қажетті ақпаратты сақтау. ДНҚ-ның ерекшелiгi. Бiр организмнiң барлық клеткаларындағы ДНҚ молекуласының 3' бағыттағы қалдықтардан ... Екi ... ... өзара бұранда сияқты жалғасып, азоттық негiз арқылы байланысады. Гидрофобты азоттық негiздер ... iшiне ... ал ... ... қалдықтардан түзiледi, екiншi тiзбектегi нуклеотидтер арасындағы байланыс 5'құрамы, құрылымы бiрдей болады да, жасына, ортадағы ... ... ... ДНҚ молекуласының нуклеотидтiк құрамы, құрылымы, тiзбегiндегi нуклеотидтердiң реттелiп орналасуы организмнiң ерекше қасиетiн анықтайды. ДНҚ молекуласының полинуклеотид ... ... ретi  -  ... ... ... ... ... тiзбегiндегi нуклеотидтердiң реттелiп орналасуы ДНҚ молекуласының бiрiншi реттiк құрылымы деп аталады. ДНҚ молекуласының екiншi ... ... 1953 ж. ... мен Крик ... ДНҚ ... ... ХХ ... биологияның ең маңызды жаңалығы деп саналады. Уотсон мен Крик ... ... екi ... ... құралған ДНҚ-ның молекуласы кеңiстiкте оң қос қабат спираль ... ... Қос ... ... екi ... ...  -  ... бiр тiзбектегi нуклеотидтер арасындағы байланыс 3'фосфорлы қалдықтар ДНҚ ... ... ... ... ... Спиральдiң бiр айналымына азоттық негiздiң 10 жұбы келедi. Спиральдiң диаметрi 2 нм болады. Қос қабат спиральдегі азоттық негiздердің қабысуы өте ... Бiр ... ...  -  ... ... тимин, ал гуанинге цитозин қарсы тұрады. Бұл  -  ДНҚ ... ... өте ... маңызды қасиетi. Спиральдағы азоттық негiздердiң осылай орналасуы ДНҚ тiзбегiндегi сєйкестiк-үйлесiмдiлiк (комплементарлық) деп ... Қос ... ... азоттық негiздердiң арасындағы сутектiк байланыс және гидрофобты әрекеттесулер ... ... ... ... ... мен ... ... екi сутектiк байланыс түзiледi, ал гуанин мен цитозиннiң арасында үш сутектiк байланыс ... . ... ... ... ... ... ... қосатын гликозидтік байланыстарының арасындаѓы қашықтығы бiрдей  -  1,085 нм.Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ)  -  ... тірі ... ... ... материалы болып табылатын күрделібиополимер. ДНҚ-ның негізгі құрылымдық бірлігі  -  үш ... ... ... ... бөлігі  -  дезоксирибоза (бескөміртекті қант); екіншісі  -  ... ... ... (А) мен гуанин (Г) және пиримидиндік негіздер: тимин (Т) мен цитозин (Ц); үшіншісі  -  фосфор ... ... ... ... мономерлік қалдықтар (нуклеотидтер) өзара фосфодиэфирлік байланыспен байланысқан. ДНҚ барлық тірі организмдердің ... ... ... ... және жеке ... туралы биол. мәліметті сақтап, оларды жаңадан пайда болатын клеткаларға бұлжытпай  жүйесінің негізі болып табылады. ‎ 1940 жылдың аяғында ... ... ... (1905 ж.т.) әр түрлі организмдердің ДНҚ молекуласына талдау жасап, оның құрамындағы А мен Т, Г мен Ц ... ... ... тең ... көрсетті (бұны Чаргафф ережесі деп атайды). ‎ 1952 ж. ағылшын биофизигі М.Уилкинс (1916 ж.т.) және т.б. ғалымдар рентгендік ... ... ДНҚ ... ... спираль бойынша оң жақ оралымын (В  -  ДНҚ), ал 1979 ж. америкалық ғалым А.Рич (1929 ж.т.) ... ... сол жақ ... (Z  -  ДНҚ) ... ... ... спираль осіне перпендикуляр түрінде орналасады. ДНҚ-ның үш ... ... ... ... ... рет 1953 ж. ... ғалым Д.Уотсон (1928 ж.т.) мен ағылшын биологы ... ... (1916 ж.т.) ...... ... ДНҚ ... қос тізбектен құрылған. Қос тізбек бір-бірімен азотты негіздер арасында пайда болатын ... ... ... жалғасады. ‎ Бұл қос тізбекті негіздерге комплементарлық (ұқсас) принцип тән, яғни аденинге әдетте тимин, ал гуанинге цитозин сәйкес ... ... ... қарама-қарсы бағытталған екі спиральді полинуклеотидті тізбегі бір осьті айнала оралып жатады. Уотсон мен Крик моделінің ... ... ... екі ... ... қасиеті ашылды. Осы жаңалықтары үшін Уотсонға, Крикке және Уилкинске Нобель сыйлығы берілді (1962). Екі ... ... ... ... ... ... ... байланысы үзіліп, ДНҚ жіпшелері екіге ажырайды да, екі ұқсас спиральді ДНҚ тізбегі пайда болады. ДНҚ-ның екі еселенуінің ... ... ... консервативтік деп аталады, себебі жаңа түзілген ДНҚ молекуласында бір тізбек бұрынғы болады да, екінші тізбек жаңадан ... ... ... ... ... ... генетик. материал өзгеріссіз қалады. Бұл ғыл. жетістіктер тірі организмнің тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігін молек. деңгейде ... жол ... ... айырмашылығы Мұның құрамында көмірсулы кұрамдас белік ретінде - рибоза, ал азотты ... ... ... ... ... ... ... (тиминболмайды). РНҚ молекуласының ДНҚ молекуласынан айырмашылығы, оның әрбір молекуласы бір желілі болып келеді. РНҚ жасушалардың ядросында емес, жасушацитоплазмасында болады. ... ... ... үш түрі бар, ... ... (аРНҚ), рибосомалық (рРНҚ) және тасымал (тРНҚ) болып келеді.Рибонуклеин қышқылы (РНҚ)  --  жоғары молекулалық байланыс; нуклеин ... ... ... ... ... ... ... бөлігінде рибоза қанты, ал азоттынегіздері ретінде аденин, гуанин, цитозин және урацил ... ... ... ... ... ... (рРНҚ), ақпараттық (аРНҚ) және тасымалдаушы (тРНҚ) болып бөлінеді. Рибонуклеин қышқылы тізбегі бірнеше ондаған ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Организмде РНҚ ақуыздармен кешенді байланысқан рибонуклеотидтер түрінде болады. РНҚ генетикалық ... ... асуы мен ... ... ... барлық тірі организмдерде аса маңызды биологиялық рөл атқарады. Көптеген вирустарда ... ... ... компонент (құраушы) құрайды. Осындай РНҚ вирустарда РНҚ биосинтезімен қатар ДНҚ биосинтезінде де матрица рөлін атқара алады (кері транскриптаза). Бактериялар, өсімдіктер және ... ... ... және ... қызметтері әр түрлі РНҚ типтері кездеседі. Мысалы, рРНҚ рибосоманың ... ... ... ... ... ... ... және көлемі, құрылымы түрлі организмдерде әр түрлі болады. Клеткада негізінен рРНҚ-да ақуыздың биосинтезі жүреді; тРНҚ жасушада амин ... ... ... алып, оны ақуыз синтезі өтіп жатқан жерге ... ... амин ... ... сай ... тРНҚ ... бірнеше) болады. Барлық тРНҚ жоңышқа жапырағына ұқсас макромолекулалы құрылымға ие. Олардың рибосомаға және аРНҚ-на жабысатын, үш нуклеотидтентұратын ... және амин ... ... ... ... бар. ... барлық түрлері жасушада ДНІ матрицасында синтезделеді, соның нәтижесінде ДНҚ-ндағы дезоксирибонуклеотидтер тізбегінде комплементарлы рибонуклеотидтер тізбегі құрастырылады, мұны транскрипция процесі деп ... ... ... ... ... ... бастамасы болып келетін алып молекулалар табылған, олардың көп бөлігі ядрода ыдырайды да, аз бөлігі цитоплазмаға ... ... ... ... мен ... Т, Г, ... У, Г, ... ақпараттысақтап зат алмасупроцестерін қадағалауҚызметіГенетикалық ақпараттытасымалдау жәненәруыз биосинтезіҚорытынды:Белоктар - құрамында көп ... амин ... бар, ... ... ... ... қосылыстар. Белоктың молекулалық салмағы өте жоғары: альбуминнің молекулалық салмағы 17400, ал гемоглобиннің молекулалык салмағы -68000. Кей ... ... ... 15 000 000-ға ... ... зат ... ... организмнің өсуі, тітіркенгіштігі, бұлшық еттің жиырылуы, бездердің белоктармен тығыз байланысты. Белок жоқ жерде ... те жоқ. ... ... ... ... ... ... (декодирование) атқарады, оның көмегімен иРНҚ-дағы үш рибонуклеотидтерден тұратын бір ізділік бір мағанада трансляцияланады, яғни жаңадан түзілетін белоктың ... ... ... тек ... бір амин ... ғана ... 20 амин қышқылдарының әрқайсысын сәйкес кодонға қиыстырып келтіру екі сатылық тану процесі арқылы ... ... ... амин қышқылы ерекше аминоацил-тРНҚ-синтетаза арқылы танылады, ол оны арнаулы тРНҚ-ға жалғайды; ... ... ... үш ... ... белгілі бір ізділік тРНҚ молекуласының антикодонымен танылады. ... амин ... кем ... бір арнаулы аминоацил-тРНҚ-синтетаза және бір ерекше тРНҚ бар.Белок синтезінің механизмін, шын түсінгенде, тіршіліктің пайда болуымен байланысты бұдан ертеректегі уақиғаларға да көз ... ... ... ... ... ... РНҚ-ның химиялық құрылымы мен полипептидтер синтезінің арақатынасы жөніндегі мәселе атқарады. Неге ... амин ... ... ... бір ... ... ... нуклеотидтердің бір ізділігі анықтауы керек? Бізге белгілі болғандай, РНҚ-ның амин қышқылдарымен әдеттен тыс ... болу үшін оның ... ... ... жоқ, яғни ол ... ... ... түгіл, қай амин қышқылы бір бірімен байланысу керектігін анықтай алмауы тиіс. Әзірше біз бұл туралы еш ... ... оған ... ... тек қана ... синтезінің егжей-тегжейінің және мәліметтерін жинай келе, кезінде тіршіліктің шығу ... көз ... ... ... ... тура ... әдебиеттер:1. С. Ж. Стамбеков, В. Л. Петухов. Молекулалық ... ... А. Ж. ... С. С. ... ... ... Алматы -1994ж.3.Н. Кенесарина. Өсімдіктер физиологиясы және биохимия негіздері. Алматы -1988ж.4. К. ... ... ... ... Э. Де ... В. Новинский, Ф. Саес. Биология клетки. Москва -1973г.6. Под редакцией Д. И. Трайтака. Биология. ... ... А. В. ... ... ... ... -1968г.  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
Гендік импринтинг және адамдағы патологияның тұқым қуалауы26 бет
Генетиканың даму тарихы5 бет
Психогенетиканың қалыптасып дамуы жайлы ақпарат13 бет
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары3 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь