Диоксиндердің адамға әсері

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Диоксиндер
2. Диоксиндердің әсері
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Диоксиндер — полихлорланған дибензодиоксиндер (ПХДД) және соларға ұқсас полихлорланған дибензофурандар (ПХДФ) класына жататын улы химиялық заттектер. Диоксиндер мен фурандар химиялық, целлюлоза-қағаз, металлургия және өнеркәсіптің басқа да салаларының қосымша ластағыш заттектері болып табылады. Олар сондай-ақ өнеркәсіптік және түрмыстық қоқысты, қорғасын қосылыстары бар бензинді, қозғалтқыш отынын және т.б. жаққан кезде түзіледі. Өте тұрақты қосылыс болғандықтан (топырақтағы жартылай ыдырау кезеңі шамамен 10 жыл) Диоксиндер топырақта, өсімдікте, жануарда және адам организмінде жиналады. Қоршаған ортаға өнеркосібі дамыған елдерде Диоксиндер едоуір мөлшерде шығарылады. Мысалы, Канадада жыл сайын Диоксиндердің 1,5 т-ға дейін мелшері шығарылады. Диоксиндердің канцерогендік және мутагендік қасиеттері бар екені анықталды. Шетелде (Германия, Швеция, Вьетнам, АҚШ және т.б.) Диоксиндердің адам организміне әсері зерттелді. Диоксиндер көбіне туудың төмендеуіне, ақыл-есінің дамуында ауытқулар бар балалар санының артуына, жаңа туған нәрестелердің арасында өлімнің өсуіне және т.б. себепші болады. Сондықтан АҚШ, Жапония, Италия, Германия, Голландия және т.б. елдерде Диоксиндер проблемасы 1980 жылдардың басынан бастап үлттық бағдарлама негізінде шешіледі. Қоршаған орта объектілеріндегі Диоксиндер мөлшері үнемі бақылауға алынып отырады,Диоксиндердің түсу мөлшерін кеміту жөнінде шаралар қолданылады және т.б.
«Диоксиндер» ұғымы – құрамында хлор атомы бар әртүрлі химиялық кластарға жататын қосылыстардың: диоксиндердің, фурандардың және бифенилдердің үлкен тобының бұлай аталуы дұрыс емес. Терминдегі құрамдардың толық атауы мынадай – полихлорлы дибензо-пара-диоксиндер (ПХДД), полихлорлы дибензофурандар (ПХДФ) және полихлорлы бифенилдер (ПХБ). Көбіне «диоксиндер және ПХБ» немесе «диоксиндер/фурандар және ПХБ» деген атаулар қолданылады.
Бұл заттар адам организміне бірдей әсер ететін «суперэкотоксиканттарға» жатады. Диоксиндердің адам үшін бір мезеттік енгізудің максимальді дозасы 0,1–1,0 мкг/кг. Диоксиннің өлімге алып келетін бір мезеттік орташа дозасы (ЛД50) дене салмағының 70 мкг/кг, минималді әсері шамамен 1 мкг/кг (яғни, басқа синтетикалық улардың сәйкесінше дозаларынан әлдеқайда төмен) құрайды.
2. http://www.inform.kz/kaz/article/2344159
3. http://zhasalash.kz/suhbattar/4485.html
4. http://magister.kz/referat/show/6734/83/1
        
        Жоспар:І. КіріспеІІ. Негізгі бөлім1. Диоксиндер2. Диоксиндердің әсеріІІІ. ҚорытындыІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізіміДиоксиндердің адамға әсеріДиоксиндер  --  полихлорланған дибензодиоксиндер ... және ... ... полихлорланған дибензофурандар (ПХДФ) класына жататын улы химиялық заттектер. Диоксиндер мен фурандар химиялық, ... ... және ... басқа да салаларының қосымша ластағыш заттектері болып табылады. Олар сондай-ақ өнеркәсіптік және түрмыстық ... ... ... бар ... ... ... және т.б. ... кезде түзіледі. Өте тұрақты қосылыс болғандықтан (топырақтағы жартылай ... ... ... 10 жыл) ... ... өсімдікте, жануарда және адам организмінде жиналады. Қоршаған ортаға өнеркосібі дамыған елдерде ... ... ... ... ... ... жыл ... Диоксиндердің 1,5 т-ға дейін мелшері шығарылады. Диоксиндердің ... және ... ... бар ... анықталды. Шетелде (Германия, Швеция, Вьетнам, АҚШ және т.б.) ... адам ... ... зерттелді. Диоксиндер көбіне туудың төмендеуіне, ақыл-есінің дамуында ауытқулар бар балалар санының артуына, жаңа туған нәрестелердің арасында өлімнің өсуіне және т.б. ... ... ... АҚШ, ... Италия, Германия, Голландия және т.б. елдерде Диоксиндер проблемасы 1980 ... ... ... ... ... ... шешіледі. Қоршаған орта объектілеріндегі Диоксиндер мөлшері үнемі бақылауға ... ... түсу ... ... жөнінде шаралар қолданылады және т.б. ұғымы  -  құрамында хлор ... бар ... ... ... ... ... ... фурандардың және бифенилдердің үлкен тобының бұлай аталуы дұрыс емес. Терминдегі құрамдардың толық атауы мынадай  -  полихлорлы дибензо-пара-диоксиндер ... ... ... ... және ... ... (ПХБ). Көбіне  немесе  деген атаулар қолданылады. Бұл заттар адам организміне бірдей әсер ...  ... ... адам үшін бір ... енгізудің максимальді дозасы 0,1 - 1,0 мкг/кг. Диоксиннің өлімге алып келетін бір мезеттік орташа дозасы (ЛД50) дене ... 70 ... ... ... ... 1 мкг/кг (яғни, басқа синтетикалық улардың сәйкесінше дозаларынан әлдеқайда төмен) құрайды.Диоксиндердің қауіптілігі алғаш рет ... ... 70-ші ... ... ... 1994 жылы 30 шілдеде Сент-Луистегі (АҚШ, Миссури) ... ... ... ... Коммонер мынадай фактілер келтіреді: . деп аталатын топқа әртүрлі 1000 аса қосылыстар жатады. Олар ... ... ...  -  улылығы өте жоғары 2,3,7,8-ТХДД-дан улылығы орташа октахлордибенофуранға немесе ПХБ-ға ... ... бар ... ... ... ... үшін ... техникасы қолданылады). Диоксиннің химиялық құрылымының әртүрлі болуы атомдар саны мен галогендердің типіне, изомерияға қабілеттілігіне байланысты.ТХДД кристалдық зат, ... мен ... ... әсіресе хлорбензолда жақсы ериді. Суда ерімейді. Қоршаған ортаның обьектілерінде, ... ... ұзақ ... ... ... ... беріліп отырады.2,3,7,8-тетрахлордибензо-пара-диоксин (ТХДД, диоксин)  -  ең улы ... Бұл ... ... ... ... ... ... айырмашылықтары маңызды болып саналады (кесте). 2,4,5-трихлофеноксисірке қышқылы және трихлорфенол синтезі процесінде аралық өнім ретінде түзіледі.Жануарлардың түрлері үшін диоксин улылығыЖануар түріЛД50, ... ... ... 70Үй ... ... < 500Аламан 5000Ескерту: адам үшін ТХДД улылығы шамамен приматтарға ұқсас. 2,3,7,8 - ... ... ... шығу ... әр ... ... Мысалы, аламандар мен тышқандарда  -  15 күн; ...  -  30 күн; ... ... - 30-94 күн; ...  -  455 күн; адамда - 2120 күн (5-7 жыл) (Федоров Л.А., 1993).Диоксиндер  -  ... ... ... ... ... ауа мен суға ... ... кәсіпорындар мен целлюлоза-қағаз комбинаттары, әсіресе қоқыс өртеу заводтары. ... хлор ... ... ... температурада түзіледі. Аса жоғары емес температурада тек целлюлоза өндірісінде түзіледі. Олар өте тұрақты, ... 100000 ... ... ғана бұзылады. Голландиялық қоқыс өртейтін заводтардың нормасында: кем дегенде 6% ... ... ... ... 85000 С ... одан ... температурада жоқ дегенде 2 секунд ұсталып, шығарылатын диоксиндердің мөлшері 0,1 г/м3 көп болмауы қажет.Қоршаған ... ТХДД ... ... және ... ... ... ауа ... тарап су экожүйелеріне түседі. Ақпайтын суларда тұнбалар құрамында болып улар ондаған жылдар бойы сақталады. Топырақта ақырындап микробты деградацияға ... ... ... ... элиминацияға ұшырау (аластатылу) топырақтың қасиеті мен сол жердің климаттық-географиялық ... ... ... қоқыс өртеудің механизмі әрқалай. Мысалы, Голландияда емханадан шыққан ... ... ... жылына 4 г диоксид бөлінеді. Батыстың басқа елдерінде, АҚШ-та диоксиндер әлдеқайда көп бөлінеді. Диоксиндерді қолданудың биологиялық әсеріне ... ... ... ... кезіндегі химиялық қаруларды қолдануды келтіруге болады. Нәтижесінде қаншама тропикалық орман алқаптары құрыды. Американдық ... ... ... ... 2,4,5-Т ... ... кезінде аралық өнім ретінде қолданылатын диоксиндер қолданылды. Соғыста 91 мың тонна гербицид, оның 55 мың ... ... 170 кг ... ... 47 мг/кг дейін улы тетрахлордиоксин) диоксин болды. ... ... 1,6 млн ... ... ... 2 млн аса адам ... шекті. Бұл жергілікті халық үшін нағыз геноцид болды. Химикаттардың ... ... ... ... ... өзгеріп, организмге тән емес қимылдар пайда болды. Диоксиндер қан құрамында болмаса да  әсері жалғаса беретіні ... ... ... ... диоксинмен улану 20 жуық аурулар туғызады. Диоксиндер ең ... ... мен ... әсер ... 1999 жылы ... ... бойынша Лион комиссиясы, одан кейін US EPA диоксинді адам үшін ... деп ... US EPA ... ... ... ісік ... ... 1:1000 құрайды (мың адамнан 1 адам, ал  10 млн топтан  -  10 мың ... ... ... ... ... үшін I-TEF  ... ...  қолданылады. Фактор  -  бұл  анықтау үшін ... улы ... ... ... ... Бірлік ретінде 2,3,7,8-ТХДД улылық коэфициенті қабылданған. Қоспа үшін жалпы улылық эквивалентті улылық (ЭУ, I-TEQ) деп ... I-TEQ ... ... ... ... ... ... (ЭУ, I-TEQ) бойынша берілген сиыр етіндегі диоксин мөлшеріДиоксин түріКонцентрация, нг/кгУлылық ... ... ... (нг I-TEQ/кг)2,3,7,8-ТХДД0,01910,0191,2,3,7,8-ПнХДД0,0620,50,0311,2,3,6,7,8-ГкХДД0,4960,10,0501,2,3,4,6,7,8-ГпХДД1,1570,010,0122,3,4,7,8-ПнХДФ1,7830,50,8921,2,3,4,7,8-ГкХДФ4,8460,10,485Барлығы:                                                                                                                                      ... ... сиыр ... 4 ... 2 ... бар. Еттегі фуранның ПнХДФ концентрациясы диоксинге қарағанда көп (алайда диоксинмен салыстырғанда улылығы төмен). Еттің жалпы ... ең улы ... ... 1,5 ... тең. ... ... мөлшерінің нормасы 0,9 нг/кг тең. Бұл мысалда диоксин мөлшері нормадан асып кеткен.Адам ... ... ... ... ... түседі (біздің ел бойынша мәліметтер жоқ, батыс елдерде негізінен ет және сүт ... ... ... ... адам организміне түсудің шекті мөлшері әр елде әрқалай  -  дене ... 1-ден 200 ... ... ... ... ... адам салмағына шаққанда диоксиндердің тәуліктік дозасы  -  10 пкг/кг, судың ластану ...  -  20 ... ... ... ... адамдарға балықшылар мен балық өнімдерін көп жейтін адамдар, кейбір химиялық кәсіпорындар жұмысшылары, ... ... ... ... вьетнамдық шаруалар жатады. Диоксиндердің тамаққа түсу жолдарының бәрі белілі деп айтуға болмайды. Тамақтан басқа бұл химиялық ... адам ... ауа ... және ... ... ... ... сәйкесінше 2,2 және 0,8 пг). Тыныс алу жолы және тамақ арқылы организмге түскен диоксиндер ... ... ... ... көп ... ... ұлпаларда жинақталады. Мысалы, Вьетнамдағы химиялық соғысы аяқталған соң 15 ... соң ... ... ... ... ТХДД мөлшері Европа мен АҚШ-та тұратын адамдармен салыстырғанда 3-4 есе көп болған (Schecter et al., 1989).Токсикологиялық процесс ... ... ұзақ ... бойы ... байқалмайды. Кемірушілерге өлімге алып келетін у дозасы берілген соң удың ... үш, ... одан да көп ... созылады. Ірі жануарларда бұл кезең одан да ұзақ уақытты алады. Өткір уланудың өзі ... ... ... Әр түрге жататын биологиялық түрлерде токсикалық процестің жүру ерекшеліктері де әрқалай болады (кесте).Диоксинмен уланған әр түрге ... ... ... ... ... Теңіз шошқасыТышқан Тауық балапаныЕгеуқұйрық Хлор++----Салмақтың азаюы++++++Бауырдың қабынуы ++-+++Ісіну++-++-Тимус жұмысының бұзылуы(атрофия тимуса)++Диоксин әсерінің клиникалық көрсеткіштеріне ... ... ... ... адинамия, лимфопения, эозинопения, лейкоцитоз жатады. Кейінірек тері ... ... ... ... бауырдың қабынуы, жүйке жүйесі ұлпаларының қабынуы және т.б. байқалады.Диоксиндерден келетін негізгі қауіп олардың өткір улылығында емес  -  ... ... ... ұшырап биосфереге ұзақ әсер етуі. Диоксиндердің бір килограмм топыраққа бірнеше нанограграмм немесе литр суға ... ... ... ... ... алып келеді. Кейбір мәліметтер бойынша қазіргі таңда табиғатқа бірнеше мың диоксиндер бөлінген. Бұл соңғы ондаған жылдардағы биосферадағы ... ... ... генетикалық қор сапасының төмендеуіне, организмдердің иммундық жүйелерінің нашарлауына алып келуде. Бұрынғы Кеңес Одағынан ... ... ... ... ... диоксиндер эмиссиясын төмендететін арнайы мемлекеттік бағдарламалар бар. Осы заттардың қоршаған ... ... ... ... ... ... (The 1989 Combustion Directive) атмосфералық ауадағы мөлшерін (TEQ ... ... ... 1995 ... ... ... 614 граммнан 100 граммға дейін азайтуға мүмкіндік ... ... ... мен Жапонияда қабыыданған мұндай бағдарламалар (ал АҚШ-та 70-ші жылдары  Ұлттық бағдарламасы аясында қабылданған) адамзат ... ... улы ... ... ... ... ... қауіп тұрғанын көрсетеді.XX ғасырдың екінші жартысында хлорланған фенолдарды өндіру кәсіпорындарында 200-ден аса авариялар болып, ТХДД-ның атмосфераға бөлінуі байқалған. Ең ... апат ... ... ... 1976 г) ... ... 40 жыл ішінде өнеркәсіп орындарындағы апаттар нәтижесінде 1500 аса адам зардап шекті.Адам үшін ең ... ... ... мен ... ... ұзақ ... аз ғана дозасы созылмалы улануға, аллобиозға алып келетін заттар жатады. Бұлардың қатарына ең алдымен кейбір ... мен ... ... ... ... ... ... ароматты көмірсутектер тобына диоксин, дибензофуран, бифенил, бензол және т.б. ... ... ... ... ... жатады. Молекуласында оттегінің бір атомы бар галогенді токсиканттарды ... деп, екі ... ...  -  ... деп, ал егер заттың құрамында оттегі болмаса  -  бифенилдер деп ... ... ... ... ... ... ... бензолды сақиналардың құрамындағы сутегінің бір немесе одан да көп атомдарының орын алмастырады.сурет. Кейбір полициклді көмірсутектер молекулаларының құрылымыЗат ... ... бар ... ... ... ... ... (мысалы, ауыз суды хлорлау кезінде) түзілуі мүмкін. Басқа көздеріне жататындар: әртүрлі химиялық өнімдердің термиялық ыдырауы, ... ... ... мен басқа да қалдықтарды өртеу, металлургиялық өнеркәсіп орындары, автокөлік түтіндері, электр жабдықтарының жануы, ... ... және ... өнім ... ... ... (ПХБ)ПХБ  -  бұл инсектицидтер ретінде қолданылатын синтетикалық құрамында хлоры бар полициклді ... ... ... осы ... 1929 және 1977 ... ... ... өндірістік сауда белгісімен өндірілді. Мұнан басқа ПХБ электр жабдықтарын (трансформаторлар мен үдеткіштер, салқындатқыш сұйықтар) жасауда және ... мен ... ... жүйелерді майлайтын материалдар, тоқыма, қағаз, флуоресцентті лампалар, телеқабыылдағыштар және т.б. ... кең ... ... ... ... кең ... ... жоғары температураға төзімді, химиялық тұрақтылығына болуына және диэлектрлік қасиетіне байланысты. 70-ші жылдары зертханалық және табиғи жағдайда бұл заттардың қоршаған ортада, ... ұзақ ... ... ... ... ... ... дәлелденген. АҚШ-та 1979 жылы ПХБ өндіруге тиым ... ... ... ... бір ... ... көрсетілген. Теория жүзінде заттың 209 изомерінің болуы мүмкін. сурет. ПХБ молекуласының құрылымы. Хлор ... ... ... ... ... ... ... 3,5,3*,5*-тетрахлорбифенил құрылымы көрсетілгенИзомерінің құрылысы бойынша және тәжірибелік жануардың түріне байланысты өлімге алып келетін дозасы 0,5  - 11,3 г/кг құрайды. ... ПХБ ... мен адам ... ... бауыр және асқазан-ішек жолдары арқылы түсуі мүмкін. Өнеркәсіп орындарында негізінен тері қабаты арқылы, ал күнделікті өмірде лас ... ... ... ... ... ... зат бауырда, бұлшық еттерде жинақталып, одан майлы ұлпаға бөлінеді. Заттардың ұлпадағы таралу коэфициенті  -  ми : ... : ... ... 1 : 3,5 : 81 құрайды.ПХБ негізінен бауырда метаболизмге түсіп аралық өнім  -  ареноксид арқылы гидроксильді фенолды ... ... ... жылдамдығы изомердің құрылымы мен тәжірибелік жануар түріне байланысты. Приматтарға қарағанда иттер мен кемірушілерде ПХБ-ның зат ... ... ... ... Организмнен негізінен ішек, өт, несеп арқылы шығарылады. Изомерлерінің құрылысына ... ... адам ... шығу ... 6-7 ... 33-34 айға ... ... Токсикодинамика. ПХБ-ның адамға әсерінен тері қабатының паталогиясы немесе ... ... ... ... ... ластанған жерде ПХБ әйелдердің ұрпақ әкелу қабілетіне әсер етеді. Нәтижесінде мерзімінен бұрын босану, туылған нәресте салмағының аз ... ... ... ... ... ... байқалады. ПХБ-ның мутагенді әсері бар екені туралы мәліметтер көп. Жануарларға жасалған тәжірибелерде ... ДНҚ ... ... ... ... бары ... Алайда адамда мұндай токсикалық әсер расталмаған. Хлорланған бензолдар (ХБ)Хлорланған бензолдар  -  бұл ... ... ... ... ... пестицидтер ретінде қолданылатын химиялық қосылыстар тобы. Хлорланған бензолдарды сутегі атомдары 1 - 6 хлор ... орын ... ... ... ... ... ... (сурет).сурет. Гексахлорбензол молекуласының құрылымыӘдетте заттың әсеріне адамдар өндірістік жағдайда ұшырайтын болғанымен, соңғы кезде заттардың үлкен мөлшері қоршаған ортадан: ... ... ... ... ... ... Молекуланың хлорлану дәрежесі неғұрлым жоғары болса, соғұрлым суда ерігіштігі, заттың ұшпалы (летучесть) болуы төмендейді. Хлорланған бензолдар  -  ... ... ... адам мен ... ... ... ұшырауға қабілетті. Жануарларға жүргізілген тәжірибелерде организмге түскен заттар ... ... ... ... ... стадиясы арқылы хлорланған фенолдарға дейін өзгереді. Заттың адам адам организмдегі метаболизмі зерттелмеген. Хлорлы бензолдың әсеріне ұшыраған ... ... ... ... ... ... ... алған ауадан анықталған. Бұл заттар адам организмінде 15 жылға дейін (Burton, Bennett, 1987) сақталады деп есептеледі. ... үшін ең ... ... ... мен ... ортада ұзақ сақталатын, аз ғана дозасы созылмалы улануға, аллобиозға алып келетін заттар жатады. Бұлардың қатарына ең алдымен кейбір ... мен ... ... ... ... Диоксиндердің шығарындыларының тең жартысы қалдықтарды жағу зауыттары мен медициналық қалдықтарды жағу нәтижесінде таралуда. Диоксиндердің атмосфераға таралуын орман ... ... ... ... ... ... ... отыр. Ресейде диоксиндердің негізгі көзі ретінде металлургиялық, химиялық және мұнай-химиялық өндіріс орындары, целлюлозаны ... хлор ағын ... ... комбинаттары есептеледі.  Адам ағзасына диоксиндер азық-түлік ретінде жануарлардың өнімдерінен келеді. ТХДД мен ТХДФ ... ... ... ... ... сиыр ... 0,52 ... шошқада  -  0,25 және тауықта  -  0,35 ... ... ... 0,48; 0,26 және 0,19; ... және ... ...  -  8-10 ... Адам ағзасына диоксиндердің тәуліктік қосынды келіп түсуі Германияда 79 пг (пикограмм  -  10-12), Жапонияда  -  63, ... -92, ал АҚШ  -  119 пг тең. ... ... ... ... ... және сүт ... кездескен. Диоксиндер көп мөлшерде сиыр сүтінде кездеседі. Негізгі көзі болып тамырлар мен түйнек жемістілер, яғни ... ... ... ... жиналады. ІV.Пайдаланылған әдебиеттер:2. http://www.inform.kz/kaz/article/23441593. http://zhasalash.kz/suhbattar/4485.html4. http://magister.kz/referat/show/6734/83/1  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік стрессордың әсері12 бет
Күкіртсутектің мұнай құрамы27 бет
«Балықтар арқылы адамға жұғатын аурулар»40 бет
Адамға байланысты фразиологизмдердің этнолингвистикалық сипатын оқыту23 бет
Адамға қарсы жасалатын қылмыс12 бет
Адамға қатысты түсініктер: индивид, жеке тұлға, даралық ұғымдарындағы көлемдік және мазмұндық айырмашылықтар жайлы6 бет
Екі адамға арналған романтикалық кештің ас мәзірі21 бет
Есінен танған адамға, жарақаттанған кездегі алғашқы жәрдем және диагностикасы7 бет
Жеке адамға қарсы қылмыстардың құқықтық сипаттамасы24 бет
Жеке адамға қарсы қылмыс33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь