Классикалық ғылымның дағдарысы. XIX-XX ғасырлардағы бейклассикалық ғылымның қалыптасуы және даму кезеңдері. Позитивизмнің бірінші толқыны. О.Конт, Г.Спенсер, Дж.С.Милль, Э.Мах

1 Классикалық ғылымның дағдарысы. XIX.XX ғасырлардағы бейклассикалық ғылымның қалыптасуы және даму кезеңдері.
2 Позитивизмнің бірінші толқыны. О.Конт, Г.Спенсер, Дж.С.Милль, Э.Мах
ХХ ғасырда барлық елдерге тән экономикалық, саяси-әлеуметтік, рухани өзгерістерге байланысты қоғамдық өмірдің күрделенуі, ғылыми- техникалық және технологиялық революцияның одан әрі тереңдеп өрістеуі, әмбебаптық (глобальдық) проблемалардың шиеленісуі, көптеген социалистік елдерде тоталитарлық режимдердің қалыптасып-қирауы, бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардың салдары т.б. Осылар сияқты маңызды оқиғалар, жалпыадамзаттық өркениеттің (цивилизация), мәдениеттің және адамдар тағдырының бүгінгісі мен болашағы туралы бұрыннан қалыптасқан концепцияларын басқа методологиялық қағидалар негізінде қайта қарап, кей жағдайда, түбегейлі өзгерген философиялық ой тө”ірегінде қалыптасқан жүздеген философиялық ағымдар мен мектептер дүниеге келді. Солардың бірі – неопозитивизм еді. Неопозитивизм философиялық ағым ретінде 1922 жылы құрылған вена үйірмесінің қызметімен байланысты дүниеге келді. Ол өзінің даму сатысында 3 кезеңнен өтті.
Біріншісі ХІХ ғасырдың 30-40 жылдары қалыптасқан Огюст Конт (1798-1857 ж), Джон Стюарт Милль (1806-1873 ж.) және Герберт Спенсердің (1820-1903 ж.) Позитивистік ілімдерімен тікелей байланысты. Олардың ілімдері бойынша, ғылым ешқандай философияға мұқтаж емес, сондықтан ол философияның пайдасыз, өздеріне өздері қайшы келетін идеяларынан арылуы қажет. Ал денелер мен құбылыстардың мәні мен шығу себептерін шешемін деп, шеше алмай, қарама-қайшылыққа толған бұрынғы философияның орнына, жаңа позитивистік (шынайы, нағыз, дұрыс деген мағынада) философия жасау керек. Оның негізгі міндеті – сезімдік тәжірибелердің (объективтік нақтылықты емес) деректерін жүйелеу, ғылымдардың нәтижесін тұжырымдап жалпы қорытындылар жасау.
Неопозитивизмнің екінші кезеңі ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында қалыптасқан эмпириосыншылдық (Э.Мах, Р.Авенариус, Богданов, Базаров т.б.) Ілімімен байланысты. Эмпириосыншылдар позитивистердің ғылымды философиядан бөліп алу идеясын ары қарай жалғастырып, философияның мақсаты - ғылыми деректерді тұжырымдап қорытындылар жасау емес, таным теориясының ғылыми нұсқасын жасау, себебі материализм мен идеализм негізінде қалыптасқан таным теориясы объективті нақтлықты шынайы түрде танып білуге мүмкіндік бермейді. Сондықтан жаңа таным теориясы мынадай қағидаларға сүйенуі керек: объективті нақтылық дегеніміз “бейтарап” түйсіктердің, элементтердің (бөлшектерді”) комплексі (жиынтығы). Егер бұл “элементтерді” бір-біріне қатынаста қарастырсақ (мысалы, түр мен бояу), онда олар физиологиялық (физикалық) құбылыс, ал оларды аам түйсінуіне байланысты қатынаста қарасақ, онда олар психикалық құбылыстар болады. Оларды адам өз санасына қондырады, осы себептен олар адамны” шын түйсіктері сияқты болып көрінеді.
1. Бурова Е.Е., Карабаева А.Г., Кириллова Г.Р. Введение в философию и методологию науки (оқу қүралы). Алматы,1997
2. Косиченко А.Г. Философия и методология науки (Аспиранттар мен магистрлерге арналған курс бойынша оқу қүралы). Алматы,1997
3. Методы научного познания. Алматы: Ғылым,1996
4. Кохановский В.П. Философия и методология науки. Ростов-на- Дону,1999
5. Философия и методология науки.Для аспирантов и магистрантов/Под.ред. К.Х.рахматуллина и др. Алматы,1999
        
        Классикалық ғылымның дағдарысы. XIX-XX ғасырлардағы бейклассикалық ғылымның қалыптасуы және даму кезеңдері. Позитивизмнің бірінші толқыны. ... ... ... ... ... барлық елдерге тән экономикалық, саяси-әлеуметтік, рухани өзгерістерге байланысты қоғамдық өмірдің күрделенуі, ... ... және ... ... одан әрі ... өрістеуі, әмбебаптық (глобальдық) проблемалардың шиеленісуі, көптеген социалистік елдерде тоталитарлық режимдердің қалыптасып-қирауы, бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардың салдары т.б. ... ... ... ... жалпыадамзаттық өркениеттің (цивилизация), мәдениеттің және адамдар тағдырының бүгінгісі мен болашағы туралы бұрыннан қалыптасқан концепцияларын басқа методологиялық қағидалар ... ... ... кей жағдайда, түбегейлі өзгерген философиялық ой тө"ірегінде қалыптасқан жүздеген философиялық ағымдар мен мектептер дүниеге ... ... бірі  -  ... еді. ... ... ағым ... 1922 жылы ... вена үйірмесінің қызметімен байланысты дүниеге келді. Ол өзінің даму сатысында 3 кезеңнен өтті. Біріншісі ХІХ ғасырдың 30-40 жылдары қалыптасқан ... Конт ... ж), Джон ... Милль (1806-1873 ж.) және Герберт Спенсердің (1820-1903 ж.) ... ... ... ... ... ілімдері бойынша, ғылым ешқандай философияға мұқтаж емес, ... ол ... ... өздеріне өздері қайшы келетін идеяларынан арылуы қажет. Ал денелер мен құбылыстардың мәні мен шығу ... ... деп, шеше ... ... толған бұрынғы философияның орнына, жаңа позитивистік (шынайы, нағыз, дұрыс деген ... ... ... ... Оның ... ...  -  ... тәжірибелердің (объективтік нақтылықты емес) деректерін жүйелеу, ғылымдардың нәтижесін тұжырымдап жалпы қорытындылар жасау. Неопозитивизмнің екінші кезеңі ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ... ... ... эмпириосыншылдық (Э.Мах, Р.Авенариус, Богданов, Базаров т.б.) Ілімімен байланысты. Эмпириосыншылдар позитивистердің ... ... ... алу идеясын ары қарай жалғастырып, философияның мақсаты - ғылыми деректерді тұжырымдап қорытындылар жасау емес, ... ... ... ... ... себебі материализм мен идеализм негізінде қалыптасқан таным ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейді. Сондықтан жаңа таным теориясы мынадай қағидаларға сүйенуі керек: объективті нақтылық дегеніміз "бейтарап" ... ... ... ... ... Егер бұл ... ... қатынаста қарастырсақ (мысалы, түр мен бояу), онда олар физиологиялық (физикалық) құбылыс, ал оларды аам түйсінуіне байланысты қатынаста қарасақ, онда олар ... ... ... ... адам өз ... қондырады, осы себептен олар адамны" шын түйсіктері сияқты болып көрінеді. Неопозитивизмнің үшінші, қазіргі кезеңгі сатысында б.рассел (1872- 1970 ж.), Л. ... ... ж.), М. Шлик ... ж.), Р. ... ... ж.), А. Айер ... ж.), ... т.б. ілімдерінің 107 арқасында "логикалық позитивизм", кейінірек "семантикалық позитивизм" (терминдердің маынасын талдау), ал оның ... ... ... ... ... тілің сөздік айтылуын анықтау) т.б. Сол сияқты неопозитивистік ағымдар дүниеге келді. Логикалық позитивизмнің өкілдері өздерінен бұрынғы ... ... ... "философия шешілмейтін қарама-қайшылыққа толы ілім" деген көзқарастарын әрі қарай дамыта отырып, ол ... ... ... ... ... т.б. ілімдерде) шын мәнінде ешқандай ғылыми маңызы жоқ "жалған ... ... ... деп ... Себебі, философия теориялық көзқарастарды" жиынтығы емес, ғылымның логикалық - синтаксистік, семантикалық және тіл талдаудан тұратын және осылай алған ... ... ... ... ... бөлуге талпынатын, оның адамның санасынан тыс өз-өзінен қалай өмір сүретінін білуге үмітті ... ... мен ... ... Демек, қазіргі философияны" міндеті "метафизикалық" (философиялық) ұғымдар мен сөйлемдерден арылу (б.рассел). Неопозитивистер қандай да ... ... ... ... ғылыми емесиігін ажырату үшін "верификациялау" (сезімдік тәжірибелер мен салыстыру арқылы тексеру) қағидасын қолдануды ұсынды. Бұл қағида ... егер ... ... немесе логикалық сараптау арқылы верифиуацияланса (дәлелденсе, немесе терістелсе) онда олар ғылымға жатады да, қалғандары ... ілім ... ... Ал ... өзі екі ... болады: біріншісі  -  логикалық- математикалық, екіншісі  -  эмпирикалық сөйлемдерден құралатын ғылымдар. ... ... ... ... тексеруге болмайды, себебі олар объективтік нақтылық туралы білім ... ... олар ... ... ... ... ... тіркесі болғандықтан, олардың заңдылықтары, ережелері ақиқат та, жалған да емес. Сондықтан да олар конвенсионалистік ... ... ... ... "2х2=4" ... сөйлем тавтологиялық сөйлемге "4=4 деген" саяды. Бұл тектес сөйлемдер ғылыми теорияны" бейне бір логикалық ... ... ... ... ... ... деп  -  тәжірбе арқылы верификциялауға (тексеруге) болатын, сезім арқылы қабылданған деректерді айтамыз. Эмпирикалық сөйлемдердің бәрі бірдей ақиқат бола ... ... тек ... ... ... ғана ... "хаттамалық сөйлемдер" - ғылымдардың эксперимент жүріп жатқан кезінде нақты болған жағайларды айқындап жазып қоюы. Бұл сөйлемдерде, неопозитивистердің ойынша, болған ... сол ... ... ... ... субъективтілік пікірінсіз, объективті тұрғыда берілген, сондықтан, тек солар ғана ... ... ... ... түсініктемесінсіз алынған деректер негізінде жасалған қорытындылар, тұжырымдар, теориялардың заңдылықтарсыз болмайтыны белгілі. Ал, бұл аталған сөйлемдерге "верификациялау" ... ... ... осы ... заңдылықтар негізінде өмір сүретін барлық енелерді тексеру. Ғылыми 108 ... ... бір топ ... тән ... болғандықтан, ал эксперимент топқа емес, жеке денелерге ғана қойылатындықтан, верификация қағидасы шексіз процеске айналады. Бұл қайшылықтан құтылу ... ... ... ... ... ... алып тастау керек (витгенштейн), немесе олар таным үшін ешқандай да маңызы жоқ формальды ереже ... ... ... (шлик) деген қорытындыға келді. Кейінірек келе, поппер верификациялау қағидасының орнына фальсификациялау (жоққа ... ... ... Бұл қағиданың негізі етіп, белгілі бір жағдайда теориялар, заңдылықтар, тұжырымдар ... ... ... ... ... мүмкіндігі алынған. Бұл жерде тағы да қайшылыққа тап боламыз. Әңгіме мынада, егер ғылыми теориялар, заңдылықтар ... ... ... ... ... ... ал, егер олар ақиқат болса ше? Верификациялау және фальсификациялау қағидаларының осындай кемшіліктерін байқап, карнап ... ... ... емес, тек белгілі бір бөліктерін тексеру керектігі туралы идея ұсынды. Басқаша айтқанда, ғылыми деректерді толық тексермей-ақ, оның дұрыс, немесе ... ... ... ... ... ... ... ғылыми сөздердің ақиқаттығын тексеретін жаңа қағида  -  ... ... ... ... Бұл принцип бойынша барлық денелер мен құбылыстар бір-бірімен тығыз байланыста болады, ... ... ... ... ... ... жүйесіне енген басқа сөйлемдермен қарама-қайшы келмей, қаншама ... ... ... ... ... барлық позитивистік бағыттағы ілімдерге тән ортақ тұжырым: барлық мәнділіктің түпнегізін ... ... ... тән ... ... ... ... ұмтылған метафизика (бұрынғы философия) шын мәнінде өзі қойған мәселелердің ... де ... ... шеше ... ... ол өз орнын ғылыми тілді жан-жақты зерттеумен айналысатын басқа философияға (позитивизмге) жол беруі керек. ХІХ ғасырдың үшінші ширегінде пайда ... ... ... ... ... ... ... 20 жылдары М.Шелер (1874-1928 ж.) Мен О.Шпенглерді" ... ж.ж.) ... ... ... және тағдыр", "европаның құлдырауы" және басқалардың ілімдерінің арқасында қазіргі иррационалдық (ақыл жетпейтін) философиялық ағым ... ... ... ... ... ... "қатты денелерге" және дерексіз ұғымдарға сүйенген рационалды (ақыл-ой) таным өзгермелі, нақты, тұрақсыз жеке "өмірді" ... ... ... ... ... себебі оны бөлшектеп, оныңүздіксіз қозғалысын тоқтатады. Ал шын "өмірді" танып-білудің бірден-бір ... көзі  -  ... ... ... ... ... адам ... одан тыс көптеген заттар әлемі қарсы тұрады. Олардың әрқайсысы өздеріне тән ... ие, ал бұл 109 ... ... өмір сүру және ... сияқты эмпирикалық заңдылықтарынан жоғары тұрады. Осы тұрғыдан алғанда философия ауқымы жағынан кең мәнділікті ғана ... өте ... ... ... ... ... ... процестердің дамуы иррационалдық "өмір екпіні", "опат болуды күту" т.с.с. Күштермен бағытталады. Мысалы, батыс мәдениеті ... ... ... бір ... ... ... (опат болуына) аяқ басты (о.шпенглер). Бұл қозғалыс тыныштықсыз, зорлықпен, тасқын сияқты қатты екпінмен, ... ... ... ... ... ойлануға қорқып жақындап келеді (Ницше). Иррационализмнің кейбір идеяларын одан әрі қарай жалғастырған  -  ХХ ... 20 ... ... ... ... ... ... С. Кьеркегор (1813-1855), М. Хайдеггер (1889-1976 ж.), К. ... ... ж.), Ж.П. ... (1903-1980 ж.), Г. Марсель (1889-1973), Л. Шестов (1866-1938 ж), Н.А. Бердяев (1874-1948 ж) т.б. Экзистенциализм (өмір сүру), тіршілік ету философиясы өз ... дат ... ... адам - өз ... себепкері, өзінің ауыртпалығын өзі көтеруші және өзі сияқты жекеленген, бірақ құдіретті құдайдың алдында қорқып тұратын тіршілік иесі деген ілімінен алады. ... ... Ф. ... мен Э. ... ... де зор әсер ... ... өзі үш түрлі бағыттағы ілімдерден құралған. Біріншісі, хайдеггердің болмыс туралы ... ... ... экзистенциализм антологиясы. Болмыс материалдық құбылыс емес, ол өзінің әмбебаптық жалпылығынан туындайтын белгісіз бірдеңе. Адам оны ... ... ... ол ... күйзеле ойлайды, түсінуге тырысады, сөйтіп, ол адамның мән-мағынасына айналады. Демек, ... ... ... ... ... адам ... туралы мәселелерге ауысады. Екіншісі  -  К.Ясперстің нұрландыру идеясы. Ол болмыстың мәні туралы сұрақтарды шешілмейтін сұрақтар деп ... бар ... адам ... ... өмір сүру ... және оның ... ... трансценденцияға қатынасын айқындауға аударады. Үшіншісі  -  экзистенциализм ұғымын бірінші қолданған жан Поль Сартрдың ілімі. Экзистенциализм "өмір философиясындағыдай" жалпы ... ... ... бар ... ... жеке ... - ... (өмір сүрудің қарапайым нақтылығы), "адамның өмірі сүруі" сияқты мәселелер тұрғысынан қарастыруға жұмсайды. Экзистенция ешқашан зерттеу ... бола ... ... ... ол ...  -  жеке ... болғандықтан, сол себепті жалпы мәнділікке ұмтылмайды; екіншіден, экзистенция  -  ... ... Олай ... біз оған ... ... ... ... қарай алмаймыз (К.Ясперс). Өмір сүру дегеніміз  -  адамдардың біріккен (қосылған) болмысы. Шынайы өмір сүру ...  -  ... ... ... байланысты, өз басының сезімі мен тілегінің, сенімі мен ... ... мен ... өз қамы мен ... жиынтығы негізінде іс-әрекет жасаған адамдарды" 110 экзистенция ретінде тіршілік ... Адам ... ... қағидасы - "дүниенің қасында болу". Бұл жердегі "дүние" адамны" қамдану өрісі  -  еңбек әлемі, ... ... ... ... ал ... - ... ... деген мағына береді. Адам өз ортасымен біте ... ... ... ... да оны ... бөлек қарастыруға болмады. "дүниенің қасында болу" адам ... осы ... ... ... сүру тәсілі, адам болмысының категориялары) және трансценденциясы (хайдеггерше  -  шектен шығуы). Демек, тәжірибе жете алмайтын нақтылық пен "біріккен ... ... ... ... ... ... ... жоқ, себебі "басқалар" (қоршаған орта т.б.) "менімен" бірге өмір сүреді. Адамның шынайы тіршілігі - "уайымдау". Бірақ кез-келген "уайымдау" ... адам ... ... еткенде, қуанғанда, өз білімін тере"деткенде т.б.) "өмір сүру" емес, ... ол  - ... өмір ... ... өмір ... ... ... қасиеттері, даралығы жоғалады. Нағыз "өмір сүру" олардан және "іштегі сыртқы әлемнен" (сыртқы әлем туарлы оқу, тәжірибе арқылы ... ... ... ... ... ғана ... Ал шын ... "өмір сүру" үшін өлімге тікелей қарау керек, яғни өзіне өлім хақ екенін түсініп, қорқыныш ояту қажет. Құдайдың, "ештеңесі жоқ мәнсіздіктің" ... ... ... ... ... ... ... алмауыңнан қорқыныш пайда болады (сартр), олай болса, ол еш күмәнсіз, мүмкін болатын болмыс. Осындай қорқыныш қана адам ... ... оны ... жеке ... ... және ... жетелейді. Демек, қорқыныш адам тіршілігінің негізгі қасиеті, ал оның негізгі құрылымы - ... жеке ... ... ойлау. Ал басқалардың қамын ойлау, олармен бірге болу  -  жалпы қамдануға жатады. Адам "сыртқы әлемде" жүргенде қорқыныш ұмытылады. Шын ... ... әлем ... адам ... ... уайымдарының экстериоризациялануы (іске асырылуы, нақтылануы). Қорқыныштардың ішіндегі - өлімнен қорқу туа ... тән ... ... Ал ... дегеніміз болашақтың өзі, ол арқылы тіршілік өзіне қайтып келеді. Сөйтіп, болашаққа ... ... ... бетіне қарау болып шығады. Осыдан келіп, тіршіліктің уақытша, тарихи және шектеулі сипатта екендігін түсінеміз. ... шын ... ... тек ... ... ... ғана ... аламыз. Менің өлуім хақ екенін түсінуім, менің қасіретте болуым, менің күресуім, менің жағдайларға тәуелділігім, менің сөзсіз күнәлілігім  - бұлардың бәрі де ... ... ... ал оны ... өзгертеміз деп тырыссақ та, олар өзгерместен, сол күйлерінде қалады. "шекаралық жағдай" адам ... ... ... ... аяқталғандығын біліп-түсінуге көмектеседі. Қысылтаяң жағдайда, өлім қаупі туғанда т.с.с. өзінің рөлін, ... ... шын ... ... ... Мысалы, өлім қаупінің қас-қағым сәтінде адамның шын мәні ашылады, айталық, соғыста оның батыр немесе қорқақ екені анықталады. 111 ... жеке ... ... ... қатынастарға) салыстырмалы түрде тәуелді екенін мойындайды. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... олар өзара байланысқа түседі. Бұл байланыс "басқалармен өмір сүру коммуникациясың деп аталады. Коммуникация үстемдік ... және ... ... ... ... ... байланысқа ұмтылуы коммуникация алдындағы үреймен, оның мүмкіндігіне шүбәланумен т.б. Сөзсіз ұласады. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... бола алмайды. Еркін болу үшін, ол қоршаған сыртқы ... және ... ... ... ... құтылып, өзіне өзіні" мақсаты мен іс- әрекетінің себептерін айқындауы керек. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... еркін таңдау. Бостандықтың тағы бір көрінісі ол  -  жауапкершілік. Туғанынан еркін болуға жаралған адам, ... ... ... өз ... ... ол жалпы әлем үшін де, болмыс тәсілі ... өзі үшін де ... ... ... болмысқа қарама-қарсы "иемдену" ұғымын да қарастырады. Мен иемденген заттар мені де билейді, жалмайды (Г.Марсель). Ал, адамды меншіктің, ... ... ... ... ... ... Бұл ... марсель қарама-қайшылықты" қайнар көзі адамның өз твабиғатында дей келіп, одан шығу жолы  -  ... ... ... қала берді иеленуді болмыс деңгейіне дейін көтеретін дінде, өнерде және философияда жатыр деп есептейді. Ал ... ... ... ... әлемдің зерттейтін болғандықтан, бізге ақиқат білім бермейді, керісінше, олардың ашқан жаңалықтарының салдары адамзаттың білмегендіктен қорлық көріп отырған жоқ, ... көп ... ... ... ... Осы ... философиялық ағымдардың ішіндегі кең тараған философиялық ілімдерінің бірі  -  ... ... ... ... М.Грабиан, Г.Мангер, И.Гейзер, Г.Гундлах т.б.) Бұл ілімнің негізгі қағидасы фома аквинскийдің кейбір ескірген тезистерін қазіргі заманның талап-тілегіне ... ... ... ... ... ... "дамыту". Бірақ томизмнің негізгі мазмұны - құдай ең жоғары болмыс, ал денелер әлемі оның іс-әрекетінің нәтижесі, ... ... т.б. Діни ... ... ... Егер фома ... ақиқаттар сенім ақиқатына қайшы келе алмайды десе, қазіргі неотомистер бұ лпікірді әрі қарай өрбітіп, сенім мен ақылдың (бұл ... - ... ... ... ... үйлесімділігі концепцисы тұрғысынан алғанда, ақыл өзінің пайымдауларында сенімге қайшы келгенге дейін еркін қалады деп тұжырымдайды. ... ... ... пікірінше, философия ғылымға тәуелсіз болғанымен, діни қағидаларға ... ... ... Ал ғылым жалпы көзқарастық проблемаларды көтеріп шеше алмайтындықтан, философияға да, дінге де кері әсер ете ... ... ... ... діни ... ... негіздеу, дәлелдеу үшін жаратылыстану ғылымдары жетістіктерін пайдалануға кет әрі емес екендіктерін жасырмай айтады. 112 ... ... ... оның ... жаратушы күш екендігін дәлелдеу үшін "әлемнің жылылық өлімі" теориясын, өмір мен психиканы ғылыми тұрғыдан түсіндірудегі ... ... ... ... ілімінің бастау түсінігі  -  болмыс. Ол мбебап жалпы түсінік болғандықтан тек тавтологиялық тұрғыдан ғана ... ... Ең ... ... - ... ал ... ... осы құдайың өз бейнесіне қарай отырып жаратқан болмыстары. Сондықтан бұл ... өмір сүру ... өмір ... ... ... ... Болмыс туралы ілімін әрі қарай нақтыландыру үшін неотомистер аристотельден ... ... және ... ... ... және акт ... ұғымдарын қолдайды. Енжар мүмкіндік актіні" шын мәніндегі шектелуін көрстеді, өйткені мүмкіндіктің өзі кез-келген шектелген болмысың ... ... ... ... ... акт") ... иелері дегеніміз мүмкіндік пен актінің ұштасуы. Акт мен потенцияның ... ... мән және ... ... ... асатын потенция), субстанцмя және оның қасиеттері (акциденция), ... ... ... ... басқаша айтқанда потенцияның нақтылануы) т.б. категориялар қолданады. Неотомистер табиғаттың барлық құбылыстары материя мен формадан (түр) тұрады, бірақ форма ... ... ... ол ... ... ... ... деген гилеморфизмдің көзқарасты (гиле  -  материя, морфа  -  форма) уағыздайды. Этикалық мәселелерге тоқтала келе, ... адам үшін ... ... ... оның ... және ... болмысқа - құдайға дейін жоғары көтерілуі. ХХ ғасырдың 60-70 жылдарында жаңа философиялық ағымдар структурализм, сыни ... ... ... алдыңғы шепке шықты. Структурализм (К.Леви  -  Стросс, Ж.Лакан, ... ... Бұл ... ... әлуметтік нақтылықтың, адамның ойлау жүйесінің әмбебаптық құрылымдарын (структурасын) айқындау арқылы жалпы философиялық тұжырымдар жасау және осы ... ... ... ... ... ... әр ... халықтардың, тайпалардың аңыз, ертегілерін, мифтерін зерттей келе, кез-келген бір миф жер жүзінің әр аумағында ешқандай айна ... ... ... олай ... ... ... әр халықта белгілі бір логикаға бағынады деп ой қорытады. Ғылыми ойлау да осы ... ... ... ... ... ... құрылымдық тәсілдің негізінде кез-келген зерттеп отырған құбылыстарды өзгерткенде, олардың құрылымының (олардың қатынастарының жиынтығы ретінде) бір қалыпты болатындығын мойындау ... Оның ... ... ... "скелет" болмайтын кейбір бөлшектерін, т.б. өзгерту арқылы бір объектіден екіншіні, екіншіден үшіншіні т.с.с. Алуға болатын ережелер жиынтығы. ХХ ғасырдың 40 ... ... ... ... ... ... ... (тіл туралы ілім), антропологияда, психологияда, 113 социологияда, кейінгі кезде филосоиялық әмбебаптық тәсіл ретінде қолданылып жүр. Сыни рационализм (К. ... И. ... П. ... ... ... даму мәселелерін талдай отырып, қандай болмасын ғылыми білімнің болжамды бағытта болатынын ... ... ... ... ... ... әр ... ғылыми теория типтерінің өзара үздіксіз сыни пікірталастары. Білімнің өзі субъективті сипатта болғандықтан, ақиқаттың өзі де ... ... ... ... ... ...  -  ... сын. Герменевтика (Э. Бети, Г.Г. Гадамер, М.Ландман) талдау жасау (түсіндіру) және ... ... ... ... ... көне ... ескерткіштерді саналы түрде түсіну негізінде қалыптасқан тіл туралы ғылымның ... ... ... дүниеге келіп, ХІХ ғасырда шлейермахердің, бильтейдің ілімдерінің арқасында рух туралы ғылымның тәсіліне айналды. Хайдеггер герменевтика деп өмір сүру ... ... ... ... ... деп рух ... ғылымның мәселелер өрісін ғылыми тұрғыдан түсінуді айтады. Бұл жерде түсіну  -  сананың сыртқы және ішкі әсерлер ... ... ... субъектінің солар туралы түйсінуі мен мазмұнының шынайы екеніне күмән келтірмеуі. Ғылыми ... ... ... ... мәні ... Қазіргі кезеңдегі герменевтиканың өкілдері оны тек саяси әлеуметтік ғылымдардың тәсілі деп ... ... ... бір ... ... ... адам болмысын түсіндіруге болатын әмбебап әдіс деп қарастырады. Осыдан келіп, олар түсіну проблемаларын философияның негізгі мәніне ... ... ... ... мән ... ... Сөйтіп, герменевтика өкілдерінің пікірінше, философияның пәні адамдардың қатынасы ретінде түсінілген адамдар әлемі ... ... ... тек ... атынастарда ғана адамдардың күнделікті өмірі өтіп жатады, мәдени және ғылыми құндылықтар туындайды. Ал, қоғамдағы ... ... ... ... ... болып жатқан құбылыстар. Жалпы алғанда, аталған философиялық ілімдер, әр қайсысы өз қағидалары тұрғысынан ... ... ... шешу ... ... қазіргі кездегі ғылымдар қолданып отырған жаңа тәсілдерді түсініп, осыған орай соны мәселелер көтеріп, философия тарихында өзіндік із қалдырып ... ... ... Осы ... ... ... шығыс елдерінде дамып отырған философиялық бағыттардан кең көлемде байқауға болады.Пайдаланылған әдебиеттер:1. Бурова Е.Е., Карабаева А.Г., ... Г.Р. ... в ... и ... науки (оқу қүралы). Алматы,1997 2. Косиченко А.Г. Философия и методология науки (Аспиранттар мен ... ... курс ... оқу ... ... ... научного познания. Алматы: Ғылым,19964. Кохановский В.П. Философия и методология науки. Ростов-на- Дону,19995. Философия и методология науки.Для аспирантов и ... ... и др. ...  
        
      

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
Дағдарыстан шығу жолдары3 бет
Дағдарыстық күйлер және посттравмалық бұзылыстар жайлы3 бет
Отбасы дағдарысы5 бет
Психикалық дағдарыс4 бет
Экологиялық дағдарыстар15 бет
Экономикалық дағдарыс15 бет
16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы37 бет
1960 ж. екінші жартысы - 1980 ж. бірінші жартысындағы Қазақстан5 бет
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь