Ортағасырлық Батыстағы ғылыми таным. Ойлаудың логикалық нормаларын зерттеу

Құлиеленушілік қоғам күйреп, оның орнына батыс европа елдерінің қай-қайсысында да феодалдық қоғамдық қатынастар қалыптасып, христиан дінінің кең етек алып, тарауына байланысты “шіркеу әкейлері” мен “пұтқа табынушылар” философиясының арасындағы мәмлеге келмес күрестің өрбу деңгейіне байланысты ортағасырлық философияны негізгі үш кезеңге бөліп қарастырады. Біздің заманымыздың ІІ ғасырынан бастап, алғашқы христиандық ойшылдардың ілімдерін жинақтап, кейін алолегетика (қорғау) деп аталып кеткен діни-философиялық бағыт пайда болады. Негізгі өкілдері: юстин мученик (100-167 жж), тациан (ІІ ғ. Екінші жартысы), тертуллиан квинт септимий флоренс (160-222 жж) т.б.б олар өз ілімдерінде христиан діні ежелгі грек философиясы сияқты жалпыазамат алдында тұрған маңызды да күрделі мәселелерді көтеріп, оларға ежелгі грек философтарынан гөрі тереңірек, ауқымды және ұтымдырақ жауап береді, сондықтан да оларды христиан дініне сенбейтін билеушілер мен ғалымдардың сынауы негізсіз деген пікірді басшылыққа ала отырып, жаңа грек философиясының орнына боасатын христиандық діни-филослофия жасауға бар күштерін салды. Барлық нақтылықтың денесі бар. Құдай – нақтылық. Демек, құдайдың да денесі бар. Жалпы нақтылық уақыттық бастамасы жоқ (тертуллин). Осы тұрғыдан апологеттер платоншылар мен гностиктердің тән және жан туралы ілімдерін сынға да алады. Апологеттердің христиан дінінің өнегелік қағидаларының артықшылығын ескере отырып, оны мемелекеттік дінге айналдыру қажет деген идеясы, құдайдың мәні мен табиғаты, әлемнің жаратылуы, адам табиғаты және өмір сүру мақсаты туралы көтерген мәселелері ортағасырлық философияның келесі сатысы – патристика, схоластика кезеңдерінде өз көріністерін тапты.
Патристика деп шіркеу әкейлерінің діни философиялық ілімдерін айтады (ІV-VІ ғғ) негізгі өкілдері: климент александрийский, амворсий, майландский (340-397 ғғ), августин блаженный (ІІІ-VІ) т.б. ІІІ-ІV ғасырларда жүйеленген бұл діни ілімде алғашқыда христостың табиғаты туралы пікірлер (құдайлық, немесе адамдық табиғаты туралы), ал 323 ж. Император ұлы константин христиандықты мемлекеттік дін ретінде қабылдағаннан кейін, саяси-шіркеулік мәселелер алдыңғы шепке шығып, шіркеу әкейлерінің көзқарастарында өз көріністерін тапты.
1.Нысанбаев А.Н., Косиченко А.Г., Кадыржанов Р.К., Философский анализ науки в контексте социокультурной трансформации общества. Алматы, 1995
2.Современная философия науки, М.1994
3.Ғабитов Т.Х., Алтаев Ж.А., Байтенова Н.Ж. Философия “Раритет” А. 2004 Қазақ тілінде. 4.Ғабитов Т.Х., Алтаев Ж.А., Байтенова Н.Ж. Философия “Раритет” А. 2004 Орыс тілінде. 5.Алтаев Ж.А., Ғабитов Т.Х., Қасабек А.К., Муханбеталиев Қ.М. Философия және мәдениеттану А.: Эверо, 2004.
6.Алтаев Ж.А., Қасабек А.К., Мұханбеталиев Қ.М. Философия тарихы. А.: Жеті-жарғы, 1999.
        
        Ортағасырлық Батыстағы ғылыми таным. Ойлаудың логикалық нормаларын зерттеуҚұлиеленушілік қоғам күйреп, оның орнына батыс европа ... ... да ... қоғамдық қатынастар қалыптасып, христиан дінінің кең етек алып, тарауына байланысты "шіркеу әкейлері" мен "пұтқа табынушылар" философиясының арасындағы мәмлеге келмес күрестің өрбу ... ... ... философияны негізгі үш кезеңге бөліп қарастырады. Біздің заманымыздың ІІ ғасырынан бастап, алғашқы христиандық ойшылдардың ілімдерін жинақтап, ... ... ... деп аталып кеткен діни-философиялық бағыт пайда болады. Негізгі өкілдері: ... ... (100-167 жж), ... (ІІ ғ. ... ... тертуллиан квинт септимий флоренс (160-222 жж) т.б.б олар өз ілімдерінде христиан діні ежелгі грек философиясы ... ... ... ... ... да ... мәселелерді көтеріп, оларға ежелгі грек философтарынан гөрі тереңірек, ауқымды және ... ... ... ... да оларды христиан дініне сенбейтін билеушілер мен ғалымдардың сынауы негізсіз деген пікірді басшылыққа ала отырып, жаңа грек ... ... ... ... ... ... бар ... салды. Барлық нақтылықтың денесі бар. Құдай  -  нақтылық. Демек, құдайдың да денесі бар. Жалпы нақтылық уақыттық бастамасы жоқ ... Осы ... ... платоншылар мен гностиктердің тән және жан туралы ілімдерін сынға да алады. Апологеттердің христиан дінінің өнегелік қағидаларының артықшылығын ескере отырып, оны ... ... ... ... ... ... ... мәні мен табиғаты, әлемнің жаратылуы, адам табиғаты және өмір сүру ... ... ... ... ортағасырлық философияның келесі сатысы  -  патристика, схоластика кезеңдерінде өз көріністерін тапты.   Патристика деп шіркеу әкейлерінің діни ... ... ... (ІV-VІ ғғ) ... ... ... ... амворсий, майландский (340-397 ғғ), августин блаженный (ІІІ-VІ) т.б. ІІІ-ІV ғасырларда жүйеленген бұл діни ілімде алғашқыда ... ... ... ... (құдайлық, немесе адамдық табиғаты туралы), ал 323 ж. Император ұлы ... ... ... дін ... ... ... саяси-шіркеулік мәселелер алдыңғы шепке шығып, шіркеу әкейлерінің ... өз ... ... ... ... көтерген басты мәселесі христиан дінінің артықшылығын дәлелдеу арқылы, ... ... ... ... және ол  -  ... мен жер ... байланыстырушы деген сияқты идеяларды дәлелдеу үшін манихеялық, скептицизмдік және ... ... ... ... Оны осы ... ... элементтерін сақтай отырып, христиан дінінің жаңа бағытын қалыптастырғаны үшін, кейін августинизм деп аталып кеткен ағымның негізін қалаушы деп ... ... ... ... ... ... ... туралы" т.б. 59 Августиннің ілімі бойынша, адам дүниеге келмей тұрып т.б. оның іс- әрекеттері, қылықтары құдайдың ерік-жігерімен ... ... Ол ... ... ... оған ... болмаса да), немесе азаптарға (жазықсыз болса да) бағытталған болуы мүмкін. Құдай ... ... ... ... ... бастамасын енгізіп, әрі қарай өздері дамитындай мүмкіндік береді. Адамзат тарихы да осы ... ... ... даму ... адам ... ... ... (бұл сенімнің негізі құдай) мен құдайға деген сүйіспеншіліктің танымдық күші жатыр. Осы ... ... ала ... августин адамзат тарихы бір-біріне қарсы екі патшалықтың күресінің нәтижесі деп тұжырымдайды. Олар құдайға қарсы, күнделікті өмірдің ... ... ... ... ... ... Августин құдай патшалығы дегенде жердегі оның өкілі рим шіркеуін айтады. Шіркеу құдай патшалығы атынан сөйлейтін ... оған ... ... де ... ... Августинизм теологилық-философиялық бағыт ретіде батыс европа елдерінде ХІІ ғасырға дейін үстемдік етті, кейін ... ... ... ... ұлы ... пен Фома Аквинскийдің ілімдерімен ығыстырылды. Ортағасырлық философияның ... деп ... ... европа тарихында рим империясының күйреуінен бастап қайта өрлеу дәуіріне дейінгі 600-700 ... ... ... Бұл ... ... ... ... европа елдерінде (италия, франция, англия, германия т.б.) Феодалдық қарым-қатынастар қалыптасып, христиан дінін қоғамдық өмірдің барлық салаларында өктемдік көрсетіп, ... ... ... сақтау ісінің ошағына айналған мезгілі болатын. Осындай мемлекттік билік қолдаған қатал діни үстемдік жағдайында философия ... бар ... ... ... ... ... жұмсап, дін ілімінің күңіне айналған-ды. Осы кезеңдегі ... ілім ... ... ... ... ... ие болып, негізгі үш кезеңнен өтті: 1. Балауса схоластика (ІХ-ХІІ ғғ.). Ғылым, философия, теология (дін ... әлі ... біте ... ... ... ... әрекетінің жемісі мен құндылығын түсінуді, универсализмге (жалпылық) байланысты пікірталас ... ... діни ... үстемдігін жүргізуді және сол үстемдіктің "заңдылығын" дәлелдеуді (аристотельдің формалдық логикасы тұрғысынан) өзіне мақсат қойған схоластикалық тәсіл қалыптасты. ... ... ... Кентерберийский, Иоанн Росцелин, Пьер Абеляр, Августин Аврелий т.б. 2. ... ... ... ... Аристотельдің еңбектері латын тілінде болса да, көпшілік арасына тарап, ғылым мен филосфияның теологиядан бөлініп (Әл-фараби мен ибн руштың "екі ұдай ... ... ... ... ... ... кең етек алған кезең болды. Негізгі өкілдері ұлы альберт, фома аквинский, дунс ... т.б. 60 3. ... ... (ХІV-ХV). Шынайы ғылыми және теологияның тек бедел мен атаққа табынған, тәжірбиеден, өмірден алшақ, кернаулық сарыны ... ... ... ... ... схоластика мүлде нәтижесіз тіл безеген ғылымсымақ ретіде қалыптасты. Негізгі өкілдері: ульям оккам, жан буридан т.б. ... ... ... ... және ... ... теолог-схоласты, философ пьер абеляр (1079-1142 ж.) болды. Негізгі еңбегі: "Бар және жоқ". ... ... ... өмір ...  -  ... ... олардың өзара ортақ қасиеттері болғандықтан, осы негізде әмбебап жалпы ұғымдар қалыптасады. Әмбебап жалпылар (универсалилер) шын өмір ... ... ол ... ... бар. ... қоса ол өзі жаратқан заттардың үлгісі болып табылады. Олай болса, жалқыларды зерттеп, алған білім де, жалпылардың шын өмір сүретіндегіне деген ... де, ... ... ... ... Адамға ең кееркті нәрсе оның іс-әрекеті емес, құдайға деген сенімі. Абеляр осындай ... ... үшін ... ... да, ... ... да сынға түсті. Христиандық діни ілімді аристотельдің ... ... ... ... ... ... ал 1879 ... бастап католик шіркеуінің шешімімен осы шіркеудің ресми теолог-философы деп жарияланғн фома аквинский 1225-26 жылы туып 1274 жылы ... ... ... ... "Теологияның жиынтығы" т.б. Ол Аристотельдің іліміне сүйене отырып, белсенді форма (ретт ілік ... мен ... және ... ... ... ... түрі) арасындағы байланысты түсіндіру арқыл иисус христостың бойындағы құдайлық ... және ... ... ... ... ... ... тырысады. Құдайдың арқасында қосылған алғашқы бастамалар  -  форма мен материя  -  жеке ... ... ... Адамның өзі де жан (түр қалыптастыратын принцип) мен дененің қосындысынан пайда болған. Жан "таза форма" ретінде күйреуі, жоғарлауы ... ... ... ол ... ... ... болғанға дейін жеке өмір сүрмеген, оны құдай жаратқан. Рух пен ... ... ... пікірталас жалқылар мен жалпылардың (универсалилер) табиғаты жөніндегі тартысқа айналды. Фома ... ... ... ... ... ... принципі ретінде жеке өмір сүреді деген іліміне сүйене отырып, универсалилер ақыл-ойдың жемісі болғанымен, санадан тыс, ... ... орын ... өз ... ... тіршілік етеді дей келіп, ибн-сина сияқты универсалилердің үш ... өмір ... ... ... 1. Зат ... болғанға дейін  -  құдайдың ойында; 2. Заттардың ...  -  ... мәні ... 3. ... ... ... ақыл-ойында  -  сол заттардың ұғымы, абстракциялық ... ... ... ... мәні ... түпнегізі  -  құдайдың бойындағы жалпы идеялар болғандықтан адамдардың мақсаты  -  соларды діни сенім арқылы білуге ұмтылу. Ал ... ... ол да діни ... ... ... өзіне тиесілі бар беделімен дәлелдеуі керек. Аквинскийдің пікірінше, дін ... ... ... ... ... ... оны ... ретінде азаматтық қоғамнан жоғары тұрады. Демек, өкімет билігі құдайдан. Жердегі тіршілік о дүнедегі болашақ рухани ... ... ... ... ... рухани (діни) билікке бағынуы керек. Рухани билікті жүргізетін. Аспанда  -  ... ... рим рим ... ... ... ХІХ ... ... қалыптасқан қазіргі кездегі философияда өзіндік орын алып отырған неотомизмнің теориялық және идеологиялық ... ... ... Дунс скот ... жж) шотланд схоласты, аквинскийдің іліміне қарсы сын айтып, құдайдың да, адамның да ақыл-ойы оның ерік-жігеріне тәуелді, сондықтан да құдайдың ... не ... десе де ... ... ал оның ... ... өзі  -  ... Құдай жігерінің арқасында әлемдегі жеке заттарды жаратқан. Ол тек жаратушы ғана емес, сонымен бірге сол ... ... ... ... рух ... да бар. ... рухы (жаны) мәңгі, ал оның денесі кеңістік пен уақытта шектеулі. Рухтың негізгі мақсаты  -  ... біл. ... ... ... ... заттардың қасиет сипаттарын таныса, ақыл-ой арқылы осы алынған деректер негізінде жалпылықтың (универсалий) әнін түсінуге ұмтылады. Жалпы ұғымдар таза ақыл-ойдың ... ... әр ... ... ... Олар әр уақытта болған және мәңгі бола береді. Тек адамдар ... ... ... ... заттардан бөліп алады да, жалпы ұғымын қалыптастырады. Ақыл-ой да, ... ... де өз ... ... түпнегізді танып-біле алмайды, себебі олар сезім мүшесіне әсер етпейді. Олай болса, таным процесінде белсенділік көрсететін сезім мүшелері де, сана да ... тек ... ... ... жігердің өзі жалпы рухтарға тән, ал рухтың жігері құдайдың жігерінен нәр алады. Скоттың пікірінше, философия қарастыратын негізгі ... ... ... ол ... ... танып біле алмайды, ал діннің пәні  -  рухани түпнегіз болғанымен де, ... оны ... ... ... ... ... оның айтқандарына күмәнданбай сену керек. Дунс скоттың ілімі скотизм деп аталған өзінің ізбасарлар ... ... ... әсер ... ... философияның көптеген идеяларымен келіспей, өзіндік пікір айтып, таным процесінде тәжірибенің беделін көтерген ойшылдардың бірі Роджер Бэкон болды. ... ж.). Ол ... ... ... ... бөлу ... ... ғылымдар ғимаратының іргетасы  -  тәжірибе, эксперимент және математика деп есептеді. Ол өз ... ... ... ... ... бас июден гөрі тәжірибеге жүгінуге, бос пікірталастықтан  -  эксперименке, керегі жоқ кітаптардан  -  табиғатты зерттеуге шақырады. Осы ... өзі де ... ... ... 62 ... қайнар көзі және негізгі құралы  -  тәжірибе, логикалық пікір және ғылыми бедел. Бірақ осы аталғандардың ішіндегі адамдарды ... ... ... ... ең ...  -  ... ... тәжірибе  -  тәжірибе болғандықтан құндылыққа ие. Ал қалғандары осы тәжірибе ... ... ... Ал кей ... тәжірибе де ақиқаттыққа жеткізе амайды, мұндай жағдайда оған ... мен дін ... ... ... ол философияның міндеті дінді қорғау деген тұжырым жасайды. Номаналистік бағыттың көрнекті өкілі, схоластикалық ойлау тәсілінен арылып трансценденталдық ... ... ... ... Суарес, Лейбниц, Г.Биль сияқты ойшылдарға үлкен әсер еткен, ағылшын ғұламасы ... ... ... ж.) ... Оның ... әлем жеке ... мен мәндерден тұрады. Мәнділіктердің негізгі анықтамаларының қасиеттері (трансценденталилері) өзінен бөлінбейді және қажеттіліктің арқасында оның мәнінен ... ... ... ... да, ... ... қамтитын жалпы ұғымдардан да жоғары тұрады. Ал категориялар мен жалпы ұғымдар заттардың таңбасы, белгілері ғана, олай болса, олар жеке дара өмір сүре ... тек қана адам ... ... ... тыс өмір ... тек ... ... таным процесі заттарды, құбылыстарды түйсіктер арқылы бейнелеуден басталады, сыртқы және ішкі тәжірибе арқылы түйсініп-білуден тұрады. Ішкі тәжірибе адам жалқыларды ... ... ... түсініп интуитивті нақты білім алса, сыртқы тәжірибеде трансценденталилер туралы абстракциялы ... ... ... ... жинайды. Олай болса, оккамның пікірінше, философиялық ақиқат пен діни ақиқат екі түрлі құбылыс. Ғылым мен философия үшін ең ... ... - ... мен ... ... ... ... фактілер. Ал дәделдеудің өзі қарапайымдылыққа, түсініктілікке негізделуі шарт. Ал ... ... ... оның бар ... ... дәлелдейтін фактілер болмағандықтан, оған сену ғана керек. Оккамның ілімі коперниктің аспан механикасы туралы ... ... және ... ... ... үстемдік еуіне ықпал жасады.Реалист Ансельм Кентерберийский (1033-1109) нақты өмір сүретін тек мәңгі, жалғыз құдай, ол бәрінің мәні. Қалған тіршілік ететінің ... ... ... Жалпы ұғымдар қайырымдылық, ақиқат, әділдік адамның іс-әрекетінен тыс шынайы өмір сүрген дейді.Әмбебаптардың өмір сүретіндігіне қарсы шыққан ... ... ... Пьер ... Росцелин, Ульям Оккам. Олар бойынша, нақты өмір сүретін жекелеген заттар, ал жалпы ұғымдар тек атау, заттардың ортақ қасиеттеріне ... тек ... ғана ... ... ... ... әмбебаптар үш түрлі өмір сүреді:* заттан бұрын құдай санасында, сол арқылы әлем жаратылады.* заттарда көптің бірі ретінде;* заттардан соң адам ... ... ... ... еуропалық ортағасырлық философиясының ертехристиандық философиясының өкілі Аврелий Августиннің (354-430 ж.ж.) ... зор ... Оның ... ... , , , ... философиясының негізгі жақтары:Қоғам өмірі  -  екі қарама-қарсы патшалықтардың күресінен тұрады, Жергілікті және ... ... ... қала  -  ... мен перілердің әлемі, онда басқарушылар мен оларға бағынышты халықты басқару жүзеге асады.Құдай қаласы  -  бұл ... пен ... ... ... ... басқарылады, құлдық етеді.Августин бойынша, адам өмірінің мақсаты құдайға құлшылық ету мен сүйіспеншілік, адам құдай идеяларын қабылдаушы.Аврелий ... ...     ... жалғыз түпнегіз ретінде бәрі соған тәуелді, барлық нәрселер соның көлеңкесі.Ортодоксалды схоластикалық жүйеге ... ... ... Фома ... (1225-1274). Оның негізгі шығармасы - онда котоликтік догматиканы жасады, бұл сохоластикалық теологияның негізіне айналды.Фома Аквинский  -  ... ... ... ... оның ... ... деп ... Оның әулие аталуы да осы еңбегі үшін еді.Ф. Аквинскийде ғылым мен сенімнің аймақтары қатал анықталған. Ғылымның міндеті әлемдік заңдарды ... ... ... объективті түрде өмір сүретіндерді танып білуге болатындығына сенді, бірақ адам ақылының ... ғана ... ... ... және ... тануда барлығын білу мүмкін емес. Христиан дініндегі құпияларды (құдайдың үшбірлігі, қайта тірілу және т.б.) философиялық ақыл мен ... тыс, ал ... ... ... : ... ... дәлелдеу. Ғылым мен сенім арасында қайшылық жоқ, христиандық ... ... ... ... өйткені ол құдайдан пайда болады, бірақ ол ақылға қайшы емес. ... ... ... ...  -  ... мен ... үйлесімділігін жасау болды.Философия дінге қызмет етуі керек, ол діни ақиқатты ақыл катигорияларына салып ... және ... ... және ... ... ... жалған аргуметтерді теріске шығарып отыруы керек.Ф.Аквинский , өзінен-өзі белгілі емес, сондықтан оны ... ... ... ... ... деп тұжырымдады. Ол өзінің төмендегідей құдай болмысының дәлелдерін келтірген:Қозғалыс  -  қозғалғанның барлығын қозғалысқа келтіретін біреу, яғни ... ... ...  -  ...  -  ... ететіннің бәрінде сепеп бар, яғни олардың тіршілік етуінің себебі  -  ... пен ...  -  ... қажетіліктен туындайды, қажеттіліктің алғашқы бастамасы  -  Құдай;Сапалық белгілер  -  болады, ең ... ... ...  -  ...  -  жаратылғанның бәрінің бір мақсаты бар, ал барлығының мақсатын анықтайтын  -  Құдай.Аквинскийдің әлеуметтік философиясы ... ілім ... ... ... билік  -  құдайдан, басқару формасы жағдайға байланысты жасалуы керек. Ол монархиялық ... ... ... ... ... ... орында болуы керек. Жердегі өмір болашақ о дүниелік өмірге дайындық. Мемлекетті жоғарыда Христос, ал ... Рим ... ... ... деп ... ... ... философияда  әмбебаптар мәселесіне байланысты номинализм мен реализм арасында талас-тартыс жүрді.Пайдаланылған әдебиеттер:1.Нысанбаев А.Н., Косиченко А.Г., Кадыржанов Р.К., ... ... ... в контексте социокультурной трансформации общества. Алматы, 1995 2.Современная философия науки, М.1994 3.Ғабитов Т.Х., Алтаев Ж.А., ... Н.Ж. ... ... А. 2004 ... ... 4.Ғабитов Т.Х., Алтаев Ж.А., Байтенова Н.Ж. Философия "Раритет" А. 2004 Орыс ... ... Ж.А., ... Т.Х., ... А.К., ... Қ.М. ... және мәдениеттану А.: Эверо, 2004. 6.Алтаев Ж.А., Қасабек А.К., ... Қ.М. ... ... А.: ... 1999.  
        
      

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
11-15ғғ. франция, англия, германия, италия23 бет
Ғылыми таным3 бет
Еңбек туралы жалпы және арнайы нормалар12 бет
Еңбекті өлшеу және нормалау5 бет
Қасым хан, Есім хан, Тәуке хан, жеті жарғы10 бет
Құқық және құқыққа сай тәртіп3 бет
Құқық нормаларын іc жүзіне асыру9 бет
Құқық нормаларын талқылау6 бет
Құқық нормаларын қолданудың тәжірибелік ерекшелігі76 бет
Құқық нормаларының теориялық негіздері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь