Су ресурстарын бірігіп басқару (СРББ) жайлы түсінік

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Су ресурстарын басқару саласындағы су заңнамасын жетілдіру
2. СРББ.ның экологиялық компонентін енгізу және сулардың сапасын басқару
3. Халықаралық ынтымақтастықты дамыту және трансшекаралық су объектілерін басқаруды жетілдіру
4. Жер үсті суларының ресурстары мен Қазақстан Республикасында 2020 жылға дейінгі су тұтыну
5. Су ресурстарын басқару жүйесін ғылыми және ақпараттық қамтамасыз ету

ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Тұрақты даму жөніндегі Бүкіләлемдік саммит (Йоханнесбург қаласы, 2002 жыл) барлық елдерді 2005 жылға қарай Су ресурстарын бірігіп басқару және суды тиімді пайдалану жоспарларын әзірлеуге шақырды. Үшінші (Киото, 2003 жыл) және төртінші (Мехико, 2006 жыл) Бүкіләлемдік су форумдарында су дағдарысы, ең алдымен, басқару, мүдделі тараптар іс-қимылдарының келісілмегендігінің және жеткіліксіз қаржыландырудың дағдарысы болып табылатындығы атап көрсетілді.
Қазақстандағы су проблемаларының себептері де осыған ұқсас және оларды шешудің жаңа әдістерін қолдануды талап етеді.
Су ресурстарын бірігіп басқару (бұдан әрі - СРББ) қазіргі уақытта анағұрлым прогрессивті технология болып табылады және "Су өмір үшін" атты он жылдық іс-қимылдарының (2005 - 2015 жылдар) халықаралық басымдықтарының қатарына кіреді. Жаһандық Су Әріптестігі оны өмірлік маңызы бар тұрақты экожүйелердің орнықтылығын бұзбай тең құқылы негізде әлеуметтік және экономикалық даму көрсеткіштерін барынша арттыру мақсатында су, жер және олармен байланысты ресурстарды үйлесімді дамыту мен басқаруға ықпал ететін процесс ретінде айқындалды.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы жариялаған Халықаралық тұщы су жылы (2003 жыл) және "Су өмір үшін" атты он жылдық іс-қимылдарының басымдығы (2005 - 2015 жылдар) әлемдік қоғамдастықта су саласында талқылаудан, ниет білдіруден және міндеттерді жариялаудан іс жүзіндегі шараларды орындауға көшу қажеттігінің түсінігін бекітті. Бұл халықаралық қоғамдастықтың адам үшін, өмір үшін қойылған жаңа стратегиялық мақсаты.
Осы Қазақстан Республикасының су ресурстарын бірігіп басқару және су пайдаланудың тиімділігін арттыру жөніндегі 2009 - 2025 жылдарға арналған ұлттық жоспар (бұдан әрі - Ұлттық жоспар) Қазақстан Республикасы экономикасының су секторын басқару жүйесін жетілдіру жөніндегі негіз қалаушы құжат болып табылады және Қазақстанда қолайлы құқықтық жағдайлар жасау, ұйымдық орта қалыптастыру және СРББ-дың құралдарын дамыту жөніндегі басымдық іс-қимылдар кешенін айқындайды.
1. http://adilet.zan.kz/
2. http://www.inform.kz/
3. http://fpge.tarsu.kz/
        
        Су ресурстарын бірігіп басқару (СРББ) жайлы түсінікЖоспар:І. КіріспеІІ. Негізгі бөлім1. Су ресурстарын басқару саласындағы су заңнамасын жетілдіру2. ... ... ... ... және сулардың сапасын басқару3. Халықаралық ынтымақтастықты дамыту және трансшекаралық су объектілерін басқаруды жетілдіру4. Жер үсті суларының ресурстары мен ... ... 2020 ... дейінгі су тұтыну5. Су ресурстарын басқару жүйесін ғылыми және ақпараттық қамтамасыз етуІІІ. ҚорытындыІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізіміСу ресурстарын бірігіп ... ... ... ... даму ... ... ... (Йоханнесбург қаласы, 2002 жыл) барлық елдерді 2005 жылға қарай Су ресурстарын бірігіп басқару және суды ... ... ... ... ... Үшінші (Киото, 2003 жыл) және төртінші (Мехико, 2006 жыл) Бүкіләлемдік су форумдарында су дағдарысы, ең алдымен, басқару, мүдделі ... ... ... және ... ... ... ... табылатындығы атап көрсетілді.       	Қазақстандағы су проблемаларының себептері де осыған ұқсас және ... ... жаңа ... қолдануды талап етеді.       	Су ресурстарын бірігіп басқару (бұдан әрі - ... ... ... анағұрлым прогрессивті технология болып табылады және "Су өмір үшін" атты он ... ... (2005 - 2015 ... халықаралық басымдықтарының қатарына кіреді. Жаһандық Су Әріптестігі оны өмірлік маңызы бар тұрақты экожүйелердің орнықтылығын бұзбай тең ... ... ... және ... даму ... ... ... мақсатында су, жер және олармен байланысты ресурстарды үйлесімді дамыту мен басқаруға ықпал ететін процесс ретінде айқындалды.       ... ... ... Бас Ассамблеясы жариялаған Халықаралық тұщы су жылы (2003 жыл) және "Су өмір үшін" атты он жылдық іс-қимылдарының басымдығы (2005 - 2015 ... ... ... су ... ... ниет ... және ... жариялаудан іс жүзіндегі шараларды орындауға көшу қажеттігінің түсінігін бекітті. Бұл халықаралық ... адам ... өмір үшін ... жаңа ... мақсаты.     	  Осы ... ... су ... бірігіп басқару және су пайдаланудың тиімділігін арттыру жөніндегі 2009 - 2025 жылдарға арналған ұлттық жоспар ... әрі - ... ... ... ... ... су секторын басқару жүйесін жетілдіру жөніндегі негіз қалаушы құжат болып табылады және ... ... ... ... ... ұйымдық орта қалыптастыру және СРББ-дың құралдарын дамыту жөніндегі басымдық іс-қимылдар кешенін айқындайды.Су ресурстарын басқару саласындағы су заңнамасын жетілдіруСу ... және оның ... ... саласындағы заңнаманы оң халықаралық тәжірибені ескере отырып, одан әрі ... ...      	 СРББ үшін ... ... ... ... ... іс-шараларды көздейді:           1) бірінші кезеңде (2009 - 2011 жылдар): * су ... ... және ... су ... ... ... саласындағы нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру; 2) екінші және ... ... (2011 - 2025 ...     -  ... және ... су ... (басқару саласында) арасында өзара тиімді іс-қимыл жасасу үшін құқықтық негіздерді дамыту;      - су ... ... мен ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіру;     -  қаржы ағынының салықтық төлемдерге (су объектілерін пайдаланғаны үшін ... және ... ... (су объектілерін қалпына келтіру мен қорғауға бағытталған төлем) бөлуді заңнамалық қамтамасыз ету;      - ... өзен ... ... ... келісімді дайындау, оларға қол қою және орындау.СРББ-ның экологиялық компонентін енгізу және ... ... ... ... ең аз залалы жағдайында әлеуметтік-экономикалық дамуды көздейді. Экожүйелерді сақтауды Орталық Азия елдері Киевтегі (2003 жыл) ... ... ... ... ... ... ... мақсат (1-Мақсат) деп жариялады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму жөніндегі комиссиясы он екінші ... (2004 жыл) ... ... ... су ... ... ... болып табылады және жоспарлау процесінде экожүйелердің құндылығын бағалау қажет" екендігін атап көрсетті. Су ресурстарын басқаруға деген кешенді көзқарас - СРББ "су ... ... ... тазалау және игеру жөніндегі қымбат іс-шараларды" айналып өтуге мүмкіндік береді (XXI ... ... күн ... ...      	 Су экожүйелерінің салауаттылығын қамтамасыз ету су пайдаланушыларды қажетті көлемде және кепілдендірілген ... ... ... ету үшін ... су ... сапалы экологиялық жай-күйінің кепілі болып табылады. Тек осы ретте ғана экожүйенің халыққа қажетті тауарлар мен қызметтер ұсыну: балық шаруашылығын, ... ... ... және экономиканың басқа да салаларын дамытуды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... су қажет етуін қамти отырып, барлық су ... ... ... ... ...     	  Су тасқындарын болдырмау, су ағыны мен қорларын реттеу, жер үсті және жер асты ... ... ... шоғырларды бекіту, топырақ эрозиясын азайту, өзен жағалаулары мен жиек сызықтарын тұрақтандыру және ... ... суды ... ... ... ... ... ынталандыру, жер асты суларының толығуын жеңілдету және басқалар экожүйелердің салауаттылығын қамтамасыз ету үшін қажетті іс-шаралар болып табылады.       ... ... ... енгізу мынадай іс-шараларды көздейді:       1) бірінші кезеңде (2009 - 2011 ...   -    жол ... ... ... ... ... әрі - ЖШЗӘ) нормативтерін қоса алғанда, су сапасы нормативтерінің (стандарттарының) жаңа ... ...   -    ... ... ... сапасын жақсарту жөніндегі шаралар кешенін әзірлеу (СРББ бассейндік жоспарлары мен су ... ...   -  су ... пайдалану мен қорғау саласындағы уәкілетті органның өңірлік бассейндік органдарының жанынан судың сапасын кешенді анықтау ... ... бар, ... ... ... ...   -    Сулардың зиянды әсерінен болатын залалды бағалау әдістемесіне зерттеу жүргізу және оны ... ... ... дайындау;   -    Табиғат қорғау және санитарлық-эпидемиологиялық су жіберулерді есептеу әдістемесін дайындау;   -    ... ... ... ... ... ... жөніндегі шаралар кешенін әзірлеу;   -    шағын өзендердің жай-күйінің ... ... және жол ... антропогендік жүктемені әзірлеу саласындағы зерттеулер жүргізу, олардың су жиналғыларын қоса алғанда;   -    су ... ... мен ... ... ... ... ... жұмыстарды үйлестіру;   -    заңнаманы су ... зиян ... үшін ... ... ... ... ... ұсыныстар әзірлеу.       2) екінші және келесі ... (2012 - 2025 ...   - ... ... үшін ақы төлеу жүйесін енгізу;   - су экожүйесі мен сулардың сапасының жай-күйінің ... ... құру және ...   - экожүйелік көзқарас принциптерін және су экожүйелерін қорғау қажеттілігін ... ... су ... ...       Экожүйелік көзқарас СРББ процесін тәртіпке ... Су ... ... ... ... ... ие болып отыр: су жинау аумақтарын қорғау (орман алқаптарын қалпына келтіру, жерді өңдеудің қазіргі заманғы технологиялары, ... ... ... жер ... жер асты және қайтарымды суларды келісіп басқару, ... ... ... және ... төменгі бөліктерінде экожүйелер үшін экологиялық су жіберу.       Экожүйелік шектеулер туралы түсінік ... ... ... ... ... бенефициарлардың анағұрлым жалпы пайда алуы үшін негіз құра отырып, кіші секторлардың бәсекелестігінің баламасын қамтамасыз ... СРББ ... ... олар ... ... мен ... ... хабардарлығын арттыра отырып, шешімдер қабылдау процесінде және қызметті жоспарлау кезінде экожүйелердің құндылығын ескеруге мүмкіндік ... ... ... және ... су ... басқаруды жетілдіруТрансшекаралық өзен бассейндерінде бірлесіп су пайдалану проблемаларын шешу бүкіл трансшекаралық бассейндер шегінде су ресурстарын бірігіп басқаруға үйлесімді көшу ... ... ... ... ... ... талап етеді. Қазақстан қол қойған халықаралық шарттарға сәйкес барлық трансшекаралық өзен бассейндерінде суды пайдалану және су ресурстарын қорғау мәселелерін ... шешу үшін ... ... мен ... ... ... ... қатар, Қазақстанның халықаралық шарттар бойынша міндеттемелерін орындау тетіктерін жақсартқан жөн болар еді.      	 ... ... ... және ... ... ... ... мынадай іс-шараларды көздейді:       1) бірінші кезеңде (2009 - 2011 жылдар):  - сулар сапасының ... ... ... ... қамти отырып, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын жасасу жөнінде ұсыныстар әзірлеу;  -  Қазақстан Республикасының ... ... ... өңірлік шарттық-құқықтық базасын кеңейту;  - Трансшекаралық су арналары мен халықаралық көлдерді қорғау және пайдалану жөніндегі конвенция (1992 жыл) шеңберінде Су және ... ... ... ... қол қою ... ... ұйымдастыру;  - Қазақстанның Халықаралық су ағындарын пайдаланудың кеме жүзбейтін түрлерінің ... ... ... (1997 жыл) ... ... ... ұйымдастыру;  -  Қазақстан мен шектес мемлекеттердің су заңнамасына салыстырмалы-құқықтық талдау ... және ... ... ... ... ... үшін ұсынымдар дайындау;  -  трансшекаралық өзендер бассейндерінде су ресурстарын кешенді игеру мен ұтымды пайдаланудың жалпы принциптерін ... ... ... ...   - тараптардың конвенциялар мен келісімдер бойынша ... ... өзен ... басқарудың бірыңғай халықаралық жоспарларын дайындаудың ресімдері мен әдістемесін әзірлеу;  - мемлекетаралық ... су ... ... ... ...       2) ... және ... кезеңдерде (2012 - 2025 жылдар):       еліміздің нормативтік құжаттары мен заңнамалық актілерін халықаралық су ... ... ... келтіру;       су ресурстарының сапасын сақтау үшін қажетті, келісілген ұлттық және ... ... ... ...       ... өзен ... экожүйелік қызметтер үшін ақы төлеу жүйесін енгізу;       тараптардың міндеттемелерді ... және ... ... ... ... ...       су ... жөніндегі ұлттық дерекқормен алмасу және су тасқындары мен экожүйелердің ластануының салдарларын бәсеңдету бойынша шешімдер қабылдау жөніндегі ... ... желі ...       СРББ ... ... ... ... су проблемаларын шешу Қазақстанның халықаралық шарттар, оның ішінде Трансшекаралық су арналары мен халықаралық көлдерді ... және ... ... ... ... 1992 жылғы 17 наурыз), Биологиялық әралуандылық туралы конвенция (Рио-де-Жанейро, 1992 жылғы 5 маусым), Ақпаратқа кіру, шешімдер қабылдау процесіне жұртшылықтың ... және ... ... ... ... ... сот әділдігіне қол жеткізу туралы конвенция (Орхус, 1998 жылғы 25 маусым), Эспода (Финляндия) 1991 жылғы 25 ... ... ... ... ... ... ортаға ықпал етуді бағалау туралы конвенция бойынша өзіне алған міндеттемелерін орындауына жәрдемдесетін болады.Жер үсті суларының ресурстары мен ... ... 2020 ... ... су тұтынуЕлдің негізгі су шаруашылығы құрылыстары 30-40 жыл бұрын салынған. Қаржыландырудың жетіспеушілігінен су шаруашылығы секторы инфрақұрылымының жай-күйі аса ... ... Бұл өзен ... ... ... техникасымен қоса бүкіл инфрақұрылымға қатысты жәйт. Суды есепке алу ... ... ... ... Мұның барлығын халықаралық тәжірибені ескере отырып, қалпына келтіріп, ... және ... ...       Су ... басқарудың негізгі проблемалары мыналар болып табылады:       1) ... ... ... және секторлық бытыраңқылық       Су ресурстарын басқаруды үйлестіру мәселелері экономика ... ... ... ... ... таппай отыр. Біртұтас су шаруашылығы саясатын жүзеге асыру үшін су қорын пайдалану және ... ... ... ... ... ... берілмеген, бұл су саласын дамытуды ұзақ мерзімдік жоспарлауға, су объектілерін пайдалану мүдделерінің, теңгерімін сақтауды оларды қорғаумен бір ... ... ... сондай-ақ шешімдер қабылдау процесіне жұртшылықты тартуға теріс әсерін ...       2) ... бар ... іске ... ... ...       Қолданыстағы су секторының құқықтық базасы, негізінен алғанда, ынтымақтастық және салааралық өзара іс-қимыл ... ... ... ... қамтымайтын және шешімдерді дайындау мен қабылдаудың нақты тетіктері кірмейтін жалпы сипаттағы ережелер ғана енгізілген. Халықаралық келісімдер бойынша міндеттемелерді орындау жеткіліксіз ... ... ...       3) ... ... ... ... қолданудың шектелуі       Су пайдаланудың құқықтық, экономикалық және ... ... ... бұл су ... суды ұқыпты және тиімді пайдалануға және су объектілерінің ластануының алдын алуға ... ... ... Жұртшылықтың басқару шешімдерін қабылдау процесіне әсер ету деңгейі аса төмен.       4) ... ... мән ...       ... су секторын дамыту әлеуметтік, экономикалық және әсіресе, экологиялық талаптарды ескерусіз жүзеге асырылады. Су шаруашылығы қызметінде табиғат ... ... мән ... ... ... өзен ... ... дағдарыстық жағдайдың туындауына әкелді. Ормандардың, жайылымдардың құлдырау, мұздықтардың азаю, су жинау аумақтарындағы интенсивті эрозия ... ... ... ... дамыту сценарийлерін модельдеу және басқару шешімдерін қабылдау үшін ... бола ... Ел ... ... су ... ... айтарлықтай тәуелділігіне қарамастан, су экожүйелерін және олар қоғамға беретін ... мен ... ... ... ... ...       ... құлдырау себептерінің бірі Қазақстан өзендері бассейндері суларының сапасын басқару жүйесінің жетілмегендігі болып табылады. Сулардың сапалық сипаттамаларының ... ... ... ... ... (жер үсті суларының фондық мониторингі), облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармалары (өнеркәсіптік ағындар сапасының мониторингі), аумақтық санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармалары (ауыз су ... ... ... сапасының мониторингі), Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің аумақтық басқармалары (жер асты сулар сапасының ... ... ... Осы ... ... ... ... сулардың сапасын жақсарту бойынша шешімдер жоспарлау және қабылдау үшін қол жетімді емес әрі ... ... үшін ... ...       5) ... ... ... алдын алу және оларды жою жүйесінің жетілмегендігі       Осы салада жауапкершіліктің ведомствоаралық ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы министрлігі, Қоршаған ортаны қорғау министрлігі, жергілікті ... ... ... ... ... және ... зиянды әсерінің салдарларының алдын алу мен оларды жою кезінде кешенді көзқарас жоқ.       ... ... ... ... әсерінің мәселелерін шешуде жүйелі көзқарас жоқ. Осы құбылыстар бойынша жүйелендірілген ... жоқ, ... ... түрлері бойынша заңдылықтар зерттелмеген, олармен байланысты ықтимал залалдың тәуекелдері мен ауқымы бағаланбаған. Судың зиянды әсерінен қорғауды қамтамасыз ету үшін жауапты ... ... және ... ... ... ал ... құрылмаған. Сондықтан, осы проблема жеткілікті түрде өзекті болып табылады.       6) Су ... ... ... істеуі       Су шаруашылығы жүйелері мен құрылыстарының іс жүзінде тозуы 60 % асады. ... ... бар ... сенімділігі мен қауіпсіздігі төмендеген. Ірі су тораптарының бөгеттері едәуір авариялық жай-күйде, олардың бұзылуы апаттық топан ... ... ... себеп болуы мүмкін.       Үлестіруші желілердің пайдалы іс-қимылдары коэффициентінің төмендігі, сулардың үлкен ... жер асты ... ... және қатар жатқан жерлердің сортаңдануы байқалады.       7) Азаматтық қоғамның және үкіметтік емес ұйымдардың ... әрі - ҮЕҰ) ...       Су ... ... (әрі ... - СПҚ) және су ... ... тұтыну кооперативтерінің (бұдан әрі - СПАТК) даму практикасы олардың қалыптасу кезеңінде екендігін және су ... ... бөлу және ... ... іс ... қатыспайтындығын көрсетеді. Олар су шаруашылығы инфрақұрылымын жөндеу және ... ... ... мен халықты сулардың зиянды әсерінен қорғауды қамтамасыз ету бойынша ... ... және ... ... ...       8) ... ақпараттық жүйенің дамымағандығы       Мүдделі қатысушылардың әлеуметтік-экономикалық және экологиялық ақпаратқа қол ... ... ... ... ... ... ... шешімдердің объективтілігі төмендеуде. Экономиканың су секторында жоғары және орта буынды кадрлар даярлау және олардың біліктілігін арттыру жүйесі жетілдіруді талап ... ... беру ... ... бар ... ... ... және оқыту қаражатының жетіспеушілігіне әкеледі.       9) ... ... ... және ... ... ...       Трансшекаралық су ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мәселелерінің жеткіліксіз реттелуі, су ресурстарының жай-күйінің мемлекетаралық ... ... және су ... ... ... ... ... алмасудың, трансшекаралық өзендердің су шаруашылығы объектілеріндегі авариялық жағдайлар туралы өзара хабар ... ... ... ... Бірлескен табиғи ресурстарды пайдалануды регламенттейтін құқықтық және әдістемелік негіз, сондай-ақ трансшекаралық экологиялық залалды бағалауда және өтеуде келісушілік жоқ. Трансшекаралық ... ... ... ... ... ... іс ... нәтижелерге - трансшекаралық өзендердің ластану деңгейін төмендетуге әкелген жоқ. Осының бәрі республиканың су ресурстарын қалыптастырудың және су объектілері ластануының ... ... ... қоса ... халықтың және экономика салаларының тұрақты су пайдалануына және елдің экономикалық қауіпсіздігіне нақты шақырулар болып табылады.       ... ... ... ... ... ... әрқашан жеткілікті жоғары емес екендігін атап өткен дұрыс. Проблема қаржыландырудың тапшылығында ғана емес, Қазақстанның ... мен ... ... ... ... ... ... жоспарлау рәсімдері мен әдістемелерінің жоқтығында.       Қазақстан Республикасы экономикасының су секторының санамаланған проблемаларының ... ... ... әлеуетке және халықтың денсаулығына залал келтіретін келеңсіз төтенше экономикалық және әлеуметтік салдарлары болуы мүмкін. Қазақстанның су ресурстарын басқару ... ... аса ... салдарлары баршаға аян, олар:       Арал ... ... ...       ... қауіпсіз ауыз сумен қамтамасыз етілуінің төмендігі;       ... ... ... ... өндіру кезінде орын алуы мүмкін технологиялық апаттарға байланысты мұнай-газ секторының экологиялық ...       су ... мен ... ... ауыл ... ... тұздануы (шөлейттенуі);       ... ... су ... ... сапалық жай-күйі;       гидротехникалық құрылыстардың физикалық тұрғыдан тозуына ... ... ... болатын тәуекелдер мен ықтимал залал.       Қазақстанда ... өту үшін ... ... бар, ... ... ... қамтамасыз ету үшін институционалдық, заңнамалық және ақпараттық шаралардың үлкен кешенін атқару қажет. Белгілі бір жағдайлар ... атап ... су ... басқарудағы негізгі рөл су ресурстарын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті органға және оның ... ... ... ... ... ... ... үшін олардың институционалдық әлеуетін едәуір арттыру талап етіледі. Халықаралық ынтымақтастық дамуда, бірақ Қазақстанның халықаралық шарттар бойынша ... ... ... ең ... су ... басқару проблемаларын ұлттық деңгейде шешу қажет.Ұлттық жоспардың мақсаты мен міндеттері:Ұлттық жоспардың мақсаты Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігі мен орнықты дамуын қамтамасыз ету үшін су ... ... ... ... ... мен ... және суды пайдаланудың тиімділігін арттыру болып табылады.       Ұлттық жоспардың ... қол ... мына ... шешу ... жүзеге асырылады:       су ресурстарын басқару саласындағы заңнаманы ...       су ... ... мен ... ... ... құрылымды жетілдіру, сектораралық әріптестіктің әлеуетін арттыру және қалыптастыру;       ... ... ... ... және ... ... басқару;       сулардың зиянды әсерлерінің алдын алу және олардың салдарларын жою;       су ... ... ...       су ... ... ақпараттық-талдамалық жүйесін қалыптастыру;       халықаралық ынтымақтастықты дамыту және ... су ... ... жетілдіру.       Ұлттық жоспар міндеттерін кезең-кезеңмен шешу бірігіп басқару құралдарының кешенін: су ресурстарын және ... ... ... ... ... ... (мемлекетаралық, республикалық, мемлекеттік, бассейндік, аумақтық) су ресурстарын басқару жоспарларын әзірлеуді; су ... ... ... модельдеуді; сұранысты басқаруды және су ресурстарын неғұрлым тиімді пайдалануды; ... ... суды әділ ... ... пен ... ... ету үшін құн мен ... пайдаланудың реттеуші және экономикалық құралдарын; басқару және ақпарат алмасуды; суды анағұрлым жетілген түрде басқару үшін білімді жақсартуды кеңінен қолдану негізінде ... ... ... ... ... әр ... ... мен ықтимал сценарийлерін ескеретін болжамдар мен даму модельдерін әзірлеу көзделеді. Бұл су ресурстарын беруші сала ... ... ... ... ... және экономикалық тізбектерінің бастапқы буындары ретінде түсінуге қол жеткізуге мүмкіндік береді, олардың ... мен ... ... ... ... ... тізбегінің түпкі өнімінің құны байланысты.Су ресурстарын басқару жүйесін ғылыми және ақпараттық қамтамасыз ету1. Су объектілерінің мемлекеттік мониторингі жүйесін жетілдіру.       Су ... ... ... жер үсті су объектілерінің мониторингі, жер асты су объектілерінің мониторингі және су шаруашылығы жүйелері мен ... ... ... ... бар су ... ... ... жеткілікті жедел емес және су экожүйелерінің жай-күйі мен серпінін толыққанды ... ... ... және ... ... шешімдерін қабылдауға мүмкіндік бермейді. Су объектілерінің мониторингін бірқатар ... мен ... ... ... ... ... ... қорғау министрлігі, Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі, Денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... олардың арасындағы тиісті үйлестірусіз жүзеге асырады. Су объектілерінің мониторингі жүйесін жетілдіру мынадай ... ...       1) ... ... (2009 - 2011 ...       нормативтік құқықтық актілерді жетілдіріп және әзірлей отырып, су объектілері мониторингінің бірыңғай жүйесін қалыптастыру жөнінде ... ...       2) ... және ... кезеңдерде (2012 - 2025 жылдар):       су объектілері мониторингінің бірыңғай жүйесінің қызметін қалыптастыру, одан әрі ... және ... Жер үсті су ... ... мемлекеттік жүйесін дамыту:       су объектілерін еуропалық жіктеуді және ... ... ... ... жақсы және орташа сапасын айқындау әдістемелерін бейімдеуді (ЕО-ның Негіздемелік Су ... ...       ... ... ... ... оңтайландыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеуді;       биоиндикация және биотестілеу әдісін пайдаланатын жер үсті су объектілерінде гидробиологиялық ... ... ... ...       Су ... ... жыл сайынғы су ресурстарын бағалау әдістемесін әзірлеуді және "Жер беті, жер асты суларының ресурстары, оларды пайдалану мен сапасы" МСК-ның ... жыл ... ... шығаруды;       қазіргі климат жағдайларында су шаруашылығы бассейндері бойынша жер үсті ... ... ... ...       ... ... ... қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді болжаудың қазіргі заманғы әдістерін әзірлеуді;       Қазақстанның жер үсті су ... су ... ... ... ... ... ... деректерін пайдалана отырып, мониторингтеу және бағалау әдістемесін әзірлеуді талап етеді. Жер асты ... ... ... ...       1) бірінші кезеңде (2009 - 2011 жылдар):       жер асты ... ... ... ... және ... үшін қажетті жер үсті сулары мен климат мониторингі деректерінің тізбесін айқындауды;       жер асты ... ... ... ақпараттық жүйесінің келісілген талаптарын ескере отырып, деректер алмасу регламентін әзірлеуді және бекітуді;       жаңа әдістемелік ... ... ... 1:500000 ... ... ...       ... бойынша жаңа әдістемелік негізде мақсатты пайдалану санаттары бойынша жер асты ... ... ... ...       жер асты ... ... ... (бұдан әрі - ЖСММ) қадағалау желісін ЖСММ қадағалау желісіне қойылатын ... ... және ... ЖСММ желісінің жеткіліктілігін айқындау, бассейндердегі ЖСММ-ның қадағалау ... ... ... ... және жасау жолымен оңтайландыруды;       ЖСММ ... ... ... ... ... ...       бассейндердің жер асты суларының жай-күйіне бассейндердің жер асты сулары ... ... ... өлшемдерін әзірлеу бөлігінде бағалау жүргізуді;       мониторинг ... (су ... жер ... пайдалану) және жай-күйін бағалау үшін математикалық модельдер құру қажет ... жер асты ... ... ... ...       ... мақсаттары үшін "Жер асты сулары" ақпараттық жүйесін жетілдіруді талап етеді.       1.4. Жер ... ... ... ...       ... жүйе ... ... мониторингі бөлігінде нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеуді;       су қоры ... ... ... жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеуді;       ... ... ... ... ... жаңғырту және дамыту жөнінде ұсыныстар әзірлеуді;       жерлер мониторингінің автоматтандырылған ... ... ... істеуі жөніндегі іс-шараларды іске асыруды;       стационарлық қадағалау пункттерін ... мен ...       ... ... ... ... ... талап етеді;       2. Ұлттық жоспарды ғылыми-ақпараттық қолдау       ... ... ... ... ... іс-шараларды іске асыру арқылы жүзеге асырылады:       1) бірінші кезеңде (2009 - 2011 ...       су ... ... және ... консультациялық көмек көрсету үшін құрылымдық бөлімшелері бар Су шаруашылығының ғылыми-ақпараттық орталығын (бұдан әрі - СШ ҒАО) құру туралы ... ...       ... ... ... мен тәуекелдерді, қазіргі бар әлемдік тәжірибені және қоршаған ортаға әсер ету салдарларын бағалауды ескере отырып, ресей ... ... бір ... Қазақстан мен Орталық Азияға бұрудың орындылығы мен жүзеге асырылатындығы туралы ... ...       ... және табиғи факторларды ескере отырып, ұзақ мерзімді перспективаға арналған қолда бар су ресурстарын ұлғайту жөнінде ұсыныстар әзірлеу;       ... ... әсер ету ... су ... ... қайтарымын арттыру мәселелерін пысықтау;       ... ... мен ... да су ... ... бойынша су ресурстарын кешенді пайдалану және қорғау схемаларында ұсынылған іс-шараларды іске асыру мәселелерін пысықтау;       КСРО ... Су ... ... ... қор материалдарының негізінде су ресурстары бойынша электрондық дерекқорды ... ... ... ...       шет ... ... (2018 ... дейін жылына 10 студент) ескере отырып, Қазақстан Республикасының су секторындағы кадрлардың біліктілігін арттыру және оларды даярлау ... ... ...       мектепке дейінгі тәрбиелеу және балаларды оқыту; жалпы орта білім ... ... және ... білім беру; жоғары білім беру жүйесінде оқу-әдістемелік және кадрлық қамтамасыз етуді құруға және дамытуға ...       2) ... және ... ... (2012 - 2025 жылдар):       негізгі өзендер мен басқа да су ... ... ... су ... кешенді пайдалану және қорғау схемалары (бассейндік жоспарлар) ұсынған ... іске ...       СШ ҒАО ... ... ... және су ... пайдалану мен қорғау саласындағы уәкілетті органның барлық өңірлік бассейндік органдары ... оның ... ...       ... ... ... - экожүйелік қызмет көрсетулер үшін ақы төлеу жүйесінің әр алуан нысандарын әзірлеу әрі енгізу және оларды әрбір өзен ... тән ... ...       ... ... ... қол жеткізудегі прогресті бағалау үшін СРББ-ның индикаторлар жүйесін әзірлеу және енгізу.       3. Жер асты ... ... ... ауыз су ... ... суару, бальнеология және экономиканың әртүрлі секторларындағы өзге де өндірістік қызметтер үшін жер асты ... ... мен ... ... жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және іске асыру арқылы жүзеге асырылады.ІІІ. Қорытынды:Бүгінгі таңда ауыз су тапшылығы, трансшекаралық су ресурстарын бірлесіп пайдалану жайы ... Азия ... үшін аса ... мәселелердің біріне айналып отыр.Қырғызстан және Тәжікстан - ағыс бойында жоғары орналасқан елдер, яғни ... ... ... ... су ... қалай реттеу солардың қолында. Қырғызстан Сырдария өзенінің, ал Тәжікстан Әмудария өзенінің алабын бақылайды. ҚР Ұлттық стратегиялық ... ... ... ... Қазақстан сырттан келетін өзен суына 42%, Өзбекстан - 77%, Түркіменстан  94 % тәуелді.Су проблемасы барлық пайдаланылатын судың екі басты өзен - ... мен ... ... ... тұр. ... ... Тәжікстан арқылы Өзбекстанға (халық тығыз орналасқан Ферғана алқабы арқылы) және Қазақстанға, ал ... - ... ... және ... ... Міне ... етектегі Түркіменстан, Өзбекстан және Қазақстан ағыс бойымен жоғарыда орналасқан елдерге су жағынан ... ... ... ... су ... бағасына жеке тоқталған да жөн болар. Әрбір текше метр су үшін ақша төлеп жатқан елдер де бар. Таза су ... ... АҚШ пен ... ... мен ... Түркия мен Болгария және көптеген басқа елдер арасында көптеген ... бері су сату ... ... Кейде тіпті бағасы бір текше метр үшін бір центтен бес центке дейін де өзгеретіні бар. Дегенмен бұл ретте бір ... метр үшін екі цент ... баға ... ... Су ... ... ... кейбір ғалымдар оқтын-оқтында Қырғызстаннан босатылатын судың бағасы жайлы кереғар пікірлерін ... ... Олар ... ... ... едәуір экономикалық қиындықтарды басынан өткізе отырып, өзінің бай су ... ... ... ... ... ... көріп отырған шекаралас мемлекеттерге өтеусіз беріп отырған басқа егеменді елдің жоқ екендігін атап өтуде. Бұл елдің заңында осы ... ... ... ... ... және Тәжікстан аумақтарына ағатын барлық су үшін емес, жыл сайын Қырғызстанның су қоймаларында және басқа да суландыру ... ... 23 ... ... метр су үшін ғана ақы ... ... және ... 80 пайыздан астамы Қазақстанға, Өзбекстанға және Тәжікстанға тегін ... ... ... су ... ақы төлеу қағидатын енгізуге белсенді түрде қарсылық білдіріп келе жатқан Өзбекстанның  жағдайы да ... ... ... ... болмас. Оның қырғыздардың су қоймаларынан күзгі-қысқы су жіберу уақытында өз аумағында жеткілікті суды ... ... ... ірі су қоймалары кемшін. Ендеше, Өзбекстан үшін ағыс ... ... ... ... ... су үшін ақы ... олармен ымыраға келу аса маңызды.Мұның оңды жағы да бар. Мемлекетаралық өзен суларына ақы төлеу қағидаты өңір елдері арасындағы ... ірі ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ өңірді сумен қамту мәселесін барынша жақсартуға мүмкіндік береді және жаңа су ... ... ... ... ... ірі ... қолға алынып жатыр. Атап айтқанда, су ресурстарын сақтау және ұтымды пайдалану және өзен алқаптарын тиімді басқаруды қамтамасыз ету ... ... ... ... 2014 ... ... ... су ресурстарын басқарудың мемлекеттік бағдарламасын іске асыру ... ... ... ... ... әлем ... де ... қалмай отыр. Йоханнесбург қаласында 2002 жылы өткен Тұрақты даму жөніндегі дүниежүзілік саммитте барлық ... ...  ... шешім қабылдады. Бұдан кейін де бұл өзекті мәселе ... рет ... ... (2003 жыл) және ... (2006 жыл) ... су ... су ... ең алдымен басқару, мүдделі тараптардың әрекеттерін келіспеу және жеткілікті қаржыландырмау дағдарысы болып табылады деп айрықша атап ... ал бұл ... ... ... жаңа ... ... қажет етеді.Қазіргі уақытта су ресурстарын бірігіп пайдалану  (2005-2015жж.) халықаралық онжылдық ... ... ... отыр. Мұндағы басты мақсат - су, жер және олармен ... ... ... және ... ... ... өмірлік маңызы бар экожүйелердің тұрақтылығын бұзбай әлеуметтік және экономикалық даму көрсеткіштерін жақсартуға қол ... ... су ... ... ... және жерасты суларының ластануы, нормативтен артық зор су шығындары, халықты таза ауыз сумен қамтамасыз ету проблемалары, мемлекетаралық су бөлу түйткілдері, ... ... ... су ... азаю ... аса ... мәселелерге айналғаны ащы шындық.Іс жүзінде барлық су объектілерінің жерүсті суларының сапасы белгіленген стандарттарға ... ... ... ... Ертіс (Қытай), Іле (Қытай), Сырдария (Өзбекстан), Жайық (Ресей) сияқты негізгі трансшекаралық өзендер өте лас. Су объектілерінің ... ... көзі - ... мұнай өңдеу, машина жасау және түсті металлургия ... ... су ... ... ... аумағына ластанған өзен сулары Қытайдың, Қырғызстанның және Өзбекстанның аумағынан келеді.   Егер су проблемаларының себептері жойылмаса, онда 2015-2020 ... ... ... ... ... ... дамытуда және халықты ауыз сумен қамтамасыз етуде аса күрделі қиындықтар туындауы ықтимал.Ауа-райының ... және ... ... ... ... ... болған жағдайда болашақта 2020 жылға қарай жалпы Қазақстан бойынша өзен ... ... ... 81,6 ... км ... соның ішінде трансшекаралық - жылына 33,2 текше км дейін, ... - ... 48,3 ... км ... 2030 ... ... - тиісінше жылына 72,4; 22,2 және 50,2 текше км азаюы әбден мүмкін.Бұл арада су ресурстарының екінші бір ... ... жайы да ... ... табиғаттағы су айналымы барысында өзен алқаптарының жерүсті сулары аумақтың бірыңғай су әлеуетін құрап, жерасты суларымен байланысып жатады. Өзен ... ... ... ... аз ... жерасты сулары жекелеген су тұтынушылары (мысалы, ауыз сумен қамтамасыз ету) үшін ... ... ... ... ... үшін аса зор ... ... теріс жағы да бар. Гидравликалық байланыс салдарынан жерасты суларының барланған қорларын (жылына 15,44 ... км ... ... өзен ... ... жылына 5 текше км дейін азаюына әкеліп соқтырады. Содан да болар, әлемдік тәжірибеде жерасты суларын тек ауызсумен қамтамасыз етуге ... таза ... ... ... ретінде қарау ұсынылады.ІV. Пайдаланылған әдебиеттер:1. http://adilet.zan.kz/2. http://www.inform.kz/3. http://fpge.tarsu.kz/  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында су ресурстарын интеграциялық басқарудың қазіргі кездегі жағдайы59 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«Қаржы ресурстарының түсінігі және экономикалық мәні »29 бет
Іле-Балқаш аймағының су ресурстарын бағалау20 бет
Адам ресурстарын стратегиялық басқару жүйесін құру44 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Алматы облысының жер ресурстарын пайдалану ерекшеліктері93 бет
Ауыл шаруашылында қаржы ресурстарын ұйымдастыру30 бет
Банк ресурстарын басқаруды жетілдіру16 бет
Банк ресурстарын жоспарлау және реттеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь