Сиыр малына жалпы сипаттама

1.Кіріспе.

2. Негізгі бөлім.

2.1. Сиыр малына жалпы сипаттама
2.2. Ірі қараның ас қорытудағы ерекшеліктері
2.3 Ірі қараның тыныс алу жүйесінің физиологиясы
2.4. Қан жүйесінің физиологиясы

3. Қорытынды.

4. Пайдаланылған әдебиеттер
Физиология - биологияның маңызды салаларының бірі. Ол организмнің тіршілік әрекетін, жеке мүшелер мен жүйелердің қызметін зерттеп, олардың ерекшеліктерін, биологиялық маңызын анықтайды, организмнің сыртқы ортамен қарым-қатынастарындағы заңдылықтарды ашады. Физиология медицина мен ветеринария, жалпы биологиялық сипаттағы қоданбалы ғылым салаларының ірге тасы, негізі болып саналады. Адам мен мал организмдеріне тән фунциялар (қызметтер) мен үрдістердің тіршіліктік мәні мен маңызын айқындай отырып, физиология арнаулы мамандарды денсаулықты қорғау, организмді қатерлі (экстремальді) жағдайлардан сақтау т.б. шараларын ғылыми негізде ұйымдастыруға қажетгі мағлұматтармен қамтатмасыз етеді.
Физиология - биология ғылымының маңызды саласының бірі. Грек тілінде физиология деген сөз организмнің функциялары туралы ғылым немесе тіршілік тану деген мағына береді. Физиология организмнің тіршілік әрекетін, жеке жасушалар, мүшелер, жүйелер қызметін зерттеп, олардың ерекшеліктерін, биологиялық маңызын анықтайды, организмнің сыртқы ортамен қарым-қатынастарьшдағы зандылықтарды ашады. Физиология организмнің тіршілік ерекеттерін даралап тексермей, оларды біртүтас, тығыз байланыстағы үрдістер жиынтығы ретінде қарайластырады және организмге тән біртүтастық қасиет орталық нерв жүйесі (ОНЖ) қызметі мен әртүрлі биологиялық белсенді затгардың өсерінен қалыптасады деп тұжырымдайды.
Физиология медицина мен ветеринарияның теориялық негізі болып саналады. Физиологиялық мағлұматтар адам мен жануарлар организмінде жүретін үрдістерді тиімді бағытта өзгертіп отыруға қажет шараларды ғылыми негізде жүзеге асыру, түрлі аурулардың алдын алу және оларды дұрыс емдеу үшін қажет.
Адам физиологиясының заңдылықтарын айқындау - өмірді ұзартуға, организмді сауықтыру, еңбек пен тұрмыс жағдайларын жақсарту шараларын дұрыс ұйымдастыруға, аурулардың алдын алуды және оларды емдеудің жаңа жолдары мен тәсілдерін табуға негіз болады.
Жануарлар физиологиясы адамның мұқтаждығына, талабына сәйкес үй хайуанаттарының мінезін өзгертудің, өнімділігін арттырудың, өнім сапасын жақсартудың, оларды дұрыс күтіп-бағудың, өсірудің, қоректендірудің биологиялық негізі.
Физиологияның негізгі мақсаты әр түрлі құрылымдық деңгейдегі тіршілік үрдістердің (зат алмасу, тыныс алу, қоректену т.б.) заңдылықтарын зерттеу; организмнің жеке жүйелері және организм мен сыртқы орта арасындағы өзара әсерлердің механизімін анықтау; түрлі эволюциялық даму дәрежесіндегі және әр түрлі экологиялық жағдайлардағы организмдер функцияларының сапалық айырмасын тексеру; организмнің жеке дамуы (онтогенез) барысында түрлі функциялардың қалыптасу заңдылықтарын зерттеу. Демек, физиология өмір қүбылыстарының мәнін зерттеп, тіршілік үрдістерін басқару, бағыттау әдістерін анықтауды көздейді.
1.«Жануарлар физиологиясы» - Т.Несіпбаев, Алматы -2005
2. «Мал шаруашылығы» .Қ.Ш.Нұрғазы., Алматы . 2012
3. «Жануарлар морфологиясы және физиологиясы » Г.К.Жаңабекова. К.Жаңабеков.
        
        ЖОСПАР:1.Кіріспе.2. Негізгі бөлім.2.1. Сиыр малына жалпы сипаттама2.2. Ірі қараның ас қорытудағы ерекшеліктері  2.3 Ірі қараның тыныс алу ... ... Қан ... физиологиясы3. Қорытынды.4. Пайдаланылған әдебиеттер1.Кіріспе.Физиология - биологияның маңызды салаларының бірі. Ол организмнің тіршілік ... жеке ... мен ... ... зерттеп, олардың ерекшеліктерін, биологиялық маңызын анықтайды, организмнің сыртқы ортамен қарым-қатынастарындағы заңдылықтарды ашады. Физиология медицина мен ветеринария, ... ... ... ... ... салаларының ірге тасы, негізі болып саналады. Адам мен мал организмдеріне тән фунциялар (қызметтер) мен үрдістердің тіршіліктік мәні мен ... ... ... ... арнаулы мамандарды денсаулықты қорғау, организмді қатерлі (экстремальді) жағдайлардан сақтау т.б. ... ... ... ... ... ... ... етеді.        Физиология - биология ғылымының маңызды ... ... Грек ... ... ... сөз организмнің функциялары туралы ғылым немесе тіршілік тану деген мағына береді. Физиология организмнің тіршілік әрекетін, жеке ... ... ... ... ... олардың ерекшеліктерін, биологиялық маңызын анықтайды, организмнің сыртқы ортамен қарым-қатынастарьшдағы зандылықтарды ашады. ... ... ... ... ... ... оларды біртүтас, тығыз байланыстағы үрдістер жиынтығы ретінде қарайластырады және организмге тән біртүтастық қасиет орталық нерв жүйесі (ОНЖ) ... мен ... ... ... ... ... ... деп тұжырымдайды.       Физиология медицина мен ветеринарияның ... ... ... ... ... ... адам мен жануарлар организмінде жүретін үрдістерді тиімді ... ... ... қажет шараларды ғылыми негізде жүзеге асыру, түрлі аурулардың алдын алу және оларды ... ... үшін ...       Адам ... ... ... - өмірді ұзартуға, организмді сауықтыру, еңбек пен тұрмыс жағдайларын жақсарту шараларын дұрыс ұйымдастыруға, аурулардың алдын алуды және оларды ... жаңа ... мен ... ... ... болады.       Жануарлар физиологиясы адамның мұқтаждығына, талабына сәйкес үй хайуанаттарының ... ... ... ... өнім сапасын жақсартудың, оларды дұрыс күтіп-бағудың, өсірудің, қоректендірудің биологиялық негізі.       ... ... ... әр ... ... ... тіршілік үрдістердің (зат алмасу, тыныс алу, қоректену т.б.) заңдылықтарын зерттеу; организмнің жеке жүйелері және организм мен сыртқы орта арасындағы ... ... ... ... ... ... даму дәрежесіндегі және әр түрлі экологиялық жағдайлардағы организмдер функцияларының ... ... ... ... жеке ... ... барысында түрлі функциялардың қалыптасу заңдылықтарын зерттеу. Демек, физиология өмір қүбылыстарының мәнін зерттеп, тіршілік үрдістерін басқару, бағыттау ... ... ... ... Сиыр ... жалпы сипаттамаСиыр, ірі қара, мүйізді ірі қара  --  ... ... ... аша ... қуыс ... күйіс қайыратын жануарлар. Оның жабайы және қолға үйретілген түрлері бар. Қолға үйретілген Сиыр жабайы турдан ... ол ... ... ... ... жылдар бойы Еуропа, Азия, Африка құрылықтарында кең тараған.                                           ... дене ... ... ... ... (сүт, ет) ... болады. Сүт бағытындағы Сиырдың денесі ұзын, сүйегі салыстырмалы түрде жіңішке, терісі жұқа, жұмсақ, түгі жылтыр, қарыны кең, басы мен ... ... ... мен ... ... ... Ет ... Сиырдың тұрқы төртпақ әрі кең, омыраулы, аяғы мен мойыны қысқалау, ... ... ... ... ... ... еттері жақсы жетілген, терісі қалың әрі жұмсақ, тері астындағы май қабаты жақсы дамыған. ... ... да ... ... мен ... бірдей, денесін тегіс жабады, тек қарыны, шабы мен желін айналасының түгі жіңішке әрі сирек болады. Мойын астындағы терісі қатпарланған, ... қуыс әрі ... ... ... жағында мұрын айнасы болады. Асқазаны төрт камералы (месқарын, жұмыршақ, қатпаршақ, ұлтабар), соның арқасында ... көп ... ірі ... ... ... ... бар. ... жоғарғы жағында күрек тістері болмайды, желіні төрт емшекті. Сиырдың ... мен ... ... жас төлін  --  бұзау, алты айға ... ... ... ... ...  --  ... бір жастағы төлін (еркек, ұрғашысын)  --  тайынша, бір ... ...  --  ... бір жас пен екі жас ... ...  --  құнажын, екі жас пен үш жас аралығындағысын (еркек, ұрғашысын)  --  ... ...  --  ... ... ...  --  өгіз деп ...                                                                    - ... 5 жасқа дейін өсіп жетіледі, кейбір кеш жетілетінн тұқымдары 6  --  7 жасында ... ... ... 20  --  35 жыл, ... 15  --  20 жыл ... етеді.                                                                                                                                        - Сүт ... ... 9  --  12 жыл ... өнім ... ... ... олардың тісі қажалып, өнімділігі төмендейді.                                                                          - ... етке 1,5  --  2 ... ... ... ... ... өткізген жөн.                                                                                                                                             - Асыл ... ... ... алу үшін 5  --  10 жыл ...            - Ұрғашы тайыншалардың жыныстық ... 7  --  10 ... ... 8  --  10 ... ...                                                                                                 - ... ... ... 18  --  22, бұқаны 14  --  18 айлығында қосады.   - Бұзаулағаннан алғашқы күйлеуіне ... ... ... үш ... созылады, күйті 19  --  22 күнге, буаздығы орта ... 285 ... ...   - Ұрғашысы әдетте бір бұзау табады, егіз ... ... ... (2%-ға жуық). Егіздің ұрғашы сыңарлары көбіне төл беруге қабілетсіз.                                                  ... ... жаңа ... ... салм. 18  --  45 кг, кейде 60 кг; ... ... ... ... ... 1  --  3 кг ... болады. Олардың еті мен майы салыстырмалы түрде аз, ал сүйектері тірі салмағының 30%-ын құрайды.                                                                                                                     - ... ... ... 250  --  600 кг, ең ... 1000 кг; ... 300  --  900 кг; ең ... 1600 кг-нан асады.                                                                      ... ет және сүт алу ... ... ... ... ... ... азықтандыру және күтіп бағу дәрежесіне байланысты. Сүтті сиыр тұқымының орташа өнімі жылына 3500  --  400 кг, сүтінің ... 3,6  --  4%. Бір ... ... 20000 кг сүт ... ... ... ... бар. Ең жоғары тәуліктік сауым мөлшері 82,2 кг (ярослав тұқымы). Сауылым мерзімі 280  --  320 күнге созылады, суалу ... 1,5  --  2 ай. Тез ... ... ең мол сүт беретін кезеңі 4-тумасында.                                                ... етті ... ет ... ... сүт ... ... қарағанда тез семіреді және шығымы жоғары сапалы ет береді. Бордақыланған Сиырлар ... ішкі ... тері ... ғана ... жұқа ... ... ет талшықтарының арасына да (мәрмәр түстес ет) қалыптастырады. Бордақыланған жас малдардың еті өте құнды, дене ... және ... хим. ... ... ... ... ... Сойыс шығымы тұқымына байланысты 48  --  70% аралығында.                              ... ... ... ... ... ... және ... жем, ал жазда жайылым шөбі және қосымша азық ... ... жем).   ... сүті бағалы тамақ өнімі және тамақ өнеркәсібінің негізгі шикізаты. Сүт және оның өнеркәсіптік қалдықтары а.ш. малдарының төлдерін тамақтандыруда кеңінен пайдаланылады. Ал ... ... ... ... ... мол, жеңіл қорытылады және диеталық қасиеті бар. Сойылған Сиырдан алынатын әр түрлі сортты терісінің өнеркәсіптік маңызы зор. ... ... ... ... ... арқылы, ет-сүйек, сүйек, қан ұнтақтары, эндокринді препараттар, стеарин, ... ... т.б. ... Кейбір тұқымдардың бұқалары мен өгіздерін арба, шана ... ...                                                                                                 ... ... ... ... ... алатау сиыры, әулиеата сиыры, қырдың қызыл сиыры, латыштың қызыл-қоңыр сиыры, т.б.; етті ... ... ... ... ... сиыры, герефорд, қалмақ сиыры, т.б. өсіріледі2.2. Ірі қараның ас қорытудағы ерекшеліктері  Ас қорыту деп ... ... ... ... қоректік заттардың күрделі қосылыстарының денеге жеңіл сіңетін қарапайым құрамаларына ыдырауын айналуын қамтамасыз ететін процестердің жиынтығын айтады.Организм әртүрлі жұмыстар атқару ... көп ... ... ... ... оның ... әрекетін сақтау үшін энергия қоры үздіксіз толықтырылып отырылуы керек. Қажетті энергияны организм азықпен түрлі органикалық заттар(белоктар, көмірсулар, майлар) түрінде қабылдайды. ... ... азық ... ірі молекулалы қосылыстар түрінде кездеседі. Олар қан мен ... ... ... мен ... сіңу үшін ... ... ... қарапайым қосылыс түріне айналу керек. Ас қорыту ... ... ... ... химиялық, биологиялық әсерлерге ұшырап, кіші молекулалы, суда жеңіл сіңетін қосылыстарға айналады. Ас қорытудың мәні осында.Ас қорыту органдарының ... ... азық ... ... ... организмге жеңіл сіңетін қарапайым қосылыстарға айналдырып, оларды ... ... ... ... ... Мысалы, азық құрамындағы белоктар-аминқышқылдарына, майлар- глицерин мен май қышқылдарына, ал көмірсулар-жүзім қанты не басқа моносахаридтерге айналғанда ғана денеге қан арқылы ... сіңе ... ... ас ... ... ауыз ... ... тік ішекпен бітеді де, ұзына бойына бірнеше рет кеңейіп-тарылып отырады. Ішкі жағынан ас ... жолы ... ... ... онда ас ... ... өзектері ашылады. Әр без құрамы белгілі бір шекте ғана өзгеретін және өзіндік қасиеттері бар сөл бөледі. Бұл сөлдің ... ас ... ... шапшаңдататын ерекше биологиялық катализаторлар-йерменттер болады.Ас қортыту жүйесіне ... ... ... ... химиялық және биологиялық өңдеуге ұшырайды. Азықты механикалық өңдеу шайнау аппараты(тіс, жақ) арқылы ауыз қуысынан басталады. Ауыз ұуысында шайналып, ... азық ас ... ... ... ... олардың қабырғасындағы ет қабығының жиырылуы нәтижесінде шайқалып, араласып жылжып отырады.Ас қорыту процесіндегі негізгі кезеңнің бірі-қоректік заттардың химиялық өңдеуден өтеді. ... ... ... ... мен ... ... ... процесіне дайындайды да,ал ферменттер қоректік заттардың организмдегі химиялық өзгерістерін шапшаңдатады.Ас қорыту жолында қоректік заттар түрлі микроорганизмдер ферментерінің әсерімен ... ... ... Ас ... ... ... ... алдыңғы бөлімдерінде(қарында) және ішектің кеңиген соңғы бөлімдерінде(әсіресе бүйенде) алуан түрлі микроорганизмдер ... ... ... тауып тез көбейіп өседі де, ірі азықты ... ... ... Бұл микроорганизмдер, әсіресе қарындағы ас қорыту процесінде зор рөл атқарады.Ас қорыту процесі шартты түрде алдыңғы, ... және ... ... ... ... ... өтеді. Алдыңғы бөлімге ауыз қуысы мен жұтқыншақ, ... ... ... ... мен ащы ... ал ... бөлімге тоқ ішек жатады. Ауыз қуысы сүйекті тұлға сүйеніші мен арнаулы ... ... Бұл ... ... ұрт, тіс, ... иек, тіл, ... ... ауыз қуысына бөлу өзектері ашылатын үш жұп сілекей бездері және көмекей бездері ашылады.Ауыз қуысының тұлға сүйеніші ... және ... жақ ... ... ... сіңірлері мен еттерінен тұрады. Жақ сүйектерінің арасына ауыз қуысы орналасады да, оның бүйір беттері ұртпен шектеліп, алдыңғы жағында үстіңгі және ... ... ... Ерін ... ауыз қақпасы, ал көмекей мен тілшік аралығында жұтқыншақ орналасады. Ішкі жағынан ауыз қуысы көп ... ... ... ... ... қабықпен астарланады. Осы сілекейлі қабықта көптеген шырышты бездер болады. Олар ... ... ... ... ... ұрт, тіл, ... бездері деп аталады.Ерін-ауыз қуысын көмкеріп тұратын терілі ет ... ... ... ... ... ... орналасады да, ол қабылданатын азықты түйсінуде зор рөл атқарады.Ауыз қуысындағы тағы бір ... ... Ол етті ... Тіл ауыз ... ... ... әртекті бүртіктері бар сілекей қабықпен қапталады. Тілде түрлі тітіркендірулерді қабылдайтын жүйке талшықтары, дәм сезу рецепторлары болады. Ұрт- қуысын бүйір жағынан ... ... Ол ерін ... сырт жағынан терімен қапталып, іш жағынан сілекейлі қабықпен көмкерілген ет қабықтарынан ... ... ... ... ұшы ауыз ... ... ... конус тәріздес бүртіктері болады. Бұл бүртіктер шайнау кезінде азықтың түсіп кетпеуіне жәрдемдеседі. Таңдай- көлденең бедерлі ... ... ... Ол мұрын қуысын ауыз қуысынан бөліп тұратын сүйекті қаптап ... Ауыз ... түп ... ... ... пластинка тәрізді салбырап тұратын таңдай шымылдығымен "тілшікпен" жалғасады. Таңдай шымылдығы бөбешіктің ... ... ауыз ... ... ... тұрады. Жұту кезінде таңдай шымылдығы жоғары көтеріледі де, ауыздың мұрын ... ... ... ... ... Сол ... ... қақпағы көмекей жолын жабады.    ... азық ... ... ...                                                                                          ... жарғақ етті, шанақ(воронка) тәрізді орган.Ол ауыз қуысын өңешпен,ал мұрын қуысын көмекеймен байланастырады.Осы жұтқыншақтың тікелей жалғасы болып келетін етті түтік-өңеш.Ол арқылы ... азық ... ... ... ас ... ... ... ,оны шайнау,сілекеймен шылау,жұту процестерін айтады.                        Ірі қара ... ... ... көмегімен қабылдайды.Олардың ерні нашар қимылдайды.Сондықтан сиырлар жейтін азықты тілмен орап,үстінгі жактың қызыл иек (дентальдық) табақшасына басып ... үзіп ... ... ... малы ... ... шылайды да, тез жұтады.Азықты қабылдау аралығындағы үзіліс кезінде мал қарын жынын лоқсу арқылы ауыз ... ... ... ... ... шылап қайта жұтады.Осы айтылған процестерді күйіс қайыру деп  атайды.                                                                                                                                       ... ... үш жұп ... ... ... бездермен қатар ауыз қуысында көптеген майда бездер-тіл,таңдай бездері орналасады.Сілекей түссіз,иіссіз,оңай көпіретін,әлсіз,сілтілік реакциялы,тығыздығы 1,002-1,012-ге ... ... ... 99-99,4 % және 0,6-1,0 % ... зат ... ... ... құрамында түрлі органикалық заттар-белоктар,муцин,ферменттер және бейорганикалық тұздар болады.Амилаза және мальтаза ферменттерінің болуына байланысты сілекей көмірсуды ыдырату ... ...                                                                                                                ... ас ... Мал ... азық ... өңеш ... қарынға өтеді де,онда азық бөрітіп,сұйылып, еріп,сілекей мен қарын сөлінің әсерінен ыдырай бастайды.Қарын қабырғасы сірлі,етті және кілегейлі ... ... ... етті ... үш ...  - ... және қиғаш еттерден түзілген.Ірі қара малының қарнының құрлысы өте күрделі, о төрт бөлімнен тұрады. Олар мес қарын,жұмыршақ,қатпаршақ және ... үш ... ... ... ... деп атайды.Алдыңғы қарынның кілегей қабығы көп қабатты жалпак эпителиймен қапталады,онда без болмайды.Мес қарын-алдыңғы ... ең ... ... сыйымдылығы ірі қарада 100-300 литр.Мес қарын құрсақтың бүкіл сол жақ бөлігін алып жатады.Мықты ет белдемдерімен және қатпарларымен ол бес ... ... ... ... ... ... ... бағыттап отырады.Қарынның кілегейлі қабығы беткейді көбейтетін көптеген еміздікше түзеді. Олардың арасы микроптардың өсіп дамуы үшін қолайлы орта ... ... ... ... ... ірі ... ... мес қарыннан түскен жынды екшеп, оның қорытылуға дайын сұйық сұйық бөлігін қатпаршаққа өткізеді де, ірі бөлшектерді мес ... кері ... Мес ... ... ... ... ... араласқан жынның біраз бөлігі жұмыршаққа өтеді. Жұмыршақтың қуатты жиырылуы кезінде ол қайтадан мес ... ... ... ... ... жын ... ... жұмсарып, уақталған үлесі екшеледі ді, қатпаршаққа өтеді.Мес қарын ешқашан бос болмайды. Онда жын 70-90сағатқа дейін аялдайды. Мес қарындағы жын ... мал жаңа ... ... ... отырады. Дегенмен, қабылданған азықтың өңеш мес қарын кіреберісі мен жұмыршақтың шекарасына жалғасады, сондықтан мал ... азық ... ... да, мес қарын кіреберісіне де түседі. Өңеш жұмыршақтың түбінде қатпаршаққа дейін созылып жататын, ернеулері шала түйіскен жармалы түтікшеге айналады. Оны өңеш ... деп ... Өңеш ... ... ет ... мен жүйкелер орналасады. Жас төлдер сүт емген кезде өңеш науасының ернеулері бір-бірімен қабысып, пайда болған түтікше арқылы сүт қатпаршақ ... ... ... ... ... ... ірі ... жақсы дамыған. Оның сыйымдылығы сиырда 7-18л. Қатпаршақтың іш жағында оның ... ... ... ... ... ... болады. Олар ірі, орташа, майда, өте майда жапырақшалар болып бөлініп, ... ... ... Мес ... мен жұмыршақтан түскен жынның қатты түйіршіктері осы жапырақшалар арасында қалады да, олар одан әрі ұнтақталады, ал ұлтабарға жынның ... ... ... ғана өтеді.Ұлтабар-қарының безді бөлігі. Ол кеңейген дене тұлғадан және сопақша созылыңқы, жіңішкерген бөліктен тұрады. Ұлтабардың алдыңғы бөлігі қатпаршақпен, арт жағы ... ... ащы ... жалғасады. Ұлтабардың сыйымдылығы сиырда 8-20л. Тәулігіне ірі қара 50-60л ұлтабар сөлін бөледі. Ұлтабар сөлі құрамында белоктарды ыдыратын пепсин ... ... Ащы ішек ас ... ... ең ұзын ... Ол ... ... ішек, он екі елі ішек), аш ішек және мықын ішек болып бөлінеді. Аш ... ... ірі ... 1:20 қатынасындай. Оның сыйымдылығы ас қорыту жолының ... ... ... ... Аш ішек құрсақ қуысының оң жақ бөлігінде орналасып, іш жағынан қатпарлы кілегейлі қабықпен астарланған. Осы кілегейлі қабықтың ішек ... ... ... ... көп ... ... болады. Сол себепті ішектің ішкі беті барқыт тәріздес болып келеді. Ішектің кілегейлі қабығының әр ... ... ... ... ішек бүрлері болады. Осы бүрлер арқылы ішектің сору беткейі жиырма еседен артық ұлғаяды.  Ішек ... ... ... либеркюн бездері орналасады. Осы шұқыршақтарда бокал тәрізді шырыш түзетін ... ... ... базофиль түйіршікті энтероциттер және энтерохромаффиноциттер(ішкі секрециялық торшалар) орын тебеді. Ішек бүрлері қоректік заттардың сіңуін қамтамасыз ететін эпителиоциттермен және ... ... ... ... аш ... ұзындығы 40м, ұлтабар ұшының ұзындығы 70-120см, мықын ішектің ұзындығы 50см.Тәулігіне ірі қара 25-30л ішек ... ... ... ішек ... ... ірі қара 180-200л әр түрлі ас қорыту бездері ... ... ... химустың жалпы мөлшері ірі қарада 250-300л.Тоқ ішек бүйеннен, қимадан, тік ішектен тұрады. Тоқ ішек ащы ... ... ... ... ... Оның ... ... сиырда 6-13м, ал сыйымдылығы ірі қара малдарында ас қорыту жолының жалпы сыйымдылығының ... ... Тоқ ... ас ... ... алдыңғы бөлімдерінде қорытылып үлгерілмеген қоректік заттар ыдырайды. Ішектің бұл бөлімінде қорытылмаған белок қалдықтары шіріп, көмірсулар ашиды. Көмірсулардың ашу процесі кезінде ... май ... ... ... ... Тоқ ... ... айтарлықтай көп мөлшері ыдырап, организмге сіңеді. Сиырларда белоктың 31%-ы тоқ ішекте қорытылады. Ас ... ... ... аялдау уақытын 100%деп алса, оның жеке бөлімдерінің ... ... ... мен ... 80%, ... 6%, ащы ішекке 5%, бүйенге 3%, қима мен тік ішекке 6%.2.3 Ірі қараның тыныс алу ... ... алу ... ... қоршаған ортадан оттегіні сіңіріп, көмір қышқыл газын бөлуі. Организмнің тіршілік әрекеті үшін қажет ... ... ... қабылданған қоректік заттардың тотығуы нәтижесінде алынады. Бұл ... ... ... ету үшін ... ... Сондықтан тыныс алу аз ғана уақытқа толастағанның өзінде организмде күрделі өзгерістер туындап, тіршілік ... ... ... мәні ... ... ... қамтамасыз ету арқылы қоректік заттар құрамындағы энергияны биологиялық құнды түрге айналдырып, көмірқышқыл ... ... ... ... алу ... ... организмге түскен оттегі торшаларға жеткізіліп, онда олар ірі молекулалы заттардан бөлінген көміртегі тмен сутегі ... да, ... ... ...  - ... ... су және басқа қосылыстардың құрамына енеді. Сиыр организмі үшін тек ауаның құрамының ғана емес, оның физикалық күйінің де ... зор. ... ... оттегі иондары болмаған жағдайда ірі қара малдары тез өліп қалады. Демек, сиыр организміндегі тотығу ... ... ... ... емес, теріс зарядталған иондары ғана қатысады. Тыныс жолдарының шырышты оттегі молекулаларын теріс зарядтап, олардың өкпедегі газ алмасуға қатысуына жол ашады. ... ... көп ... , ... ... ... , ... организмде оттегі қоры жиналмайды. Сиырдың тыныс аппараты жоғарғы (мұрын қуысы мен жұтқыншақ ) және ... ... ... және ... ) ... ... мен оң және сол өкпеден тұрады. Дем алу кезінде ауа жоғарғы тыныс ... ... онда шаң ... тазарып, жылжиды, дымқылданады да, төменгі тыныс жолдарына отеді. Тыныс жолдарында ... ... 30 ... ... да , ол газ ... ... ... Дем шығарған кезде организмнен алдымен осы ауа шығады. Сол себепті мұрын қуысынан өкпе көпіршіктеріне дейінгі ... ... ... деп ... Бұл тек ... атау ... шын ... тыныс жолдарында ауа тазарып , жылынып, ионданып, дымқылданады. Сиырдың  мұрын қуысының кілегейлі қабығында тыныс ауасының сапасын анықтауға мүмкіндік ... иіс ... ... ... жолдарының эпителийі шырышқа жабысқан тозаңдарды өздерінің түктерінің көмегімен аңқа қуысына қарай кері айдап, сыртқа бөлуге көмектеседі. ... ... ... ... рефлекстерді тудыратын сезімтал жүйке ұштары орналасқан. Өкпе ұлпасы ... ... ... ... саны ... көп, сондықтан  өкпенің тыныстық аумағы өте үлкен. Алвеолалар қабырғасы бір қабат жалпақ эпителийден түзіледі де, оның ... ... аз ... ... ... ... қан ... орналасады. Алвеоланың ішкі беткейі сурфактант деп аталатын ерекше сұйықтықпен шыланады . Алвеолалар мен капиллярлардың жанасу қабырғасының жалпы ... 0,004 мм ... ... ол газ ... айтарлықтай кедергі болмайды. Түрлі малға белгілі мөлшерде тыныс жиілігі тән. Тыныс жиілігі түлік түріне, малдың физиологиялық ... ... ... ... әрекетіне, ортаның температурасына қарай өзгеріп отырады. Жануарлар неғұрлым майда келсе, ... оның ... жиі ... ... зат пен ... ... ... әсер етеді. Сиыр малының тыныс жиілігі 10-30 рет. Өкпе-қуыс ... Ол ... ... ғана ау ... ... Тыныстық, қосымша және қордағы ауалардың қосындысын өкпенің ... ... (ӨТС) деп ... ... дем ... ... мөлшері щамамен өкпенің тіршілік сыйымдылығын көрсетеді. Өкпенің белгілі бір уақыт ... ауа ... ... қкпе желдеткіші деп атайды. Өкпе желдеткішін, әлбетте, бір минут мөлшерінде анықтайды. Демек, бірминут ішінде өкпе арқылы өткен ауа мөлшерін өкпе ... ... ... ... Ең терең дем шығарғанның өзінде өкпе толық солмайды. Ондағы ... ауа ... ... өкпеде қордағы ауа қалады. Қалыпты жағдайда сиыр 4-5л ауа жұтады. Оның 30%ы тыныс жолдарында қалып, альвеолаларға тек 70%ы немесе 2,8-3,5л ауа ... Осы ... ... ... ... қатынасын өкпе желдеткішінің коэффициенті деп атайды. Егер альвеолаларда 20л шамасында ауа болатынын ескерсек, ... ... ... ... ауаның 1/6 ғана желдетіледі. Өкпе желдеткішінің минуттық көлемі өзгермелі шама. Ол тыныс жиілігіне , өкпенің тіршілік сыйымдылығына , мал ... ... ... , ... ... , ... орта ...  тағы да басқа факторларға тәуелді. 2.4. Қан жүйесінің физиологиясы       Қан-қызыл түсті, мезодермадан түзілетін ... ... Ол ... ... ... ... ... ішкі ортасьн құрайды, денеде көп қырлы қызмет атқарады, солардың арасында бастылары:- тасымалдаушы қызмет - қан ... ... ... олардан алып шыққан алмасу өнімдерін бөлу мүшелеріне (бүйрек, тер бездері, өкпе т.б.) тасымалдайды. Қанмен денеге гормондар таральп, үлпаларға ... ... ... ... қышқыл алынып кетіледі;-Қорғаныстық қызмет. Қанның ақ түйіршіктері фагоциттікбелсенділік көрсетеді (торшалық иммунитет) және лимфоциттер бөлгенантиденелер бөгде заттарды жойып ... ... ... ... қызмет. Толассыз айналыста болудың арқасындақан денеде жылудың біркелкі таралуына мүмкіндік ... ... ... ... ... тері ... сыртқы ортаға бөлінеді;-байланыстырушы (коррелятивтік) қызмет. Әр түрлі мүшелер менторшалар әрекеті кезінде түзілген өнімдер мен ішкі секреция ... ... ... қан ... ... үлпала-рын, мүшелерін өзара байланыстырады.        Қан әр ... ... ... болып табылады. Ол сүйық зат -плазмадан және қан түйіршіктерінен (торшаларынан): ... ... ... ақ ... ... және қан табақшаларынан (тромбоциттерден) тұрады.Сиырда эритроциттердің беткейінің мөлшері ... өмір сүру ... ... әр 1мм³  ... эритроцит саны 6 млн-ға жуық. Эритроциттердің тұну жылдамдығы ... ... ірі қара ... 1 ... ... ... 2-5күн шамасында өмір сүреді. Ірі қарада орта есеппен 1мм³-да 400мыңға жуық ... ... ... ... ... ... тең ...        ... ... әр ... ... ... ... ... буферлік қасиет тән, сондықтан белоктар қанның рН-ын тұрақты деңгейде сақтауға мүмкіндік береді. Белоктар қанға тұтқырлық қасиет беріп, артериялардағы қысымды қалыптастыруда ... рөл ... Олар ... ... ... қан ... су мөлшерінің тұрақтылығын сақтайды, қан мен ұлпа арасындағы судың алмасуын реттейді. Альбуминдер әр түрлі дәрі-дәрмек препараттарын, дәрүмендәрілерді, гормондарды бояғыш заттарды ... ... зор рөл ... ... түрлі қорғаныш денелер түзіледі, сондықтан олар организм иммунитетін қалыптастырады. Фибриноген канның ұю процесіне катысады. Қан ... ... ... физикалық қасиеттері өзгеріп, ол ерімейтін фибрин талшықтарын түзеді. Плазма ... ұлпа ... ... үшін ...        ... ... ... салыстырғанда екі есе көп болады (тиісінше шамамен 4,5 және 2-3%). ... ... ... ... ... деп ... ... мен фибриноген бауыр торшаларында, ал глобулиндер - тек бауырда ғана емес, көк бауырда, сүйек кемігінде, лимфа түйіндерінде ...        Қан ... ... ... дәмді, қоймалжың, тұтқыр сұйық. Оның түсі құрамында ерекше белок - гемоглобиннің болуына байланысты. ... ... түсі ашық - ... ал вена ... қоңыр қызыл болады. Бұл қанның оттегімен қанығу деңгейіне ... Қан ... ... ... оған ... дәм ... ... белоктар мен эритроциттердің болуымен байланысты қан тұтқырлық қасиетке ие болады. Судың тұтқырлығы бір өлшем деп алынса, онымен ... ... ... 1,7 - 2,2, ал ... тұтқырлығы - 5,0-ге тең.         Қанның ... 1,050 -1,060. Ол ... ... ... ... ... эритроциттердің тығыздығы - 1,090, ал плазманың тығыздығы 1,025 -1,034 аралығыңда болады.        Қанның ... ... ... ... күйден қойыртпақтанып қатқылдануын ұю деп атайды. Оның жылдамдығы ірі қарада 6,5минутқа тең. Қанның ұюы оның маңызды қорғаныш қасиеттерінің бірі. Ол ... ... ... ... ... ... қан тамырларынын қабырғасы, тамыр маңындағы ұлпалар, қан плазмасы құрамындағы ұю факторлары, барлық қан торшалары қатысады. Бұл процесте биологиялық белсенді заттар да ... рөл ... Олар ... ... ... ... ұюын жеңілдететін, қанның ұюына кедергі жасайтын және ұйықты ерітетін заттар болып бөлінеді.         ... ұюы ... ... ... ... ... Оның мәні қан құрамындағы фибриноген белогының физика-химиялық қасиеттерінің өзгеруінде. Ұю процесі барысында фибриноген белогынан қышқыл пептид бөлінеді де, ол ... ... ... ...          ... ұю ... үш ... ... ... ... тромбоциттердің белсенділігінің күшеюімен сипатталады, Екінші кезеңде плазма ... ... ... ... үш ... тізбектелген ферменттік процесс жүреді. Ұюдың соңғы үшініші кезеңінде ұйық ретракциясы (фибрин талшықтарының тығыздалуы) жүреді .        ... ... ... зақымданған тамыр табиғатына қарай ұю процесі екі жолмен жүреді: не ол тамыр мен тромбоциттер реакциясымен шектеледі(тамыр-тромбоциттік механизм), не ... ... ... қатысуымен тізбектелген ферменттік процесс басталып, фибрин ұйығы пайда болады ... -ұю ...       ... - тромбоциттік механизм қан қысымы төмен майда тамырлар ... іске ... Бұл ... тромбоциттерден бөлінген заттардың әсерімен тамыр тарылады, тромбоциттер зақымдалған жерге жабысып, бір-бірімен желімденеді де, плазма оңай ... ... ... ... ... ... болады. Одан әрі тромбоциттердің қайтарымсыз агрегациясы жүріп, олар плазманы өткізбейтін біртекті массаға айналады. Тромбоциттерден бөлінген заттардың әсерімен қан тамыры тарыла ... ... - ... ... ... қанның ағуын тоқтатудың коагуляциялық (ұю) механизмі іске қосылады. Осыдан кейін тромбоцит ұйығы тығыздалып, қан ... ... ... ... ... ... ... бекиді, қанның ағуы тиылады.        Ірі тамырларда тромбоцит ұйығы үлкен қысымға шыдамайды, шайылып ... ... ... ... ... тек фибрин ұйығы тоқтатады, коагуляциялық механизм іске қосылады. Бұл кезең үш сатыда өтеді.        ... ... ... XII, XI, VIII, VII, IX, IV, V - ... мен ... 3-факторының әрекеттесуі нөтижесінде күрделі процесс жүріп,тромбопластин (ІІ-факгор) пайда болады. Тромбопластин ұлпалар мыжылып зақымданғанда да пайда болады, оны ұлпа ... деп ...       ... ... ... тромбопластин плазманың IV, V, VI, VII факторларымен әрекеттесіп, тромбоциттердің 1 және 2 факторларының ... К ... ... ... ... ... түзілетін бұйығы фермент протромбинге әсер етіп, оны белсенді фермент - ... ...       ... тобы мен ... белгілі заңдыпықпен тұқым қуалады. Мал қанының топтарында әлі күнге дейін ... ... көп. Мал ... ... ... ... сондықтан қанды төрт топқа біріктіру мүмкін емес. Әрбір топты бірнеше агглютиногеңдер түзеді, сол ... мал қаны ... ... бөлінеді. Мәселен, ірі қарада 85 агглютиноген болғандықтан оларды 11 генетикалық жүйеге бөледі. Жүрек  --  іші қуыс ... ... ... адам ... ... 250-300 ... Жүрек кеуде қуысының сол жағына таман орналасқан. Оның дәнекер тканінен түзілген жүрек қабы қаптап тұрады. Жүрек ... ішкі беті ... ... және ... ... ... кемітетін сұйықтық бөліп шығарады. Жүрек бұлшықеті (гр. myocardiummys  --  ... kardia  --  ... - ... ... мен ... ... ... (миокард). Жүрекшенің бұлшықет қабығы беткей және терең ет ... ... ... ет ... кардиомиоциттері көлденеңінен орналасады. Ол оң және сол жүрекшелерді сыртынан қаптап, оларға ... ... ... ... ... ет қабаты әрбір жүрекшеде жекелей орналасады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қабығында айқын байқалатын бес ет қабаты болады. ... ... ... және ішкі ... ... ... жатқан кардиомиоциттер, ал ортаңғы үш ет қабаттарын сегіздік тәрізді иіле орналасқан жүрек етжасушалары түзедіЖүректің құрылысы оның атқаратын ... сай ... Ол ... ... екі  --  сол жақ және оң жақ бөлікке бөлінген. Ал жүректің әр бөлігі бір-бірімен жалғасқан екі ... ...  --  ... және ...  --  ... ... ... төрт камералы: ол екі құлақшадан және екі қарыншадан тұрады.Қарыншаға қарағанда құлақшаның қабырғасы әлдеқайда жұқа. Бұл құлақша жұмысының оншалықты көп болмауына ... Ол ... ... қан ... өтеді. Қарынша бүкіл тамырларды бойлай қан айдап, көп жұмыс атқарады. Көп жұмыс істейтіндіктен, сол жақ қарыншаның бұлшық еті оң жақ ... ... ... ... Әрбір құлақша мен қарыншаның шекарасында жақтаулы қақпақшалар болады, олар сіңір талшықтары арқылы жүректің қабырғасына бекінеді. Бұл жақтаулы қақпақшалар.Құлақша жиырылғанда ... ... ... ішіне қарай салбырап, босап қалады. Сондықтан қан құлақшадан ... ... ... Қарынша жиырылғанда қақпақшаның жақтаулары тығыз жабылып, құлақшаның кіре беріс жолын бітейді, сондықтан қан тек бір ...  --  ... ... ... ... одан қан тамырларына барады.Ірі қара қан айналу жүйесінің орталық органы; қанды артерия жүйесіне айдайды және оның веналарға қайтып оралуын ... ... Ірі ... ... ... кеуде қуысында орналасқан.Олардың жүрегінің оң жақ бөлімінен тек вена қаны ағып ... ... ... ал сол жақ ... тек ... қаны ... артериялы бөлім деп аталады. Жүректің оң жақ жалпақтау келген бөлігі  -  негізі, ал сол жақтағы сүйір ... ұшы деп ... ... ұшы сол ... 5-жұп ... ... шетіне сәйкес келеді. Жүректің сыртындағы дәнекер ұлпадан тұратын қабын  -  үлпершек (перикард) деп атайды. Жүрек үлпершектің ... бос ... ... ... ... Сыртындағы көлденең сайшалар жүрекшелер мен қарыншалардың арасын бөліп ... ... ... ... ... ... ұшы ... орналасады. Жүрекшелердің сыртында қосымша құлақшалары болады кейде оларды саңырауқұлақ деп ... ... үш ... тұрады. Сыртқы жұқа қабаты  -  эпикард, ортаңғы қалың бұлшық етті қабаты  -  миокард, ал ... ... ... жұқа ...  -  ... деп ... Миокард қабатындағы бұлшық ет талшықтары жүрекшелердің сыртында екі түрлі бағытта орналасқан. Сыртқы қабатындағы бұлшық ет талшықтары екі жүрекшені де тұтасымен ... ... ішкі ... ... ет талшықтары әрбір жүрекшені жекелей қоршап жатады. Қарыншалардағы бұлшық ет ... ... ... және ... екі ... да тұтасымен қоршап, ал ортаңғы қабаты әрбір қарыншаны ... ... ... Сол қарыншаның миокард қабаты оң қарыншаның миокард қабатынан 2  -  3 есе ... ... сол ... ... ... ... қолқа қан тамыры басталады. Жүрекшелер мен қарыншалар арасындағы тесікті жақтаулы қақпақшалар (клапандар) жауып тұрады. Жақтаулы ... ... ... ... Оң ... мен оң ... арасын үш жақтаулы, ал сол жүрекше мен сол қарыншаның арасын қос жақтаулы (митральді) қақпақшалар жауып ... ... ... ... қарыншалардың ішінде орналасқан емізік тәрізді бұлшық еттер бекіп, жақтаулы қақпақшаларды қарыншаларға қарай ашады. Жүректің қарыншалары мен ... ... ... ... арасында үш жарты тәрізді қақпақшалар бар. Бұл қақпақшалар ... ... ... ... Жүректің миокард қабаты да көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасынан тұрады, оның ... ... ет ... айырмашылығы  -  Жүректің бұлшық ет талшықтары торланып орналасқан және ... ... ... ... ... ... миофибриллалары аз, көбіне саркоплазмаға бай бұлшық ет талшықтары шоғырланып орналасады. Олар Жүректің ырғақты жұмысын реттеп отырады. Оны ... ... ... деп ... ... ... ет ... оқтын-оқтын қозу импульстары пайда болып, өткізгіш жүйедегі клеткалар өздігінен жиырылады. Жүректің қызметі жүрекше бұлшық еті мен қарынша бұлшық етінің ... бір ... ... ... ... және босаңсуы (диастола) арқылы атқарылады. Ең алдымен, жүрекше жиырылып, қанды бос қарыншаға итереді, оған 0,1 с уақыт кетеді; екінші ...  -  ... ... (қан ... мен өкпе ... ... оған 0,3 с, ал ... кезеңі  -  жүрекшелердің де, қарыншалардың да босаңсуы (диастоласы), мұны жалпы пауза деп атайды, оған 0,4 с уақыт кетеді. ... ... ... 0,8 с ... ... Ірі қара ... ... 60-80 рет соғады. 1 мин-та Жүректің қантамырларға шығаратын қан мөлшерін Жүректің минуттық көлемі деп атайды. Жүректің ... ... ... келетін гормондар арқылы, сондай-ақ, өзіндегі шеткі жүйке жүйесі арқылы ... ... ... ірі қара ... алатын орны ерекше.3.ҚорытындыҚолға ұстап үйреткеннен бергі уақытта ірі қараның нерв жүйесі біршама өзгерді, адамға пайдалы қасиеттері жетіліп, қалыптасты. Олар өсіру ... ... ... ... ... ... де өзгеріп, тек көктемде ғана емес, жыл бойы төлдеуге бейімделді. Төлінің өсуі мен ... ... де ... есе өсті.      Қазіргі ірі қара тұқымдарының төлі 6 -- 9 ... ... ... ... ... бұл ... олардың организмі әлі толыса қоймайды. Физиологиялық ерекшеліктері мен шаруашылыққа пайдалы қасиеттері ... ... ... ... ... ... алдымен өз организмінің өсіп-жетілуіне кедергі келтірмей, ал екінші жағынан, болашақ төлдің ... ... ... ... ... үшін ... 6 -- 9 айлырында емес, 1,5 жасында, тірідей салмағы 320 килограмнан асқанда ғана ұрықтандыру қажет.Ұрықтандыру ... ... болу үшін ... ... ... ... ... ұрықтандырады. Жыныс циклы нәтижелі ұрықтанғанға дейінгі әрбір 3 ... ... ... Осы цикл ... ... тек жыныстық қабылдау кейпін танытқан мезгілде ұрықтандырылса ғана ол тоқтайды. Орта есеппен сиырлар буаздығы 285 тәулікке созылса, сол ... ... ... 260 ... 312 ... ... ...      Әдетте сиыр жалқы туады. Бұл түлікте егіз туу өте сирек ... ... ... және бағып-күту ерекшеліктеріне байланысты жаңа туьшған.бұзау салмағы 20 килограмнан 40 килограмға дейін ... ... ... салмағының 7 процентіндей келеді. Еркек бұзаулар салмағы ұрғашыларынан 1 -- 2 килограмм артық тартады. Олар 5 ... ... ... ...       ... қызуы -- 38,6°С, тамыр соғысы минутына 50 -- 60 рет. Сақа малда 32 тіс (20-сы астыңгы жақ, 12-сі ... жақ ... ... болады. Тістердің ауысу мерзімі мен жұқару белгілеріне қарап малдың жасын ... ... бар.      ... сиырлардың негізгі өнімі  -  сүті өте ... ... ... ... ... Оны өндіру үшін сиыр организмі орасан зор физиологияльқ қызмет атқарады. Айталық, тек 1 литр сүт ... үшін ... ... ... 500 литрден астам қан айналып өтеді екен.      ... ... ... ... ... ... сиыр оргамизмі өндірілген сүттің құрамын, жалпы алғанда, бірқалыпты ... Сиыр ... орта ... 87,5% су, 3,5% сүт ... 3,3% сүт ... 4,7% сүт ... 0,7% ... заттар болса, сол коректік заттар тобының құрамдары да өте бай және басқа азықтарда кездеспейтін түрде қалыптастырылады. Мысалы. сүт ... ... ... ... ... амин ... ... сүт майы өте сіңімді ұсақ май түйіршіктерінен тұрады. Сүт қанты мен минералды заттары сүтте сіңірілуге қолайлы ерітінді түрінде ... Адам ... сүт ... 96%, сүт майы -- 95%, сүт ... 98 ... ... Сүттен тіршілікке қажетті барлық дерлік минералдық элементтерді табуға болады.Ірі қарадан алынатын келесі ... өнім  --  ет. Ол ... (15 -- 17%) және ... бордақылаудан кейін майлы (16 -- 19%) диеталық азық болып табылады. Әсіресе етті тұқымның ірі қарасы мен және ... ... ірі ... еті ... келеді.4.Пайдаланылған әдебиеттер1.  - Т.Несіпбаев,  Алматы -20052.    .Қ.Ш.Нұрғазы., Алматы . 20123.  ... ...  
        
      

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылқыны ұдайы өcipy16 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі. Туғанан кейінгі аурулар3 бет
Ауыл адамдарының да жағдайын ойлай келетін болсақ4 бет
Ауылшаруашылық малдарын ғылыми əдіспен азықтандыру10 бет
Герефорд асыл тұқымды малының өнімділік қасиеттерін зерттеу58 бет
Етті бағыттағы сиырды азықтандыру19 бет
Жылқы саудасы7 бет
Жүрек құрылысы мен жұмысы6 бет
Мал шаруашылығы. Жылқы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь