Тұтқырлық аномалиясының релаксациялық механизмі


Сыртқы күштердің әсерінен бөлшектерінің орын ауыстыруына қарсы құратын сұйықтардың қасиеті – тұтқырлық немесе іштей үйкелу деп аталады.
Мұнай өнімдерінің тұтқырлығы двигательдерді, машиналар мен механизмдерді пайдалану кезінде сұйықтықтар мен газдардың қозғалуын анықтайды, оны тасымалдауда энергия шығынына зор әсер етеді.
Басқа да сипаттамалары тәрізді тұтқырлық химиялық құрамына байланысты және жоғарлаған сайын тұтқырлығы артатын молекула аралық әсерлесу күштерімен анықталады. Жағар майлардың двигательдердің істен шығуын болдырмау қабілеті тұтқырлыққа байланысты. Тұтқырлықты динамикалық (n), кинематикалық (ν) және шартты (шт) деп бөледі. Көбінесе мұнай жайлайтын майларының негізгі физика-механикалық сипаттамасы болып табылатын кинематикалық тұтқырлық қолданылады.
Кинематикалық тұтқырлық – бір-бірінен 1см қашыұта орналасқан көлемі 1см2 сұйықтықтың екі қабатының күші және сұйықтық тығыздығының бірлігіне қатысты 1дин күштің әсерінен бір-біріне 1см/с жылдамдықпен ауысатын кедергі күші. Басқаша айтқанда, кинематикалық тұтқырлық – мұнай өнімінің динамикалық тұтқырлығының оның тығыздығына қатынасы:
ν=μ/ρ
мұндағы, μ-динамикалық тұтқырлық, кг/(м,сек).
Кинематикалық тұтқырлықтың өлшем бірлігі стокс (Ст)=1 см2/сек немесе сантистокс (сСт)=1 мм2/сек, 10-2 ст сәйкес келеді. Тез жүретін дизель двигательдерінің отынының МЕСТ-да кинематикалық тұтқырлық 200С – да мөлшерленеді және қысқы сұрыптары үшін 2-3 сСт, ал жазғы сұрыптары үшін 3-6 сСт құрайды. Майлайтын материалдар үшін тұтқырлық майдың двигательде қолданылуына болатындығын сипаттайтын маңызды көрсеткіштердің бірі. Бұл өз кезегінде әртүрлі температурада, жылдамдықта, жүктемеде сұйықтықтың үйкелуін қамтамасыз етумен байланысты.
Температураға байланысты тұтқырлықтың өзгеруін сипаттайтын көрсеткіш 500С температурадағы кинематикалық тұтқырлықтың 1000С-дағы кинематикалық тұтқырлығына қатынасы болып табылады. Кинематикалық тұтқырлық шамасы көптеген майлардың индексіне кіреді.
Әртүрлі кен орындарындағы мұнай тұтқырлығы 200С-да 2-ден 300сСт аралығында өзгеріп отырады. Бірақ көптеген мұнайдың тұтқырлығы орташа есеппен 40-60 сСт-дан сирек асады. Температураны жоғарлатқанда фракция тұтқырлығы төмендейді, бірақ бұл өзгеру бір жақты болмайды да, өзіне тән сипатқа ие.
Динамикалық және кинематикалық тұтқырлықты анықтаудың калибрлі капиллярлармен жабдықталған арнайы конструкциялы шыны вискозиметрлерде жүргізіледі. Көптеген мұнай өнімдері үшін металдан жасалған вискозиметрлерде анықталатын шартты тұтқырлық белгіленеді. Мұнай өнімдерін практика жүзінде сипаттау үшін шартты тұтқырлық мәнін қолданады. Шартты тұтқырлық – сынау температурасында вискозиметрден 200мл зерттелетін мұнай өнімінің ағуының 200С-да 200мл дистелденген су ағу уақытына қатынасы. Шартты тұтқырлық – салыстырмалы шама және шартты градуспен өлшенеді. Шартты градуста тұтқырлықты анықтау дәлдігі әдетте жеткіліксіз.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Тұтқырлық аномалиясының релаксациялық механизмі
Сыртқы күштердің әсерінен бөлшектерінің орын ауыстыруына қарсы құратын сұйықтардың қасиеті - тұтқырлық немесе іштей үйкелу деп аталады.
Мұнай өнімдерінің тұтқырлығы двигательдерді, машиналар мен механизмдерді пайдалану кезінде сұйықтықтар мен газдардың қозғалуын анықтайды, оны тасымалдауда энергия шығынына зор әсер етеді.
Басқа да сипаттамалары тәрізді тұтқырлық химиялық құрамына байланысты және жоғарлаған сайын тұтқырлығы артатын молекула аралық әсерлесу күштерімен анықталады. Жағар майлардың двигательдердің істен шығуын болдырмау қабілеті тұтқырлыққа байланысты. Тұтқырлықты динамикалық (n), кинематикалық (ν) және шартты (шт) деп бөледі. Көбінесе мұнай жайлайтын майларының негізгі физика-механикалық сипаттамасы болып табылатын кинематикалық тұтқырлық қолданылады.
Кинематикалық тұтқырлық - бір-бірінен 1см қашыұта орналасқан көлемі 1см2 сұйықтықтың екі қабатының күші және сұйықтық тығыздығының бірлігіне қатысты 1дин күштің әсерінен бір-біріне 1смс жылдамдықпен ауысатын кедергі күші. Басқаша айтқанда, кинематикалық тұтқырлық - мұнай өнімінің динамикалық тұтқырлығының оның тығыздығына қатынасы:
ν=μρ
мұндағы, μ-динамикалық тұтқырлық, кг(м,сек).
Кинематикалық тұтқырлықтың өлшем бірлігі стокс (Ст)=1 см2сек немесе сантистокс (сСт)=1 мм2сек, 10-2 ст сәйкес келеді. Тез жүретін дизель двигательдерінің отынының МЕСТ-да кинематикалық тұтқырлық 200С - да мөлшерленеді және қысқы сұрыптары үшін 2-3 сСт, ал жазғы сұрыптары үшін 3-6 сСт құрайды. Майлайтын материалдар үшін тұтқырлық майдың двигательде қолданылуына болатындығын сипаттайтын маңызды көрсеткіштердің бірі. Бұл өз кезегінде әртүрлі температурада, жылдамдықта, жүктемеде сұйықтықтың үйкелуін қамтамасыз етумен байланысты.
Температураға байланысты тұтқырлықтың өзгеруін сипаттайтын көрсеткіш 500С температурадағы кинематикалық тұтқырлықтың 1000С-дағы кинематикалық тұтқырлығына қатынасы болып табылады. Кинематикалық тұтқырлық шамасы көптеген майлардың индексіне кіреді.
Әртүрлі кен орындарындағы мұнай тұтқырлығы 200С-да 2-ден 300сСт аралығында өзгеріп отырады. Бірақ көптеген мұнайдың тұтқырлығы орташа есеппен 40-60 сСт-дан сирек асады. Температураны жоғарлатқанда фракция тұтқырлығы төмендейді, бірақ бұл өзгеру бір жақты болмайды да, өзіне тән сипатқа ие.
Динамикалық және кинематикалық тұтқырлықты анықтаудың калибрлі капиллярлармен жабдықталған арнайы конструкциялы шыны вискозиметрлерде жүргізіледі. Көптеген мұнай өнімдері үшін металдан жасалған вискозиметрлерде анықталатын шартты тұтқырлық белгіленеді. Мұнай өнімдерін практика жүзінде сипаттау үшін шартты тұтқырлық мәнін қолданады. Шартты тұтқырлық - сынау температурасында вискозиметрден 200мл зерттелетін мұнай өнімінің ағуының 200С-да 200мл дистелденген су ағу уақытына қатынасы. Шартты тұтқырлық - салыстырмалы шама және шартты градуспен өлшенеді. Шартты градуста тұтқырлықты анықтау дәлдігі әдетте жеткіліксіз.
Технологиялық есептеулер үшін әртүрлі эмпирикалық формулалар қолданады, олардың бірі Вальтер формуласы:
lglg(νt+0.6)=A - B lgT
Мұндағы, А және В - константалар.
Мұнай фракциялары үшін олардың молекулалық массалары мен қайнау температураларының жоғарлауына байланысты тұтқырлық та біршама жоғарлайды. Егер 200С- да бензиннің тұтқырлығы 0,6сСт болса, ауыр қалдық газдар 300-400 сСт сипатталады. Мұнайдың жеке компоненттерінің ішінен тұтқырлығы жоғарысы жалтырлы заттар; көмірсутектердің ішінен алкандардың (балқытылған парафиндердің де) тұтқырлығы ең төмені, ең жоғарғысы цикландарда болады. Ароматты көмірсутектер аралық орын алады.
Майлайтын майларды дайындауда әртүрлі фракциялар қоспасының тұтқырлығын білу керек. Тұтқырлықтың аддитивтік қасиеті болмайтындықтан, қоспалар үшін оны орташа өлшенген шама ретінде есептеуге болмайды. Қоспалардың тұтқырлығын анықтау үшін эксперимент мәліметтері бойынша тұрғызылған арнайы номограммаларды қолданады. Олар бойынша берілгені тұтқырлық бойынша май алу үшін компоненттерді қандай қатынаста араластыру керек екендігін анықтауға болады.
Тұтқырлықтың шамасына температураның тигізетін әсері зор. Төменгі температурада, әсіресе қатаю температурасына жақын температурада көптеген мұнай өнімдерінің тұтқырлығы дереу жоғарылайды. Жоғары температурада мұнай өнімдері сұйылады. Көптеген майлар мен басқа мұнай өнімдері температураның кең диапазонында қолданылатын болғандықтан тұтқырлықтың температураның қисығының сипаты олардың маңызды сапалық сипаттамасы болып табылады.
Майлардың температураға тәуелділігін анықтайтын сипаттамалардың бірі тұтқырлық индексі (ТИ) болып табылады. Тұтқырлық индексі - зерттелетін майдың тұтқырлығын эталон ретінде алынған майдың тұтқырлығымен салыстыра отырып формула бойынша анықтайтын шартты шама:
ТИ=L-UL-H * 100,
L- ТИ 0-ге тең деп қабылданған асфальтты шайырлы мұнайдан алынған сапасы төмен майдың тұтқырлығы;
U- зерттелетін майдың тұтқырлығы;
H- ТИ 100-ге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мемлекет механизмі
Несие механизмі
Мемлекеттің механизмі
Қаржы механизмі
Полимердің алу механизмі
Салық механизмі
Көмірұнтақтағыш механизмі
Нарық механизмі
Полимерді алу механизмі
Кристалдану процесінің механизмі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь