Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы

2010 жылдың соңы мен 2011 жылдың бірінші жартысында наразылық, билікке қарсылық дауылы барлық араб елдерін Тунис, Египет, Алжир, Марокко, Иордания, Ирак, Судан, Ливан, Бахрейн, Ливияны бірінен соң бірін жаппай сипап өтті. Солтүстік Африка мен Таяу Шығыс¬та көктемде белсенді сипат алған наразылық қазір «араб көктемі» деп аталуда[1]. Алғашында Тунисте басталып, одан Египетте жалғасқан толқу араб елдерін кезекпе кезек шарпыды. Бірінде үкіметке қарсылық-наразылық, шеру түрінде өтсе, келесілерінде – үздіксіз бас көтеруге, қарулы қақтығысқа, соғысқа ұласты. Билікке қарсылық Кувейт пен Сауд Арабиясының шығыс аудандарын да қамтыды. Бұл бас көтерулерде бәрінде ортақ – бұл елдерде ұлттық лидерлерінің сая¬си аренадан кету талабын қоюы.

Араб әлемін қамтыған жаппай әлеуметтік қарсылықтың туу себебінің терең қордаланған ішкі және сыртқы сипаты бар екені анық. Билікке қарсы бас көтерудің жалпы ұқсастықтары мен жалпы заңдылықтары ортақ болғанымен әрбір елдің діни, әлеуметтік-экономикалық, саяси ахуалына және өзіне тән тарихи даму үрдісіне сәйкес шешімін таппаған шиеленіскен проблемалары өзегін жарып сыртқа шықты.
Өкіметке қарсы жаппай бұқаралық сипат алған нарзылықтың ішкі себебі жоғарыда аталған араб елдерінде әлеуметтік-экономикалық проблемалардың шиеленісуімен, халықтың кедей топтарының тұрмыс жағдайының нашарлауы, жастардың едәуір бөлігінің келешекке деген мақсат-мұратының күңгірттенуі, ең бастысы нақты билікке сенімінің жоғалуымен байланысты еді. Әрине, бұл арада ішкі және сыртқы күштер тікелей араласатын саяси ойынның негізге алатын субъектісі – аймақтағы діни қауымдар, кландық топтар мен ру-тайпалық бөл¬шек¬тенуі, этникалық топқа жатуы (қарым-қатынас ті¬лі мен мәдени мұрасы) екендігін де теріске шығаруға болмайды.
Аймақтық араб дағдарысына талдау жасағанда қандай элементтер шешуі рөл атқарды және саяси эволюция қандай сипат алуы мүмкін. Сонымен қатар, араб дауылы кездейсоқ па, оның экспортталуы, басқа елдерде ұқсас форма қайталануы мүмкін бе деген де өз ара байланысты заңды сұрақ туады [2].
Араб елдерінде революцияның тууына және оның тез арада қанат жаюына әр түрлі баға беріліп, түсіндірілді. Сарапшылар халықтың тұрмыс жағдайы төмен кедей елдерде билікке қарсы бас көтеруді әлеуметтік-экономикалық себептермен түсіндіргенімен, даму деңгейі жоғары, қалыпты даму жағдайындағы Бахрейн, Тунис, Ливия, Сауд Арабиясы, Кувейттегі наразылықты түсіндіруде қайшылықты көзқарас қалыптасты.
Тунисте 2004-2009 жылдар аралығында жан басына шаққанда табыс 3,5 мың. тунис динарынан (бұл 2,7 мың доллар) 5 мың тунис динарына (3,9 мың долларға) дейін өсті. Халықтың тұрмыс жағдайы жақсарды. Бүкіл халықтың 60 пайыз құраған орта таптың тұтынуы 83 пайызға жетсе, олардың 80 пайызының жеке тұрғын үйлері және 21 пайыздың автомобильдері болды. Ал, мұнай өндіруші Ливия қалыптасқан дәстүр бойынша жыл басында, дәл көтерлістің алдында халыққа ақшалай, өнеркәсіп заттарымен дотация берді және автомобиль алу үшін тегін сертификаттар да берді [3]. Әлеу¬меттік-экономикалық жағдайы жақсы және баяу болса да көтеріліп келе жатқан елдерде билікке ішін ара наразылық болғанымен айқын қарсылық тумауы мүмкін еді. Бірақ, олай болмады.
Сондықтан, сарапшылар араб дауылын туғызған басты және жанама себептерді іздеді. Оны кездейсоқ болған жоқ деп санады. Олар: сыртқы фактордың ықпалы, яғни әлемнің жаһандану үрдісі, Батыс және Шығыс Еуропадағы саяси-әлеуметтік өзгерістер, халықаралық экономикалық дағдарыс, Интернет және басқа да электронды жүйе арқылы ақпараттар мен идеяларға қол жеткізуі, әлемдегі өзгерістермен таныс болуы. Бұл да халық наразылығының басталуына, араб елдеріндегі ұрпақтар арасындағы қайшылықтың, тайталастың тууына әкелді.
        
        MIME-Version: 1.0Content-Location:Content-Transfer-Encoding: quoted-printableContent-Type: text/html; charset="utf-8"Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы2010 жылдың соңы мен 2011 жылдың бірінші жартысында наразылық, билікке ... ... ... араб ... Тунис, Египет, Алжир, Марокко, Иордания, Ирак, Судан, Ливан, ... ... ... соң ... ... сипап өтті. Солтүстік Африка мен Таяу Шығыс¬та көктемде белсенді сипат алған наразылық ... ... ... деп ... ... Тунисте басталып, одан Египетте жалғасқан толқу араб елдерін кезекпе кезек шарпыды. Бірінде үкіметке қарсылық-наразылық, шеру ... ... ...... бас ... қарулы қақтығысқа, соғысқа ұласты. Билікке қарсылық Кувейт пен Сауд ... ... ... да ... Бұл бас ... бәрінде ортақ – бұл елдерде ұлттық лидерлерінің сая¬си аренадан кету ... ... ... ... жаппай әлеуметтік қарсылықтың туу себебінің терең қордаланған ішкі және сыртқы сипаты бар екені анық. Билікке қарсы бас көтерудің жалпы ұқсастықтары мен ... ... ... болғанымен әрбір елдің діни, әлеуметтік-экономикалық, саяси ахуалына және өзіне тән тарихи даму үрдісіне сәйкес шешімін таппаған ... ... ... ... ... ... қарсы жаппай бұқаралық сипат алған нарзылықтың ішкі себебі жоғарыда аталған араб елдерінде әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... топтарының тұрмыс жағдайының нашарлауы, жастардың едәуір бөлігінің келешекке деген мақсат-мұратының ... ең ... ... ... ... ... ... еді. Әрине, бұл арада ішкі және сыртқы күштер тікелей араласатын саяси ойынның негізге алатын субъектісі – ... діни ... ... ... мен ... ... ... топқа жатуы (қарым-қатынас ті¬лі мен мәдени мұрасы) екендігін де теріске шығаруға болмайды.Аймақтық араб ... ... ... ... ... шешуі рөл атқарды және саяси эволюция қандай сипат алуы мүмкін. ... ... араб ... ... па, оның ... басқа елдерде ұқсас форма қайталануы мүмкін бе деген де өз ара байланысты ... ... ... ... ... ... тууына және оның тез арада қанат жаюына әр түрлі баға беріліп, түсіндірілді. Сарапшылар халықтың тұрмыс жағдайы төмен кедей елдерде ... ... бас ... ... себептермен түсіндіргенімен, даму деңгейі жоғары, қалыпты даму жағдайындағы ... ... ... Сауд Арабиясы, Кувейттегі наразылықты түсіндіруде қайшылықты көзқарас қалыптасты.Тунисте 2004-2009 жылдар аралығында жан басына шаққанда табыс 3,5 мың. тунис ... (бұл 2,7 мың ... 5 мың ... ... (3,9 мың долларға) дейін өсті. Халықтың тұрмыс жағдайы жақсарды. ... ... 60 ... ... орта ... ... 83 ... жетсе, олардың 80 пайызының жеке тұрғын үйлері және 21 пайыздың автомобильдері болды. Ал, мұнай өндіруші ... ... ... ... жыл басында, дәл көтерлістің алдында халыққа ақшалай, өнеркәсіп заттарымен дотация берді және ... алу үшін ... ... да ... [3]. Әлеу¬меттік-экономикалық жағдайы жақсы және баяу болса да ... келе ... ... ... ішін ара ... ... ... қарсылық тумауы мүмкін еді. Бірақ, олай болмады.Сондықтан, сарапшылар араб дауылын туғызған басты және жанама ... ... Оны ... ... жоқ деп ... ... сыртқы фактордың ықпалы, яғни әлемнің жаһандану үрдісі, Батыс және Шығыс Еуропадағы ... ... ... ... ... ... және басқа да электронды жүйе арқылы ақпараттар мен идеяларға қол жеткізуі, әлемдегі өзгерістермен таныс болуы. Бұл да халық наразылығының ... араб ... ... ... ... ... ... әкелді.Ұзақ жылдар бойы билікте бір ғана адам отыруы, сол адам мен оның жақындары және ... ғана ... ... ... ал осы ... ... жатпайтындардан өзге ешкім жоғарғы билікке, жақсы тұрмыс пен молшылыққа қол жеткізе ... ел ... ... үміт ... ... өзгерістердің болмауы, халықта әсіресе, орта тапта оппозициялық көңіл күй қалыптастырды. Білімді, экономикалық жағынан ... ... ... ... күткен үмітінің ақталмауы және нақты өмірдегі айырмашылық, қайшылық билікке ... ... ... ... да, ... ... алғашқы және ең басты талабы біреу ғана ол – бұрынғы билеушілердің өз орнынан кетуі болды. Олар ... ... ... бұрынғылардың уақыты өтті деп санады. Демократия және бостандық туралы саяси ұрандар оларға кейін келді және оны әр елде ... ... ... ... ... ... де елеулі рөл атқарды. Барлық тұрғындардың 50 пайызы 35 жасқа дейінгі жастар еді. Әлеуметтік-экономикалық проблемалардың ... ... ... ... ... ... осы топтың арасында жұмыссыздық 50 пайызыға дейін жетті [4]. Әсіресе, жұмыс орындарының болмауы себепті дипломды мамандар арасында жұмыссыздық жоғары болды. Олар өз ... еш ... ... алмады, қоғамнан да өздеріне лайықты орын таппады. Мұндай жағдай Тунис пен Египетте айқын байқалды [5]. Осы ... ... ... араб-мұсылман қоғамында маңызды құндылық болып саналатын отбасын құруға да қол жеткізе алмады. Полицейлер тауарын тәркілеген соң ашынған жас ... ... ... ... өзін өзі ... [6], ... ... түскен ұшқын болды. Египетте де жұмыссыз жас парламент алдында өзін өзі өртемек ... ... дәл ... ... ... ... де қайталанды. Баспасөз мұны шарасыздықтан, ашынғандықтан келешекке ... ... ... ... ... деп санады. Жоғары басқару элитасындағы сыбайластық, протекция биліктің беделін түсірді.Тунисте үздіксіз 1967 жылдан басқарып келе жатқан қартайған президент Зин аль-Аидин Бен Али ... ... ... ... ... Ел экономикасының төрттен үшін президент отбасы мен оның ... ... ... ... ... олар 7 млрд. евро капиталды өз қолдарына ұстады. Тунис классикалық квази-демократия көрінісі қалыптасты – формальды демократиялық ... яғни ... ... ... ... екі ... парламент, көп партиялы жүйе, билікті бөлу, кісіподақ, әртүрлі қоғамдық ұйымдар, әйелдер, жастар ұйымдары болғанымен жеке дара биліктің авторитарлы ... ... өз ... ... млн. ... бар ... Бен Али ... кезінде полициялық аппараттың 150 мың қызметкері болды. Шеруге ... ... ... ... шара ... ... кезінде 200 жуық адам өлгеніне қарамастан наразылық акциясы тоқтамады. Үш апта ... ... соң Бен Али ... ал 2011 ... 14 ... Тунистен кетуге мәжбүр болды. Президенттің жеке күзетін басқаратын, саяси полицияның бастығы, генерал Али ... және ... ... Лейла Трабелси ісік ауруынан әбден әлсіреген президент Бен Алиді Сауд Арабиясына кетуге мәжбүрледі. Ал, осыдан екі күн бұрын Тунис ... бас ... ... ... Аммар шеруге шығушыларға қарсы қару қолдануды талап еткен Бен Алидің бұйрығын орындаудан бас тартты.Бен Али режимі құлағаннан кейін елдегі ... ... өз ... ... ... ... ... дағдарысқа түсті. Оппозиция ұйымдасу деңгейінің төмендігі, бытыраң¬қылығы және ... ... ... билікті өз қолына ала алмады. Олардың ішінен «Демократиялық прогрессивті партия» (ДПП) мен «Демократия, еңбек және бостандық үшін Форум» жария түрде, ... ... ... ... позициясындағы «Республикалық конгрес» партиясы, кейін «Исламдық бағыттағы партия» (ИБП) аталған исламдық Нахда ... ... ... ... ... ... ... олардың барлығы де Бен Али режимі кезінде биліктің бақылауында болды.2011 жылдың қаңтарында билікке наразылық, шеру ... ДПП ... Майя ... мен ... ... белсенділік танытты. Шетелден кезінде билікке оппозицияда болып, эмиграцияға кетуге мәжбүр болған ИБП бұрынғы лидері, көрнекті идеолог Рашид Ганнуши қайтып ... ... ... ғана ... ... ... ... міндетін атқарушы Фуад Мебазаа оппозиция лидерлерінің талап етуімен жаңа прьемер-министр қызметіне кезінде Тунистің бірінші прези¬денті Х. Бургибымен қызметтес болған Бежи Каид ... ... ... биліктің партиясы «Демократиялық конституциялық бірлестік» таратылды. Сонымен бірге, Бен Али билігі кезіндегі жемқорлық, сыбайластық пен қызмет бабын асыра пайдалу актілерін ... үшін ... ... Революция, саяси реформалар мен демократиялық дамуды қорғау үшін ... ... ... Оның құрамына саяси партиялар, кәсіподақ және қоғамдық ұйымдар өкілдері кірді. Бірақ, елдегі әлеуметтік-экономикалық жағдай толық ... ... ... басқа мемлекеттерге эмиграцияға кетті. Билікке араласқан, немесе ұмтылған саяси күштер арасында алауыздық, ... ... ... ... бұрынғы президент жақтастары мен оппозиция өкілдерінің симбиозы қалыптасты [7, с.308]. ... ... ... қызмет істеген ықпалы әлі де күшті екендігі байқалды. Билікке келген жаңа үкімет енді саяси партиялар мен ... өз ... ... ... ... Б.Ессебси өкімет мүше¬леріне алғашында 2011 жылдың шілдесіне тағайындалған, кейін осы жылдың қазанына ауыстырылған президент және парламент сайлауына қатысуға тыйым салды. ... ... ... ... министр болып тағайындалып өкімет құрамына енген, ДПП төрағасы ... және ... бас ... ... ... құрамынан шықты.Тунис қана емес, жалпы араб елдегі жағдайды тұрақтандыру мәселесіне қазіргі уақытта халықаралық ... та ... ... 2011 ... 27 мамырында аяқталған «Үлкен сегіздік» елдері басшылары саммитінде халқы «демократия¬лық қайта құру» үшін күресіп жатқан Таяу Шығыс пен ... ... ... ... ... ... үшін «Довиль әріптестігін» құрды. «Азаттық» радиостанциясының мәлімдеуінше G8 лидер¬лері демократиялық реформа ... ... араб ... 40 ... ... бөлуге келісті. Саммит таяудағы екі жылда халықаралық даму банкінен Тунис пен ... 14 ... ... евроны бөлу жөнінде шешім қабылдады [8].Таяу Шығыстағы АҚШ-тың басты одақтастарының бірі Египеттегі дағдарыстың және президент ... ... ... ... ... және субъективті ішкі факторы бар [9]. Объективті ішкі факторына ... ... ... және ... ... ... болады. Египет территориясының көп бөлігі шөл дала. Шамамен 4-6 пайызы ғана шаруашылық жүргізуге қолайлы. Бұл ... Ніл ... мен оның ... Ал, осы ... барлық Египет халқының 96 пайызы (85 млн адам), 2,1 пайызы демографиялық өсіммен тұрады. Елдің осындай өзіне тән ерекшелігі ... жан ... ... ... ... ... ... етті. Алайда, Гамал Абдель Насер жүргізген «араб социализмін» орнату идеясынан бас тартқан соң, ... ... ... 70-ші жылдарының ортасынан «ашық есік» (инфитах) саясатына яғни, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жіктелісі, бағаның, жұмыссыздықтың өсуі жылдам қарқын алды. Жаңа «нувориштер» әлеуметтік тобы пайда болды, оларды Египетте «семіз мысықтар» деп атады. ... ... ... бір ... кедейленуі, күйзеліске ұшырауы мен маргиналдануы жылдам жүрді. 2000-ші жылдан бастап ел әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... 11 пайыздан асып кетті. Мұны сарапшылар, өте төменделген мәлімет деп есептейді.Тунистегі секілді жастар арасындағы жұмыссыздық көрсеткіші өте жоғары. Соңғы жылдары ... ... ... экономикалық жағдай тұрақтанғанымен, ел халқының едәуір бөлігі әр түрлі мәліметтер бойынша шамамен 20 пайыздан 40 пайыз ... 2 ... ... ғана күн көрді. Египеттегі билік Тунистегідей сыртқы пішіні ... ... ... ... демократия» түрінде қалыптасты. Елді 1981 жылдан президент Мүбарак төтенше жағдай режимінде билеп, өз орнына кіші ұлы ... 2011 ... ... ... ... ... ... төмендегенімен, кейбір мәліметтерге сүйенсек Мүбарак әулетінің байлығы 40-70 млрд. доллар шамасында. Халықтың наразылығының өсуіне, Мүбарак тәртібінің құлауына 2010 жылдың қарашасындағы ... ... ... өрескел бұрмалау және оған «әкімшілік ресурсын» айқын, ашық түрде пайдалануы да себеп ... ... ... ... ... жылдан жылға нашарлауы, күйзеліске ұшырауы наразылықты, билікке қарсы бой көтеруді күшейтті. Тек қана 2007-2008 жылдары 580 қарсылық акциясы шеруі өтті. ... ... ... ... ... бірігуі де жылдам жүрді. Халық мүддесін білдірген саяси күштер мен ... да ... ... Елде ... ... күй қалыптасты. Жоғардағылар «жаңаша» басқара алмады, төмендегілер ... ... ... үш ... ... жалпы бұқаралық манифестациядан кейін 2011 жылдың 11 ... ... ... ... ... ... Өз ... Жалпы барлау қызметінің жетек¬шісі, вице-президент Омар Сүйлейменге тапсырды. Бірақ, нақты ... ... ... ... ... ат-Тантави басқарған Египет армиясының Жоғарғы әскер кеңесіне көшті. Жоғары әскер кеңес қолданыстағы конституция қызметін ... ... ... ... конституцияға өзге¬рістер мен толықтырулар енгізуді тапсырды. Әрине, бұл неғұрлым радикалды топ лидерлері қарсылығын тудырды, олар жаңа ... ... ... ... ... 2011 ... ... айларына парламенттік және президенттік сайлау белгіленді.Египеттегі билікке қарсы қозғалыстың ... күші ... ... ... оның ... жемқорлық, сыбайластық дендеген, жеке адам билігін қабылдай алмаған, елде және шетелдерде білім алған, дипломды мамандар еді. ... ... ... ... ... ... ... оның тұрақтылық нүктесінен қозғалып кетуіне азық түліктің кезекті ... әсер ... ... ... ... басқа саяси партиялармен салыстырмалы түрде қарағанда әлсіз және ықпалы да ... ... ... тұрған оппозициялық саяси партиялар «Аль-Гад» (Завтра-Ертең), және Кифайа (Хватит!-Жетеді!) қосылды.«Мұсылман-бауырлар» Египетте қарсылық ... ел ... ең ... ... ... ... ... «Мұсылман-бауырлар» репрессиялық шара қолдануға сылтау тудырмас үшін билікке қарсы наразылық ... ... ... Тек ... «түйелер және аттармен шайқас» деп аталған шерушілер қатарын ... үшін ... ... ... ... түйе, аттармен еніп ыдыратуға тырыс¬қан соң қосылды. Мүбарак билігі жылдары ... ... рет ... ... ... Солай болғанымен, олар Египеттегі ең ықпалды, бұқаралық қоғамдық-саяси қозғалыс. «Бауырлардың» қарсылық шеруіне қатысуы Каир унииверситетінің профессоры Абу аль-Хасан Бакридің пікірінше: ... ... ... ... ... болды. Олар бұқаралық «Бостандық және әділет» партиясын құрды. «Мұсылман-бауырлардың» жетекшісі ... Бади (1944 ж. ... ... ... сайлауға өз кандидатын ұсынбайды, бірақ парламент сайлауына қатысады, депутаттық орынның 30 пайызын иеленуге үміттенеді», деп мәлімдеді.Египетте «Бауырлармен» қатар радикалды ислам ... ... ... ... ... олар әлі ... жоқ. ... болғанымен, олар теледидардан сөйлеп өз позициясын айқын жариялауда, жаңа египет билігін қатаң сынауда.Қарсылық шеруі қозғалысына танымал ... ... ... ... төрағасы Мұхаммед аль-Барадей және Араб мемлекеттері лигасының бас хатшысы Умір Мұса қатысып лидерлік рөл ... ... жаңа ... ... ... жастары», «Жиырма бесінші қаңтар» т.б. солшылдар, «араб социализмі» идеясын ұстанатын «насершілер» де қатысты.Египетте ... ... ... күйінде қалып отыр. Ел экономикасы құлдырады. Әсіресе, туризм саласы. Саяси тұрақсыздық туристер келуі кері ... ... 2011 ... наурыз-сәуір айларында Каирде қайта шеру басталып, шерушілер қысымымен премьер-министр Ахмед Шафик отставкіге жіберілді. Оның ... жаңа ... ... ... ... ... министрі, Мүбарак режиміне қарсы шерулерге белсене қатысқан Исам Шараф келді.Халық ... ... жету ... ... ... Египетте, Тунисте армияның позициясы шешуші рөл атқарды. Әскерилердің Тунисте ... Бен ... ... ... бас ... Египетте бейтараптық ұстануы, текетіресте арасалмақты шерушілер жағына аударды.Араб әлемінде әлеуметтік-экономикалық проблемалардың шиеленісуіне сыртқы күштердің, аймаққа мүдделі топтардың араласқанын ... ... ... ... ... ... мен С. ... «тәртіпсіздікті, бей берекетсіздікті (хаосты) басқару» деген теориясы еске түседі. Атал¬ған авторлар пікірі бойынша «бей берекетсіздікті басқарудың» негізгі ... ... ... заңды өкіметке қарсы шыққан әртүрлі саяси күштерді (уақытша) біріктіру;— психологиялық және ... ... ... ел ... өз елін ... мүмкіндігіне, сеніміне нұқсан келтіру және одақтастарының сенімділігіне күмәндандыру;— елдегі ... ... ... ... немесе «демократиялық сайлау» жолымен ауыстыру [1].Бұның барлығы араб ... ... ... сценарийіне өте ұқсас. Сонымен қатар, АҚШ-ның Мемлекеттік Департаментінде «Таяу Шығыспен әріптестікті қолдау бастамасы» жобасы жасалғаны белгілі. Таңқаларлығы, аталған аймақтық ұйымның ... араб ... ... ... тараған Тунисте орналасқан. Бастаманың мақсаты араб жастары арасында, әсіресе Тунис пен ... ... және оның ... ... ... әлеуметтік топ қалыптастыру. Тағы да сәйкестілік. Жоба негізінде АҚШ-та білім ... ... араб ... ... жыл ... өсе ... Егер ... Мемлекеттік департамент жобасымен 1998 жылы демократияны дамыту саласы бағдарламасы бойынша 3300 адам оқуға келсе, ал 2009 жылы бұл цифр 14870 ... ... ... ... ақпаратты жеткізу мен таратуға ерекше назар аударып, американдық «демократиялық құндылықтарды» жастар бойына сіңдіруге әр түрлі әдіс тәсілдерді қолдана отырып жұмыс ... ... Олар ... пен ... да ... жүйелерді бақылауда ұстауда және өте тиімді қолдануда. Мысалы, Ливияға жасалған операция тек қару күшімен ғана емес, өздеріне тиімді ақпаратты ... және ... ... ... ... ... жүргізілуде. Каддафиге қарсы кең көлемде алдын ала дайындалған ақпаратты соғыс жүріп жатқаны құпия емес. Араб елдеріндегі билікке қарсы бас көтеруде ... ... ... ... ... ... ... білім алған араб жастары көп болғандығын сарапшылар да деректермен келтіруде.Әр түрлі қоғамдық ұйымдар, арнайы гранттар бөлу, демократияны дамыту, ... ... ... ... да араб жастарына ықпал етті. 2007-2008 жылдары Сорос қаржыландыруымен Freedom House ұйымы «Адвокаттардың жаңа ұрпағы» ... іске ... ... Таяу ... пен ... Африкада бейбіт түрде саяси өзгерістер жасау мақсатында жұмыс ... ... ... жас белсенділерін қорғауға бағытталды. Тунисте «Адвокаттар жемқорлыққа қарсы» деп ... ... ... жылы тағы да ... Соростың «Ашық қоғам» институты «Твиттер арқылы демократияға жол табуға бола ма? Африкадағы медиақатысу ... деп ... ... ... Аталған «Фейсбук» пен «Твиттер» сарапшылар пікірінше Египетте революцияны ұйымдастырудың негізгі құралы болды[10].Сонымен бірге, «Демократияның қолдау ... ... мен ... ... ... африкалық мұғалімдер, адвокаттар, журналистер мен жас активистерді дайындауға миллион доллар жұмсады. 2009 ... ... ... ... бір ... өзінің оқыту бағдарламасын екі есе күшейтті. Бұлардың ... ... ... мен Таяу ... ... ... оқыту бағдарламалары арқылы дайындалды ма деген ойға жетелейді.Шамасы, батыс араб елдерінде жағдайды шиеленістіруге саналы түрде қадам жасаған да болуы ... деп ... ... ... ... ... сілкініс, билікпен қақтығыс араб елде¬рінде болмай қоймайтын ... ... ... ... ... батысқа өз бақылауында ұстауға болатындай қысқа мерзімдік дағдарыс қажет те ... ... ... ... ... реттеп аймақты өз бақылауында ұстау оған да тиімді еді. Мақсат – Америка мен ... да ... ... ... ... ... елдердегі режимді ауыстыру, дәстүрлі ұлттық лидерлерді тарих сахнасынан ығыстыру мен олардың орнына билікке жас прагматиктер мен технократтарды әкелу. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... санасып, оған нұқсан келтірмеуі керек екендігі де белгілі.Сонымен қатар, сірә, АҚШ пен НАТО елдерінің авантюралы операцияны бастауының себебі ливия халқының құқы мен ... ... ... ... ... ... ... мүдделілік басты фактор болуы мүмкін.Қазіргі уақытта араб дауылы ... ... оның ... ... және оны ... бір ... дәл осындай сценарийде қайталанбайтындығына да кепілдік жоқ. Сондай-ақ араб дауылы араб мемлекеттері арасындағы интеграциялық үрдісті олардың мүдделілік тұрғысында жақындасуын да ... ... ... ... та ... ... ...  
        
      

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тыныс алу поталогиясы. клеткалық тыныс алу. гипоксия6 бет
"Мендельдік емес генетика"3 бет
HELLP-синдром7 бет
Адамның жыныстық дамуының бұзылуына цитогенетикалық талдау52 бет
Акушерлік қан кету5 бет
Асқорыту мүшелерінің арулары кезіндегі терінің зақымдану2 бет
Бауырдың жайылмалы аурулары11 бет
Гендік импринтинг және адамдағы патологияның тұқым қуалауы26 бет
Жеке тұлға және оның негізгі потологиялық нысандары25 бет
Жыныстық дамудың бұзылуына байланысты ер балалардың кариотипін зерттеу34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь