Педагогикалық техника принциптерінің оқу-тәрбие процесіндегі рөлін дидактикалық-әдістемелік тұрғыдан негіздеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1 Оқыту технологиялары мен техниканың оқушы белсенділігін арттырудағы ғылыми.теориялық негіздемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11
1.1 Оқыту технологияларының оқу үдерісін белсендірудегі әдістемелік негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
11
1.2 Педагогикалық технология және техника ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2 Педагогикалық технологиялар және техниканың теориялық қырлары ... ... 33
2.1 Оқыту технологиялары мен педагогикалық техника сипаттамалары ... .. 33
2.2 Педагогикалық техника және оның принциптері сипаттамалары ... ... ... 39
2.3 Биология сабақтарындағы педагогикалық техника принциптерінің оқу.танымдық рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
45
2.4 Педагогикалық эксперимент және оның нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 59
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 72
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі таңда білім беру жүйесіндегі күн тəртібінен түспей келе жатқан өзекті мəселелердің бірі оқыту тиімділігін арттыру екені ешқандай дəлелдеуді қажет етпейді. Оқыту тиімділігін арттыру педагогикалық техниканың принциптеріне, қолданылатын оқыту əдісіне тəуелді екені белгілі. Олай болса, педагогикалық техника бұл оқыту əдісін таңдау мəселесімен де байланысты.
Педагогика тарихына көз жүгіртсек, бұл мəселе Я.А.Коменский, И.Песталоцци, А.Дистерверг, К.Д.Ушинский тəрізді көрнекі педагогтардың еңбектерінен айтарлықтай орын алған.
Я.А. Коменский оқыту əдісіне ерекше мəн берген, ол: егер білімнің шыңына жету үшін қиындыққа тіреліп, қинала отырып жететін болса, ол адамзат үшін қандай да бір қол жетпейтін нəрсенің болатындығынан емес, əдістің шатасқандығынан» деп көрсетеді. Сондай-ақ, ол танымдық қабілеттің ашылу тəсілдерін сақтауды жəне оны жағдайға байланысты дұрыс қолдануды талап етті [1].
Я.А. Коменский өзінің «Ұлы дидактикасында» оқыту əдісі өнерге айналуы тиіс, оқыту алға жүру үшін жəне оның нəтижелері алдамас үшін оған қатаң негіз беру керек деп көрсетті.
И.Г. Песталоцци оқыту əдісін таңдауда табиғаттың мəңгілік заңдылығын ескеру қажет екенін атап көрсетеді. Ол баланың ішкі əлемін ескеру қажет деп санайды: «адамзат күші, табиғи сезім, табиғи, əрі өткір ақыл-ой кез келген оқыту əдісінің нəтижесі ретінде мен үшін оның ішкі жетістіктерін бағалаудың жалғыз критерийі болып табылады». Сондықтан ол: «тек жалғыз əдіс жақсы, ол табиғаттың мəңгілік заңдылықтарына толық негізделетін əдіс» ретінде дəлелдеді. Сөйтіп, И.Г. Пестолоцци адамның табиғи күшіне əсер ету қажет деп есептейді, ол үшін арнайы жаттығуларды пайдалана отырып, жүрегіне, ақыл-ойына, қолына əсер ету керек дейді [2].
А.Дистерверг екі негізгі оқыту əдісін ерекшелейді: хабарлаушы жəне дамытушы. Сөйтіп, оқыту əдісіне қатысты екі ережені тұжырымдайды: «Оқыту əдісін таңдауда пəннің табиғатымен санасу қажет» жəне «Оқыту əдісі мұғалімнің жеке тұлғалығымен сипатталады» [3].
Осылайша, классикалық дидактикада оқыту əдістерін таңдауға байланысты құнды-құнды ойлар жинақталған. Ал, бүгінгі ақпарат дəуірінде оқыту əдістері қалай талданады? Қазіргі зерттеуші педагогтардың пікіріне назар аударайық.
Білім – бұл мұғалім мен оқушының субъективті-объективті əрекет жолдарымен мақсатқа жетуді көздеген педогогикалық үдерістің жүрісі. Адамның тұлғалық дəрежеге жетуі оның қоғам мұраттарына сай қалыптасуы педагогикалық үдерістен тыс іске асуы мүмкін емес.
Педагогикалық үдеріс осыдан білім беру, тəрбиелеу жəне дамыту міндеттерін шешуге бағытталып, арнайы ұйымдастырылған педагог пен тəрбиеленуші арасындағы өзара ықпалды қызметті аңдатады, яғни
педагогикалық үдеріс– бұл арнайы мағынадағы оқу мен тəрбиенің бірлігін қамтамасыз ету жолымен кең мəндегі тəрбиені іске асыруды көздеген біртұтас үдеріс.
Мəндік, мағыналық тұрғыдан педагогикалық үдеріс-əлеуметтік құбылыс. Мектептегі оқыту үрдісінің негізгі мақсаттары баланың білім игеру кезінде ойлау қабілетін қалыптастыру, сол арқылы таным әрекетін белсендіру. Бұл оқушының өзіндік әрекеттерін, дербес жұмыс жасау қабілеттерін дамытудың маңыздылығын айқындайды.
1 Коменский Я.А. Великая дидкатика. Избр. Пед. соч. В2-х т.-М.: Педагогика, 1982. т 1, -270 с.
2 Песталлоции И.Г. Избранные педагогические сочинения 2 т. –М.: Просвещение, 1981. -334 с.
3 Дистерверг А. Избранные педагогические сочинения. М.: Чч. Пед. изд., 1956. -370 с.
4 Қазақстан Республикасының Білім туралы заңы. //Егеменді Қазақстан, 1999, №115-116.
5 Шамова Т.И. Активизация учения школьников, Москва, 1979.
6 Жаңабаева Р.А, Шалғынбаева Қ.Қ; «Қазіргі жағдайда оқушының танымдық әрекетін белсендірудің әдіс-тәсілдері» Алматы 2003 ж.
7 Сенько Ю.В. Учебный процесс: сотворчество педагога и учащегося, //Педагогика, 1997, №3.
8 Жарықбаев Қ. Психология, Алматы, 1993, 158 б.
9 Половникова Н.А. О системе воспитания познавательной самостоятельности школьников, Москва, 1989.
10 Аристова Л.П. Активность учения школьников, Москва, 1968.
11 Лернер И.Я. Учить творчески, воспитывать личность, //Биология в школе, 1988, №4.
12 Бабанский Ю.К. Оптимизация учебно-воспитательного процесса, Москва, 1982.
13 Корнетов Г.Б. Парадигмы базовых моделей образовательного процесса. //Педагогика, 1999, № 3.
14 Тхагапсоев Х.Г. О новой парадигме образования, // Педагогика, 1999, №1. Б. 103-110.
15 Арынгазин К.М. Новый образ мышления в педагогике, //Жаңа парадигманың қалыптасу жағдайындағы білім беру мекемелерінің жаңаруы және даму мәселелері, Қарағанды, Б. 22-23.
16 Лемберг Р.Г. Методы обучения в школе, Алма-Ата, 1998.
17 Лотар Клингберг. Проблемы теории обучения, Москва, 1984.
18 Данилов М.А. Дидактика средней школы, Москва, 1975.
19 Оконь В. Введение в общую дидактику, Москва, 1990.
20 Караев Ж.А. Активизация познавательной деятельности учащихся в условиях применения компьютерной технологий обучения, //Дисс. доктора пед. наук, Алматы, 1994.
21 Баранов С.П. Сущность процесса обучения, Москва, 1981.
22 Лернер И.Я. Система методов обучения и их практическое применение. //Биология в школе, 1998, №3. -с. 52-55.
23 Ушинский К. Д. Балаларды тәрбиелеу және оқыту жөніндегі таңдамалы пікірлер. –Алматы. 1951. -120 б.
24 Алтынсарин Ы. Таңдамалы шығармалар, Алматы, 1995.
25 Леоньтев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность.-М., 1975.-30ІС.
26 Эльконин Д.Б. Избранные психологические труды.-М.:Педагогика, 1989.-560 с.
27 Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии.-М.:Педагогика, 1989. -488 с.
28 Выготский Л.С. Педагогическая психология. - М.: Педагогика,1991. 461с.
29 Щукина Г.И. Актуальные вопросы формирования интереса в обучении, Москва, 1984.
30 Скаткин М.Н. Проблемы современной дидактики, Москва, 1984.
31 Щукина Г.И. Активизация познавательной деятельности учащихся в учебном процессе, Москва, 1979.
32 Мангушев Р.Г. К повышению эффективности урока. //Биология. в школе, 1986, №1, С.32-34.
33 Максимова В.Н. и др. Современный урок биологии, Москва, 1985, С.42-
34 Кларин М.В. Педагогическая технология в учебном процессе. Анализ зарубежного опыта. - М.: Знание, 2009. - 80 с.
35 Кларин М.В. Развитие "педагогической технологии" и проблемы теории обучения // педагогика. - 2014. С.117-122.
36 Мырзабаев А.Б. Биологияны оқыту әдістемесі. Оқу құралы. - Қарағанды: ҚарМУ, 2015, - 352 бет.
37 Мырзабаев 2015 Биологиялық білім – экологиялық сауаттылық. Зерттеулер. – Қарағанды: ҚарМУ, 2015. 354 бет.
38 Жайтапова А.А. Центр педагогических исследований РИПК СО: интеграция науки с практикой. // Материалы научно-практического семинара- совещания ЦПИ «Интерактивные технологии обучения в учебно-воспитательном процессе: Поиск, решения, опыт». - Алматы, 2002.- С.6-21.
39 Селевко Г.К., Селевко А.Т. Социально-воспитательные технологии - М.: Народное образование, 2009. - 176 с.
40 А.Гин. Приемы педагогической техники. Вита-Пресс, 2007. Москва, 88 с.
41 Лук А.С. Популярная психология, Москва, 1990, 181 с.
42 Плюхин "Изобразительное искусство - предмет творчески", //Педагогика, 1995, №1, С. 60-64.
        
        МАЗМҰНЫ|Кіріспе                                                                 |6  ...   ...                            |   ||1 ... ... мен ... ... ... арттырудағы   |   ||ғылыми-теориялық негіздемесі                                            |11 ...                    |   ||1.1 ... ... оқу ... ... ...     |   ...                                                               |11 ...   ...                               |   ||1.2 ... ... және ...                               |24 ...                    |   ||2 ... ... және ... ... ... ....... |33 ||2.1 Оқыту технологиялары мен педагогикалық техника сипаттамалары ...... |33 ||2.2 ... ... және оның ... ...           | ...                                                            |   ||2.3 ... сабақтарындағы педагогикалық техника принциптерінің        |   ... рөлі                                                       |45 ...   ...                                          |   ||2.4 ... ... және оның ...                        |59 ...                                  |   ...                                                               |66 ...   ||...................................                                     |   ... ... ...                                         |70 ... |   ||Қосымшалар                                                              |72 ...   ...                                      |   ...  ...  ...  ...  ...  беру   жүйесіндегі   күнтəртібінен түспей келе ... ...  ...  бірі  оқыту  тиімділігінарттыру екені ... ... ... етпейді. Оқыту  тиімділігін  арттырупедагогикалық техниканың принциптеріне, ... ...  ...  ... ... Олай болса, педагогикалық техника  бұл  оқыту  əдісін  таңдаумəселесімен де ...   ...   көз   ...   бұл   ...   ...  ...  К.Д.Ушинский  тəрізді  көрнекі   педагогтардыңеңбектерінен айтарлықтай орын алған.Я.А. Коменский оқыту əдісіне ерекше мəн ... ол: егер ... ... үшін ... ... қинала отырып жететін болса,  ол  адамзат  үшінқандай  да  бір  қол  ...  ...   ...   емес,   əдістіңшатасқандығынан» деп көрсетеді.  Сондай-ақ,  ол  ...  ...  ... ... жəне оны жағдайға байланысты дұрыс қолдануды талап  етті[1].Я.А. Коменский өзінің «Ұлы дидактикасында» оқыту  əдісі  ...  ... ... алға жүру үшін жəне оның  ...  ...  үшін  оған  ... беру ... деп көрсетті.И.Г. Песталоцци оқыту əдісін  таңдауда  табиғаттың  мəңгілік  ... ... ... атап ... Ол ... ішкі əлемін ескеру қажет  депсанайды: «адамзат күші, табиғи сезім, табиғи, əрі ... ...  кез  ... ... ... ... мен үшін оның ішкі жетістіктерін  бағалаудыңжалғыз критерийі болып ... ... ол: «тек ... əдіс  ...  ...  ...  заңдылықтарына  толық   негізделетін   ...   ... ... И.Г. ... ... ... күшіне əсер ету қажет  депесептейді, ол үшін ... ...  ...  отырып,  жүрегіне,  ақыл-ойына, қолына əсер ету ... ... ... екі  ...  ...  əдісін  ерекшелейді:  хабарлаушы  жəнедамытушы. ... ... ... ...  екі  ...  ...  «Оқытуəдісін  таңдауда  пəннің  табиғатымен  санасу  қажет»  жəне   «Оқыту   ... жеке ... ... ... классикалық дидактикада оқыту  əдістерін  таңдауға  ... ... ... Ал, ... ... ... ...  əдістеріқалай талданады? Қазіргі зерттеуші педагогтардың пікіріне назар аударайық.Білім  –  бұл  мұғалім  мен   оқушының   ...   ... ... ... ... ... ... жүрісі.  Адамныңтұлғалық дəрежеге жетуі оның қоғам мұраттарына сай қалыптасуы  педагогикалықүдерістен тыс іске асуы мүмкін ...  ...  ...  ...   ...   ...   жəне   ...  шешуге   бағытталып,   арнайы   ұйымдастырылған   педагог   ... ... ... ... ... ... ... үдеріс– бұл  арнайы  мағынадағы  оқу  мен  тəрбиенің  бірлігінқамтамасыз ету жолымен кең мəндегі тəрбиені іске ...  ...  ...  мағыналық  тұрғыдан  педагогикалық  үдеріс-əлеуметтік  құбылыс.Мектептегі оқыту ... ... ... ...  ...  ...  кезіндеойлау қабілетін қалыптастыру, сол  арқылы  таным  әрекетін  белсендіру.  Бұлоқушының ... ...  ...  ...  ...  қабілеттерін  дамытудыңмаңыздылығын айқындайды.Бұл мәселе Қазақстан Республикасының Білім туралы ...  ...  ... ... ... ... жеке ... шығармашылық,  рухани  және  жеке  ...  ... пен ... өмір ... берік негіздерін қалыптастыру,жеке басының дамуы үшін жағдай жасау арқылы интелектік ...  ... және ... ... ... ... т.с.с.  қажеттігіатап көрсетілген [4].Педагогика ғылымы және мектеп практикасы  баланың  білім  ...  ...  ...  ...  сол  арқылы   таным   әрекетін   ... ...  Осы  ...  ...  ...  қабілеттерін,креативтік әрекеттер қырларын дамытудың өзекті екенін анықтайды. Ол үшін  неістеу керек, қандай шаралар ойластырылуы қажет? Оқуға ... ...  ... алуға ұмтылысы  керек.  Ол  ұстаз  ...  ...  ...  ...  ...  бала   қызығушылығын   жетілдіріп   сабақтартүрлерін әдістемелік  тұрғыда  тиімді  ұйымдастыруды  ...  ...  ... ... оқу  ...  ...  ...  соның  нәтижесінде  оқуғадеген ынта, құлшыныс, талап туып бұрынғы  игерілген  білім,  білік,  ... ... ...  оқу  ...  шешуде  шығармашылықпен  еңбекетіп өз  әрекетін  бақылауды,  басқаруды  және  дамытуды  үйренуіне  ...  Жас  ...  ...  ойдың  оралымдылығы,  ақылдың  икемділігідүниенің қыр-сырын меңгеруге шексіз мүмкіндік  ...  ...  ... ... ... М.А. ... Н.А. Лук, Л.С.  ...  Я.А.Пономорев, А.Н. Леонтьев, В.В.Давыдов сияқты ғалымдардың еңбектері белгілі.Педагогикалық  және  әдістемелік  ...  бала  ...  ... ... Т.И. Шамова, Г.И. Щукина, И.Я.  Лернер,  Л.П.Аристова,Н.А. Половникова, М.И. Махмутов, М.А. Данилов,  М.Н.  Скаткин,  В.И.  ... ... ... ... қарастырған.Республикамызда   оқушылардың    оқу-таным    әрекеттерін    ...  ...  оны  ...  ...  ...   жайындазерттеу жұмыстары жүргізілуде. Осыған  мына  ғалымдар  ...  ... И. Н. ... ... Р.Әлімқұлова, Г.К. Нұрғалиева,  А.Е.Абылқасымова,  Т.С.  Сабыров,  Г.Е.Алимухамбетова,   З.   ...   ... ... А.Е.Дайрабаева және басқалар.Мектеп  практикасында  қазіргі  уақытта  педагогикалық  мақсатқа  сәйкесжаңалықтар көптеп ... ... бірі жаңа  ...  ...  Бұлсабақтарды  өткізу  барлық  мектептерде  кездеседі,  бірақ  осы  сабақтардыңбиологияны  оқытудағы  ...  ...  ...  ...   мен   ... тұрғыда негізделіп, толық зерттелмеген. Сол себепті  педагогикалықинновациялық, педагогикалық  техника  принциптерін  дидактикалық-әдістемелікжағынан  дұрыс  ұйымдастыру,  ...  ...  ...   ...   ... оның ішінде биологияны оқытуда құрылмаған.Әрбір  оқу   пәні   оқушылардың   еркіндігін,   дербестік   ... ... ... ... ... Дербестік,  ой  еркіндігі  менкреативтік  белсенділікті   біз   ...   жете   ...   ...  ...  ...   және   қоғамдық   пайдалы   маңызы   барміндеттерді  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... аламыз.Таңдау еркіндігінің болуы, дербес әрекет белсенділігі сияқты білімгердіңеш қысымсыз ерікті оқу-танымдық қызметінің бір ...  -  ...  ...   ...   өзін   ...   ...    қиялдауға,шығармашылық  еңбекке  мүмкіндігінің   молдығында.   ...   ...  ...  жаңа  ...  тудыруға   жеткізеді.   Қазіргі   кездешығармашылық ойлау аса маңызды,  себебі  авторитарлық  шешім  ...  ...  ...  ...  мен  ...  жоғарыдан  берілу  кезеңдеріқалды, енді әркімнің еркін ойлауын, жеке шығармашылығын қажет  ететін  ...   ...   жаңа   ...   ...   өткізу    жайындаәдістемешілер мен  ұстаздардың   ...  және  ...  ...  ...  бұл  ...  осы  ...  оқушы   белсенділігін   ...   ...   ...   ...   ...   ...    сияқтыәдістемелік, жүйелік жағынан толық түсінік бере ... ... ... ... жалпы  оқушы  еркіндігі  мендербестігі және  белсенділігі,  ...  ...  ...  ...  текшығармашылықтың қалыптасатынын және бала шығармашылығының  дамуының  ... атап ... ...  ...   ...   ...   сыныпқа   жоғарлаған   сайын   оқушышығармашылығының қандай қырларының,  ...  ...  ...  ... ... ... көтеріп отырған проблема жөнінде  ғылыми  материалдарға  жүргізілгентеориялық  ...  ...  ...  ...  ...   ... ... бойынша теориялық  тұрғыда  толық  негізделмегенін,  сөйтіпбала шығармашылығын дамытудың жүйесінің анықталмағанын көрсетті.Сондықтан педагогикалық ... ... ...  ...  ...  ... белсенді  шығармашылығын  дамыту  қажеттілігі  мен  ...   ...   ...   ...    ...    ... ... қарама-қайшылық айқын көрінеді.  Аталған  қарама-қайшылықтарды  шешу  жолдарын   іздестіру  осы  ...   ...  ...   бәрі   ...   ...   сабақтарды   ерекшеліктерінебайланысты  ғылыми  негіздеп,  теориялық  тұжырымға   сүйеніп,   ...  ...  ...  техника  принциптерін   қамтамасызететін әдістемесін жасау қажеттілігін көрсетеді.Жалпы  педагогикалық  техника  ...   оқу   ...   ... ...  ...  ...  ...  еңбегіндегідербестік,  еркіндік  пен  креативтікті  дамытудағы  кездесетін   қиындықтарзерттеу  ...  ...  ...  ...  оның   ...   көңілаудартты.  Сондықтан  да  осы  ...  ...  ... ...  оның  ...  мүмкіндігін  ашу  қажеттігіғылыми зерттеуіміздің тақырыбын «Педагогикалық техника  принциптерінің  оқу-танымдық рөлі» деп алуға себеп болды.Осы ... ... ... ... тыс, ... қалу осы соңғыкезеңдерге  дейін  аса  мән  ...  ...  ...  ...  ... жүйе салқыны соңғы кезге дейін әсер етіп келді.Зерттеудің нысаны. Мектептегі оқу-тәрбие процесі.Дипломдық жұмыстың ... ...  ...  техника  принциптерініңоқу-танымдық рөлі.Зерттеудің ғылыми болжамы: Егер мектептерде оқу-тәрбие үрдісі кезінде:- оқу ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  етсе,  ашық  ойлай  алуға,  өздерінің  дербес  ізденуіне   ұстазтарапынан мүмкіндік туғызса,  онда  онда  ...  ...  ...  ... ...  ...  да  ...  білікі  болуына  мүмкіндік  туып,сөйтіп оқу-тәрбие мақсаттарына жетер еді.Зерттеудің  мақсаты:  Педагогикалық  ...  ...  ... ... дидактикалық-әдістемелік тұрғыдан негіздеу.Зерттеудің мақсатына жету, ұсынылған болжамымызды тексеру  үшін  мынадайміндеттер анықталды.1. ... ...  ...  ...  теориялық-әдістемелікжәне психологиялық әдебиеттерді талдау, саралау.2. Оқушылар  белсенділігін  арттыру,  дербес  ...  ...  ... ... ... ... жүйесін жасау.3. Педагогикалық эксперимент қою арқылы сабақ ...  ...  ... ... тұжырымдау.Зерттеу жұмысының  әдіснамалық  негізі:  Жеке  тұлғаның  мәні  мен  оныңдамуындағы ... ... ... ізгілендірушілік қатынас  туралықазіргі философиялық қағидалар; табиғат, қоғам, адамның өзара байланысы  мендиалектикалық бірлігі туралы  ілімдерді  қамтып  ...  ...  ... ... ... принциптер.Зерттеудің   жетекші   идеясы:   Оқушылар    белсенділігін    арттырудыңдидактикалық, ... ...  ...  ...  жас  ...  еңбекке,  креативтікке  дағдысы  бар   адам  болып  шығуына  ықпалынтигізу.Зерттеу  әдістері:  ...  ...  ...  ...  зерттеулерді,әдістемеші - мұғалімдердің озық тәжірибелерін жинақтау,  ғылыми  әдістемелікбасылымдарға теориялық  талдау  жасау,  педагогикалық  ...  ... ... ... ұстаздармен және оқушылармен пікірлесу,  экспериментнәтижелерін өңдеу және қорытындылау.Зерттеудің ғылыми жаңалығы: теориялық ... ... ... ... мәні ... және ... анықтама  берілді;практикалық  жаңалықтар:   -   биология   сабақтарындағы   педагогикалықтехниканың дидактикалық-әдістемелік тиімділігі дәлелденді және ... ... ... ... ... жж.) орта ... биология сабақтарыныңтиімділігін  арттыруға  арналған  ғылыми-әдістемелік  еңбектерді   жинақтау,танысу,  ...   ...   ...   мен   ...   әдістерісараланды.Екінші  кезеңде  (2015–2016 жж.)  эксперимент   ...   ...  ...  ...  өткізілді,  алынған  қорытындылар  меннәтижелерге талдау және өңдеу жасалып олардың тиімділігі дәлелденді.Зерттеудің эксперименттік ... ... № 66  ...  орта  ...  6  сынып  оқушылары(эксперимент сыныптарында 17, ... 19) ... ... ... Зерттеудің нәтижесі орта мектептердің биология сабақтарында ұстаздарғапайдалануға ұсынылды.-  ...  ...  ...  биолог  мамандарға  биологияны   оқытуәдістемесі пәнінде сабақтарға пайдалануға ... ... ... ... ... ... екі ... және  қорытынды  мен  пайдаланылған  әдебиеттертізімінен тұрады.Кіріспеде тақырыптың  өзектілігі  мен  ...  ...  ... таңдау мен оның зерттелу  дәрежесі  анықталды.  Зерттеудің  мақсаты,міндеттері мен ғылыми  ...  және  ...  ...  мен  ...  ... ... және практикалық мәнділігі,  сонымен  қоса  автордың  осызерттеудегі өзіндік үлесі, зерттеу кезеңдері ...  ...  ...  мен  техниканың  оқушы   белсенділігінарттырудағы ғылыми-теориялық негіздемесі» атты тарауда мектеп  педагогикалықүдерісіндегі  ...  ...   ...   ...   ...  қызығушылығы  мен  белсенділігі   мәселереніе   ...   ...  мен  ...  және  ...  ...   ... «Педагогикалық технологиялар және техниканың теориялық  қырлары»деген  тарауда  оқушылардың  шығармашылық  және  зерттеушілік  белсенділігіндамытудағы жаңа ... ... ... мен ... ...  ... көтеру, білім игеруге деген құштарлықты дамыту  мен  ... ... жаңа ... ...  оның  ...  ... ... жүзеге асыру қарастырылды.Қорытынды бөлімінде жүргізілген тәжірибелік эксперимент  нәтижелері  менқорытынды және ... ... ... ...  мен  ...  ...  оқушы  белсенділігінарттырудағы ғылыми-теориялық негіздемесі1.1 Оқыту  технологияларының  оқу  үдерісін  белсендірудегі  ...  ...  ...  ...  ...  бағыт   болыпесептеледі.  Жалпы  алғанда  өркениеттің   прогрессивті   ...   ... күші ... ... екені белгілі.  Өйткені  біздің  ... ... ... ...  ...  деп  аталып  жатуыныңөзі адамның ақыл-ойының, санасының жетілгендігі, бір  сөзбен  айтқанда  адамшығармашылығының жетістіктері.Сондықтан оқушылардың оқу ... ...  алу  ...  ... өз беттерімен білімді игеру дәрежелері  дидактика  мен  мектеппрактикасында  үнемі  ...  ...  ...  ...  ...   ... сүйенбей мүмкін емес. Заман ағымымен  тығыз  байланыста  болатынбілім беру үрдісі қай кезде ... ... ...  ...  кең  ... етуі ...  ...  негізі  терең  де  ...  ...  және  ... тек ... ... ... тыңдап, сұрағына жауап беріп,  нежоспар бойынша практикалық  және  басқа  жұмыстар  орындаған  оқу  ... ... ... ... ...  ...  ...  ойлануына  көпмүмкіндік бермейді. Ойланып отырған адамды қалай анықтаймыз ...  ол  ... ... пассивті күтіп отырғаны емес,  белгілі  бір  жұмысқа  белсенді(есеп, ... ... ... деп ... ... ... ... және дербестігі  оның  еңбегініңжемістілігін  айқындайды  және  тапқырлығының   мәнін   ...   ... осы ...  ...  ...  тудыру  -  әрбір  ұстаздың  негізгіміндеттерінің ... ... ... ...  ...  ...  жәнебелсенділік", "cаналылық,  белсенділік,  дербестілік",  ...  ... ... ... ... сөз ... беріп  дидактиканың  принципіретінде қарастырады [5].Т.Шамова  белсенділіктің  маңызды  рөлін  ескере   отырып   оны   ... ... ... ... [5]. Шын  ...  ...  пенбелсенділік принциптері арақатынастарын  алсақ,  онда  мақсатты  ...   ...   ...   ...   ...   ...   болады,   сондай-ақбелсенділіксіз саналылық нәтижесіз болады. Оқушылар белсенділік болмаса  оқуүрдісіне  толық  ...  ...  ...  ...  ...   мақсаттарынажетудің бір шарты."Белсенді әдістер" терминін қолдану белсенді емес енжарлы да әдістер бардеп жорамалдауға тура ... ...  (лат.  ...  -  бұлпсихикалық көрініс, қарқынды әрекет ...  ...  адам  ...  ... үшін ... ... бірі-кез келген әрекет барысындағыбаланың позициясы, оның  әрекетші  ретіндегі  ...  және  ...  ... әрекет кезінде ол біреудің  тапсырмасын  пассивті  орындаушы  емес,белгіленген мақсатты шығармашылықпен іске асырушы, әрекет  ...  ... ... ... ... ... жасампаз белсенділігі  [6].  Жекеадам белсенділігі - оның болмысындағы негізгі мәселенің  бірі:  "әрекетшілік- тіршілік иесінің бәріне тән  өз  ...  ...  ...  ...  ...   өз   ...   қанағаттандыру   үрдісі   кезінде    ... ... ...  -  қылығы  мен  адам  белсенділігі  арасындағыайырмашылық осыдан көрінеді. Жануарлардың мінез  -  ...  ... ... (дене құрылымы, инстинкт жиынтығы)  ерекшелігі.  Оларөздері тұтынатын объектіні алдын  -  ала  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...   ...   қанағаттандыруүрдісі сыртқы ортаға барынша толық бейімделулерін қамтамасыз етеді [6,7].Адам белсенділігі басқаша, бұл әрекетшіліктің көзі -  адам  ... оны ...  ...  ...  Бала  белсенділігі,  оныңдамуы барысында оқыту мен  ...  ...  ...  бағытталған   әрекетқалпына  келеді. Ғалым – психологтар Запорожец А., Жарықбаев Қ.,  ТүрікпеновЖ.  және  тағы  ...  ...  ...  ...   ...   ... ... мен бастың қандай да  болса  қасиеттерінің  дамуынажүйке  жүйесі  мүмкіндік  жасап,  туа  ...  ...   ...   ...   бұлмүмкіндіктер тек тәрбиеге байланысты іске асады.Дүниеге адам биологиялық тірі ағза,  биологиялық  Homo  Sapiens  ... ... ... ... Адам ... ...  үшін  ол  өзінің  іштентуа біткен үйренуге  деген  қабілетін  жүзеге  ...  ...  ... ... өмір  ...  ...  ...  басқа  адамдармен  қарым-қатынас жасауы керек. Өзінің ... ... ...  ...  ... ... ретінде,  дара  (индивидуальность) ретінде қалыптасады [8].Адамзаттың қоғамдық тәжірибесін ...  ...  ...  мен  ... бағыттайтын  белсенді  үдеріс  -  оқыту  деп  аталады  [7,8].  Оқытубелсенділігі  жағдайлары  ...  -  Н.А.   ...   ... түрлі-түрлі бағытта түсіндіріледі.Таным белсенділігі анықтамасы жайлы педагогикалық  әдебиеттерде  әртүрліберіледі.  Мысалы,  Н.А.  Половникова  оны:  ...  ...  ...  және  ...  ...  Л.П.Аристова:  "cубъектінің  өзін  қоршағанқұбылыстар мен заттарға ... ...  ...  ...  ал  ... ... ... таным әрекетін бейнелейтін ерік жағдайы", Г.  И.Щукина:  ...  ...  ...  ...  Т.И.   ...   ... жету  үшін  адамгершілік  -  ырықтық  күшін  шоғырландыруға  дегенталпынысы, тәрбиеленушінің тұлғалық көрінісі  ...  ...  ...  -деп ... [5,9,10].Дидактиктер И.Я.Лернер, В.В.Краевскийлер жетпісінші жылдары  оқушылардыңшығармашылық   әрекетіне   көңіл   ...    оған    ...    ... ... болмағандығынан  деп  көрсетеді  [11].  Зерттеушілікәдіс және проблемалық оқытудың басқа да ...  ...  ...  педагогикасыноменклатурасында жоқ болып, тек әңгіме әдісі  басым  болғанын  ...  ... ... ... ... Үлкен Энциклопедиясында "Оқыту - ББД  -  ныңберілуі мен меңгеру ... деп ... ... ... ... даму ...  ...  әсер  ету  дәрежесіне   байланысты   былай   орналастырылады:"Ойлаудың  дербестігі,  негізгіні  ...  ...  ...  ... ... логикалылығы, салыстыру, ойлаудың  сыншылдығы,  синтез,қорыту, талдау, бақылағыштық, ойлау қарқыны, ес, назар, ықылас"[12].Білім  берудің  авторитарлы-императивтік  тәсілінде  ...  ... ...  қасиетін  ескермей,  оқыту-тәрбиелеу  барысында  үлкенніңмақсаты мен еркіне бұлжытпай бағындыратын әдіс. Бұл ...  ...  ...  ...  ...  ...  Себебі,  бұл  кезде  мұғалім   өзініңбасқарушылық  позициясын  ашық  түрде,  ...   ...   ... Осы жолға мұғалім  басқаша  ұйымдастыра,  жүргізе  білмегендіктенеріксіз ... ... ...  ...  осындай  жағдайға  итермелейді.Манипулятивті педагогикада да  мұғалім  субъект,  оқушы  әсер  ...  ... ... ... парадигмасы шеңберінде де білім беру  мақсатыныңқойылуы осыған ұқсас. Онда,  біріншіден,  баламен  қарым-қатынас  еш  ... ... ... ...  бірін-бірі  қабылдау,  сыйлау,  ...  ... ... сол ... бала  бойындағы  бар  қасиеттер  -  ... ... ішкі ... ... ... Сонан соң ғана,  келесіқадам - балаға өзін - өзі ...  өз  ...  ...  даму  ... ... ... жәрдемдесу [13].Орыс физиологтары адам өмірінің негізі - үздіксіз өзін - өзі жетілдіругенегізделген, ол  адамның  доминантты  қылығынан  ...  ...  ... берген. Адам әрекетіндегі ішкі  психикалық  әлемнің  рөлі  жайлыбұл болжам бойынша ...  ...  ...  ...  ...  ...  менсубъектінің  ықтияр  бостандығына  сүйенеді.   Ендеше,   тұлғаның   ... ... - ішкі ...  және  ...  ...  ... ... ғылымның  деректері  бойынша  адамның  өсуі  мен  дамуын  гендікдеңгейдегі биологиялық бағдарлама басқарады, ... ... оған  орта  ... де, ... ...  ...  ...  үшін  бастыдерек, ол адам тек қана биологиялық ... ...  және  орта  ...  ... ол ...  ...  ...  өмірдегі  тәжірибесі  әсерінен  дедамиды. ...  ...  ...  ...  мектебі"  мектептерұжымдарымен ынтымақтастықта туған авторлық  модель.[14].  Бұл  ...  ...  ...  Осы  педагогикалық  технология   "өзін-өзідамытушы оқу" деп аталады.  Доминанта  -  орталық  ...  ...  ... ... қозу ...  ол  ...  қылығы  мен  психикалық  үрдістерінебелгілі белсенділік және ... ...  ...  -  ...  ...  ауыстырып  отыратын   доминанттартізбегі. Олай  болса,  доминанттар  өзін-өзі  ...  мен  ...  ...  Бұл  А.С.  ...  ...  ...  алыс  ...  -  проектілік"   білім   ...   енді   ... Бұл ... ... ...  парадигма  болуы  мүмкін  [51].  Бұлжерде проектілік /нысаналық/ - қазіргі өркениеттік  дамудағы  маңызды  ... ... ... ... Осы  ...  екі  қыры  бар.Бірінші, білім  беруді  тұтастық  пен  үйлесімділік  негізінде  ... ... беру ... ...  ...  ...  ... Жаңа парадигма білім берудің құрылымы мен  мазмұнын  ғана  емесоның ... ...  және  ...  ...  ... мен ... ...  бірінші  ғасырдағы  жаңа  жүйесін,  ... жаңа ... Қ.М. ... ... [15]. ...  білік,  дағды(Б.Б.Д.)  қалыптастыратын  ақпаратты  педагогикаға  қарағанда   жаңа   ... ...  ...  ...  ...  оларға  өз  мүмкіндіктерішегінен  шығу  жолдарын  үйретіп,   ...   ...   ... ... ... ішкі ... ... тудырып  ББД  -  ныңқалыптасуын соңғы мақсат емес, алғашқы этап тұрғысында қояды.Оқыту.                            ...                 ...  ...         +          ...   ...      =        ... ... ...        +          ... ...           ... ...      =     көз ... ... Көз ...   +  ... шығармашылық  =  жеке тұлғаның кәсібисенім                       ...  ...          әлем  ...   ...        ...            ...                ...  сызбанұсқаның  оң  жақ  бөлігі  педагогикалық  үдеріс  кезеңдерініңқорытындысы. ... ББД -ға ... - ... ...  ...  ... ... жүйесін (философиялық, әлеуметтік,  саяси,  адамгершілік,эстетикалық, ғылыми, діни) нәтижелі қалыптастыра алмайды. Сол  сияқты  сана,сезімталдық - ...  ...  ...  ...  ...  ... тұлғаның саналы түрде меңгеруіне қажеттікке (сеніміне) айнала  алмайды.Сендіру, көзін жеткізу - практикамен, шығармашылық  әрекетпен  күшейтілмесе,жеке тұлғаның ... әлем ... ... көзқарасы қалыптаспайды.Қатынас - оқушы - ұстаз, оқушы  -  таным  ...  өз  ара  ... ... - ... ... ... ... алға  тартар  құлқы,ол - ББД -дан ... ... - ... ... осы ... дейінгі алып келген білімі.Мысалы, алтыншы сыныпқа оқушы бесінші сыныптағы табиғаттану ...  ... ... ...  ...  -  бала  әрі  қарай  ...  ...   ...   ... ... [15].Қатынас - ерекше қатынас және  сезімталдық  -  жоғары  сезімталдық,  осыпарадигмада симбиоздық формадағы жаңа ... ... бұл ... - ... беру ...  диалектикасы,жеке  тұлға  қажеттілігін  қамтамасыз  ететін  және   ...   ... сай ... ... оқыту формасы. Бұл, қазіргі кезеңде,  оқытумен тәрбиелеудің ... өзін - өзі ... ... ...  ... тұлғаның интериоризациясы  /сыртқы  әлеуметтік  құрылым  әсерінен  адампсихикасының  ішкі  ...  ...   ...   ...   ...   ...   ...   салмақтауы/   және    рецепциясы    ... ... ... әсерін жеткізуші  сыртқы  дүниеніңэнергиясын жүйке үрдісіндегі  таралатын  қозуға  айналдыру/  ... Бұл ... ... сыныптық - сабақ  формасын  жоққа  шығармайды,оған қосымша, кеңейтіп ширатады.Таным әрекетін белсендіру  -  бағытталған  ...  ...  ... ... оқу ... ... жан-жақты  әсер  ету  қажет.Ол балалардың  талпынысын,  жігерін  туғызып,  ...  ...  ... ... ... ... ... оқу ісіндегі  белсенділігі  мәселелерін  зерттеуге  ...   ...    ...    ...    ...    ...  атауға  болады.  Танымдық  әрекетшілдік  ұғымының  мазмұныжөніндегі мәселелерді әр қырынан қарастыра отырып, таным  белсенділігі  ...  ...  ішкі  ...  біртұтастығы  керектігіне  мән   береді.Белсенді  оқыту  теориясы  мен  практикасының  дамуына  ...  ...   ... маңызды болды.Мысалы Р.Г.Лемберг мектептің әдістемелік жұмысында бәріне  бірдей  сабаққұрылымының  сызбанұсқасы  болуы  ...  ...  атап   ...   ... ... ... ... негізінде  оқушының  әртүрлі  танымдықәрекеттер арқылы білім ...  ...  ...  және  бұл  үшін  мұғалімбағыттаушы,  жетекші  болады  деп  түсіндіреді.  Мұғалімнің  ауызша  ... ... ... ойлау жұмысы жүреді, ал  тәжірибелі   ...   ... ... ... ой ... қозғау салады [16].Л. Клингберг  оқытуда баланың дербес әрекетін дамытуға баса көңіл бөледі[17].  Мұғалімнің  жетекші  рөлі  оқу  ...   ...   ... ... ... ... ... әрекеттері  арқылы  жүзегеасырылуы тиіс. Ұстаздың міндеті: оқушы әрекетін жоспарлау, ұйымдастыру  ... ... ... көмектесіп осы әрекетті бағыттау.  Сөйтіп  балаларды  оқибілуге үйрету ... ...  ...  және  дербес  түрде  ...  ...  ...  Ұстаз  шеберлігінің  мәні  -  ...  оқу   ... ... ... және оқу ... ... "алдынан  шығуы"  кезіндегіжәне оқушымен оқу мазмұны арасындағы  ...  ...  ...  ... ... әрі өзі ... әрбір сабақ-ұстаз үшін де  таным  үрдісі.  Себебі,мұғалім алдында оқыту үрдісі кезінде сол  пәннің  әр  қыры  ...  ...  ... ...  ...  қарулану,  әрбір  баланың,  сынып  ұжымының  жаңасырлары ашылады. Ұстаз үшін  оқыту  -  ...  ...  ...  ол  ...  ...  ...   және   олардың   оқуының   объективтікзаңдылықтарына бірте - бірте терең ұғыну үрдісі.Оқушылар әрекеті де тек ...  ...  ...  ...  шын  мәніндеоқытушы да. Кез келген  сыныпта  оқудың,  оқудан  тыс  жұмыстың  "мамандары"болады, ал олар өз ... және ...  ...  бір  ...  ...  ...  еңбектерінде  танымдық  тапсырмалар  маңызыноқушыларда бар білімдерін шоғырландырып, талдау жасау ...  өз  ... ... ... керек деп тұжырымдайды. [18]. Ол үшін  қойылғанміндеттерді шешу жолдары  дайын  күйінде  ...  ...  ...  іздептабылуы керектігі анықталған. Ақыл - ой ынтасы, қиындықты жеңу -  балалардыңойлауын дамытады, оқуға  қызығушылықтарын  ...  ...  ...  ... ...  неғұрлым  оқушыларды  өзі  оқытып,  оларға  дербес  білімигеруге, ойлануға, әрекет ... аз ... ... ...  ...  ... нәтижесі төмен болады.  Ал  түсіндірумен  қатар  ...  ... ... да ... ... ... ... игеру мен ақыл-ойдың  дамуыпәрменді болады.Таным  белсенділігі  дәрежесі  оқушының  өзіне;  тәрбиесіне,   санасына,еркіне, қызығушылығына ... Егер  ...  бұл  ...  ...  ... оны қалыптастыру  мұғалімнің  кәсіби  міндеті.  ...  ... ...  ...  ...  ...  әдіс,  тәсілдерінеқайтарған жауабы тәрізді [12].Сондықтан  оқытудың   ...   ...   ...   ...   танымбелсенділігі дәрежесін барынша көтеретін, талпына оқуға жетелейтін  әдістер.Осы әдістермен ... ... ... сынып оқушылары түгел  қарқынды,қызығушылық және ерікпен ойлана отырып  тыңдайды,  ...  ...  ... [11, 14]. ... үй ...  тексерумен  басталатын  сабақта  5-7мин. көлемінде оқушылар оқулықтан  және  дәптердегі  жазғандарын  қарап,  ... ... бес ... ... Сабақты бұлай бастаудың  тиімділігісол, төмен үлгерімдегі оқушылар өтілген материалды тағы бір қайталап,  қараппсихологиялық тұрғыда комфортты  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  олар  өз  қатарлары  оқушыларын  тізіп,  олардыңжауаптарын ... және ... ... ... отырады.  Тақтаға  шыққаналғашқы оқушыға  ассистенттер  бір-бірден  ...  ...  ...  ... ... соң екінші оқушы дәптерін ала шығады  да  өзі  ...  ... ... ... ол жауаптардың  дұрыстығын  бағалайды.  Енді  ...  ...  ...  ...  ...  ...  бағалап,  сұраукезіндегі жағымды, жағымсыз қылықтарын сынап жалпы  дауыспен  оған  журналғабаға қояды. ... ... бір ... ... ... ...  қойылған  5сұраққа жауап береді, тиісті бағасын алады. Жақсы ...  ...  ... Осы ... ... таным әрекеттеріне,  ойлау  қабілеттерінетиімді әсер етеді. Сынып оқушылары түгелге дерлік сабаққа тартылады.Өмір көрсеткендей, адамның ойға шомуы бір мәселені, ...  шешу  ...  ...  өзі  ...  ...  ...  ...  тіршілік  алдығатартқан әртүрлі кезеңдерде шешімін  табатын  жағдай  әсерінен  шығу  әрекетікезінде туады. Адамның  ...  ...  ...  ...  “түсінуқажеттілігінен” [18] болады.Оқу үрдісі  кезінде  проблемалық  жағдай  ...  ...  оқу  ... ... таным белсенділігін арттыруда тиімді.  Проблемалықсұрақтар  ойластыру  кезінде  оқушылардың  білім  негізі,  ойлау   ... ... ... ... ... ...  ...  қосымшаоларды ізденуге әрқайсысын жекелей жұмылдыруға, шығармашылық  жұмыс  істеуінқамтамасыз ... ... ... ... ... [12, ...   әрекетінің   белсенділігі   мен   ...   ...  ...  ...  В.Оконь  проблемалық   сабақтардан   көреді.Баланың оқу еңбегінде дайындығы, үй  тапсырмасын  тексеру,  жаңа  ... ... ... ...  ...  ...  және  ... басты мәселе қалыптастыруы сияқты  сабақ  бөліктерін  көрсетеді.  Осыкезеңдерде белгілі жұмыс жоспарын құру және оны ... ... ...  ... ... машықтанып, игерген білімді жаңа  жағдайда  /сабақтане үй тапсырмасын орындауда/ қолдануға дағдыланады [19].Ғалым  Қараев  Ж.А.  ...  ...  ...  ... көзі - танымдық  қызығушылықты   қалыптастырудың,  ...  ...  ...  ойлау  және  рефлексияны  /адамның   өз   санасында   болыпжатқандарды салмақтауы/ дамыту деп ... ...  ...  ...  ...  зерттеген  ғалымдар  оған  жан-жақтыанықтамалар  берген  ...  ...  ...  белсенділік  немесеәрекетшілік бала жанының білуге, үйренуге ... ... ... ... ... ...  -  "Туа  ...  болған  немесеүнемі  тұрақты  емес  динамикалық   ...   ...   ...   ... түрде мектептің, отбасының, жолдастарының, еңбектің  және  ...  ...  ...  ...  ...   ...   -   дептүсіндіреді. Әрекетшіліктің  дәрежесіне  мұғалімнің  ...  ... ... үлгерімі мен  қөңіл-күйі  әсер  етеді  [7]  (оқудағы  ... ... ... ... ...  ...  де  бір   оқушының   әртүрлі   сабақтардағы   танымдықәрекетшілігі, сабаққа деген ынтасы мұғалім неге және ... ...  ...  ...  ......  сияқты  мәселелерге  байланысты   қаттыөзгерісте болады.В. Бертон ... ... ... ... қарастырылады.  Ол  жұмыстарбұрынғы  игерілген  білімді  еске  ...  ...  ...  ...  ... ... ...  болмаса  нәтижесіз  болады.  Әңгімелесу  әдісі/ашатын әдіс - В. Бертон/ ...  ...  ...  ...  ...  негізіндетапсырма мазмұнын анықтау қызу жүреді [21].Өздік жұмыстарды тиімді ұйымдастыруда таратпа  дидактикалық  материалдарарқылы жұмыс  жасату кең ... ... ... ...   ... ...  |Белсенділік жағдайларына берілген пікірлер       ||    ... ... |                                                 ||1.  ... В.И.       ... - өз ... ... етуге дайын      ||    |                   ... оны ... ... ... алға қойған  ||    |                   ... жету үшін ... ... таңдау    ||    |                   ... ... жеке ... ...              ||2.  ... Т.И.        |А) ... ... ... ... ... ||    |                   ...  ... ... және ...     ||    |                   ...                                        ||    |                   |Б) ... мен ... ... ... жету үшін||    |                   ... ... ... -         ||    |                   ... және дене ... мұғалімнің арнайы   ||    |                   ... ... ... ...    ||3.  ... Г.И.        |Бұл, ... мен ... енжарлы және стереотипті   ||    |                   ... ... ... ... ...      ||    |                   ... ... күшейтуге бағытталған      ||    |                   ... мен ... ... әрекеті.           ||4.  ... Л.П.      ... өзін ... ... мен ...    |                   ... түрлендіруші әрекетінің көрінісі.          ||5.  |Низамов Р.А.       ... ... ... дегеніміз      ||    |                   ... ... ... ...         ||    |                   ...  ...     ... ерік жағдайы.    ||6.  |Половникова Н.А.   |Білімді  жігермен меңгерудегі  талпыныс және     ||    |                   ...                                         ||7.  ... Ф.         ... ... ... тән әз       ||    |                   ... ... қайтару қабілеті болып табылады.   ||8.  |Орлова В.И.        ...... оқу – тану ...   ||    |                   ... ... ол қатынас берілген уақытта ||    |                   ... ... ... ... сипатталады.  ||9.  |Қараев Ж.А.        |Оқушылар белсенділігі – ...  ... өз    ||    |                   ... ... үрдісі ,сол себептен оны  ||    |                   |оқу ... ... ... шарт қана ...    ||    |                   ... ... ... керек.                       |Осы ... ... ... ... алдындағы карточкаға ауып, өз  алдынажұмыс жасайды. Ондағы салынған суретті ... ... ...  ...  ...  ол  бір  ...  ой  мен  істің  ұштасқан  ...  ие   ... ... ... ... мен ... ойша  ...  Бұлжұмыстардың тиімді болуы ұстаз жасап  алып  келген  карточкалардың  сапасынабайланысты. Егер бұл карточкалар оқушыларды шығармашыл  ...  ... ... ... ... қиялдарының  дамуына  түрткі  болады.Сабақта ең жоғары пәрменділікке өзіндік жұмыс түрлері арқылы, оқу  жұмысыныңтоптасқан, жекелеген ... ... қол ... ... ... ... жұмыс жайлы проблема - көне заман  ғалымдарыАрхит, Аристокен, Сократ, Платон, Аристотельдердің шығармаларында  талданып,маңызы жан-жақты  негізделген.  Адам  ...  ...  тек  ...  ... ал ... жетілуі мен  қабілетінің  дамуы  өзін-өзі  тану  жолыменіске асады (Сократ). Өзіндік ... жаңа ...  ...  ...  ... қанағаттану,  қуаныш  тудырады.  Педагогика  теоретиктерінің  ФрансуаРабле, Томас Мор, Томазо Компанелла пайымдауларында да осы жөнінде  ...  И.Г.   ...   т.б.   ...   ол   әрі   ... ... талданып  дамытылды.  Сол  себепті  ...  ... оқу ... ... бір ... айналды [1, 120  б;  2,  218б].К.Д.Ушинский өздік жұмыс орындауды барлық жемісті  ...  ...  ...  санайды  [23].  Өздік  жұмыстың  ...  ...  оның  ... және ... ... шыңдаған дұрыс. Жоғары сыныптарда,  биологиясабақтары сирек ... ... өз  ...  толықтырып  тереңдете  алады.Өздік жұмыстардың маңызы - жүріп көрмеген ... өзің  ...  ... өзі ... ... дұрыстығындай. Себебі өмірде  адамға  қажет  білімкөлемі ұлғайып келеді, ендеше, ... бір ... ... ...  ... ... тек өз бетімен жаңа білім  игере  алу  ...  ...  ...  ...  ...  ...  шақта  жетістікке  жеткізеді.Педагог ғалым Пидкасистый  П.И.  ...  ...  ...  ...  ... нақты жағдайдағы дидактикалық мақсат пен міндетке  сай  ...  ... ... ... бір ...  есебін  шығару  кезінде  ойлау  әрекетініңтөменгі деңгейінен жоғарысына жылжуды қамтамасыз  етеді,  өз  ...  ... ...  ...  ...  ...  таным  әрекеті  әдістерінигеруде өзін-өзі ұстай, басқара ... ...  ...  болатынын  айқындап,өздік жұмыс оқушылардың таным қызығушылығын арттырады, білім  игеру  ...  ...  ...  ...  ...  сүйеніп,  оқу  үрдісі  көлеміндедәстүрлі емес тапсырмаларды шешу үшін қарапайым ...  ...  ...  өз  ...  ...  ...   алатын   дәрежеге   жетеді,   -   ...   ...   ...   ...   ...   ...   ...  мұғалімнің  оқыту  әдістерін   ...   ... және ... идеяларына байланысты.  Оқыту  түрлерін,  оның  ішіндеәрбір нақты жағдайларға байланысты тиімді  жолдарын  ...  ...  ... Оқушылардың  сұранысы  мен  бейімін,  талабын  дамыту  бағытталғанжалпысыныптық, топтық жұмыстарын тиімді ұйымдастырумен байланысты.Жалпысыныптық  жұмыс  ...  ...  жаңа  ...   ... бекіту мен білім тексеруде қолданылады, бұл  -  ...  мен  ...  ...  ...  ...  ...  сондықтан  жұмыснәтижесі әрбір оқушының қатысу дәрежесіне байланысты. Білім беру -  ... ... ...  ...  ...  ...  ...  негізіндеқұрылады. Әр балаға жекелей қарау  ...  ...  ...  ...  жекежүретіндігінен туындайды,  сондықтан  оқушының  мүмкіндігі  ескерілуі  тиіс.“Жалпысыныптық оқу жұмысын ... ... ... оның орта  ... ...  ...  ...  мықты  оқушылар  үшін  төменгідәрежеде ...  ... ...  ...  ...  үшін  -  қиын  ... ... жұмыс кезінде әрбір баламен жекелей  қарым-қатынас  жасап,  тереңбілім игеруіне жағдай ... ... ...  ...  ...  ... ... берілген  проблемаға  ынта  туғызу,  бақылау  жеңіл  болады.Құрылған топта ... ... ... ... ... ... орта,  төменүлгерімді балалар  тартылып  үлгерім  біркелкі  болады.  (Топ  құру  ... еркі мен ... ... ескерілуі  тиіс).  Осы  кезде  мықтыоқушыларға  қосымша  тапсырма  беріп,  нашар  үлгерушілерге  ...   ... Оқу ... ... ... ... ... құру,  қандай  мақсаттақандай тапсырмалар беру,  т.б.  жағдайлар  ...  ...  ...  пәрменділігін  арттыруда  басты  мәселенің  бірі   -   оның   ... ...  ...  мен  ...  ...  ... ... болып, өз бетімен ойланып,  білім  алуға  қажеттілік  тудыру.Блокты - модульді оқыту әдістерімен оқытқанда ...  ...  ... Себебі ол кезде мұғалім құрып әкелген  модульдер  (өтілетін  тақырыпбойынша) әрбір оқушыға таратылып ... ал онда ...  ...  ... ... мүмкіндік тудыратын тапсырмалар болады.Оқу -  тәрбие  жұмысының  ...  ...  ...  ...  ... ... жасай алуға үйрету де  маңызды.  Бұл  оқушылардың  тақырыптанбасты мәселені табу, сұрақтарға жауаптар табу,  сызбанұсқалар  мен  ... ... ... ... ... терминдерге түсініктеме беру  сияқтыжас ерекшеліктеріне  байланысты  күрделене  беретін  ...  ... ... ...  бір  қиын  жері  -  ...  ...  ...  көп  жағдайда  оқу  қарқынының  ...  ...   ... ... ... ... өзгертуді  уақыт  тапшылығына  байланыстыталап ете алмайды ...  ...  ...  үрдісін  жетілдірудің   негізгі   тәсілдеріндеоқытудың белсенді әдістерін, белсенді формаларын ...  ...  ...  ...  ...  мен  тәрбиелеудің  ғылыми   негізіндегі   ... өз ... ... Бұл зерттеулерде сабақ  кезінде  оқушылардыңәрекетшілігі  мен  өз  бетінше  ...  ...  ...  ...  теорияларынегізделді. Белсенді әдістер арқылы  жүзеге  асатын  белсенді  оқыту  -  оқуәрекетімен  ...  ...  ...   ...   ...   ... ... оқушылар  оқуындағы  белсенділікке  жету  үшін  ...  ...  деп   ...   ...   ...   белсендіру   жолдары   балабелсенділігін қажетті  ...  ...  ...  Бұл  ...  балалардаалдын-ала оқу - таным әрекетіне нақтылы қажеттілік қалыптастыру;  ұсынылатынтапсырмалар оқушы мүмкіндіктеріне  сай  ...  ...  ...  ... және оның  ...  ...  Ғалымның  пікірінше,  белсендіружағдайлары мұғалім мен  оқушы  әрекеттерінің  байланысын  ...  ...  ...  ...  ...  репродуктивтік  әрекеттер   меншығармашылық элементтерінің бірлігін табу - ұстаз  еңбегінің  басты  ... ... [5,142 б].Я.  ...  К.Д.  Ушинский,  Ы.  Алтынсариндер  бала   жаратылысыныңқайталанбас ерекшеліктерін, ...  ...  ...  ...  ... ... ұлы ... Ы. Алтынсарин  оқыту  әдісі  мәселелеріне  деерекше мән ... ... А.А. ...  Ф.Д.  ...  Ғ.  ...  т.б.мұғалімдерге жазған хаттарында оқуды өмірмен байланыстыру,  ...  ... ... ... ... ... Ол шәкірттердің білімді  жайжаттап алып, үстірт меңгермей миға ...  ...  ...  ...  ... ... белсенділігін арттыра берудің  ерекше  маңыз  алатындығынескертті [24].Танымдық қызығушылық - ол адамға тән іштен туа  ...  ...  ...  ...  ауқымды  ішкі  мотив.  Оқушыларда  қызығушылықтыңболмауы  -  ...  мен   ...   ...   ...   кемшіліктеркөрсеткіші [25]. Қызығушылықтың проблемасы - бұл балалардың сабақ  үстіндегіжақсы эмоциональдық жағдайы жайлы ғана емес; оқушылардың жинақталған  ... ... ... жүк ... ма, әлде  ...  ...  ... Көптеген зерттеулердің  дәлелдемелері  бойынша  қызығушылық  ықылас  ... ... тез  және  ...  есте   ...  ...  Белгіліпсихологтар А.Н.Леонтьев, Д.Б.Эльконин, С.Л. Рубинштейн, Л.С.Выготскии  [25-28] және  белгілі  педагогтар  П.И.  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ...    іс-әрекетітеориясының негізгі қағидалары берілген.Қызығушылық-оқыту,   ақыл-ойды   жетілдіру   және    адам    ... буын ... ...  ...  ...  ...  де,оны игеру үрдісі де интелекті дамытуда қозғаушы күш және  жан-жақты  дамығанадам  тәрбиелеуде  маңызды  фактор  ...  ...   ...   “еріксізкөндірумен, күштеумен алған ілім дамыған ақыл тудыра қояр ма екен”  –  деген[23]. Ендеше, ... ... - ... қызығушылық жағдайда  болу  керек.  Олайболса, білім алуға  қызығушылықты  дамыту  үшін  ...  ...  ...  оқушының  өзбетімен  ізденуге   жаңа   білім   “ашуға”,   ... ... ...  оқу  ...  ...  да  ...  түрлері  сияқтыәрсалалы болуы керек;- біртекті ақпарат, бірізді әрекеттер тәсілі жалықтырады. Жаңа  материалқиын, бірақ шама жететін болуы;- ... ... ... ... үшін ... ...  жиі  тексеріліпотырылуы;- оқу материалын бергенде мұғалім анық та  ...  ...  ... ... деген қатынасына жақсы әсер етеді. Осы аталған жағдайларға  дұрысұйымдастырылған ... ... мен  ...  оның  ...  ойын  түріндеөтілетін  сабақтар  да  келеді.  Ойын  сабақтары   жөнінде  ...   ... ... өз ... жаңа сабақты  оқыту  кезінде  проблемалықсұрақтарды үйлесімді  пайдаланады  [32].  Оқу  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Жаңа   материалды   баяндаубарысында басты ойды айқындап, биологиялық  ...  ...  ...  ...   ...   ...    ...    сұрақтармен    алғанақпараттарын саналы практикалық ізденісте қолдануларын талап етеді.  Мысалы:”Табиғаттағы  маусымдық  ...  ...  ...  өткенде  “негежылыжайларда қыс мезгілінде көкөніс  дақылдары  су  мен  ...  ... да ...  ...  -  ...  ...  оқушыларды  ойландырып,  себебінтабуға жетелейді.Проблемалық сұрақтарды жоспарлау кезінде, бұл тәжірибеде жаңа материалдымазмұндау сипатын ... ...  ...  толық  айтылмай,  сұрақ  ... ... ... ... оған жауап  берген  кезде  табуы.  Негізгіойды қалыптастырып 2-3 дерекпен  дәлелдеп,  проблемалық  сұрақ  беру  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   Табиғисұрыпталу   заңдылықтарын   ...   ...    ...    ... ... неге ... улы химикаттарды жаңартып отыру қажет?”.Бірқатар деректерді келтіріп,  негізгі  ойды  айқындай  отырып,  білімдіқорытындылайтын тұжырым  жасауды  ...  ...  ...  ...  ... көптүрлілігі жайлы, мысалы: “неге табиғатта тірі  ағзалардың  көптүрлілігіне  қарамастан  бүкіл  органикалық  дүниенің   ...   ...   В.Н.   ...   ...   ...   ...   ...   пікірталас   ұйымдастыруды   оқушылардың   өмірде   көрген   -білгендеріне ... ... ... ... проблемалық жағдай туғызу  меноны шешуге дайындайтын ...  ала  үй  ...  беру  ...  ... ... ...  қызығушылық  тудыру  жаппай  ізденушілік  сұрақ-жауап кезінде жүзеге асады [33].Біздің теориялық талдауымызда белсенді  оқыту  ...  ...  ... ... ... және әдістемелік әдебиеттерді  теориялықталдау   арқылы   оқыту    ...    ...    ...    ... ... ... оқыту әдістері ғылымның дамуымен  байланыста  болып,  оқупәндерінің мазмұны жетілдіріліп ... әр ... ... ... сай ...  ...  қанағаттандыратыноқыту әдістемесі құрылып, белсенді оқыту әдістері дамытылып келген;- ... ... ... ... ... ... керек екендігі, өйткенітанымдық  қызығушылық  іштен  туа   бойда   болған   ...   ... ... ішкі ... сондықтан ол ақыл-ойды жетілдіруде,  оқытудажәне адам тәрбиесінде байланыстырушы буын болып есептеледі;-  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... байқалады;-   бала оқу еңбнгіне өзінің қызығушылығымен қатысса;- оқушы ... ... үшін ... ... қолдану қажеттігі,себебі  күнделікті  бір-біріне  ұқсас  іс-әрекеттер,  ақпараттар  берілуініңбірсарындылығы ... ... ... бала ... сай келуі,  ұсынылатын  тапсырмалароқушылар мүмкіндіктеріне сай аса қиын және жеңіл де болмауы қажет;- оқу еңбегіне ... әрі ... ... үшін  оның  ...  ... бағалап отыру;- баланың оқу пәніне деген  қатынасын  төмендетпес  үшін  мұғалімнің  ... ... ... кез ... ...  оқыту  негізінде  проблема  жатқаны  қажет,  әсіресеэкологияны оқытуда, өйткені ол ... ... ... ... ... өңдеу арқылы оқулықты өздік жұмыс  істеуде  жолға  ... ... ... ... ... ... ету үшін ойлануға, қызығуғажетелейтін қосымша материалдар беру;-  жалпысыныптық, тыстық  ...  ...  ...  ...  ... ... оны ... тұрғыда  болуы,  сондықтан   әр  баланыңқатысуын қамтамасыз ететін  болып  ...  ...  ...  ... қажет;-  таратпа дидактикалық материалдар арқылы жұмыс жасату;-  оқу үрдісі кезінде жағымды психологиялық жағдай тудыру;-  оқушыларға сенім арту;- ... ... ... ... жаңа бағыттардың жетілдірілуі  оқушышығармашылығын   дамытатын   белсенді   ...   және   ...   ... ... ... және ... ... ұйымдастырудың негізгі және басты формасы  осы  күнге  дейінсабақ  екендігі  белгілі.  ...  ...  ...  ...  ... ... ... сабақ өткізілсе оның өзі білім игеруде  жақсымүмкіндіктер ...   ...   ...   ...   ...   ...    ...   қызығушылығының,   тіпті    ...    ...    ...  ...  негізі  -  сабақтардың   бірсарындылығы.   ... ...  ...  болмауынан  оқытудағы  бірізділік  пайдаболады, ол - бірте-бірте ... ... ...  Ендеше,  қазіргі  сабаққандай болу керек десек, ол - тек қана белсенді жаңа технологиялық  ... ... ... ... ғылым мен  техника  дамуы  деңгейіндегі"жеңіл" мен "қиын" ұғымдарды ғана меңгертуге жарап келеді.  Ал  осы  ...  ...  ...  ...  көп  ...   электронды   почта,интернет т.б.) сондықтан, олар көп нәрсені өте ерте біледі.  ...  ... ... ... бала бір ... ... одан өте  көп  көлемде  хабарлар,деректер шығаруға қабілетті. Ендеше, ол сол өзін қызықтырған мәселе  ...  ...  ...  ...  ...  ...  осындай  жағдайда  оқушыменбайланыста  шексіз  шығармашылық  өнермен  биікте  болуы   ...   ... ...  ...  ...  ...  Оқу  ...  кезіндебаланың  шығармашылық  жағдайдағы  өздерін   сезінулеріне   тек   ... және ... ...  [34]  ...  ...  тұлғасынсыйлап түсіну кезінде жеткізуге болады.Бүгінгі күні оқу ағарту ісінде вариативтік  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  кез   келген   моделдер,авторлық моделдер таңдап алуларына мүмкіндік туды. Осы бағытта білім  ... ... ...  беру  құрылымының  пәрменділігін  арттыруда  қазіргідидактика мүмкіндіктерін пайдалану,  оның  әр  ...  ...  ...  ... мен пікірлерді ғылыми және тәжірибелік негіздеу.Ұстаз тұлғасы, оның техникасы -  баланың  жаны  мен  ...  әсер  ... ... күш,  ...  оның  кәсіби  шеберлігі  бірден  -  бірмаңызды мәселе. Биология пәні  ...  ...  ...  өз  ...  мен  ...  ...  ...  бір  із  қалдырады,   ... әсер ...  ...  ...  даралығы  /индивидуальность/,шығармашылық белсенділігі өз еңбегінің  жемісінің  нәтижесінің  мәнділігінентуындайды. Даралық барлық адамға тән, бірақ, ол ... ... ...  ...  кез  ...  ...  ...  көрінетін  дара  деп  айта  алмайсың.Даралық, ... тек  ...  ...  ...  ғана  тән,  ... ... ... тұлғаның өзіндік дамуын көрсететін жинақы  қасиет[35].Қазіргі  кезеңдегі  ...  ...  ...  жағдайға   байланысты,биологиялық білім берудің басты мақсатымен міндеттерінің бірі  -  ...  ...  ...  ...  да  ...  ...  құру  мен   ... дәлелдер іздеуді, жоспарлай білуді дамыту.Биологияны оқытуда соңғы кездегі журнал беттерінде көптеп беріліп жүргенсабақ түрлері заман талабының көріністері. Толық  мәнді  жаңа  ... беру - бала ...  ...  ...  ...  ...  ... әдіснамалық білім беру міндеті - бала қабілетін дамыту, тәрбиелеу.Ғалымдар білім беру ... ... ... ...  екенін  мәлімдейді.Оны әртүрлі дәлелдейді: дағдарыстан шығу жолын іздестіру деп,  ...  ... ... жара өту" ... тіпті, білім берудің  классикалық  негізімен идеяларына қайта келу мүмкіндігі деп [14,  123  б].  ...  ...   ...   шығармашылығында   тәрбиелеу   ...   ... ... ... ... ... ... көмек  көрсету  дегенпікір-түсінік айқын байқалған.Ұстаз  бен  оқушының  субьект-субьектілік   ...   ...   ...   ...   ...   ...   жағдайында   өтеді.   Жаңашылпедагогтардың тәжірибелерінде бұл айқын  көрініп  тұрады.  Бұл  ...  ...   ...   мен   ...   ...    ... ... нәтижесін болжайды.Оқытуға қойылатын талаптардың бірі - білім беру мен  тәрбиенің  біртұтасүрдіс ретінде іске асырылуы. Білім  бере  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ой   белсенділігін,   жұмыс   ...   ... ... ... ... ... дамуы, дағдының қалыптасуы оқушының нақты  іс-әрекеті  арқылыорындалады.Кейбір  әдістемешілер  мен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жұмыстардан  өзгеше,бөлек дүние деп  қарайды.  Бұл  ...  ...  ...  ...  тапсырмажұмыстар  да,  шығармашылық  жұмыстар  да-  оқушылардың  ...  ... оның ... ...  ...  ...  ...  Мәселе  бұлжұмыстарды, мұғалімнің білім бере отырып  ...  ...  ...  ... ... ... ... әдіс,  сабақ  түрі  ғана  оқушылардың  материалдыжақсы меңгеруіне мүмкіндік туғызады. Бұл жөнінде ұлы  ...  ...  шын  ...  жақсы  мұғалім  көпшілік  ойлағандай  үйреншікті  біржаратылыс емес, сол ...  ...  ...  кез-келген  адам,  ұстаз  болаалмайды. Үлкен энергиялы нағыз бейімді адам ғана шын ...  бұл  ... ... ... еді [23, 210 ... ғалымдар  мен  педагогтардың  заман  талабына  сай  оқу  тәрбиеүрдісін  жетілдірудегі  ...  ...  етіп  ...  ...  ...  анықтадық:  білім  беруді  ...  ...  ...  ... бала  ...  ...  тәсілі  ретінде  қарастыруы.  Себебібелсенділікті дамыту  ...  ...  ...  ол  межеге  жетудібелсенді оқыту арқылы жүзеге  асыруға  болады.  Осы  тұрғысында  ...  ...  ...  және  ...  белсенді   оқытудыңжүйесі қажет. Зерттеушілік әдіс,  эвристикалық әдіс және басқа  да  ... ...  өз  ...  ...  ...  үшін  қалай  ұйымдастырылуы,қандай сабақтар жүйесі керектігі әлі де зерттеуді қажет етеді.Олай болса ... ...  ...  мен  тәрбиелеудің  өзекті  ...  ... ...  ...  ...  ...  әркім  өмірде  бір  қиынжағдаят кезінде икемділік пен ойлаудың талдағыштық  қабілетін  қажет  етеді.Осы ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  менәлеуметтік практикада) “білім беру” ұғымы жаңа мазмұнмен толығуы  тиіс.  Бұлдегеніміз - биологиядан білім ... ... ...  ...  ... ... дамытып, шығармашыл  тұлға  қалыптастыруға  жағдайжасау. Оқыту үрдісі “ойлап табу” немесе “жаңалық ашуға” мүмкіндік  туғызудыңпайда болуына ... ... ... ... ... ... ... дамыту - тек оқу-тәрбие  үрдісікезінде баланың жүйелі түрде  ...  ...  ...  ... ғана ... "Ойлану - өз - өзімен  сөйлесу,  ендеше,  альтернативтікойлаусыз ізденіс және жаңалық ашу мүмкін емес"  (Сократ).  ...  осы  ... оқу ... салмақтап, негізделген және жан-жақты  тексерілгеншешім қабылдайды,  оны  практикада  ...  ...  ...  ...  ...  білімді  игеруші  “пионер”  [19,  98б]   жағдаятына   қойылады   ... ... ... үйренеді.  Жануартану  пәні  сабақтарындазерттеушілік сипатта болатын тапсырмалар беру осы мақсатта болады.Мысалы:  Биолог - ғалым күнде бір ...  ...  ...  ... құмырсқалар санын санап, олардың әрқайсысының ауыздарына нені  ... бара ... ... ... ... -  ғалым  бұл  бақылауды  қандай  нақтылы  мақсаттарменжүргізген?  (Мұғалімге  оқушылармен  эвристикалық  ...  ...   ... сұрақтар: зерттеуші  құмырсқалардың  қорек  құрамын,  ...  ...   ...   ...   тасымалданып   жатқан    құрылысматериалдары  түрлерін   бақылап   білуіне   ...   ...   ...  ...  тіршілігіндегі  маңызын  қорытындылауға   пайдалануғаболады.)Биология ғылымының дамуындағы негізгі  ...  ...  бірі  ... мен ... ... ... [36]. Ол  -  тіршілікті  бағажетпес құнды байлық  деп  ...  ...  және  ...  ... ... ...  адам  ...  Сондықтан  осы  жағдайға  ... ... ... ... ... мәдениет әлеміне көтеру  арқылы  жетукерек.Биология пәнінің басты міндеттерінің  бірі  -  ...  ... ... ... ... көзқарас қалыптастыру. Өйткені  пәннің  мазмұнытіршіліктің пайда ... ... және мәні ... ...  ...  ... мәні  мен  ...  дұрыс  түсінетін,  әртүрлі  зиянды  қылықтарменәрекеттерге  төзе  ...  ...  ...  Тек  биология  ,  валеологияпәндерін оқыту арқылы ғана (тәнтану,  ...  ...  ... ... сабақтар өткізу, сабақ әдістерін жетілдіру нәтижесінде  тереңде  дәйекті  түрде  шылым  шегудің,  алкоголь   ...   ...  ...  адам  ...  аса  ...  ...  ... болады.Биологиядан білім беруді қайта құру, оны  өркениеттен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  адам   ...   материалдыпрактикалық, әлеуметтік және руханилық жалпы технологиясы болып  есептеледі.Мәдениет деңгейінде білімнің игерілуі, қолданылуы және  бағалануы  қызметпентоғысқан. ... ... ...  әдеп  т.б.  ...  ...  ...  ...  идеялары  және  таным  модельдерімен  дүниені  өзіншеқамтып  көрсетіп,  мәдениетті   ...   ...   ...   ...   ...  ғылым,  философия  және  техниканың   бір-біріне   ... ... ... ... ... ... ...  мәдениеткебейімделуі қазіргі әдіснама талаптарына сай [36, 19 б].Осы ... біз ... ... ... ...  әдістері  қоғаммен жеке адам қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды, себебі  қазіргі  қоғамжеке ... ... ... дамытуды қажет етеді.  Ол  қисыны,құрылымы мен міндеттері  жағынан  материалдық  дүниенің  ...  -  ... ...  адам  ...  ...  -  ...  ...  сайкелмейді."Оқыту үрдісін  -  шапшаңдық  және  мотивациялық,  екі  ...  ... ... В. ... [19,65б]. Шапшаңдық жағы оқушыларда  шындықты  тануғажәне  түрлендіруге  қажетті  ...  ...  ...  ... ... Бұл ... - дағдылармен, балалар дайын сызбанұсқаны  меңгеружолдарымен қаруланады. Мотивациялық жағы -  адамның  кез  ...  ... ... ... кез ... оқу түрінің де қозғаушы күші.Мотив “ағза белсенділігінің ... мен ... ...  ...  ... ...  ...  анықталады.  Білімнің  пәрменді  болуы  оқу  үрдісікезінде осы сияқты ішкі кернеудің пайда болу - ...  ...  ... ... де ... ... ...  үрдісіне  ұйымдастырудыңқай түрінің  әсерінің  оқу  мотивтерінің  позитивті  жағының  пайда  ... ...  ...  ескі   ...   ...   жағы   өз   ... ... барлық күш-қуаты  білім  беру  техникасын  жетілдірумен оны меңгеруді бақылаумен шектелді.Жаратылыстану ғылымдары оқытушылары ... ... ... және Френсис Сильвиус баяндамалары “Ғылымдағы Музыка,  Қозғалыс,  Өнержәне  Драма”  деп  ...  [36  ,102б].  ...  ...  ...   ...  айрықша  жағдай   таңдандырады.   Оның   мақсаты   -   ... ... ... ... балада әншіні,  бишіні,  ақынды,суретшіні  “ояту”.  ...  ...  есте   ...   ...   ... жеңуге үйрету.Осындай сабақтар кезінде оқушы субьект ретінде  болып  өз  әрекетін  ... ... ... ... тұрғысында өтеді.  Осы  кезде  танымқызығушылығының  механизмі   әржақты   ...   ...   ...   ... ... ... Өйткені, ойлау үрдісі күрделі тізбектен  құралып,жорамалдау, қажетті әдісті таңдау, ... - ... ... сыналуы  жәнеәртүрлі шешімдердің саралануынан ең қажеттісі таңдап алынады.  Бұл  ... ... ... өзі үшін ...  ...  шығармашылығы  зор  қуанышәкеледі,  "ашқан  жаңалығына"  [36,   37]   таңдану,   ...   ...  ...  көмектескеніне,  тапқырлығына,   білім   игеруде   ... ... ... дейін  қалыптасқан  педагогикалық  жүйенің  оқытудағы  негізгімақсатын ... бір ... ... ... ... беру,  оның  сапасын  оқушықаншалықты дұрыс және берік түсінгендігі, айтып  ...  ...  ... ... ... [36, 138б]. Бұл ... ...  қоғамталабын  қанағаттандырмайды,  себебі  ол  жеке  тұлғаның   ...   ... ... ... ...  сабақтар  дидактикалық  традиционализм  және  біржақтылығыменбелгілі. Өйткені, онда оқушылар танушы,  ...  ...  ...  ...  енжаржы  әсер  етуші  объект.  ...  ...  ...  ...  де,оқушының да әрекетін ұйымдастырушы,  жүргізуші  болғандықтан  субъект  болыпсаналады. Оның әсер  ...  ...  -  ...  ...  ...  оқужұмысының  пәрменділігінің  артуы  мен  соңғы  нәтижеге   жетуі   ...  Егер  ...  ...  ...  қатаң   басқарса,   жеке   тұлғанықалыптастыруда ... жете ... тек ... ақылды  орындаушы  ғанадайындайды [36, 118б].Жаңа технологиялық ... ... жас ... оқытуда, тәрбиелеудеоның  кәсіби  әлем  бейнесін  қалыптастыру  (ФПОМ)   ...   оның   ... ... ... ... ... отырып  “әлем  бейнесінің  мәнінбар болмысымен қабылдайтын” және “беймәлім, өзгергіш ортаға қорықпай,  батылқадам ... [15,137] ... ... ... бар ... ... қана ...  оны  байыта  түсуге  бейімекендігін, ал оған  ...  ...  ...  ...  икемдігі  игі  әсерететінін әрдайым есте ұстағаны  ...  И.И.  ...  осы  ...  ...  ... «Жоғары дәрежелі  жүйке  қызметін  зерттеуден  ...  ең  ...  ...  және  ...  ...  осы  ...  ...  икемдігі,  оның  зормүмкіндігі жатады: ештеңе  қозғалмай,  икемге  келмей  ...  ал  ... ... ... ... қол жеткізуге, оларды жақсы  жағынаөзгертуге болады».Қазіргі  биология   білімі   ...   ...   ...   ...  ...  ...  ...  проблемалары,  адамның   дамуы   ментіршілік  етуіне  ...  ...  ...   адам   ...   ... салауаттылықтан алшақтау- техницизмнің,  пайдакүнемдік  ойлардың,табиғатты өзгертудің ... ... адам мен  ...  арасындағы  көнеүйлесімді одақ бұзылған.Пікірталас жас  жеткіншектерде  адам,қоғам,  ... ... ... ...  экологиялық  көзқарас  қалыптастырады[37,108б].Осындай  қызу  талдау  ...  ...   ...   ...   ...  өз   ...   ...   қалыптасып,   жекетұлғаның  өнегелі  ержетуіне  әсер  етеді.  ...  ...   ... ... ... ... мәселелерге немқұрайлылықты жеңу,  туындағанпроблемаларға тиісті шешім іздеуге талпындырады.Адамның табиғатпен ...  ...  ...  жинақталған  білім  менөмірден алған әсерлерін айқындау ...  шара  ...  ...  Пікірлесубарысында тірі ағзалардың адам үшін жан-жақты ...  ...  ... тірі ... ... оның ... өзі ... аймақ  жөніндегімағлұматтарынан,  экологиялық   фактор   ...   адам   ...   ... ... ...  ...  анықталады.  Жаппай  қойылғансұрақпен тірі табиғатқа төніп тұрған қауіптен  балаларда  үрей  туғызып,  әрадамның ... орта ... ... ... болуының маңызын сезіндіру  қажет.Адамның жануарларға, өсімдіктерге табиғаттың,  тіршіліктің  бірлігі  ретіндеқарауы ғалымдардың, қоғам қайраткерлерінің,  жазушылардың  ...  ... ... ... ... ... XVIII Халықаралық  орнитологиялықконгереске (Москва 2002) қатысушы ғалымдар “Құстар адамға,  жалпы  адамзатқане береді?” деген сұраққа жауап  бере  ...  ...  ...  ...  ...  қоса  ...  ...  әсем  әндерінен,  түр-түстерінен,  жеңілқимылдарынан,  тартылыс  күшін  жеңу  және  тағы  да  ...  ...  ... ... ... ...  ... жеткілікті [37,198б].Тіршіліктің  мәнімен  қоса   адамгершілік   және   эстетикалық   қатынасқалыптастыруда  өнер  мен  ...  ...  ...  ...  т.б.  ... Оны әлі ...  не  ...  не  практикасы  осы  ... ... ... [36, 141б].Жаңалық ашу (ойлап табу) - ойдың, жүректің және қолдың біріккен  жұмысы.Биологияны  ...  ...   мен   ...   ...   ...   ... ... туғызуы керек,  яғни  табысқа  жететіндігіне  сенімді,ынталы, табанды, интеллектуальдық және дене машықтығы  ...  ... ... ... нақты пән бойынша өз білімін кеңейтуге  мүмкіндік  ... Ол үшін  ...  ...  ...  ...  жаңа  ...  сезімталдығымен  кеңейту қажет.Кейде  білім  оқушының  қолдануына  көнбейтін  кездері  ...  ... біле тұра ... алмау немесе біліп, істей алып, бірақ жаңа  ештеңетудыра, шығара  ...  ...  ...  тек  он  бір  жыл  ...  ...  айтқанды  орындату  мен  есте  сақтау  арқылы   ... ... Ол тек ... ... ...  тұрғыдағы  жұмыстарғатартумен, бірте-бірте күрделене түсетін тапсырмалар мен ...  таба  ... ... ... болады. Педагогикалық  энциклопедияда:  "Міндеттердішешу - оқушылардан бұрын орындалған  ...  дәл  еске  ...  ... ... пайдалану, соған сүйеніп іс қылуды талап етеді"  -  деген.Тапсырма  барлық  жағдайда  шығармашыл  ойлауды  ...  ...  ...  ...  мұғалімнің,  не  оқулық  авторы  берген  ...  ... ... өзіндік шығармашылық талап ете  алмайды.  Осы  кезде  оныңәрекеті еске  түсіру  сипатында  ...  Шешу  ...  ...  ...  ... өз ... ... ғана шығармашылықтың  дамуына  түрткі  болады  [36,280б].Оқыту ғылымды  білімге  айналдырса,  тәрбиелеу  ...  -  өте  ... жеке ... беріліп меңгерілуі тиісті мыңдаған жылдар бойы  адамзатжасаған, тиянақтаған мәдени деңгейдегі  жаңа  мағына  және  құндылық  ... ...  ...  ...  ...  ...  жеке  ... сөздің мағнасы терең екендігін, ол  тек  әдемі  сөз,  дабыра,  ...  ...  ...  ...  алу,  ...  мойымайтын  жоғарықабілет екенін көрсетуі керек. Оның өлшемі - адамның қылығы.Бұл әрекет кезіндегі мінездің эмоционалдық,  моральды-еріктік  ... ... ... кезде ғылымда тұлғаның өзін-өзі  ұйымдастыруына  тәрбиелеужөнінде екі түрлі пікір қалыптасқан. Олардың бірі өзін ...  ... ... ... байланыссыз  деп  тұжырымдайды.  Көпшілікғалымдар тәрбиеге байланысты деген пікірді қуаттайды.  Шын  ...  ... ... ... ... сапасы тек қана биологиялық  емес  әлеуметтікжағдайлардан да болып, ол өмір бойы игеріледі. Осы орайда  “Адамның  әуелдентоқымашы  ...  ...  ...  тумайтыны  сияқты,  қайырымдылық  пен  жаманқылықта адамға әуел бастан жаратылысынан дарымайды” ... ... әл-  ... ... орынды.  Орта  тұлғаның  өзін-өзі  ұйымдастыру  қабілетініңдамуына  қажеттілік  сферасы  ...  әсер  ...  Өзін  ...  ... ... ерекшелігіне және еріктік бағытта болатын әрі  қарайәрекетке  дамитын  қабілет.  Бұл  қабілет  жоғарғы  ...  өзін   ... ...  ...  ...  дербестігі,  өзіне  сенімділігі,табандылық сияқты қасиеттер арқылы шығармашылықты дамытады. Өзін  жетілдіру,өзін-өзі  ...  үшін  ...  аса  ...  қасиет-ол  салауаттылық.Өйткені ол үшін денсаулық мәдениеті, еңбек қабілеті,  рухани  ...  ... ғана  адам  ...  ...  жетілдіреді,  [36,  50б]  бұл  жеңістіңтөресі. Бұл-шығармашылық.Қазіргі білім берудегі озық нәтиже ол  барлық  ...  ...  ... ... ... бір білім жиынтығын дайын күйінде ұсынып,  соданоны барлығына бірдей талап қою арқылы бір  мезгілде,  ...  ...  ...  ...  ету  ...  ...   ...   әртүрлі   деңгейде   білімдіболғандықтан  оның  біреулеріне  жаңа  ...  мен   ...   ... оны өзі үшін бір  жаңа  ...  ...  қолдана  алатындайтапсырма берілуінде. Енді біреулеріне  тапсырмалар  тек  ол  қанағаттанарлықдеңгейде игеретіндей болуы керек.Оқу тапсырмасы ...  ...  ...  ...  ...  ... ... ету үшін оның ойлану  дербестігі  аса  маңызды.  ...  ...  ...  ...  ойда  саралау,  қорыту  кезінде   ол   ... ...  ...  ...  ...  ...  негізінде  берілгенмәселеге  бір  ...  ...  ...  емес  ...  оның  неге  ... ...  ...  Осының  нәтижесінде  көптеген  шешу  ... ... ... ... ... ... ол саралай  отырып,  салыстырыпосылай болса деген бір тың ой-пікірге келуі мүмкін.Белсенді шығармашылық табиғатын зерттеген ғалымдардың пікірлерін ... ... ... тек өзіне тән қыры - айқын қиялдау,  жүйрікой, бірізділіктен ...  ...  ...  молдығы,  аса  сезімтал  интуициясыжоғары, алдын алу,  көз  ...  ...  сезу  ...  аса  жоғарыекендігі жайында ой түйіндеуге болады.Сөйтіп,   ...   ...    ...    ...    ... ... ... жоғары  дәрежеде  дамыған  класс  өкілдеріекендігіне  көздері  жетеді,  себебі  дене  ...  әр  ...   ... орталық жүйке жүйесінің, сезім мүшелерінің  дамуы,  ...  ... ... ... даму  ...  ...  сантүрлі  формаларының  пайдаболып табиғатта кеңінен таралуынан көрінеді деген тұжырым  жасалады.  Осыдансоң мынадай шығармашылық тапсырмалар ... Үй  ...  алты  ...  береалады, немесе  5  триллион  шыбын,  ...  ...  500  мың  т.  ...  ... ... ...  кезіндегі  пайда  болғанынан  аз  кездеседі.Неге?  Осы  тапсырманы  шешу  барысында  балалар  ...  ...   ...  ...  пайдаланады.  Әрбір  оқушының  әртүрлі  ойлары  ...   ...   ...   әсер   ...   ...   ... ... - өз бетімен, дербес еңбек етуге үйрету. Дербес  еңбеккебаулу,оны дамыту ұстаздың  ...  ...  мен  ...  шеберлігінебайланысты. Өйткені,  оқушылардың  шығармашылық  ...  ... мен ... және ... ... байланысты [36, 155б].Бұл тарауда оқыту технологияларының  оқу  ...  ...  ... ... педагогикалық техниканың әдістемелік  негіздері  шығармашылықтыдамыту  мәселесіне  байланысты,  оқушы   ...   ...   ... ... ... ... бала ... әрекетшілігінің көзі  ол  –  қажеттілік.Сондықтан білімді игеру оқушыға қажеттілікке айналуы тиіс.Өзін-өзі ... ...  ...  ...  интеллектуалдық  дамуын,ақыл ойының  дербестігін,  өзіне  сенімділігін,  табандылығын  дамытады  ... ... одан ... ... ... жетуге болады.Оқушының өзін-өзі бағалау, ынтасын арттыру арқылы ішкі ...  ... оқу ...  ...  ынталандыратындай  тұрғыда  ұйымдастырылғансабақ жоғары деңгейде шығармашыл сабаққа айналатыны ... ...  ...  ...  ...  оның  ...  ... қарастырылды.Білім, білік, дағды  (Б.Б.Д.)  қалыптастыратын  ақпаратты  педагогиканыңоқытудағы ... ... ... ... әрекетін белсендіру жолдары;- оқушының белсенділік дәрежесі;- өздік жұмыстардың пәрменділігі ... ... ... ...  ...  қолданған   әдіс   -   тәсілдерінің   тиімділігінебайланысты екендігі негізделді.Баспа беттерінде  ...  ...  ...  ...  жүргенсабақтар түрлеріне әдістемелік талдау жасалынды.2 Педагогикалық технологиялар және техниканың теориялық қырлары2.1 Оқыту технологиялары мен ... ... ... ... және ... арттыру мәселесі оқу үрдісіне  оқытудыңжаңа технологияларын тереңдете ... ... ... ... ...  жәнебұл  ретте   тұтас   алғанда   білім   берудің   ...   ...   ...  жеке  ...  ...  ...   ...   қол   жеткізуқамтамасыз етіледі.Педагогикалық  теориямен  ...  ...  ...  ...  ... ... болатыны әркезден-ақ мәлім. Ендеше  оқыту  технологиясын  оқуүрдісіне  енгізу  білім  ...  ...  ...   және   оны   ... етеді.Оқытуды және педагогикалық қызметті "технологияландыру" талпыныстары  XXғасырдың  басында-ақ  пайда  болған,  бірақ  ...   ...   ... ... мен ... ғылыми қадамдары  80-90  жылдары  ғанажасалып, олардың пәрменділігінің критерийлері анықталды [13, 255б].Қазіргі  күннің  өзінде  де  ...   ...   және   ... ие бола тұра, оқытудың жаңа  технологияларының  оқу  ... ... ... ... ... түсіндірудің  бірнеше  себептері  бар.  Мысалы,  оқу  орнында  жаңапедагогикалық технологияларды ендіруге  ...  ...  ...  болмауы,  мұғалімдердің  технологиялық  әрекетінің  жеткіліксізмотивациялануы мен ынталандырылуы, мұғалімдер мен оқу орындары  басшыларыныңкәсіби әрекетке ... ... ... т.б.Ең алдымен оның себебін мұғалімдердің жаңа педагогикалық технологияларғақатынасы айқын бейнеленген жағымды  мотивация  мен  ...  ...  ...  ...  ...  технологияларды  жобалау   менендіруге   дайын   еместігінен,   яғни   ...   ...    ...  ...  және  технологияларды  оқу  үрдісіне   ... ... ... ... [34, 250 ... мұғалімнің оқу үрдісін  жаңа  технологиялар  негізінде  ... ... ...  оқыту  субъектілерінің  (мұғалім  мен  оқушы)  жаңа   ... ... ... ... -педагогикалық ахуал;- оқытудың жаңа технологияларын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін  оқу  ... ... ... ... оқу  бағдарламасының  қамтамасыз  етілуде  жаңа  мақсаттар  мен  ... сай ...  және ... ... мұғалімнің  шеберлігіне  байланысты.  Мұғалімнің  шеберлігіқойылған педагогикалық  мақсатқа  және  ...  сай  ...  ... ... және де ... әдістер мен құралдарды пайдалана білуінде.Мұғалімнің  педагогикалық   ...   ...   ... ... ... ... ...  шеберлігіне  қарастыбелгілі шарттардың сақталуын талап етеді [35,58б].Олар:- мұғалімнің оқытудың жаңа технологияларына бетбұруы, ынта қоюы;- қолда бар ... ... ... жасауы;-  басты  бір   ...   ...   ...   жиынтығына   бағытталғантехнологияларды таңдауы;- жоспарлай алуы, жобалау дағдысының болуы;- мақсат қоя алу және міндеттерді бөлу ... ... ... және оған талдау жасау мүмкіндігі;- өз тәжірибесін  рефлексия  арқылы  меңгеру,  оны  технологиялық  түрдекөрсету;- технологияның ... көре ... оны  ...  құру,  өңдеу  дағдысыныңболуы.Оқыту технологияларының қайсысын болмасын пайдалану жеңіл  іс  ...  ...   ...   ...   еңбекқорлықты,    шығармашылықты,құнттылықты, жаңашылдықты және мол ... ... ...   ...   ...   ...    оқытушының    технологиялыққұзырлығының ... ... ... ету үшін ... білуі керек:- жаңа технологиялар көмегімен шешілетін мәселелерді;- жаңа технологияны қолдану арқылы алынатын нәтижелерді;- жаңа технология мәнін, ... ... ... ... жаңа ... ... ... әдіс-тәсілдерді;- оқушылардың жұмыс әдісін;- оқушыларды жаңа технологияда  жұмыс  істеуге  ...  ...  ... алуы ... қандай да  бір  технология  үшін  оқу  ...  ... ... ... ... әр ... сауатты жоспарлауды;- оқу моделін құрастыруды;- оқушылардың өзіндік жұмыстары үшін таратпалы материалдарды дайындауды;- оқушыларға арналған өзіндік тапсырмаларды құрастыруды;- оқушылар үшін ... ... ... ... ... ... ... компьютерлік бақылау үшін тапсырмалар дайындау;Мұғалім дұрыс ұйымдастыруы қажет:-  жаңа  ...  ...  ...  әдістер  мен  тәсілдердіқолдануды;- түрлі типтегі сабақтарды өткізуді;-  өткізілген  ...  ...   ...   ...   ... анықтауды;- жаңа технологияда қолданылатын оқу әрекеттерінің әдістерін  оқушыларғаүйретуді;- педагогикалық диагностиканың қарапайым әдістерін қолдана отырып,  жаңатехнологияны пайдалану тиімділігін бағалауды.Педагогикалық ... ...  ...  ...  ... ... "технологиялауда" оқыту субъектілерінің,  яғни  мұғалім  меноқушылардың дайындығының психологиялық аспектілері де маңызды рөл  ...  ... жеке  ...  жаңа  ...  ...  жекежәне кәсіби сапаларды жүзеге асыруда, әрекеттің жаңа тәсілдеріне  ие  ... ... ... ... ...  бүкіл  ұжым  құлшыныспен  кіріседі  деп  үміттенугеболмайды,  мұғалімдердің  бұған  деген  ...  ...  ...  ...  ...  бойынша  педагогтердің   тең   ... ... ... енуге дайын,  ал  қалған  жартысы  ... ... кей ... өшпенділік те білдіруі мүмкін.Мұғалімдердің педагогикалық технологияларды енгізуге  байланысты  кейбірпсихологиялық қарсылықтары түсінікті.Олар үйреншікті іс-әрекетті  ...  ...  ...  ... ... ... деген қорқыныштың болуымен, іс-әрекеттің жаңа әдіс-тәсілдерін  меңгеру  қиыншылықтарымен,  ...  күші   мен   ... т.б. ...  ...   ...   мектепте   кәсіби   педагогикалық   ... ... мен ... ...  ...  жәнеморальдық   ынталандыру   шаралары)    жасалуы,    ...    ...  ...  ...  ...  ...  құру   және   педагогикалықтехнологияларды жобалау мен ендіру  үрдісіне  білікті  басқаруда  көмектесуімүмкін [14, ... ... ... ендіруге жағдай жасайтын ұйымдастыру жағдайларытуралы  айтқанда  жағымды  ахуал,  материалдық  және  ...   ...  ...  ...  ...  ...  және  мұғалімдер  іс-әрекетін  бағалау,  мұғалімдердің  ...  ...   ...   ... ... мақсатында біліктілігін көтеруге мүмкіндік беру  (қайтадаярлау курстары, түрлі ақпараттық ресурстарды пайдалануға қол ...  ... яғни оқу орны ... ... ұжым  мен  ...  жұмысынажаңа педагогикалық технологияларды ендіру  мәселесі  бойынша  жұмыс  ... ол ... мына жеке ... ... болады:-  өз  тәжірибесінде  жұмыстың  инновациялық  түрлерін  қолданып  жүргентәжірибелі мұғалімдермен ... ... -  өз  ...  қандай  да  бір  технологияны  кезеңменендіріп,  нәтижесін  ұжым  ...  ...  сол  ...   әріптестеріндежаңашылдық үрдісіне ену, олардың іс-әрекетін ... ... ... әрқайсысына тәжірибелі тәлімгерлер бекітілген жас мамандармен жұмыс:Туындаған сұрақтарына  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тәжірибелі  әріптеспен  бұндай  жұмыс  әрқашаннәтиже береді;- өз жұмысына ... ... ...  ...  мұғалімдермен  жұмыс.Олар үшін технологияны тұтас алғанда және әрбір  элементін  жеке  қолданудыңтиімділігіне баса назар ... ... ашық ... ... оқу ... жаңа педагогикалық технологияны нық  қолдануғаәкелетін   әдістемелік,   ...   ...   ...   ...   беруді,диагаостикалау, рефлекцияны қамтитын ұзақ кезеңді жұмыс жүзеге асырылады.Жаңа  педагогикалық  технологияларды  қолданысқа   ...   ... ... ... ...  оның  базалық  қорын  жасау  -  жұмыссапасының негізі ... ... ... ... ең ... ... керегі  білімді,  педагогика,  әдістемеден  хабардароқыта білетін ... ... ... ... ... ... һам салы болуы.Оқу үрдісін технологиялаңдыру - білім беру жүйесінің мұғалімнің  ...  пен  ...  ...  ...  ...  жеке   әдістемелікжүйесі, оқу үрдісі,  оқулықтар  мен  оқу  құралдарын  дайындау  жүйесі,  ... мен оқу ...  ...  ...  ...  педагогикалықобъектілерін жетілдірудің ғылыми  негізделген,  көп  деңгейлі,  көп  кезеңдіүрдісі.Оқу үрдісіне жаңа ... ... ... ...  ... ... ... керек:1. Ең алдымен оқу орнының  үрдісін  технологияландыруда  таңдап  алынғанмәселенің жағдайын тереңдеп зерттеу:- бітірушілердің біліктілік ... ...  ...  ... дайындық деңгейіне терең талдау;- курстық, дипломдық жұмыстарына, мемлекеттік ... ... ... ...  ...  ...  ...  мөлшерлік  талаптардызерттеу және талдау;- оқу орнының нақты ... ... ...  беру  ...  ... оқу бағдарламаларына), олардың біліктілік,  мөлшерлік  талаптарғасәйкестік тұрғысынан талдау жасау:-  квалификациялық  ...   ...   ...   ... тәжірибе  жинақтаудың  барлық  түрлерінің  мазмұнында,  ... ... ... мен ... ... ... осы талаптардың оқу пәндері мен тәжірибе жинақтаудың түрлері  арасындабөлінуі   ...    ...    ...    қамтамасыз    етуге    ... ...  ...  ...  ...  дайындаудың  әдістемелік  және   оқу-материалдық қамтамасыз етілуіне талдау.2. Ендірілетін технологияның теориясы мен ... ... жаңа ...  технологиялар  бойынша  әдебиеттерді  талдау,  бұлұсынынатын әдебиеттер бойынша ақпараттық  тізімдерді  жасауды,  ... ... ...  ...  ...  біліктілігін  арттыружүйесінде  (әдістемелік   сағаттар,   озық   ...   ...   ... т.б.) ... ... ...  басқа  оқу  орыдарының,  салалық  құрылымдардың  оқу  үрдісіне   жаңатехнологияларды  ...  ...  ...  ...  ...  ғылымиеңбектер жинақтары, басқа оқу орындарының жұмысын бақылау, т.б.);- берілген бағыттағы өз  тәжірибесін  пәндік  циклдік  ...  ... ... және ...  жаңа  ...  технологияларды  оқу  үрдісіне  ...   ... ...  ұжым  ...  ...  ...  қояотырып, педагогикалық кеңесте жаңашылдықтың  мәнін  түсіндіріп,  оны  жүзегеасыру ... ... ... ... жоспарын құрастыру.3. Тәжірибелік-экспериментцс жұмыстарды ұйымдастыру.Жаңа  педагогикалық   технологияларды   ...   ...   ...  ...  оқу   ...   тәжірибелі,   белсенді,   ... ... мәні  мен  ...  ...  8-12  ... ... топ құрған жөн [38].Оларға барлық оқытушыларға жаңа  технологияны  ...  ...  ... өз  ...  ...  және  ...  жасау,  нәтижелерінэксперименттік түрде тексеру міндеттері жүктеледі.Сонымен бірге оларға оқу жоспарлары мен оқу бағдарламаларын қайта жасау,толықтырулар ... ... ...  жаңа  ...  ...  ... қамтамасыз етілуіне кемектесу міндеті де қойылады.Тәжірибенің  мақсаты  -  қолданылып  отырған  технологияның  тиімділігінмұқият тексеріп, оны ... ... ...  ...  ...  өзтәжірибесіне  және  оқыту  технологиясының  теориялық   ...   ... ... ... ... дайындау.Оқытушылардың эксперименттік  тобы  жаңа  технологияны  ендірудің  жалпыжоспарына  сай   келетін   өз   ...   ...   ...   ... ... ... жылында оған қатысушы  оқытушылардың  шеңберікеңейіп, жаңа технологияларды жаппай ... ... ... ... Жаңа ... технологияға негізделген оқу бағдарламалық  базанықамтамсыз ету.Нақты бір  мамандықтар  бойынша  ...  ...  ...  ...  ...  оқу  ...  ...  толықтыруларенгізу (теориялық және практикалық сабақтардың  ара-қатынасын  қайта  қарау,мекеме тандау пәні, студенттің  таңдау  ...  ...  ... ... ... Жаңа педагогикалық технологияларды  ендірудің  материалдық-техникалықбазасын құру.Жаңа педагогикалық технологиялардың қолдану  тиімділігін  арттыруда  ... ...  ...  мазмұнын  іске  асыру,  сапалы  жүргізунәтижелікке ... ... ... ... ... ... беру жүйелерінде XX ғасырдың соңынан  беріауқымды  өзгерістер  ...  ...  ...  ...  байланысты   қазіргіпедагогикалық жүйеде білім беру ... жаңа ... ...  Осы  ... ... ... беру мазмұны мен құрылымы қазіргі  мәдениет  құрылымымен адам әрекетіне сай ... ... ... беру ...  ...  ... ... мәлімдейді. Оны  әртүрлі  дәлелдейді:  ...  шығу  ... деп, ... ... ... «бұзып-жара өту» қажеттігі, тіпті,  білімберудің классикалық ... мен ... ... келу  ...  деп.  Ескіпедагогикалық парадигма бойынша біздің барлық педагогикалық әрекетіміз  ... ... ... сол ... ... ... ...   (ҒКЖ)қалыптастыру жүрген болатын [15, 34б].Жаңа педагогикалық ... ... ... мен ... ғана ...   ...   ...   кезекте   ақпараттық    және    падагогикалықтехнологияларды да қамтиды.Г.К. Селевко ... беру ...  ...  ...  ... ... басқа қатынас, басқа  тәртіп,  басқа  педагогикалық  менталитетдеп көрсетеді [39]:-  Білім  беру  мазмұны  жаңа  іс   ...   ...   ... ... қабілеттерін дамыту, нарықтық тәжірибені  және  ғылымпроблемаларын шығармашылықпен шешу.- Дәстүрлі ақпарат әдістері (телефон, радио  ...  ...  ... ... ... ... байланыстарға ауыстырылуда.-  Оқыту  үдерісінде  оқушы  мен  мұғалімнің  өз   ...   ... ... алуда.- Оқу тек ойға сақтау емес, ой-сананы ... ... ...  ...  таза  ...  нобайдан  ойлау  әрекеттерінің  жүйесініңдинамикалық құрылымды болуымен ерекшеленуінде.- Оқудың ... ... ішкі ...  ...  тұрғысынакөшуімен ерекшеленуінде.Білім  берудің  авторитарлы-императивтік  тәсілі  –  жекелеген  оқушыныңөзіндік (даралық)  қасиетін  ескермей,  ...  ...  ... мен еркіне бұлжытпай бағындыратын әдіс. Бұл мұғалімнің  субъект,  алоқушының  нысан  екенін  көрсетеді.  ...   бұл   ...   ...   ...  позициясын  ашық  түрде,  ырықсыз   көнетін   тәрбиеленушісінежүргізеді. Осы ... ...  ...  ...  ...  ... ... өйткені  авторитарлы  нобай  осындай  ...  ... ...  да  ...  ...  ...  әсер  етуші  нысанретінде болады [36, 210 б].«Эстетикалық–проектілік» білім берудегі енді қалыптастыратын  ... ... ... ... ... ...  мүмкін.  Бұл  жерде  ... ... ... ... болып  отырған  мәдениеттіңонтологиялық қасиеті. Осы парадигманың екі қыры бар. ...  ...  ...  пен  ...  негізінде  ұйымдастыру.  Екінші,   білім   беруүдерісін эстетикалық шығармашылыққа ...  ...  ...  Жаңапарадигма білім берудің құрылымы мен  мазмұнын  ғана  емес  оның  әдістерін,ақпараттық және педагогикалық ... ...  де  ...  [36,295 ... мен ... ...  бірінші  ғасырдағы  жаңа  жүйесін,  білімберудің жаңа парадигмасын ғалым Қ.М. Арынғазин ұсынған  [15,106  б].  ... ... ... ... ... педагогикаға  қарағанда  осыжаңа  бағыт  оқушыларға  білімінің  шектеулі  екенін  дәлелдеп,  оларға   ... ... шығу  ...  ...  шығармашылық  мүмкіндіктеріндамытуды қамтамасыз етеді, сөйтіп  ішкі  ...  ...  ... - ның ... ... мақсат емес, алғашқы  бастау  кезеңі  тұрғысындақояды.2.2 Педагогикалық техника және оның принциптері сипаттамаларыПедагогикалық үдерістің ең ... ... ... ... алынар бірліктері-бұл оқу жəне тəрбие. Осылардың арқасында ... ...  ... ... ... ... ... іске асады. Өз кезегінде, оқу  жəнетəрбие  үдерістері  бір-біріне  ұштасқан   нақты   ...   ... ... жəне ... туындайтын өзіндік тəрбие.Педагогикалық үдерістің атқаратын қызметтер түрі:— ақпараттық (тəрбиеленушіні сауаттандыру);— тəрбиелік (тəрбиеленушінің тұлғалық өзгеріске келуі);— ... ... ... кемелденуі);— аксиологиялық (тəрбиеленушінің құндылық  сезіну  бағдары,  заттар  менқұбылыстарға болған қатынастарын ...  ...  ...  ...   ...   өмір   ...  үдерістің  құрылымы  екі   ...   ...   ... ... ... ...  құрамы,  2)  іс-əрекеттікқұрамы.Педагогикалық үдерістің субъектілері-тəрбиеленуші  жəне  тəрбиелеушілер.Педагогикалық үдеріс субъекттерінің өзара байланысты іс-əрекеттерінің  ... ...  ...  ...  ...  ...   үдерістің   іс-əрекеттік   (процессуалды)    ... ... ...  ...   ...   ...   ...   (динамика)педагогикалық үдерістегі кейінгі өзгерістердің  ...  ...  ...  ...  тəуелді.  Қолға  түскен  жетістіктер  неғұрлым  жоғарыболса,  ...  де  ...  ...  ...  ...  ...   қорытынды-педагогикалық үдеріс педагог   пен  тəрбиеленуші  ...  ...  ... ... ... «сатылық»  сипатқа  ие.  Осы  заңдылық  салдары:аралық нəтижесі  ...  ...  ...  ...  жетістіктерінде  де  жоғарылаукөрсеткіштерге ие болады;— педагогикалық үдерісте тұлғаның  дамуы  педагогикалық  процесс,  тұлғадамуының ... ... даму ... мен  ...  ...  ...  жəне   оқу   ...   оқу-тəрбиелік   іс-əрекеттерге   жегілуіне,қолданымдағы педагогикалық ықпал жабдықтары мен тəсілдеріне тəуелді;—  оқу-тəрбие  үдерісін  ...  ...   ...   ... мен тəрбиешілердің арасындағы кері байланыстың  жеделдігіне,сондай-ақ тəрбиеленушілерге ... ... ... ...  ...  ... негізділігіне орайлас келеді;—  ынталандыру:  Педагогикалық   ...   ...   ...   ...  ішкі  ...  ...  жəне   ...   (қоғамдық,педагогикалық,  моральдық,  материалдық)  жəне  т.  б.  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...  жəне  іс-тəжірибелікэлементердің бірлігі. Оқу-тəрбие үдерісінің  тиімділігі  сезімдік  ... ... ... ... іс-тəжірибеде қолдана  білу  шарттарынатəуелді;— сыртқы (педагогикалық)  жəне  ішкі  ...  ...  ...  ...  ...   ...   қызметінің   сапасына   қалайбайланысты болса,  тəрбиеленушінің  өзіндік  оқу  танымдық  іс-əрекеттерініңсапасына да ... ... ...  педагогикалық  үдерістің  себептілік  негізінің  ...  Оқу   ...  ...  мен  ...  ...  ала  ...  ...   жағдаят-қажеттілік, сондай-ақ тұлға мен қоғам  мүмкіндіктері  ...   жəне   т.б.),   ...   ...    орындалу    (моральдық-психологиялық, санитар-гигиеналық жəне т.б.) шарттары [38,65 б].Жоғарыда ...  жəне  ...  да  ...  ...  педагогикалықпроцесс принциптері-  (яғни,  кейбір  ереже,  ұсыныстарға  орай)  нақтыланыпбаратын оқу мен  ...  ...  ...  ...  ...  (оқу  ментəрбие принциптері кітаптың келесі бөлімінде қарастырылады).Қай педагогикалық процесс болмасын, - өз дамуының белгілі бір ... ... ... Олар :— ... кезеңі,— орындау (негізгі) кезеңі;— нəтижелер талдауы (қорытынды) кезеңі.Педагогикалық    техника-педагогқа    ...    ...     ... өздерінің таңдап алған педагогикалық әдәс-тәсілдерінің  әсерінпәрменді ... үшін ... ... біліктілік  және  дағдыларының  кешені.Бұл жекелеген оқушыларға  да  және  ...  ...  ...  да  ... қажетті кешен.Педагогикалық техниканы меңгеру педагогикалық шеберліктің негізгі  құрамбөліктерінің бірі, ол  ...  және  ...  ...  да  ... және ... практикалық дайындықты қажет етеді.Ұстаздың  педагогикалық  техникасының   ...   ...   ... аса маңызды белгілерінің бірі болып табылады.Педагогикалық техниканың құрамды элементінің бірі-педагогтың өз  зейінінжәне оқушылардың зейінін басқара алу ...  ...  үшін  аса  ... ...  бір  ...  ...  сол  кездегі  тәртібі  мен  мінез-қылығынан оның ішкі жан ... ... ... алуы.Екінші бір педагогикалық техниканың құрамды бөлігі-педагогикалық  қарым-қатынастың,  ...   ...   ...   ...   ... және ... ... бір  тобын  құрайтын-ұстаздың  белгілі  бірсезімді  айшықты  көрсете  алуы,  ...  ...  ...   да   бірәрекеттеріне деген субъектілік қатынасын көрінетін қасиеті.А.Гин  [40]  ...  ...   ...   ...   ... жататын  тұтастай  білім,  іскерліктер  мен  түрліше  қабілеттердімеңгеруіне ... ... деп ... ... техника  дегеніміз  –мұғалімнің іс-əрекетінің ішкі мазмұны мен оның сыртқы көрінісінің  үйлесімдібірлігін  қамтамасыз  ететін  тəсілдер  ...  ...  ...... Олар ...  да  бір  біртұтас  жүйеге  жинақтала  отырып,бірін бірі сүйемелдейді.Педагогикалық  техниканың  бес   ...   ...   атап   ... ... ...  ашықтық,  іс-əрекеттік,  кері  байланыс  ... ... [40, 8 ...  ...  мен  ...  берудегі  басты  көңіл  аударатын  мәселе  –тәрбиеленушінің ... оның ... мен ... ... қоса ... беру ... ... яғни оқушы  өз  мүмкіндігіншектеулі екенін сезбей кең ауқымды ойлай алу,  тек  нақты  тапсырманың  ... ... айту ... ...  ...  ...  проблемалардың  туындауымен оны  шешуге  мүмкіндіктерді  кең  болуы,  ...  ...  ... ... ... әрекеттік принципі, ол  кез  келген  білімдегі  жетістік,нәтиже тек өзінің ... ... ... көрінуі тиіс. Осыған  қосаүнемі оқушы жетістігін бағалап, бақылап отыру, ол  кері  байланыс  принципі,ал ол ... ... оның ... ... жетілдірілген  тәсілдерімен  жүзегеасырылуы тиіс, ал идеалдылық принципі  –  бұл  ...  ...  ...   ол   оқушылардың   ...   ...   ...    жәнеқызығушылықтарын солардың өздерінің нәтижелерін көтеруге, сөйтіп  оқу-тәрбиеүдерісінде белсенділіке, өздігінен білім игеруге, дербестікке жету.Сондай-ақ, ... ... ... ... екі ... ... көрсетеді [35,40 б].Бірінші топ - өзін басқара білу іскерлігі – педагогикамен сабақтас ғылымсалаларымен ... ...  ...  ...  ...  ...  ... білу қабілеті жəне  оны  оқыту  мен  тəрбиелеу  мақсатын  жету  үшінпайдалана  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...  Эмоционалдық  күйін  басқару   ...   ... ... ... ұмыту, эмоцияны көрсете білу қабілеті  жəне  ... ... ... пайдалана білу).Əлеуметтік перцепция (зейін, елес, əлеуметтік сезімділік – ... ... ... сезіне білу іскерлігі, оның себеін түсініп, қабылдай білу).Педагогикалық техниканың құрамдас бөлігінің екінші  ... шешу ... жеке ... жəне ...  ...  ... білу ... төмендегідей топтастыруға болады:- дидактикалық іскерлігі;- ұйымдастыра білу іскерлігі;- қарым-қатынас іскерлігі;- талаптарды қоя білу ... ... ... ... жəне ... ... Оқу процесін ұйымдастыру оқушының сабаққа қандайниетпен келетіндігіне байланысты. Оқушылардың оқуға деген  ынтасы,  ұмтылысыолардың ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  текміндет»  ретінде  есептеуі  ...  ...  ...   ...  ...  ...  ...  Мұндай  мотивті  туғызып,   оны   үнемісүйемелдеп  отыру-мұғалімнің  ...  ...  Ал,  ...   ...  ...  бұл  –  моральдық  этикалық  мотивке  жатады.   Мұндаймотивтегі оқушылар тек сабаққа қатысу үшін  ғана  ...  ...  ...  оқу  материалын  талап   ...   ...   ...   ... ... пікір айта алмаймыз [8, 210 б].Əрбір  оқушыда   пайда   болған   ...   ...   ...   ... танымдық мотивке орын  беретін  болса,  онда  ол  ... деп ... Ол  үшін  ...  ...  ...  ... атап айтқанда, оқу  материалын  қабылдауға  оқушының  дайындығымен қабілетін ескеруі қажет.Оқу материалын ... ... ... ... жəне  оқу  материалымен мұғалімнің  оқушылармен  қарым-қатынасына  байланысты  оны  төмендегідейтоптастыруға болады:  ...  ...  оқу  ...  ...  ... ... ... қарай.1. Егер оқушыда сабақтың тақырыбына байланысты  нақты  болжамы  болмаса,онда оның оқу ... ... ... (жас ...  ... ... оқушылардың сабаққа  қатынасында  жаңа  тақырыпты  қабылдауғақажетті білім негізі ... ... ...  ...  ...  оқупроцесінің қалыпты өтуіне кедергі  жасауға  тырысады.  Егер  сыныпта  мұндайоқушылар көп кездесетін болса, онда бұл ... ... ...  Егер  ...  ...  ...   таныс   болса,   онда   ... ... ... Олардың қандай да бір білімі бар болса,  оқуматериалын еске жақсы сақтауға тырысады.  Егер  оқушының  өзіндік  ...  да,  ...  ...  жəне  ...  ...  оқу   материалынқабылдай  алады.  Сонымен  қатар,  ...  ...  ...  өзіндіккөзқарасы болмаса, онда бұл топ ерекше көңіл аударуды талап етеді.3. Егер оқушылардың оң ... ... ... жаңа ой  қорытуға  дайынболады. Ол оқушылардың аса жоғары қызығушылықпен, ... ... ...  ... ... ... ... өздерінің ұсыныстарын  айтып,  қойылғанмəселенің ұтымды шешімін іздеуге жəне  бірге  жұмыс  ...  ...  ... ... ... ... ... тірегі болады.4. Егер оқушыларды оппозициялық көзқарасы болса, онда  қарама-қайшылықтыжағдай  пайда  болады.   ...   ...   ...   ...   дəрежеде«білімдімін» деп есептейді. Өзін  «жақсы  білемін»  деп  есептеп,  мұғалімгеашық немесе ... ... ... ... сабақтағы қабылдауы мен тəртібін басқару.Оқушылардың оқу материалын ... ...  ...  байланысты  əрекеттертізбегінен тұратыны белгілі: материалды қабылдау, оны  түсіну,  еске  ... ... ... ... қолдана білу [34, 50 б].Мұндағы негізгі мəселенің бірі оқушының оқу материалын  ...  ... ...  ...  басқару  дегеніміз  не?  Бұл  оқушының  өнімді,орнықты зейінін ұйымдастыра  ...  ...  ...  ...  ... ... ... іс-əрекетінің міндетті шарты болып табылады.Зейіннің үш түрі бар: ерікті, еріксіз жəне еріктіден кейінгі.  Осылардыңішіндегі ең  орнықтысы  –  ...  ...  ...  ...  ...  ...  мұғалімге  сабақтың  өн  бойына   оны   қалай   ...   ... ... керек.Еріксіз зейін. Ол аяқ астынан қандай да бір шу,  дыбыс,  ...  ... Ол ... секундтан 3-5 минутқа дейін  болуы  мүмкін.  Оның  сипатыорнықсыз болып табылады.Ерікті ... Ол ... ... ... ... ...  ...  Оныңсипаты - өзгермелі. Мұндай зейінді ұзақ ұстап тұру мүмкін емес.Мұғалімнің жұмысындағы маңызды мəселелердің бірі –  оқушыларда  ... ... ... ... ... ... Олардың негізгілері:жинақтылық – қойылған  мақсатқа  қатысты  ақпаратты  қабылдауға  зейіндіаудара білу ...... ... ... білу дəрежесі;ауқымы – бір мезгілде қамтылатын объектілер мөлшері;ауысу – зейінді бір объектіден ... ... ...  –  бір  ...  бірнеше  объектіге   зейінді   аудара   білумүмкіндігі;орнықтылық – бір ... ... ... ... ұзақтығы.ерікті зейінді қолдануды жеңілдететін тəсілдер:жұмыс істеуге ниеттену – жұмыс істеуге даярлану;ақпаратты қабылдауға ... ... өтіп ... ...  сол  ...  басты  мəселе  деп  есептеп,қабылдау.Оқушылардың екпінді ойлау іс-əрекетін ұйымдастыру  ...  ... ... ...  ...  қажетті  жағдайды  құруы  тиіс,  соныңнəтижесінде оқушыда ішкі өзінің əлемімен  қарым-қатынас  жүзеге  асуы  ... ...  көзі  ...  ...  ...  жатыр.  Адамбелсенді ойлауға көшу үшін танымдық қажеттілік болуы тиіс, жаңа білім  алуғаұмтылуытиіс. ... ... оның ... ... тəуелді болады.Оқушылар пəндік категориялармен ойлай білуі тиіс.  Осының  бəрі  оқушыныəрекеттік деңгейге əкелуі тиіс.Əр адамның ... ... ... ... ... Осыған байланысты ойлаутəсілін төмендегідей топтарға бөлуге болады:1) шығармашылық деңгей – ми ... ... ...  ...  жаңа  ... ... ... оны  сол  мезетте  шығарады.  Мұндай  ізденісте  болатыноқушылар əдетте аз  ...  олар  ...  ...  болатын  бақылаудыталап етпейді;2)  қарапайым  деңгей  –  оқушылар  қызықты  сұрақтар  мен   ... ... ...  ...  ...  ...  қарайды,  біраққойылған есепті ниеттеніп шығарады  жəне  оны  аяқтағаннан  кейін  келесісінкүтеді. Мұндай оқушылар марапаттауды ... ... ...... берілген  тапсырманы  орындағысы  келмейді,оның күштеудің арқасында  ғана  шығарады.  Мұндай  оқушылар  барлық  ... ... баса ... ... ... ... ... нəтижесі түсіну болады. Психологтар түсінудің 5  деңгейін  атапкөрсетеді.1-деңгей - алдын-ала түсіну. Ұғынупроцесі  ...  ...  ... ... ... толық ұғынылмайды.2-деңгей – буалдыр түсінік. Талқыланып жатқан  ...  ...  ... ... ...  субъективті  түсінік.  Оқушы  түсінеді,  бірақ  тілмен   ... əлі ...... ... ... ... ... айқын  түсініп,  ақпараткөзіне жақын сөздермен жеткізіп бере алады.5-деңгей – толық түсінік. Оқушы материалдың мазмұнын ...  ...  ... ... түрде жеткізіп бере алады.Оқушылардың оқу материалын қабылдау іскерлігі мен дайындығын, материалдытүсіну  деңгейін   анықтау   ...   ...   ...   ... анықтауға мүмкіндік береді.Кез келген пəнді оқытуды ұйымдастыруда сабақты осылайша  талдай  отырып,жоспарлаған жағдайда оқыту нəтижелі болады деп есептейміз.2.3 Биология ... ...  ...  ...  ... рөліЖоғыдағы екінші тараудың екінші бөлімінде аталған ұстаздың педагогикалықтехникасының,  оның  барлық  ...  ...   ...   ...  кез  келген  кезеңдері  мен  барлық  түрлерінде  қолдану  біздіңпедагогикалық ... ...  ...  асыруға  күш-жігерімізді,  білімімізбен біліктілігімізді және дағдымызды жұмылдырдық.Ұстаздық мамандықтың ерекшелігі тек оның  ...  ...  ... балалар үшін барлық жағынан үлгі болуы. Осы  басты  мәселе.  Ұстаздың,білімі, шеберлігі үнемі елге, халыққа  қажет  ...  ...  одан  ... әрбір адамның үлкен, дербес өмірге қадам  басатынын  ұмытпаған  дұрыс.Өйткені барлық адам, президенттен бастап  ...  ...  ...  ұстаз«жасаған өнім». Биология мұғалімі де «жасаушының»  бірі,  алдыңғы  қатарлысыдесе  де  ...  ...  осы  ...  ...  ерекшелігі  солай.  Айтыпкеткендей адамның «мазмұнының»  ...  ...  ...  ... ... тәрбиеде биологияның орны ерекше [36, 19 б].Сабақтың сапасы – мектептің маңызды міндеттерінің бірі. Көпшілік биолог-мұғалімдер оқушылардың өздері оқу сабағының сапасына  еш  ...  жоқ  ... ... ... ... және тәртіп, көбірек сабақтағы  жұмыс,  сондабіз жоғарғы ... ... ... Жоқ, олай болмайды. Бүгінгі  білімніңсипаты  өзгерген.  Қазіргі  жылдам,  жанталасқан  үдерістер,  құндылықтардыңбағалануы ... ... өмір ... ... алып  шығуға  мүмкіндік  бермейді.Бұл, ендеше, биологияны оқыту үдерісін өзгертуді талап етеді,  ол  ... ... ... ... ... ... ... меңгерту. Ал  ол,оқыту технологиясы мен әдістемесі аса маңызды деген сөз. Барлығы  түсінікті,қисынды сияқты. Ал, биолог-мұғалімнен  не  ...  ...  ...  ... ұйымдастырылуына, мазмұнына және, формасына қарай қандай болуы керек?Биологияның негізгі мәселелерін: даму, көбею, сыртқы және ішкі  құрылыс,оның қызметі, гигиена т.б. ... ... ... ... ... –  жаңаматериалды түсіндіру – бекіту  –  үйге  ...  ...  ...  қоя  ... ... жоғары нәтижеге жетуге болады?Оқыту теориясындағы  бір  мәселе,  білімнің  ...  ...  ... ... ... өз жұмысына деген шығармашылық  ыңғайының  болуы.Өзің шығармашыл адам бола тұрмай шығармашылыққа үйрете алмайсың.  Ал  ... ... ... үшін ... аса ... дайындалу керек.Бұл жерде айтатын мәселе, әрине, ұстаздың ...  ...  ... оның ой ... кеңдігі қажет. Мұғалім  өзінің  сабақта  беретінматериалынан көп білуі керек. Сондықтан сабаққа  дайындық  тек  қана  ... ... ... Тек біліп қою аз. Өтілетін материалға  байланыстығылыми зерттеулер, басқа да бар деректерді  ...  ...  ...  ... ... ...  жеткізе  білуі  қажет.  Ол  үшін  ...  ...  ...  ...  байыптап  ұғыну  керек.  Басты  мәселе   ... ... ... ... жоспарлап,  ұстаздың  қандай  көмегініңшамасымен шешілетін шығармашылық тапсырмалар қойылатыны  ойластырылуы  ... ... ... ...  шығармашылық  жұмысқа  оқушыларды  түгелнемесе барынша көбірек тартатын  өздік  ...  ...  оны  ... ... неғұрлым баланы көбірек ойландыруға  тырысу  керек  [35,219 б].Сабаққа шығармашылықпен дайындалу -  оқушыларға  ...  әсер  ... ... ...  және  оқу  ...  барлық  сабақ  бойынажобалап ойластыруды оны елестетіп шамалаумен байланысты.Қазіргі ... көп ... өте ерте ... кейде  әдейі  (мұғалімніңсол  мәселеге  байланысты  не  білетінін  байқағысы  келіп)   ...   ... ... Бұл ... жүрген шындық. Ақпарат  ағынының  молдығы,стрестер, ерте есею, күдіктіліктің дамуы – бұлардың  барлығы  ...  ...  ...  өмір  ...  ...  ...   ...   көпшілікэталонын олар қабылдамайды.  Ал  ұстаз,  тәрбиеші  міндетті  түрде  өзін-өзіұстай  білуі  ...  ...  ол  –  ...  Кәсіби  шыдамдылық,  басқашаойлайтындарды түсіне  алу  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тамаша  безендірілген  биология   кабинеті,   жетілдірілгеноқулықтар мен оқу құралдары – ешқайсысы және еш ... ... ...  ... оны еш ... ... Оның рөлі ... дәрежелі.  Оның  балаойына және бала рухына (жанына) әсері – негізгі тәрбиелеуші  күш.  Сондықтанқазіргі таңда ең өзекті ... - ... ... ... кейбір  әріптестерүшін кәсіби (жарамдылық) құзіреттілік [36, 201 б].Биолог-ұстаздың тұлғасы, оның эрудициясы,  өз  ісіне  берілгендігі  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   олардыңқабілеттері  мен  ықыластарына  тәуелсіз,  ...   ...   ... жаңа ... жаңа,  білгір,  эрудициясы  жоғары,  жаңашыл-ұстазкерек. Ұстаз жетістігінің басты жағдайы, оның  шығармашылығының  алғы  ......  ...  ...  ішкі  ...  ...   беругедайындығы және талпынысы. Ұстаз өзінің ішкі сезімін пәнге  деген  ... ... ... ... өз  ...  басқаларға  бере  алумүмкіндігінен  рухтануымен  (шабыттануымен),  білімін  әртүрлі,  тіпті   аяқастынан болған ... ... алу ... ... ... ...  ...  үшін  кәсіби  қызметініңсубъектілік қыры болып, ол педагогика ғылымында  қалыптасқан  тәжірибені  ...  ...  ...  және  бір  ...   ...   ...  мен  білімінің  -   екінші   жағынан,   биологиядан   ... ... мен ... ... шекті іздеу болып табылады.Әдістемелік  мәдениет  –  педагогикалық  техника   принциптерінде   ...  ...  Ол  ...  шеберліктің  нақты  қозғаушы   күші   болыптабылады. Мұғалімде  оның  ......  ...  ... және ... жағдай болып табылып, тоқырау мен  консерватизмгеәкеліп   соқтырады.   Мұғалімнің   ...    ...    ... ...  ...  ...  тек  ...  өз  пәнін  тереңбілуімен  ғана  шектеліп  қоймайды,  одан  кеңірек   ...   ... ...  ...  –  ол  ұстаздың  даралығымен  қамтамасызетілетін,  оқушыларға  ...  ...  ...   мен   ... алу ... ... ...  қызықтыра  алу,  нәтижесіндеоларды терең практикалық  ...  ...  ...  ...  ...  ...  өнер.  Әдістемелік  мәдениет  педагогикалық  мәдениеттің  бастыбөлшегі болып табылады және ...  ...  пен  ...  ... қалыптасады, сонымен қоса, мынадай білім  жүйесін,  атап  ... 19 б].:- ... ... ... ... ғылымдары негіздерін;- биологияны оқыту әдістемелерін;- педагогикалық еңбек шеберлігінің негізгі ойлары мен технологияларын;-  ...  беру  мен  ...  ...  ...  ...  менталаптарын меңгеру негізінде қалыптасады.Сабақтың тақырыбы: Биологиялық ырғақ. Жарықкезеңділік. Радиация.Сабақтың мақсаты:Білімділік: ... ... ... жарықкезеңділік және  радиациятуралы білім  беру, түсініктерін молайту.Тәрбиелік:   Оқушыларды   ...   ...   ... ... ... дағдысы мен  алған  білімдерін  пайдаланабілуін дамыту, көп ізденуге, өз ... ... ... ... ... ... сабақ.Әдісі: түсіндірмелі-көрнекілік, нұсқаушы-ойға түсіруші.Көрнекілігі: Тірек-сызбалар, мультимедия,Сабақтың барысы:І. Ұйымдастыру кезеңі.ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.Ой ... Нені ... ... ... Тіршілік ортасы дегеніміз не?2. Экологиялық факторлар  неше топқа бөлінеді? (1-сурет)3. Ағзаларға әсер ететін  ...  ...  ... қандай? (2-сурет)4. Тіршілік әрекетін қолдаудағы  температураның маңызы қандай?5. Ылғалдылықтың тірі ағзаларға әсері қандай?Демек,  үйге  берілген  ...   ...   Орта   ... не? ... ... ... қалай?1 сурет. Экологиялық факторлар             2 ... ... Жаңа ... ... ... оқушылар ендігі бүгінгі жаңа сабағымызды талдауға көшейік.  Табиғаттакөптеген құбылыстар айқын ырғақты ... ... ... ...  күнбелсенділігінің кезеңдері (11 жылдық  айналым),  жыл  мерзімдерінің  алмасуы(көктем, жаз, күз, қыс), ай ... ... ...  өзгеруі  (күн,  түн)және т.б.Көптеген биологиялық үдерістердің де сыртқы  ырғаққа  байланысты  немесебайланыссыз ...  ...  бар.  ...  бұл  ...  маусымдық  жәнетәуліктік  өзгерістер  болса,  ...  ...  ...  және   ... қысқы ұйқы кезеңі, түлеу, ұйқы және сергектік,  ми  және  ... ... ... ... (3-сурет)3 сурет. Биологиялық ырғақАғзаға мүмкіндік беретін ішкі ... ... ...  сездіріп  қан  қоймай,оның аралығын өлшеу биологиялық  сағат  деп  аталады.  Мысалы,  осы  ... ұшуы ... ... ...  ...  ...  ғылым   хронобиология    деп   аталады.Биологиялық   ырғақтың   заңдылығын   білу    ауыл    ...    ... ... маңызы зор. (4-сурет)4 сурет. Радиация түрлеріІV. Бекіту.5 сурет. Ой ... ... ... ... ... ... ... оқушыларға карточка таратып,  келесідей  сұрақтарға  жауапалу.- Не ... Нені ... Не ... ... Үйге ... §49 ... ырғақ. Жарықкезеңділік. Радиация.Өз денеңіздегі «сағатты» танисыз ба? Эссе жазу.VII. Бағалау.Биологиялық ырғақ. Жарықкезеңділік.Радиация.(карточкамен жұмыс)Өзжанова Дина 9 сынып ... ...               ... ...             |Не ... ...        ||Күн мен түн ауысуы       ...            ... ... ... ...      ... ... білдім.  |бар ма?                  ...                   ... ... ағзаға     |                         ||                         ... ... ішкі   |                         ||                         ... ... ... |                         ||                         ... деп ...     |                         ||                         ...                   |                         ... ... Жарықкезеңділік.Радиация.Хасенова Гүлжан 9 сынып оқушысы|Не білдің?               ... ...             |Не ... ...        ||Жас нәрестеде ұрықтың да |Радиацияның қоршаған     ... ...      ... ...          ... әсері туралы      |зерттейтін ғылым         ||биологиялық ...        ...                  ... ...     ... ...        |                         ... алу             ... ... ... ... 9 ... ... білдің?               ... ...             |Не ... ...        ...                 ... ...       |Осы білгенім жеткілікті  ||                         |Күн ...       |                         ||                         ...                  |                         ||                         |Жыл ... ... |                         ||                         ... ...     |                         ||                         ...                   |                         ... ... ... ... 9 ... оқушысы|Не білдің?               ... ...             |Не ... ...        ...                 ... үдеріс       |Бәрін толық түсіндім деп ||                         ... ...      ...                ||                         ... ... ағзаа|                         ||                         ... ... ... күн   |                         ||                         |мен түн ...           |                         ... ... Жарықкезеңділік.Радиация.Оспанова Сымбат 9 сынып оқушысы|Не білдің?               ... ...             |Не ... келеді?        ||білмедім                 ... ...        |Көп ... ...      ||                         ... ... ... |                         ||                         |мен ... көп       |                         ||                         ... ...     |                         ||                         ... ... ... |                         ||                         ...                   |                         ... ... ...  ... 9 ... оқушысы|Не білдің?               ... ...             |Не ... ...        ... сағат        ... ... ... ... ...      ||                         ... түсінік алдым. |ырғақтың нәтижесінен     ||                         ... бала ... ... өзгерістерге      ||                         ... ... ...   ...                ||                         ... ...   |                         ||                         ... ... пен ...                         ||                         ... ...         |                         |Осы ... ... ашықтық принципі мен әрекеттестік  принциптерінұстанғандығымыз анық  байқалады.  Себебі  оқушылардың  барлық  тапсырмалардыорындау кезіндегі ... ... ... ... ... ...  болды.  Бұлжерді біз сабақта әрбір оқушыға жауапты еркін айтуға, ойын  толғанып  жүйелітүрде жеткізуіне ықпал  ...  ...  ...  ...  да  ... өйткені сабақ кезінде  балалар  еркіндік  пен  белсенділікті  сезініпсабаққа бар ынталарымен қатысты.Модульді сабақтардың ерекшеліктері  –  ...  ...  ...  ... ... ... қиын –  ...  байланысты  біріктіреді.Осындай сабақтың айырмашылығы – оқушылар өз бетімен ойланып  жұмыс  істеуге,шығармашылыққа  үйренеді.  ...  ...  ...   ... және ... ... бағалайды.  Мұғалімнің  ондай  сабақ  кезіндеоқушыларға  бақылау,  қысым  ...  ...  ...  тек   оқушыларжұмысын басқарады. Сабақты осылай ұйымдастырудың арқасында ұстаз іс  ... ... ......  жасауға  мүмкіндік  алады,  төмен,  орташаүлгерімдегілерге көмектесіп жақсы , мықты оқушыларды дәріптейді [41, 42].Педагогикалық  ...  ...  ...  ...  осы  с  абақтаоқушылар жетістігін бағалап, бақылап  отыру,  яғни  кері  ...  ...  ...  ...  ...   өздерін-өздері   бағалауы   негізіндежүргізіледі, ал  ол  бағалаудың  тамаша  жаңа,  ...  ...  ...  және  ...  ...  Ал  ...  ...  –  бұл   нағызжетістікке  жетелейтін  талап  принципі  ...  ...   ...  ...  мүмкіндіктерін,  білімдерін  және   қызығушылықтарынсолардың  ...  ...  ...  ...  ...   үдерісіндебелсенділіке, өздігінен білім игеруге, дербестікке ... аса ...  ... ... тағы бір ерекшелігі –  көпшілік  оқушылардың  ...  ... ... ... бір ...  ...  ...  болады,  бағатек дәптерге қойылады. Сол себептен  тіпті  ...  ...  ...  ... қалады. Екілік алған оқушы өз бетімен  материалды  меңгеріп  келіпекіні жоя ... Ал ... тек ... ... бағасы қойылады.Үй  тапсырмасы  жұмыс  ...  ...  ...  ...  ...  оқуэлементтерін оқып үйренсе, сөйтіп  жеткілікті  бал  алса,  онда  берілмейді.Егер сынып жұмысында олқылықтар ... үйде  сол  ...  ...  ...  оқушылар  белсенділігін  көтереді,  сол   себептен   өзеріктерімен  шығармашылық   тұрғыда   ...   ...   Осы   ...  журналға  баға  қойылады.  Мысалы,   сол   оқылған   ... ... оның ... ... үшін осындай сабақтар өткізу оңай емес,  әсіресе,  оны  дайындауүлкен шығармашылықты, ... ...  ...  ...  ...  бүкілоқу материалын және әрбір жекелеген сабақтарды мұқият  ...  ... ... анықтап бөлу,  оқушының  сабақта  оқу,  түсіну,  анықтаут.б. сияқты міндеттері көрсетілген ОЭ  –  оқу  ...  ... ...  Екіншіден,  оқу  элементтерінің  (ОЭ)  жүйелілігініңкөлемін, мазмұнын анықтау керек.  Әрбір  ОЭ.  –  нің  ...  ... және ... ... түрі ... ... [36, 142б].Үшінші: қосымша материал таңдап алынып, мысалы лекция,  ...  ...  ...  ...  ...  үшін   ...   ... қажет.Бақылау жүргізу парағы.Бақылау жүргізу парағын мұғалім  сабақ  алдында  әрбір  оқушыға  таратыпбереді. Осы ... ... ... ... ... ... баға қояды. (3-кесте)3 кестеБағалау парағы|Оқу элементі           ... ... ...    ...     ||(жұмыс кезеңдері)      |балл саны                     ... ... ||                       |№1       |№2        |№3       |            ||1- ОЭ ...          |         |          |         |            ... ...     |         |          |         |            ||2-ОЭ Жаңа ...   |         |          |         |            ||оқу                    |         |          |         |            ||3-ОЭ Жаңа ...   |         |          |         |            ||оқу                    |         |          |         |            ... 5-ОЭ             |         |          |         |            ...                 |         |          |         |            ...             |         |          |         |            ...                  |         |          |         |            |4 ... ... «Зат ...... ... құбылыс»|Оқу       |                                               |Оқу          ... ... оқу ...           ...   ||ң нөмірі  |                                               ... үшін ||(ОЭ)      |                                               ...       ||1.        |2.                                             |3.           ||0- ОЭ     ... ... орындау       |2 мин.       ||          ... сен:                                 ... пен  ||          |а) ... ... зат алмасудың маңызын|мақсаты      ||          |білу;                                          ... не   ||          |ә) ... ... ... ... істеп       |плакатта     ||          ... ... ... ...               ...     ||          |                                               |             ||1-ОЭ      |                                               |             ...   ... ... (15 балл)                     ...       ... ... ... ...           ...      ...   |құбылыстардың көптүрлілігі» тақырыбы бойынша   |жазылған     ||          ... ... ... жаңа материалды    |             ||          ... ... ба?                             |             ||          ... №1(5 ...                            ...   ||          |Қалып қойған сөзді жаз.                        |кез ...   ||          |1. Тірі ... тән ... ... деп       ...        ||          ...                                       ...    ||          |2. Тірі ... қоршаған ортадағы           |болады.10    ||          ... ... ... ... ... деп      |мин.ішінде   ||          ...                                       ... 3     ||          |3. ... тірі ... ... ...     ... да||          ... ... ... деп ...                ...    ||          |4. ... орта ... тірі ... қамтамасыз|тырысыңыз,   ||          ... тірі ... ... ... деп ... ...  ||          |5. Тұтыну, қайта ... жаңа ... түзу және  |аз балл      ||          ... ... ... сыртқы ортаға бөліп   |жинамауға    ||          ... ... деп ...                        ... 10||          ... №2 (4 ...                           |не одан көп  ||          ... ... ... ... өсімдігі).        |балл ...   ||          ... ... ... ... оқы:     |келесі оқу   ||          |«Батпақ ... ... ...     ...   ||          ... росянканың жапырақтарының түгі    |көш          ||          |бар, оның ... ... ... ...      |             ||          ... Бунақдене осындай жапыраққа тиіссе, бұл|             ||          ... ... ... орап ... қалады.  |             ||          ... ... сөл ... ... ...     |             ||          ... ...                          |             ||          ... ... бер: Осы ... ...      |             ||          ... құбылыс?                           |             ||          ... №3 (6 ...                           |             ||          |                                               |             ||          |                                          |             ||          |                                               |             ||          ... ...                             |             ||          ... ... биологиялық құбылыс келтірілген?|             ||          ... ... ... зат алмасуға  |             ||          ... бола ма?                             |             ||          ... зат ... ... не екенін      |             ||2-ОЭ      ... және ол қай ... ...             |             ...      ... зат ... анықтамасы берілген;оқып |             ||материалды|1 – 3 ... ...                    |             ||оқу       ... ...... ... қоршаған ортадан|             ||          ... ... ... ... ...      |             ||          ... әрбір жасушасына жеткізілуі, сол       |             ||          ... ... ... тән (сол ...    |             ||          ... ... түзілуі және ағзадан қоршаған   |             ||          ... ... ... ... ...  |             ||          ... Сонымен зат алмасуда оның екі қыры |             ||          ... ... ... және ...             ||          ... №1                                    |             ||          |-Зат ... ... не?                      |             ||          ... ... ... ... ... ...   |             ||          ... ... ... ... ...      |             ||          |- Егер зат ... ... ағзаға не            |             ||          ... ... ... не үшін ...     |             ||          ... №2 (3 ...                           ...  ||          ... ... қандай заттар алмасуы?     |ұстазбен     ||          |                                               ...        ||          |                                          ...     ||          |                                               ...      ||          ... түсуі:                                 |             ||          |1-                                             ...      ||          |2-                                             ...   ||          |3-                                             ... ...          ... ...                             ... ... ||          |4-                                             ... 1   ||          |5-                                             ... ... ||          |6-             )                               ...      ||          |                                               |             ||          ... №3                                    |             ||          |Сен ... жылыну үшін гимнастика жасай     |             ||          ...                                      |             ||          ... ... ... бер:                     |             ||          ... ... ... жұмыс істей бастады?         |             ||          ... ... ...                         |             ||          |-Осы ... ... жүре бастайтын үрдістерді    |             ||          ... ... ... көр.                 |             ||          |                                               |             ||          ... ... зат ... қоршаған орта      |             ||          ... ... ... көз жеткізіңіздер.|Сұрақтар мен ||          |                                               ...   ||          |                                               ...  ||          ... №1 (3 ...                           ...       ||          ... әр маусымында өсімдікті салыстыр (жаз,  |Жауаптарыңның||          ... ... ... бер және зат ...     ...     ||          ... болатын жағдайларды ата.               ...      ||          ... ... бер:                          ...  ||3-ОЭ      ... ... қыс пен ... әртүрлі көрінеді?  |(оны есеп    ||Жаңа      ... ... ... ... ...            ...     ||материалды|                                               ...    ...      ... №2 (1 балл)                           |             ||          ... ... ... ... бер.            |             ||          ... күн ... бастасымен саршұнақ ұйқыға   |             ||          ... Осы ... оның ... мин. 5-7 рет     ... ||          ... ... алу мен ... төмендейді (2    |парақ бойынша||          ... ... ... ... ... ...    |тексеріңдер. ||          ... ...                                   ... ||          |- Осы ... неге ...                  ... бар||          ... №3 (3 балл)                           ...      ||          ... ... «Зат ... ...   |мұғалім      ||          ... ...                             ...   ||          |                                               ... соң||          |                                               ...     ||          |                                               |             ||          ...  ... ...                             |5-7 мин      ||          |...                            З.А.            |             ||          ... ...                                     |             ||          ...                                     |             ||          ... ...                                  ...     ||          |Мақсаты:зат алмасу жөнінде игерілген ...   ...    ||          ...                                       |-мен ... ||          ...  №1 (3 ...                          ...  ||4-ОЭ      |Сызбаны салып бітір:нүктелер орнына заттар     |мен ...   ...   ... жаз:                                   |             ...                                               |             ...    ... ортадан                                 |             ||          ... ...                                  |             ||          |                                               |             ||          |                                          |             ||          |                                               |             ||          ... №2 (4 ...                           |             ||          ... ...                                  |             ||          |                                               |             ||          |                                          |             ||          |                                               |             ||          |Шөп ... өскен және жол жиегінде өскен бақ |             ||          ... ... ... ...                    |             ||          |- ...                                        |             ||          |                                               |             ||          |Зат ...         Жол ...      Шөп       |             ||          ...                                       |             ||          ...                                        |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |З.А. ...                   Баяу         |             ||          |Тез                                            |             ||          |                                               |             ||          ...              ...                |             ||          ...                                        |             ||          |                                               |             ||          ... хим.       ... емес           ... |             ||          |                                               ...     ||          ...                                         ... жаз  ||          |                                               |             ||          |O 2 ...                     Аз              |             ||          ...                                        |             ||          |                                               |             ||          ... №3 (1 ...                           |             ||          ... оқып мына сұраққа жауап бер:           |             ||          ... ... ... ... қабілеті|             ||          ... ... ... ...          |             ||          ...                                    ...      ||          |-Сіз ... ... осы зат ...         ...     ||5-ОЭ      ... ма?                                 ...        ||          ... (1 ...                                 |             ... ... сен ... ... бе, соны анықта.|             ||шығару    |Зат ... ... не және ол неге ...   |             ||          ... оқы, ... орнына қажет сөздерді    |1 – 2 мин    ||          |қой: «Зат ...... ... ... Ол     ...          ... мен ... ...  ...  ...  Зат алмасу ...    ||          |... ... ...                   ... ... ||          ...                                      ...   ||          |-Мен ... нені ...                     ... ||          ... маған несімен ұнады? Ұнамады?           ...    ||          |-Осы ... бар ... мен ...        ...    ||          ... ... ба? ...                    |бер.         ||          |                                               |             ||          |                                               |1 – 2 мин    ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ||          |                                               |             ... сен 25-30 ... одан да жоғары балл алсаң - бағаң 5,  егер20-25- бағаң 4, егер сен 16- 19 балл алсаң – ... 3, егер ...  аз  ... қанағаттанғысыз, бірақ ренжіме, әлі сен оны жоя аласың.2.4 Педагогикалық эксперимент және оның нәтижесіЭксперименттің  ...  ...  ...  педагогикалық  техникапринциптерін пайдаланудың тиімділігін дәлелдеу.Эксперименттің міндеттері:Анықтау эксперименті кезінде мектеп тәжірибесінде оқушылар  ... ... ... ... ... айту ... қоса  ...  игеру  кезіндегідербес жұмыс жасау, қорытындылау қабілеттерінің қалыптасу  жайын  білу  үшінқандай сабақтар түрлері жиі  ...  ...  Ол  ...  ... ... ... нәтижесінде мектептерде, 7-11  сыныптарда  биологияпәні бойынша  бірсарынды  ақпаратты  (дәстүрлі)  сабақтар  -  оқу  ... ... ... ... ... ... аз ...  Проблемалықжағдаяттар  туғызу,  әртүрлі  ізденушілік,  зерттеушілік   сипаттағы   ... өте аз ... ... үйрету экспериментін жүргізу қажеттігін дәлелдеді.Үйрету   эксперименті   ...   ...   ...    өтті.    Үйретуэкспериментінің  мақсаты:  оқу  жұмысын  ұйымдастыруда  педагикалық  техникаэлементерін ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... белсенділігін қалыптастырудағы тиімділігін дәлелдеу.Біз өз жұмысымызда  осы  педагогикалық  техника  принциптерінің  аталғанқырларын - әдістемелік ... ... ... беру кезінде ұстандық.Мысалы мына сабақта Сабақтың тақырыбы: Тыныс алудың  маңызы.  Тыныс  алумүшелерінің құрылысы мен ... ... ... алу ... ... ... алу  ...  құрылысымен қызметі туралы жаңа білім, түсінік беріп, ұғымдар қалыптастыруДамытушылық: Оқушылардың ойлау, есте сақтау, біліктіліктерін  жетілдіру,пәнге деген  ...  ...  ...  шығармашылық  қабілеттеріндамытуТәрбиелік: Жауапкершілікке, адамгершілікке, салауаттылыққа тәрбиелеуСабақтың  көрнекіліктері:  тыныс  алу  мүшелерінің  ...  ... ... ... ... түсіндірмелі-көрнекілікСабақтың барысы:I     Ұйымдастыру (1 ...   Үй ... ... (10 ... тарату (5)№ 11. Қанайналым жүйесіне қандай мүшелер жатады? (Жүрек, қан тамырлары жәнет.б.)2.  ...  неше  ...   ...   ...   атап   шық,   ... ... қысқаша тоқтал (3, капилляр, артерия, вена)3. Жүрек неше қуысты, қабырғасы  неше  қабаттан  тұрады?  (4  ...  ... ... ... ... 21. Қан ...  ата.  Олардың  бір-бірінен  ерекшеліктеріне  қысқашатоқталып өт. (эритроцит, лейкоцит,тромбоцит)2. ... ... ...  не?  ...  ...  ...  ... және оларға жалпы түсініктеме беріп өт. (кіші, үлкен)№ 31. Фагоцитоз дегеніміз не және оны кім ашты?  (Лейкоциттердің  әр  ... ... ... және ... ... Мечников)2. Қолқа дегеніміз не? (ең үлкен артерия)3. Оттегіне қаныққан қызыл қан тамырды не деп ... ... 41. Қан ... және ... қан ... зерттейтін ғылым? (гематология)2. Артерияның қабырғасы не себепті қалың, мықты  және  ...  ... ... қан ... қан ... қысыммен ағады)№ 51.  Қан  ұюының  маңызы.  (Қан  тамырларының  жарақаттануына  байланыстыағзаның қанды көп ... ... ... ... Қан ... ... Қан ... ауруының белгілері.Оқушылардан параллельно сабақ сұрау, яғни сұрақ  жауап,  тақтада  ... ... ... ... ... Қанайналым жүйесіндегі ең маңызды орган?  Қысқаша  түсінік  беріп  өтужүрекке, тақтадағы сурет арқылы қабаттарын және т.б. ... ... ... не де?3. Қан ... ... тоқталып өту. Фагоциттер дегеніміз  не  (обыржасушасы-денеге бөгде заттардың енуінен  ...  ал  ...  ...  не  ...  (  ...  түзілетін  арнаулы   химиялыққосылыстар, яғни ...  ...  ...  ...  оның  ... ... ... (антиген) әсерінен дене оған қарсы арнаулы  затақуызды (антидене) қан мен лимфада түзіп шығады).4. Қан құю жайлы жалпы түсінік бер. ... ... ... не?III Жаңа ... (15 ... Тыныс алудың маңызы• Тыныс алу мүшелерінің құрылысы• Тыныс алу ... ... алу ... ағза және ... орта ...  газ  ...  Адамоттегінсіз өмір сүре алмайды. Оттегі жасушалар  мен  ...  ...  ... өз ... ... үшін қажет. Ұлпалардың  жиырылуына,  тер,  сілекейбөлінуіне,  қозуды  ...  ...  ...   Ал   ...   ... ... Денеде өтетін осы жағдайлардың барлығына  оттегі  қажет.Тыныс алу жүйесі өттегін қан айналым жүйесіне  өткізеді.  Ал  ...  ... ... ... ... ... ...  алу  мүшелері  кеудеқуысында орналасады.Тыныс алу және қан, қан айналым ... ағза мен ... орта ... ... қамтамасыз етеді. Оттегі  ағзаның  тіршілік  етіп,  қмір  ... және оның ... етуі үшін ...  ...  ...  Тынысалу   мүшелеріне   мұрын   қуысы,кеңсірік, көмей,  ...  ...  ...  ауатамыр,  өкпе  жатады.  ... ішкі ... ... ... ... Онда  ...  ... мен сілекей бөліп шығаратын жасушалар бар. Түктер  ауа  ...... ал ... микробтарды сүзіп қалады.  Сілемейлі  қабықшадаөте  көп  қантамырлар  орналасады.  Тыныс  ...  ...   ...   ... ...  ...  сілемейге  шыланып  иірімдердегі  микробтардыжояды.  Сөйтіп,  мұрын  ...  ауа   ...   ...   ... ... ... ... жағында иіс сезетін жүйке  талшықтары  бар.Мұрын  қуысындағы  ауакеңсіріктен  аңқаға,  ал  одан  ...  ...  ... бірнеше шеміршектен құралған.5 кестеТыныс алудың маңызы мен мүшелері|Тыныс алудың маңызы                        ... алу ...              ||Газ ...                                 ... ...                     ... ... тотықтыру, ыдырату    |Аңқа                            ... ... су ...                 ...                           ||                                           ...                        ||                                           ...                       ||                                           ...                            ... өзара сіңір  және  бірыңғай  салалы  бұлшықетпен  жалғасады.Шеміршектер тыныс жолын  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   шеміршекті   бөбешік   ...    ...    ... ... ... ... – дыбыс  сіңірлері  бар.  ... ... бос орын  ...  ...  деп  ...  Ауа  ... ... қатпарларын керіп, оларды  тербейді.  Сөйтіп,  дыбыс  пайдаболады. Адам ... ...  ...  ...  тіл,  ерін,  жақ  сүйек,бөбешік, мұрын және ауыз қуыстары қатысады. Ауа көмейден  кеңірдекке  ...  доға  ...  16-20  ...  ...   ...   ... 10-15 см. Олар сыртқы жағынан дәнекер  ...  ...  ... бұлшықетпен  жалғасқан  кеңірдектің  артқы  ...  ...  ... ... ... және ... тамақтын өтуіне кедергі жасамайды.Ауатамырдың  төменгі  жағы  екіге   ...   ...   ... ... ... ... ... тұрады.Ауатамырдың ұштары өкпелерге жалғасып, одан әрі  тармақталады  да,  өкпекөпіршіктерімен аяқталады.Өкпе   кеуде   ...   ...   ...   ...   ...  біртіндеп  кішірейетін  ауа  жүретін  түтікшелерге   ... өкпе ... ... ... саны 300  миллион.Егер көпіршіктерді жазып, бір қатарға жалғастырса, онда  оның  жалпы  ... 2 (доп ... ... ... ...  көпіршіктің  қабырғасы  жұқа,эпителий жасушаларының бір қабатынан тұрады  және  қантамырлар  тобы  шырмапжатады. Көпіршіктердің ... ... ішкі беті ...  ... ... шығаратын жұқа қабықшамен  астарланады.  Оның  негізгі  қызметікөпіршіктердің көлемін тұрақтандырып, ... ... жол  ...  ...  ...  ...  микроорганизмдерді   залалсыздандырады.   Ауатамырыныңтармақтары, артериялар және жүйеклер өкпеге  еніп,  өкпеден  вена  ... ... ... тамыры. Оң жақ өкпе  үш,  ал  сол  өкпе  екі  бөліктентұрады. Әрбір өкпе ... ... ... ...  ...  ...  тегісқабықша өкпе сіріқауызы қаптайды.  Олардың арасындағы ылғалды  ...  ... ... ... онда ... сероз деп аталатын  сұйық  орналасады.  Бұлсұйықтық өкпенің үйкелісін ... алу ... ... ... ... ... ... 1.Тыныс алу жүйесіне жататын мүшелерді атап өт.2.Мұрын қуысының ... ... ... ... ... ... ілініп тұрған сурет арқылы тоқталыпөту4.Қан айналым жүйесімен ... ... бір ... байланысы не де.5. Альвеола дегеніміз не?V Бағалау (1)VI Үйге тапсырма беру1. §39 оқу;2. Баяндама  немесе  ...  ...  алу  ...  ...  ... алдын алу шаралары”Осы сабақтарда негізінен ашықтық принципі мен әрекеттестік  принциптерінұстанғандығымыз анық  байқалады.  ...  ...  ...  ... ... ... ... белсене қатысулары осының дәлелі  болды.  Бұлжерді біз сабақта әрбір оқушыға жауапты еркін айтуға, ойын  толғанып  ... ... ...  еттік.  Басқа  сабақтардан  айырмашылығы  да  осындаоблды, ... ... ...  ...  еркіндік  пен  белсенділікті  ... бар ... ... және ... ...  ...  сұрақтарға  берілгендұрыс және қате жауаптардың  аз  да  ...  ...  ...  ...  көңілаударарлық мәселе эксперимент  сыныптарында  салыстырмалы  түрде  сұрақтарғажауап бермеген бала жоқ деуге болады. Бұл осы  ...  ...  ... ете ... ... ... Себебі, берілген  сұрақтарда  өтілгентақырыптар бойынша  кітаптағы  дайын  деректерді  еске  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  арқылы  жаңа   білім   игеругеқабілеттерін ... ... ... сабақтардың тиімділігінің көрсеткіші.|№  |Оқушы-     |2015-16         ... ...                  ||   |лар саны   |                |                                ||   |           |                |                                ||   |           ...        |                                ||   |           |                | II     |III     |IV     |V      ||1  |19         ...         |1       |12      |5      |1      ||   |17         ...     |-       |-       |10     |7      ||2  |19         ...         |1       |13      |5      |-      ||   |17         ...     |-       |-       |11     |6      ||3  |19         ...         |-       |11      |8      |-      ||   |17         ...     |-       |-       |9      |8      ... ... ... ... ... алған бірінші әсер -  олсабақ барысындағы оқушылар белсенділігінің төмендігі.Эсперимент сыныбында ... ... ... ... төменде  көрсетілген.Онда  оқушылардың  сабақ  барысында  тапсырмалар   ...   және   ... ... ... және ... жауаптары кестеде көрсетілген.7 кестеҮшінші  тоқсан  бойынша  сабақтағы  оқу  еңбегінің  нәтижесінің   сандықкөрсетулері|Сабақтар  ... ...     ... ... ... емес ...      ||          ...      |             |            ...      ...   ||          |          |             |            |           |жоқ        ||1         | 19       ...      |9 (45,5()   |10 (54,5() |-          ||          | 17       ...  |12 (54,5()  |5 (45,5()  |-          ||2         | 19       ...      |8 (45,5()   |11 (54,5() |2 (9()     ||          | 17       ...  |11 (63,6()  |7 (36,4()  |-          ||3         | 19       ...      |6 (35,5()   |11 (62,5() |        2  ||          |          |             |            |           |(9()       ||          | 17       ...  |10 (54,5()  |7 (45,5()  |-          ||4         | 19       ...      |6 (31,8()   |9 (45,5()  |4 (22,7()  ||          | 17       ...  |12 (65,5()  |5 (34,5()  |-          ||5         | 19       ...      |7 (40,9()   |9 (45,5()  |3 (13,6()  ||          | 17       ...  |11 (60()    |6 (40()    |           ... ...  ...  эксперименттің  нәтижелері  бойыншамынадай қорытынды жасай аламыз:Кестеде   көрсетілгендей   бақылау    ...    ...    ... ... ... ...  ... дұрыс  жауап  бере  алмайды.Эксперимент сыныбында оқушылар сабаққа бар ынталарымен  қатысып  тапсырмаларорындау  ...  ...  ...  беру  ...  аса   ... ...  ...  оқушы  қалмайды,  әрине  дұрыс  емес  ...  ... ... емес  ...  ...  ...  саны  ...  сыныбындабақылау сыныбымен салыстырғанда  төмен  (саны  аз),  бұл  ...  ... ... мен ... ... ... ...  болып  табылады.Сабақта өзін еркін сезіну, жан-жақты ... ... ...  ...  құлшынысыарқасында осындай нәтижеге жеткен.ҚорытындыЗерттеу  проблемасына   қатысты   ...   ...  ...  ...  ...   алға   қойған   мақсатыорындалды.Зерттеудің  мақсаты:  Педагогикалық  техника  принциптерінің  ... ... ... ... ... ... және ...  әдебиеттерге,  сонымен  қоса  ғалымдарзерттеулеріндегі  ...  ...  ...  ...   ... оқушылардың дербестігін, белсенділігі мен  шығармашылығын  дамытудыңдидактикалық мүмкіндіктері ғылыми-теориялық тұрғыда  тұжырымдалды.  Жұмыстыңғылыми болжамын тексеру мақсатында қойылған  ...  ...  ... ... ... ... мәні және  оның педагогикалық  теориямен практикадағы ... ... ... ғылыми болжамы бойынша, егер мектептерде  оқу-тәрбие  кезіндеоқушылардың білім игеруі ...  ...  ...  ...  етсе,  ашықойлай алуға, өздерінің дербес ізденуіне ұстаз тарапынан  ...  ... ... ... ... ... ... артып сапалы да  жан-жақтыбілікі болуына мүмкіндік туып,  сөйтіп  оқу-тәрбие  ...  ...  ... ... анықталды.Педагогикалық    техника-педагогқа    өзінің    білімгерлермен     жұмыспрактикасында ... ... ... ... ...  ... қолдану үшін қажетті білім, біліктілік  және  ...  ... ... ...  да  және  тұтас  балалар  ұжымына  да  пайдалануғаболатын қажетті кешен.Педагогикалық техниканы меңгеру педагогикалық ... ...  ... ... ол  ...  және  ...  арнайы  да  тереңбілімді және ерекше практикалық дайындықты қажет етеді.Ұстаздың  педагогикалық  техникасының   жоғары   ...   ... аса ... ... бірі ... табылады.Педагогикалық  техниканың  құрамды  элементінің  бірі  –  педагогтың  ... және ... ... ... алу  ...  Ұстаз  үшін  асамаңызды болып табылатын бір жәйт, ол –  ...  сол  ...  ...  ... оның ішкі жан ... ... анықтай алуы.Екінші бір педагогикалық техниканың құрамды бөлігі – педагогикалық қарым-қатынастың,  ықпалдастықтың   ...   ...   ...   ... және дағдысының үлкен бір тобын құрайтын – ұстаздың  белгілі  бірсезімді  ...  ...  ...  ...  ...  ...   да   ... деген субъектілік қатынасын көрінетін қасиеті.А.Гин мұғалімнің кəсіби  шеберлігінің  деңгейі  педагогикалық  ... ... ...  ...  мен  ...  қабілеттерді  меңгеруінетəуелді болады деп көрсетеді. Педагогикалық техника дегеніміз  –  ... ішкі ... мен оның ...  ...  ...  ... ететін тəсілдер жиынтығы. Педагогикалық  техниканың  тəсілдері  –желі. Олар қандай да  бір  ...  ...  ...  ...  ...  ...  техниканың  бес   негізгі   ...   атап   ... ... принципі;  ашықтық,  іс-əрекеттік,  кері  байланыс  жәнеидеалдылық принципі.Бала  тәрбиесі  мен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... ықыласы, оның көңілі мен таңдау еркіндігінде.Сонымен қоса білім беру ... ... яғни  ...  өз  ... ... ... кең ауқымды ойлай алу,  тек  нақты  тапсырманың  ғанадәл жауабын айту емес, ...  ...  ...  ...  ... оны  ...  ...  кең  болуы,  осыдан  шығармашыл,  креативтітұлғаны дамыту.Келесі принцип әрекеттік принципі, ол  кез  ...  ...  ... тек өзінің белсенді әрекетінің нәтижесінен көрінуі тиіс. Осыған  қосаүнемі оқушы жетістігін бағалап, бақылап отыру, ол  кері  ...  ... ол ... ... оның ... ... ...  тәсілдерімен  жүзегеасырылуы тиіс, ал идеалдылық принципі  –  бұл  нағыз  жетістікке  жетелейтінталап,   ол   ...   ...   ...   ...    ... солардың өздерінің нәтижелерін көтеруге, сөйтіп  оқу-тәрбиеүдерісінде белсенділіке, өздігінен білім игеруге, дербестікке жету.Бүгінгі  таңда  білім  берудің  ...  ...  өте  ...   ...  ...  тұр.  ...  ...  қоғам   дарынды,   ... ... ...  ...  да  қазіргі  уақытта  ...  ... ...  ...  ...  ...  ой  қызметін  ғана  емес,мектеп ұжымынан үлкен жауапкершілікті, қызу белсенділікті талап ... ... ... ... беру  ...  ...  ішінде  жалпыбілім  беретін  мектеп   жұмысының   дамуының   ең   ...   ...   ...  мәні  неде  және  оның  қажеттілігі   қандай   себептерментүсіндіріледі?Бірінші ... ... ... енуі мектептің өзінің жұмыс  істеуінеебепші болатын ішкі жағдайларға байланысты.Білім беру ... алға ... ... жетуі үшін басқаруға  ықпалжасайтын (мұғалімдер,мектеп оқущылары) және  ...  ...  ішкі  ...  ...  ...  ...  жүйе  болғандықтан,  иновацияғаүнемі орын табылады.Ал жаңа өзгеріс нәтижесінде білім  беру  мекемелері  үздіксіз  ... ... жаңа ... ... ... ...  ...  басқарудағымаңызды орын үнемі қозғалыс пен дамуда ...  ...  және  ... ... ... қажеттілігі сыртқы себептермен  де  анықталады,  ол  мынадайбірқатар себептерге байланысты:  адамдардың   ...  ...  ...  ...  ...  ...   дағдыға,   шеберлікке   ...  ...  ...  ...  алудағы  жеке   тұлғаның   ...   ... ену ... ...  алуға  деген  коньюктураның  (бір  нәрсегеәсерін тигізетін жағдайлардың кездесуі) мұқтаждығынан пайда болады.Ол сұраныс пен ... ... ... ... ... ... дайындықдеңгейімен, педагогика қызметкерлерінің кадрлық  әлеуетімен  және  басқа  дафакторлармен анықталады.Технология, ұйымдастыруды үнемі жаңғырту  жағдайында  ...  ...  ... өз  ...  ...  алады.  Сондықтан  да  ...  ...  ... ... тұруы бірден-бір дұрыс факт екенін мойындаулары қажет.Жаңалық  енгізу  кезкелген  білім  беру  ...  ...  мен  ... жетуінің негізгі факторы болып табылады.Бүгінгі  таңда  білім  беру  ...  ...  ...  ...  ... дайындық деңгейіне деген талаптары өсуде.Осындай кезеңде өз өмірін сақтап қалуы үшін мектеп өз қызметін  ... және ... ... оқу ... үрдісін  жетілдіруге мәжбүр.Білім беру қоғамдық іс-әрекет ретінде қоғамда  өзгеріс  ізін  қалдырады.Білім  беру  ...  даму  ...  ...  ...  ... немесе салдары деп айтуға болады. Дегенмен,  кері  ...  ... беру ... өзі ... мен оның ... ... ... қоғамдық дамуды тездетуі немес тежеуі мүмкін. Осы тұрғысынан қарайтынболсақ, білім берудегі бетбұрыс қоғамның ... ...  тек қана  ... қоймай, қажеті шарттары да болып табылады.Жалпы, білім ... ... ... тек ... қана  ...  ... та ... болып табылады, білім  беру  қызметі  қоғам  үшін  ... ... ... үшін бұл ... ... ... мүдделі  екенінде айтуымыз керек .Білім  ...  ...  пен  ...  ...  бір   ғана   ... даму мен ... ... арттыруы қажет.«Білім берудегі жаңарту  туралы  айту  барлық  мағынасы  қандай  да  бірқоғамдық  ...   ...   ...   ...   ... ... қажеттіліктің деңгейі мен сипаты ғана жаңалықты  ... ...  ... ... мен ... анықтайды.Сондықтан  оларды  негіздеуге  тар  шеңберде  қолданылатын  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... мақсаттарын ескеру қажет.Оқушылармен жұмыс істеудің жаңа  үлгілері  мен  ...  ...  ... ... ... үздіксіз мұқтаждықтарынан туындайды.Сондықтан біз білім беруді демократияландыру мен ізгілендіруді  үздіксізжүріп, дамып отыратын қоғамдық үрдіс ретінде ... және  ол  ... ... ... ғана ... деп ... беру ...  инновацияны  енгізу,  қабылдау  мен  жетілдірудегітоқтаусыз үрдіс ретінде, күнделікті ...  беру  ...  ...  ... ... ... беру  жүйесі  құрылымының  өзі  қоғам  үшін,  өмір  сүріп  ...  ...  қалу  үшін  оның  ...  ...   біздің   қоғамныңнегізінде жатқанын түсіну керек. Дәл сол себептен қоғам құрылымындағы  әрбірмаңызды өзгеріс өзімен ... ... беру ... де жаңалыққа тартады.Осындай жағдайда білім беру жүйесі қоғамдық қызеттің  басқа  салаларыменбірлесе отырып қана аяғынан тұрып кетеді. Педагогикалық  ...  ... ішкі ... ... қызметінің нақты нәтижесі болып табылады.Сонымен қатар білім беру саласында болып жатқан өзгерістердің   барлығынавторлар педагогикалық инновацияға жатқыза  ...  Бұл  ...  ... берудің қоғамдық жағдайлары өзгерісін,  оның  мәртебесінің  жоғарылауымен ... өсуі ... ... ... ... ... қандай да бір әлеуметтік үрдістің  нәтижесі,  қоғамныңсаяси бағытындағы өзгеріс  немесе  қайта  құру,  яғни  ...  ...  ... беру ... жабдықтау да таза педагогикалық  инновация  болыптабылмайды, - бұл бұл ... ... ... ...  ...  оқуқұралдарының өндірілуі.Білім  беру  жүйесінің  құрылымындағы  өзгерістерді   де   ...  деп  ...  ...  Бұл  ...   ...   ...   ... инновация.Басқару инновациясына мектеп ұйымының ішкі қызметіндегі  кейбір  жаңаданенгізілген нәрселерді жатқызуға болады.Кең ауқымды инновациялық ......  құру  үшін  ...  құбылыс.Оның өмірде болуы қайта құруды жасаудың негізгі  ...   ...  ... ... қозғалыс құруды жүзеге асырудың маңызды  шарты  ғана  ... ... ... ... ...  ...  жету,   ұсынылған   болжамымызды   тексеру   ... ... ... Педагогикалық техника  талаптарына  байланысты  теориялық-әдістемелікжәне психологиялық әдебиеттерді талдау, саралау және ғылыми ...  ... ... ... ... және ашықтығын,  белсенділігімен шығармашылығын  дамытудың  ...  ...  ... ... ... белсенділігін арттыратын, дербес  білім  игеруді  қамтамасызететін   сабақтардың   ...   ...   ...   ...   сабақтардадәлелденді.3. Педагогикалық  эксперимент  қойылып  ...  ...  ...  сынақтанөткізілді және нәтижесі бойынша ой түйінделіп қорытындыланды.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі1 Коменский Я.А. Великая дидкатика. Избр. Пед. соч. В2-х т.-М.:  ... т 1, -270 с.2  ...  И.Г.  ...   ...   ...   2   т.   ... 1981. -334 с.3 ... А. Избранные  педагогические  сочинения.  М.:  Чч.  Пед.  ... -370 с.4 ... ... ... ... заңы. //Егеменді  Қазақстан,  1999,№115-116.5 Шамова Т.И. Активизация учения школьников, ... 1979.6 ...  Р.А,  ...  Қ.Қ;  ...  ...  ...  танымдықәрекетін белсендірудің әдіс-тәсілдері» Алматы 2003 ж.7  Сенько  Ю.В.  ...  ...  ...   ...   и   ... 1997, №3.8 ... Қ. ... Алматы, 1993, 158 б.9 Половникова Н.А. О  системе  воспитания  познавательной  самостоятельностишкольников, Москва, 1989.10 Аристова Л.П. Активность ... ... ... 1968.11 ... И.Я. ... творчески, воспитывать личность,  //Биология  в  школе,1988, №4.12  Бабанский  Ю.К.  ...  ...  ...  ...  ...  Г.Б.  ...  базовых  моделей  образовательного  процесса.//Педагогика, 1999, № 3.14  ... Х.Г. О ... ... образования, // Педагогика, 1999,  №1.Б. 103-110.15 Арынгазин К.М. Новый образ мышления  в  педагогике,  //Жаңа  ...  ...  ...  беру   мекемелерінің   жаңаруы   және   дамумәселелері, Қарағанды, Б. 22-23.16 ... Р.Г. ... ... в ... ... 1998.17 ... Клингберг. Проблемы теории обучения, Москва, 1984.18 Данилов М.А. Дидактика средней школы, Москва, 1975.19 ... В. ... в ... ... ... 1990.20 ... Ж.А. Активизация познавательной деятельности учащихся  в  условияхприменения ... ...  ...  ...  ...  пед.  ... 1994.21 ... С.П. Сущность процесса обучения, Москва, 1981.22 Лернер И.Я.  Система  ...  ...  и  их  ...  ... в ... 1998, №3. -с. 52-55.23 ...  К.  Д.  Балаларды  тәрбиелеу  және  ...  ...  ... ... 1951. -120 б.24 ... Ы. ... ... Алматы, 1995.25 Леоньтев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность.-М., 1975.-30ІС.26 Эльконин Д.Б. Избранные психологические  ...  ... ... С.Л. ... ... психологии.-М.:Педагогика, 1989. -488 с.28 Выготский Л.С. Педагогическая психология. - М.: Педагогика,1991. 461с.29 ... Г.И. ... ... ... ... в ...  Москва,1984.30 Скаткин М.Н. Проблемы современной дидактики, Москва, 1984.31 ... Г.И. ... ... ...  ...  в  учебномпроцессе, Москва, 1979.32 Мангушев Р.Г. К  повышению  ...  ...  ...  в  ... №1, ...    ... В.Н. и др. ... урок биологии, Москва, 1985, С.42-34  Кларин  М.В.  Педагогическая  технология  в  ...  ...   ... ... - М.: Знание, 2009. - 80 с.35 Кларин  М.В.  Развитие  "педагогической  технологии"  и  ...  ... // ... - 2014. ... ... А.Б. ... оқыту  әдістемесі.  Оқу  құралы.  -  Қарағанды:ҚарМУ, 2015, - 352 бет.37 Мырзабаев 2015 ... ...... ... Зерттеулер.  –Қарағанды: ҚарМУ, 2015. 354 бет.38 Жайтапова А.А. Центр  педагогических  исследований  РИПК  СО:  ... с ... //  ...  научно-практического  семинара-  совещанияЦПИ «Интерактивные технологии  обучения  в  ...  ... ... ... - ... 2002.- ... Селевко Г.К., Селевко  А.Т.  Социально-воспитательные  технологии  -  М.:Народное образование, 2009. - 176 с.40 ... ... ... ... ... 2007. ... 88 с.41 Лук А.С. Популярная психология, Москва, 1990, 181 с.42    ... ... ... - ... творчески",  //Педагогика,1995, №1, С. 60-64.Қосымша“Тыңайтқыштардың өсімдік тіршілігіндегі маңызы”Органикалық  және  ...  ...  ...  ... үшін ... фактор-топырақта судың болуы.  Топырақ  түйіршіктері  өзбеттерінде және пораларында  ...  ...  суды  ...  Неғұрлымтүйіршіктер ұсақ  болса,  соғұрлым  олардың  ...  бет  ...  көп  ... су ... - ... деген ойын түрі негізінде сазды және  құмдақ  топырақтарқасиеттерін  ...  ...  ...  ...   ұсақ   ... ... ... ұстайды. Бұл  -  жақсы.  Ал  өсімдік  үшін  ...  -  ...  ...  осы  ...  ...  су  өте  ... тамыр оны пайдалана алмайды.  Бұл  -  жаман.  Құмдақ  топырақбұған қарама-қарсы ... ... (Осы ... ... ...  ... анық ... тұр) .Сұрақ: Практикада  осы  екі  ...  ...  ...  ... ... ... ... Ұсыныс: екі топырақты араластырса қарама-қайшылық шешіледі.II Ұсыныс: Топыраққа суды жақсы ұстап, керек ... ... ... ... ... қосу.  Ол  ағаш  кескеннен  қалған  үгінді  ...  ... ... жапырақтар, компост, көң болуы мүмкін.Екінші ұсыныстың  артықшылығы  ескеріледі,  ...  бұл  ...  ... ... басқа  аталған  қоспалар  шіру  ...  ... ...  осы  ...  ...  ...  ...  жылу  бөлінеді.Осымен біз “органикалық тыңайтқыш” деген ұғым  бердік.  Тағы  да  бір  ...  ...  ...  тыңайтқыштар  бірнеше  жылдар  бойы   ... ал ... ... ... ... ... ... Бұл қарама-қайшылықты топыраққа минералды заттарды дайын күйіндеқосу  арқылы  ...  ...  (Бұл  ...  ...  деген   ұғымбереді).Қарсы: Минералды тыңайтқыштар жылу бермейді және ... оңай ...  ...  ...  шіруі  барысында   минералды   тұздардыңбөлінуі баяу жүреді де,  ...  ...  ...  етіледі.  Ендешеорганикалық тыңайтқыштардың кемшілігінің өзі минералды тыңайтқыштар  алдындаілгері болып тұр. ... ... ... әрі  ...  әрі  ...  бірге  қосу  керектігі  жайлы  тұжырым   жасалады.   Осындайсабақтар  ...  ...   ...   ...   оқушыларға“ұғымды тудырады, ол өз бетімен немесе механикалық түрде  ...  ... ... (Гегель).Ал, тақырып мәтінін өңдеу арқылы  оқулықпен  өздік  жұмыс  жүргізу,  ... жиі ... ... ... Г.Ф. ... ... ет пен қаңқаның дұрыс қалыптасуындағы дене тәрбиесі мен еңбектіңрөлі” тақырыбын өткенде сабақты мынадай құрылыммен жүргізеді.1. Ұйымдасқан ... ... ... жазбаша тексеріп бағалау (6 мин.).2. Жаңа тақырыпты жазу, сабақ мақсатын негіздеу (2 мин.).3. Тақтада жазылған ... ...  ...  оқып  ...  ... ... оны айта білу (2 ... Тапсырманы өз беттерімен орындау (20 мин.).Осы кезде мұғалім  ...  ...  ...  ...  ...  оқушыларғамәтіндегі негізгі ойды,  маңызды  бөлімдерді  ...  ...  ... еріктерінше қосымша әдебиеттер береді.5. Шағын топтамамен (4 адам) өзара құрылған жоспарды тексеру (3 мин.).6. Бір - екі оқушының өз жоспарлары ... ...  ...  ... ... Оқушылардың  қосымша  әдебиеттерден  қызықты  ақпараттар  беруі  ... ... ... ... жаңа ... ... (3-4 ... Үйге тапсырма. (1 мин.).Бұл әдістің мәнісі - білім алумен қоса  тақырып  жоспарын  ...  ... ... ... ... ... даярлау біліктігін игеруде .Мектеп биологиясының пән ретінде өзіндік тарихы бар.  1786  жылы  ... ... тірі ... өте  қарапайым  тұрғыда  табиғаттану  ... ... ... ... ...  ...  ...  оқу-тәрбиеүрдісінің жаппай,  топтық,  жекелеген  жұмыстар  формаларын  ...  ... аса ... ...  жер  ...  оқып  ...  мен  ...  жөніндегі  оқушылардыңтәжірибелік  -  ...  ...  ...  мен  ...   ...  ...  Н.А.Рыков,  Я.И.Габев,  Д.И.Трайтак).  Алпысыншыжылдары биология ғылымдарының әр саладағы ғылыми  жетістіктері  оқу  ... ...  ...  етті.  Осыған  байланысты  ...  ...   ...   В.М.   Корсунская,   ...   және   ...   оқу   ...   жарық   көрді.    Ботаника,    ... ... ... ...  ...  қосымша  оқу  кітаптары,әдістемелік құралдар және ... ...  ...  ...  ...  бір  ...  ретінде,  биологиядан  оқушылардың  білім  деңгейінкөтеруде, факультативтік сабақтар биологияға  ...  ...  ... ... рөл атқарды.Биология сабақтарында оқушы қызығушылығын арттыру, белсенділігін  көтерумақсатында  Т.И.Жукованың,  С.С.Молис   пен   ...   ...  тип,  ...  ...  оқығанда  қызықты  деректер,   тапсырмалар,тартымды суреттер, проблемалық сұрақтар,  техникалық  құралдарды  ... ...  ...  [119-121],  Г.М.Муртазиннің  "Жаттығулар  жинағында"[122] жалпы биология пәні ...  ...  ...  ...  өздікжұмысын ұйымдастырудың ғылыми негізделген тапсырмалар жүйесі жасалған.Соңғы кезде шығарылып жатқан оқу - ...  ...  ...  ...  сай  оқу  ...  Г.ИЛернер,  Т.С.Сухова  және  басқа  жоғарыдааталған ғалымдар  мен  әдіскерлердің  шығармашылық  ...  ...  Бұл  оқу  ...  -  ...   ...   ұстаздарға   да,оқушыларға  да  өте  ...  ...  ...  ...  мен  оқушыларғакітаппен  жұмыс  істеу  ережесі  айтылып,  балалар   үшін   ...   ... ... ... ... үшін  бос  кестелер,  жауаптар  ...  ...  ...  ...   әртүрлі   тип,   отряд   өкілдеріқұрылыстарын,   биологиялық   ...   ...   оқу   сан    ... тартымды берілуімен жүргізіледі. Ұстазға оқушы білімін  жеделтексеруге, оқушыларға  ...  ...  ...  оқу  ...  асақолайлы құрылған.  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары49 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Жаңа педагогикалық технологияларды пайдалану83 бет
Мұғалімдердің педагогикалық және әдістемелік білім деңгейін жетілдіру10 бет
Delphi программасы11 бет
Азаматтық сот ісін жүргізу принциптері5 бет
Ақша, банк, несие жүйелері12 бет
Инвестициялық жобаларды іске асыру кезіндегі техникалық-экономикалық есептердің сатылары мен түрлері12 бет
Патенттік құжаттар4 бет
Санау жүйесi. Санау жүйесінің түрлері. Бір санау жүйесінен екіншісіне өту жолы.5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь