Химиялық элементтер жөнінде қызықты оқиғалар

Фосфорды алғаш ашқан – Гамбургтік алхимик Геннинг Бранд(1669 ж). Басқа да тәрізді Бранд қарттарды жасартып, сырқаттарды жазатын өмір элексирі мен асыл емес металдарды алтынға айналдыратын философиялық тасты табуға әрекет жасады. Брандты алға жетелеген адамдардың қамы емес, оның байлыққа құмарлығы болды. Ол жайлы бұл алхимиктің жасаған нағыз, әрі жалғыз табысының тарихи дәйектері куәландырады. Бір тәжірибенің барысында ол зәрді буландырып, алынған қалдықты көмір және құм қосып, буландыруды жалғастырды. Кейін ретортада қараңғыда жарық шығаратын зат түзілді. Рас, kaltes Feuer (суық от) немесе «менің отым» деп Бранд атаған зат қорғасынды алтынға айналдырмады және қарттардың сырт келбетін өзгертпеді, бірақ алынған заттың қыздырусыз жарқырауы ерекше, әрі таңсық болды. Жаңа заттың бұл қасиетін пайдалануды Бранд көп созбады. Ол фосфорды беделді адамдарға көрсетіп, олардан сыйлықтар және ақша ала бастады. Фосфордың алыну құпиясын сақтау оңай болмағандықтан, ол оны дрездендік химик И. Крафтқа сатып жіберді. Фосфорды алудың әдістемесі И. Кункель мен К. Кирхмейерге белгілі болғаннан кейін оны көрсетушілер саны көбейді. 1680 жылы жаңа элементті, алдындағыларға тәуелсіз, ағылшын физигі әрі химигі Роберт Бойль алды. Бірақ көп кешікпей Бойль қайтыс болды, ал оның шәкірті А. Ганквиц таза ғылымға сатқындық жасап, «фосфор спекуляциясын» қайта жандандырды. Тек 1743 жылы А. Маркграф фосфорды алудың жетілген әдісін тауып, өз мәліметтерін көпшілік назарына жариялады. Бұл оқиға брандтық бизнеске нүкте қойып, фосфор және оның қосылыстарын тыңғылықты зерттеуге бастама болды.
Фосфор элементі жай зат ретінде бірнеше аллотропиялық түрөзгерісін түзеді. Оның маңыздылары — ақ және қызыл фосфор. Ақ фосфор улы жөне тез тұтанатын болғандықтан аса ұқыптылықты қажет етеді. Оның буымен демалуға болмайды. Ақ фосфорды шыны ыдыста, су астында, сыртынан құм салынған металл банкаға орналастырып сақтайды. Ақ фосфор ауасыз кеңістікте қыздырғанда қызыл фосфорға, ал жоғары қысымда қара фосфорға айналады. Қара фосфор аз кездеседі
Қалайы обасы “деген не және оны емдеуге бола ма?
Ерте заманда аталарымыздың қалайыдан жасалған ыдыстары сәл суық болса ,дақтармен жабылып,артынан ұнтақ болып шашылып қалады екен.Тіпті “ауырған” ыдыс сау ыдысқа тиіп кетсе ,ол да “жара”басып ауырады екен.Халық бұны “қалайы обасы”деп атаған.
1.Иттербий Ж. Мариньяк. 1878ж. (Женева,Швейцария) Иттербит минералы құрметіне.
2. Эрбий К.Мессендер 1842 жылы (Стокгольм, Швеция ) Иттербю елді мекені құрметіне аталған.
3. Итрий Ю.Гадолин 1794 жыл (Або, Финляндия) Иттербит минералы құрметіне.
4. Тербий К.Моссандер 1843 жыл (Стокгольм, Швеция) Иттербит минералы құрметіне.
        
        Химиялық элементтер жөнінде қызықты  оқиғалар                                                    ... ... ...  -  ... ... ... Бранд(1669 ж). Басқа да  тәрізді Бранд ... ... ... ... өмір ... мен асыл емес металдарды алтынға айналдыратын философиялық тасты ... ... ... ... алға ... ... қамы ... оның байлыққа құмарлығы болды. Ол жайлы бұл алхимиктің ... ... әрі ... табысының тарихи дәйектері куәландырады. Бір тәжірибенің барысында ол зәрді буландырып, алынған қалдықты көмір және құм қосып, буландыруды ... ... ... ... жарық шығаратын зат түзілді. Рас, kaltes Feuer (суық от) немесе  деп Бранд атаған зат қорғасынды алтынға ... және ... сырт ... ... ... ... ... қыздырусыз жарқырауы ерекше, әрі таңсық болды. Жаңа заттың бұл қасиетін ... ... көп ... Ол ... ... адамдарға көрсетіп, олардан сыйлықтар және ақша ала бастады. Фосфордың алыну құпиясын сақтау оңай болмағандықтан, ол оны дрездендік ... И. ... ... ... ... ... ... И. Кункель мен К. Кирхмейерге белгілі болғаннан кейін оны көрсетушілер саны көбейді. 1680 жылы жаңа ... ... ... ... ... әрі ... Роберт Бойль  алды. Бірақ көп кешікпей Бойль ... ... ал оның ... А. ... таза ғылымға сатқындық жасап,  қайта жандандырды. Тек 1743 жылы А. Маркграф фосфорды алудың жетілген әдісін тауып, өз ... ... ... ... Бұл ... брандтық бизнеске нүкте қойып, фосфор және оның қосылыстарын тыңғылықты зерттеуге бастама болды. Фосфор ... жай зат ... ... ... ... ... Оның ...  --  ақ және қызыл фосфор. Ақ фосфор улы жөне тез тұтанатын болғандықтан аса ұқыптылықты қажет ... Оның ... ... ... Ақ фосфорды шыны ыдыста, су астында, сыртынан құм салынған металл банкаға орналастырып сақтайды. Ақ фосфор ... ... ... ... ... ал ... ... қара фосфорға айналады. Қара фосфор аз кездеседіҚалайы обасы "деген не және оны емдеуге бола ма?Ерте заманда аталарымыздың қалайыдан жасалған ыдыстары сәл суық ... ... ... ... ... ... қалады екен.Тіпті "ауырған" ыдыс сау ыдысқа тиіп кетсе ,ол да "жара"басып ... ... бұны ... ... ... жылы ... ... Роберт Скотт экспедиция жабдықтап, адам аяғы баспаған ... ... ... ... ... ... ... қарлы даламен бірнеше ай жол жүре отырып,қайтар жолға қажет азықтары мен ... ... ... ... ... ... ... кетті.1912-ші  жылдың басында экспедиция Оңтүстік полюске жетті.Экспедиция мүшелері  бір ай бұрын бұл жерде Норвегия саяхатшысы ... ... ... ... ... болатын жазба тауып,үлкен өкінішпен кері қайтты.Қайтар жолда қалдырып кеткен азықтары мен керосиндерін алуға келсе,керосин жоқ, ыдыстары бос жатқанын көрді.Тоңған, ...  ... ... ... пісіретін ыдыстары, жылынатын керосиндері болмағандықтан,еліне жете алмай қаза болды.Бұл жұмбақтың ... оңай ... ... ... жасалған қалбырлардың қақпақтары қалайыдан жасалған болатын.Тамақ ішетін ыдыстары да қалайыдан жасалған еді.Өткен ғасырда қысты күні  ... ... ... ...  вагондардан Мәскеуге келгенде ештемеге жарамайтын сұр түсті ұнтақ түсірген.Металл зерттеушілері ренгендік ... ... ... ... ... ... 3 түрлі аллотропиялық түр өзгерісте болады.Ең тұрақтысы- ақ қалайы немесе β  - Sn ... ... ... және ... ... жұмсақ,созылғыш модификацияда болады..13,20 С  - тан төмен температурада α - Sn-ға айналады,ол сұр түсті,тығыздығы5,85г/см3.Ақ қалайының сұр қалайыға айналуы 13,2 ... ... ... баяу жылдамдықта басталады.-330 С-та айналу жылдамдығы өзінің шарықтау шегіне жетеді.Сондықтан,өте суық аяздарда ақ қалайы сұр қалайыға өте тез ... ... ... өседі.Осы айналым "қалайы обасы"ауруы деп аталады.Ақ қалайының сұр ... ... ... ақ ... бетінде сұр қалайының тозаңы түссе,бірден сұр қалайыға айнала бастайды.β  - Sn  - нағыз металл, α -Sn-жартылай өткізгіш.Үшінші ... ...  - ... ... ,1610 С-та ... жасалған бұйымдар бүлінбес үшін жылы жерде сақтау ... ... ... ... қоспа ретінде қорғасын және висмут қоссақ, сұр қалайыға айналуды тежейді. Висмут атомы қалайының  кристалл торына қосымша электрон беріп,қалайыны ... да ... ... ...  - ...  -  бұл сынап.Ауада баяу қыздырғанда қызыл түсті HgO ... ... ... ... ... ... ... сары түсті ірі кристалды қнтаққа айналады.Сынап нитраты ерітіндісін сілтімен ... ... ... ... ... теңдеу бойыншаHg(NO3)2 +2NaOH = Hg O↓ +2NaNO3 +H2OЖалған алмаздың құрамы қандай ? Жалған алмаз бор ... С ... ... күрделі,формуласы-В12С3).Қара түсті, жылтыр,қаттылығы алмазға жақын,химиялық тұрақты,23500С-та балқиды.Қатты құймалар құрамына кіреді және олардан жасалған бұйымдарды  өңдеу,тегістеу  үшін қолданылады.Үйлердің сырты мен ... ескі сыр мен ... ... үшін қолданылады.20000С2В2О3+4С====  В4С+3СО2Алмазға ұқсас бордың тағы бір қосылысы бар.ВN-бор нитриді , ...  ... ... ... қыздырғанда алмаз тәрізді құрылымы бар зат-боразонға (ВN)айналады.Тығыздығы,қаттылығы алмазға жақын, ... морт ... Бұл қай ... ... ... екі ... асып ... де оны алу тәсілдері  әрі қиын,әрі күрделі болғандықтан,іс жүзінде өткен ғасырдың   аяғында ғана қолданыла бастады.швед химик ... ... ... 1751 жылы ... ... ... (NiAs) зерттеу кезінде жасыл оксид бөліп алып,оксидті одан әрі тотықсыздандыру арқылы ... жаңа ... ... ... ... деп ... никель колчеданы бастапқыда купферникель деп аталған.Бұл минерал туралы ел ішінде көптеген аңыздарайтылады.Баяғы заманда Саксони тауын мекендейтін сайқымазақ гиом ...  ... деп тау ... бір тас ... ... тас мыс ... өте ұқсас екен. Кеншілер мыс аламыз деп қанша әуреленсе де ... мыс та, ... ... да ала ... ... бұл ... ... басқан кен>>,>>мыс албастысы>>,>>мыс нике>> деп әртүрлі атап кетіпті.мыс кеніне  ұқсас минералды адамзат ежелден біліп, ... шыны ... ... ... Кеншілер сол минералға 17 ғасырда  деген ат беріпті деген деректер бар.Никельдің латынша аты  Nickolum ол ... ... 8 ... ...  ... оның ... ... 28,салыстырмалы атомдық массасы 58,70.табиғи никельдің тұрақты бес изотопы 58 NI (67,76), NI ... NI 1,25%), NI (3,66%) , NI (1,66%) ... ...  - ақ әр ... ... ... жасанды сегіз изотопты белгілі,олар: 54,55,56,57,59,63,65 және 66. Осылардыі ішіндегі ең тұрақтысы  -  NI , оның ... ... ... -75 мың ... NI мен NI тек 5 ... жуық ... қалпын сақтайды.Никельдің жер қыртысындағы массалық үлесі -0,008%. Никельді минералдар СССР-де: негізінен ... ... және ... Қола ... , ал шетелдерде  - Канада,оңтүстік Африка, т.б. кездеседі.Никель- күміс түсті ақ,иілгіш, ... ... оның ... температурасы-1453°С, қайнау температурасы -3000° шамасында, тығыздығы-8900кг/м. Никель-фермомагнитті элемент,358°С-ге ... ... ... ... көбінесе 2 валентті ,активтік қатарда сутегінен бұрын орналасқан, ... ... ... ... ... 500° ... ... әрекеттеседі. Никельдің маңызды оксидтері-  NIО(II)-іс жүзінде суда ерімейді. Никель ... ... ... суда ... ... ... ... және бормен әрекеттесіп, қатты ерітінділер түзеді. Никельдің күшті қышқылдарының тұздары суда жақсы ериді, әлсіз қышқылдарының тұздары суда ерімейді. Оның ... ... ... бар. ... ... мысникельді күкірт кендеріне алады. Ол үшін бірнеше сатыдан ... ... ... никель сульфидін NI S бөліп алып, оны өртеп, оксидке NIО айналдырады. Оксидті көмірмен тотықсыздандырып, электролиздік әдіспен басқа қоспалардан ... ... ... қосу ... ... магнитті материалдар алынады, кейбір металдарды никельмен қаптап ,коррозиядан қорғайды. ... ... үшін де өте ... микроэлеметтердің бірі.Асыл газдар периодтық жүйеге қалай енді?ХІХ ғасырдың соңында (1893 ж.)ағылшын физигі Джон ... ... ... газдардың(сутегі,оттегі,азот) дәл салмақтарын өлшеп табумен шұғылданды.Ол лабораториясындағы өте дәл өлшейтін таразымен алғаш сутегі,оттегі салмақтарының дәлдігін анықтады.Рэлей азоттың салмағын өлшегенде кездейсоқ ... тап ... рет ... ... ... ... алған азоттың 1 литрі 1,265г, ал қосылыстарынан (азотты қышқыл аммонийдан  -  NH4NO2) бөліп алынған азоттың 1 литрі 1,2507г ... бар ... 6 ... ғана айырмашылық бар,бірақ еріксіз назар аударуға тура келіп,Рэлей Лондон қаласындағы химия профессоры ,өзінің досы Уильям Рамзайға жасаған тәжірибелері ... ... ... ... ... екеулеп зерттеуге кіріседі.Физик Рэлей мен химик Рамзай ... өз ... ... хабарласып,бір жылдай әртүрлі әдіспен жұмыс жасайды.Ең соңында  және  бөліп алған азоттардың салмақ айырмашылықтарын табумен қатар ауа ... жаңа газ ... жаңа ... бар ... ... ... де ... мен Рамзай ауадан жаңа табылған газбен әртүрлі химиялық тәжірибелер жасады.Жаңа газ жай ... ... ... ... ... ... элемент деген қорытындыға келеді.Рэлей мен Рамзай бұл газды (газ ... ...  ,  - ... ... ... сәйкес  деп атады. Аргонның ашылған жылы-1894жыл,оны ашқан физик Рэлей мен химик Рамзай.Ал таза ... тек 1898 жылы ғана ... ... ... ... тобына жатады. Аргон табиғатта тек бос күйінде кездеседі.Жер қыртысында  1,2·10-4%, теңіз ...  --  ... ... ... ... орындағы газ.Атмосфералық ауада көлем бойынша -0,93% аргон болады.  (1м3 ауада  9,34 л  ).Бұл шама  ауа құрамында ... ... ... ... қоса ... ... асып ... аргон алудың таусылмас көзі.Ауадағы табиғи аргон нуклидтерінің қоспасы құрамында 40Ar ең ауыр түрінің көп болатындығы назар аударады.Бұл   40Ar ...  ... ... ыдырауы нәтижесінде түзілетінін көрсетеді.Калий жер бетінде кең таралған элемент болғандықтан, атмосфералық ауада ауыр аргон біршама көп ... ... ... ... құрамында ауыр аргон-40 басым болғандықтан,аргонның атомдық массасы периодтық кестеде өзінен кейін ... ... сәл ауыр ... ... ... ... периодтық кестесін жасаған кезде калий мен аргонды қалай орналастырамын деген ... ... ... ... ... заң ашылған соң 30 жылдан кейін ашылды да,(нөлінші топқа  - ол ... ... ... ... ... ... кезде аргон басқа инертті газдар тәрізді периодтық жүйенің сегізінші тобында ... ... ... ... ... ... түзу үшін ... Аргон атмосферасында жартылай өткізгіш кристалдарын, өте таза материалдарды алу үшін қолданылады.Аргонмен электр лампыларын толтырады.Электр тогын шыны түтік арқылы ... ... ... ... ... ... лампыларын жасау үшін қолданылады.Ауыр изотопын минералдардың жасын анықтауда пайдаланады.Көкшіл ... ... ... ... ... ... ... алу және көздің ақауларын түзету үшін пайдаланады.Аргон газын ауада ... ... ескі ... ... құжаттарды қорғау үшін қолданыладыИод және оны медицинада пайдаланған кім?Иодты 1811 жылы француз ... ... ... ... ... ... селитра қайнатушы болатын.Ол үш жыл бойы аптекада жұмыс істеп,химия дәрістерін тыңдауға,атақты француз химигі Фуркруа лабораториясында жұмыс істеуге рұқсат алды.Куртуа теңіз ... ... ... шұғылданды,ол кезде одан сода алатын.Ол күл қайнататын мыс қазандар тез ... ... ... ... ...  ... ... соң,ол  қолына екі колба алды,бірінде күкірт ... мен ... ... ... ... күлі мен ... бар ... сәтте оның иығында тыныш отырған мысығы секіріп түсті,екі колба да сынып, ішіндегі заттар араласып кетті.Куртуа ерітінділер төгілген жерден ... ... ... түтін түзілгенін көрді.Кейіннен екі ерітіндіні қайта араластырғанда әдемі күлгін түсті будың пластинка ... ... ... тұнба түзгенін көрді.Бұл  - жаңа зат болатын.1813 жылы осы зат ... ... ... ... ол зат ... әр ... ... зерттеулер жүргізді.Оның табиғатын анықтады.Атақты ғалым Гей-Люссак жаңа элементті иод (грекше -фиалка гүліне ұқсас,күлгін) деп ... ... ... ...  ... ... ...  деген болжам бар.Біздің дәуірімізге дейінгі 3 мыңыншы жылдықта Қытайда  құрамында иод бар заттардың емдік қасиеті бар деп ... ... ... ... мен балдырларынан бөліп алып,жараның тез жазылуы және іріңдемес үшін ауырған жерлеріне шүберекпен шылап алып  таңған.Иодтың антисептикалық-микробқа қарсы  ... бола ... ... ... ...  ... ... дәрілік қарапайым  формалары-сулы және спиртті ерітіндісі ұзақ уақыт хирургияда ... ... ... ... ... орыс ... Н.И.Пирогов иод тұнбасын жараны емдеуде қолданды.Ол құрамында иод бар препараттардың ауру туғызатын ... ... ... ... ... ... бар ... айтты.1904 жылы орыстың әскери дәрігері Н.Филончиков өзінің  ... ... ... ... дайындауда үлкен маңызы бар екендігіне  барлық медиктердің назарын аударды.Шіркеу ... ... -1934 жылы ... ... ... алу үшін өзі ойлап тапқан ерекше қондырғыны ұсынды.Ол иод көптеген ауруларды жазуға көмектеседі деді.Мысалы,ол ... ... ... ... 2-3тамшы тамызып ішіп отырса,тұмаудың алдын алуға болады деді.Адам ағзасында жалпы мөлшері 25 мг иод (әр түрлі ... ... және оның ... ... ... ... ...  Қалқанша без бен адамның барлық ағзасында иодтың ... ... ... 5∙ ... жау.                                ... топ ... ... мен минералдарға барлау жүргізіп, Алтай аймағының таулы жерлеріндегі кішірек бір үңгірге тоқтады.Барлық үш геолог пен дозиметрист қатты шаршағандықтан от та ... ... ... таңертең барлығын жөтел мазалады.Үңгір ішіне көз жүгірткен геологтар қабырғадағы жарықтан ішке қарай қандай да бір түссіз иіссіз газ еніп жатқанын ... ... ... ... ... ол ... ... қорыққаны сонша бұл газ радиоактивті екенін анықтады.Геологтар үңгірдегі газдан сынама алып ... ,бір ... ... ... газ  - ... .Үңгірде болған геологтар мен дозиметрист радиоактивті сәулеленуге ұшырап, ұзақ уақыт емдеу ... ... ...   ... аса ... ... газ ... химиялық элемент,инертті газдардың ең соңғысы.Оның ашылу тарихына қатысты авторлар өте көп,ол заңды ... олар бұл ... ... бір  -  ... қатынассыз әртүрлі жолдармен келді.Бірақ бәрінің де зерттеу объектісі радиоактивтілікке негізделді.1899 жылы ағылшын ғалымы Э.Резерфорд пен ... ... ... ... ... ... ... торийдан белгісіз газ тәрізді радиоактивті бір заттың бөлінетінін байқады.Олар оны  -   ... ...  ... ... немесе  деп атады.Олардан біраз кейін, 1900 жылы ... ... ... ... ... ... радий эманациясын тауып,  деп атады, ал 1902 жылы Француз ... ... ...   ... ... оны ... ... белгіледі.(Tn.Ra.An)Е.Дорннан кейін У.Рамзай мен Содди да радонды радийден ашып оның қараңғыда жарық ... ... ...   ...   ... сөз) деп ... өзі ... нитонды химиялық элемент ретінде зерттеп, спектрлік сызығын анықтады, тығыздығын тауып, салыстырмалы атомдық массасын нақтылады, химиялық индифференттілігін және периодтық системадағы ... ... ... зерттеулер нәтижесі эманациялар бір элементтің әртүрлі изотоптары екенін көрсетті.Олардың химиялық табиғатының бірдей, жартылай ыдырау мерзімі мен ... ... ... ... ... ... ...  -  220  - ның жартылай ыдырау мерзімі  -  54,5 сек, ал радон  -  222  -  ның ... ...  -  3,82 ... актикон  -  219  -  дың жартылай ыдырау мерзімі -  4 ... ... яғни  -  3,92 сек ... ... ең ... ... ... радон болып шықты, зерттеу жұмыстары да сол арқылы жүргізілді.Сонымент жаңа элемент 1923 жылы ... ... ... ... ... ... ... сәйкес радиоактивті элемент атауының түбіріне   жалғауын қосып,  деп ... ... ... ... эманацияларын топтастырып бір ғана атау берілді.Қазір химиялық әдебиеттерде радонды ашу ... ... ... 1900 жылы ... деп ... ... аты  -  Radon, ол  -  периодтық системаның VIII тобындағы радиоактивті химиялық ... ... ... ... ...  ... нөмері-86.Радонның массалық саны 204 және 206-дан 224 ке дейінгі аралықты қамтитын,барлығы 19 изотопты белгілі, жасанды жолмен 16 изотопты алынды, барлық ... ... ... өте ... кездеседі, бүкіл элементтермен салыстырғанда 84-орында ,бүкіл атмосферадағы мөлшері-370 л.Радон атмосфераға ... тау ... мен уран ... ... бар ... ... Радон-қалыпты жағдайда түссіз,иіссіз,дәмсіз газ, оның балқу температурасы-71ºС, қайнау температурасы-62ºС, тығыздығы 0с-де- 9,9кг/мз шамасында, 0°С-де ... 1 ... ... 0,5 ... ... Радон химиялық қасиеттері жағынан өзінің аналогтарына-инертті газдарға ұқсас, тек сәл ғана активтілеу. Жетпісінші жылдарда оның ... ... RaFx ... ... ... комплексті қосылысы  -  Rn ∙6H2O, фенолмен  -  Rn ∙2C6H5OH, т.б.Радон көптеген радиоактивті элементтердің ... ... ... ... ... ...  226             4           222 88  Ra --> 2 He  + 86 Rn                                     ... 226Ra -->222Rn          ... ... ... ... ... ... ... өте аз концентрациясы (радон ванналарында) қолданылады. Жерасты суларындағы радон концентрациясының өзгеруіне қарап, жер сілкінуді болжауға болады.Радиоактивтігіне байланысты радонды зерттеу ... ... Ол ... ... өкпеге кетіп қалса адамның тыныс алуы қиынға соғады. Радон суда жақсы ... ... ... де ериді.Ыдырағанда полоний,висмут, талий ,қорғасынның радиоактивті изотоптарын түзеді.Ол заттар өкпеге жабысып, жинала беріп, ауыр ... ... ... ... ... басында ағылшын ғалымы У.Рамзай радонды химиялық элемент ретінде зерттеп, онымен жұмыс істеудің қауіпті екеніне мән ... , ... 1916 жылы өкпе рагы ... қайтыс болды.Алюминий  қасық қайда кетті?Алюминий қасықты ... ... ... соң ... ... үшін ... ацетонға (СН3)2 СО батыру керек.Одан соң қасықты бірнеше секунд сынап (ІІ) нитраты бар ... ... су+ 3,3г Hg(NO3)2 ... сұр ... ... ... ... соң қайнаған сумен жуып,кептіру керек(сорғыш қағазбен жайлап сорғытып) ,сүртуге болмайды.Көз алдымызда ... ... ... ... біртіндеп ақ ұлпа мақтаға айналып кетті. Соңынан сұрғылт түсті күл үйіндісі ғана қалды. Не ... ... ... ... ... ... оттегіден және ылғалдан т.б.заттардан  жұқа оксидтік қорғаныш қабықшамен қапталып қорғалған.Оксидтік қабықшада  - оксид құрамындағы оттек және ... ... ... ... ... түрінде болады.Біз ойлағандай АІ2О3 алюминий оксиді ғана емес.Сынап тұзымен өңдегенде , қорғаныш қабаты бұзылады.Алюминий сынап ... ... ... ... ... шығарады(тотықсыздандырады).2AI +3Hg(NO3)2 = 3Hg ↓+ 2AI(NO3)3 AI +Hg =(AI ,Hg) амальгамаТазартылған қасық бетінде алюминий амальгамасы (алюминий мен сынап ... ... ... ... ... ... ... металл ақ түсті ұлпа тәрізді ұнтаққа (алюминий метагидроксиді) айналады.4(AI ,Hg) +2Н2О +5О2 = 4AIO(OH)↓ +4Hg ↓Егер сынап нитратына батырылған ... ... ... ... суға ... бетінде газ көпіршіктері пайда болады және ақ түсті ұнтақ түзіледі.Бұл сутек газы және ... ... +4H2O = 2AIO(OH) ... ... ... ... ... мыс(ІІ)хлоридін қолданып та жасауға болады.Бұл қай металл?Бұл металл бұрыннан белгілі. , деген ... ... ... ... II ... ... болған. Одан кейін латунь да, бұл металл да мүлдем ұмыт болды. Еуропа олар жайлы тек орта ғасырда ғана ... ... Өзі ... және ... ... ... 1528 жылы ... шығармаларында, бұл басқа елден әкелінген . Сөз болып отырған металл жайлы, алғаш рет Еуропада 1721 жылы М.В. Ломоносовтың ұстазы саксондық ... және ... ... ... Генкель толығымен сипаттаған. Металлдың булары ауада қою ақ түтін түзіп жанады. 100[0] С аз ғана ... ... ... ... ақ металл өте иілгіш және созылғыш болады, ал жоғары температурада сынғыш және оңай ұнтаққа айналады. Бұл қай ... Бұл ... ... Кавказда 60-жылдары жүргізілген қазба нәтижесінде Мошоко елді мекені орнынан ... ... ...  ... б.д. дейінгі екі жарым мыңжылдық мөлшерінде өмір сүрген адамдардың мыс , қоладан жасалған әшекей заттары табылған.Зат құрамында мырыштың ... көп ... ... ... адамзат ертеден таныс,кейбір халықтар мыс пен мырыш құймасы-жезді алу әдісін меңгерген.Таза күйде мырыш металын оксидінен алу қиынға соғады,өйткені ... пен ... ... ... бұзу ... үшін өте ... температурада қыздыру керек болды. Индия мен Қытай шеберлері б.д.дейінгі Ү ғасырда көкшіл-ақ түсті сом  мырышты ауа қатыстырмай саз ... ... ... ... елдерінде де мырыш өндіріле бастаған.Румын жерінде құрамында 85% мырыш бар  - құймасы табылған.Орта ... өмір ... ... ... ...  - ... ...  Парсы елдерінде мырышты қалай алғандығы жөнінде жазбалары бар.ХҮІ ғасырдан бастап,атақты ғалым Парацельс ... ... ... әр ... ... ... ... күміс,үнді қорғасыны,спелтер,туция) металл-мырыш (цинк) деп атала бастады.Латын тілінде  сөзі- , көне герман тілінде- деген мағынаны білдіреді.1721 жылы ... ... ... ... ... ... ... минералынан мырышты алды.Минералды жаққан кезде оның күлінен ... ... ... ...  оны  ... құсына теңеді.1743 жылы ең алғашқы мырыш зауыты ағылшын қаласы Бристольде салынды.Мыс пен ... ...  - ... ... ... ... Минин мен Пожарский ескерткіші жасалған,АҚШ-та кейінгі кезге дейін ең ұсақ ақша(тиын) -центті осы жезден құяды.Жезді Ресейде -, деп ... ... ... 18 бағана (колонна) мырыштан жасалып,лавр жапырақтарымен оралып әсемделген. Өткен ғасырдың ортасында оны орыс сәулетшісі  И.П.Витали жобасымен ... ...                                                                                                               ... ... ... ... ... қасиеттері  байланысты.Ол қышқылдарда оңай ериді, бірақ оның  99,999%-ға жеткізсе, ол қышқылда қыздырса да ...  оның ... де ... ... болған жағдайда одан өте жіңішке жіп созуға болады.Кәдімгі техникалық мырыш 100-150°С аралығында ғана фольга,таспа,пластина жасауға көнеді.Ал бөлме температурасында және ... ... ... ... ... ... және оңай ұнтаққа айналады.Мырыш пластинасынан 1800 жылы итальян ғалымы А.Вольта гальваникалық элемент (Вольт бағанасы) жасады.Екі жылдан соң орыс ... ... 4200 мыс және ... ... ... доғасын жасады.1838 жылы орыс электротехнигі Б.С.Якоби гальваникалық батареялармен жүретін электроход  - ... ... бұл ... ... ... ... ... осы  идея өзінің екінші тынысын ашты,мыңдаған электромобильдер ауа-мырыш аккумулятор батареяларын пайдаланып,адам тасымалдайды.Қалта фонаригінен бастап,микрокалькулятор,есту ... ... ... ... т.б. ... ... жұмыс істейді.Нобель сыйлығының иегері американдық биохимик Мелвин Калвин күн ... ... ... ... оксиді мен өсімдік хлорофилі әсерінен электр тогы түзілуіне негізделген.1850 жылы француз өнертапқышы Жилло ... ...  ... қалады.1887 жылы неміс ғалымы Генрих Рудольф Герц фотоэффект құбылысын ашты, бір жылдан соң осы құбылысты тереңірек зерттеген орыс физигі А.Г.Столетов ... ... ... қалған жаңалық ашты.Ол гальваникалық батареяның теріс полюсіне мырыш пластинасын,ал оң полюсіне ... ... ... алыс орналастырды, ток жүрмеді,енді мырыш пластинаға өте жарық сәуле түсіргенде,ток жүре ... ...  ... тілі ... бастады).Жарық күшейген сайын ток артты.Жарықты сөндіріп еді, прибор тілі нөлге барды.Бұл ... ... ... ... ... алған алғашқы фотоэлемент құрылғысының ашылуы еді. Бұл көптеген жаңалықтардың ашылуына негіз болды,мысалы:граммофон,грамплстинка т.б.Жалынды көк түске бояйтын мырыш ұнтағы алтын мен ... ... ... ... ... ...                                                        ... тірі ... да аз ... ... да ... ... қажеттігі 5-20мг.Алкоголь ішімдіктер адам ағзасындағы мырышты  шығарады екен,ондай адамдарда мырышқа қажеттілік жоғары болады.Адамның бойының өсуіне, ойының ... ... ... ... ... ... (12%) қан құрамындағы темірдің қызметін атқарады.Жылан(әбжылан т.б.) уында кездеседі.Ғалымдар мырыш жыланды өз уынан уланып қалмау үшін қажет деп жорамалдайды.Топырақта мырыш ... ... өліп ... ... мен ...  ... көп  ... болады: жүзім,апельсин, алмұрт,томат,жуа, салат, саңырауқұлақтар: (түлкіжем,қайыңтүп,маслята).Мырыш кендері  жер астында көп мөлшерде болатын болса, ол жерде  кеншілер өсімдіктің  ... ... ... ... гүлдері) көп өсуінен  анықтайды.Кең таралған минералы  - сфалерит-Алтай ... ... ... ... ... түбінде де (Қызылтеңіз) көптеп кездеседі. Маңызы мен ауқымы жағынан барлық металл тұтқыш қаптамалардың ішінде мырышпен қаптау бірінші орында тұр.Болатты қорғауға ... ... ... 40%-і ... темірді тек механикалық әсерлерден ғана емес,химиялық әсерлерден де қорғайды.Темірді мырышпен қорғау механизмінің ... , ...  - ... металл-темірден бұрын атмосферадағы зиянды құрауыштармен реакцияға түседі.Ылғалдың әсерінен ... пен ... ... ... ... ... жұп ... болған электрохимиялық процесте ол негізгі металды қорғап,өзі ... ... ... ... де мырыштың қорғау қасиеті ,беріктігі өзгеріссіз қалады.Үй шатырлары,тұрмыс бұйымдары т.б. мырышпен қапталғанын білеміз.      ... ... ...  ...     ...   ... гильзалар, радиаторлар, әртүрлі арматуралар т.б.жасалады.Қоладан бюст,мүсіндер,медальдар жасайды.Жаңа элемент қалай аталады? Жаңа 112 химиялық элемент ұлы астроном Николай ... ... яғни  деп ... Коперник ғаламшардың Күнді айнала қозғалатынын дәлелдеді.Реттік нөмері 112 деп белгіленген бұл жаңа элемент Ср символымен белгіленеді. Алты айдың ішінде  ... таза және ... ... ...  ... атауды ресми түрде мақұлдау қажет.Бұл элементті алғаш рет 13 жыл бұрын  ... ауыр ... ... ... ... синтездеп алған болатын. Элементттер кестесіне бірнеше апта бұрын ғана енгізген. Жаңа элемент периодтық кестедегі барлық элементтердің ауыры. Мысалы, ол ... 227 есе ... ... ... 118 ... болды.Азотты ашқан ботаник кім ?Шотланд химигі ,ботанигі,дәрігері Даниель Резерфорд азот элементін ашқан.Ол ... ... ... отбасында дүниеге келген.1777 жылы медицина докторы атанды.Эдинбургта дәрігер болып қызмет атқарды.1786 жылы Эдинбург университетінің ботаника кафедрасының ... ... және ... ... ботаника бағын бақылаушы қызметін атқарды.Медицина және ботаника ғылыми қоғамдарының мүшесі болды.Студент кезінен ... ... ... ... ... жылы көмірді,фосфорды,күкіртті жаққанда түзілген өнімнің құрамында жану мен тыныс алуды қолдамайтын ,бірақ ... ... ... сілті ерітіндісі сіңірмейтін газ түзілетінін тапты.Диссертациясында ол белгісіз газ туралы жазды. Ол газға ...  деп ... ат ... газ-азот болатын.Бұл газды бұрынырақ Г.К.Кавендиш алған,бірақ зерттеу қорытындысын жария ... ол ... ... ... ... дер ... ... Резерфорд азот газын ашқан адам болып табылады.    Төрт жерлес элементтер.Швецияның кішкентай елді мекені Иттербю 4 химиялық элементке ат ... ... Ж. ... 1878ж. ...  ... ... құрметіне.2. Эрбий К.Мессендер 1842 жылы (Стокгольм, Швеция ) ... елді ... ... аталған.3. Итрий Ю.Гадолин 1794 жыл (Або, Финляндия) Иттербит ... ... ... К.Моссандер 1843 жыл (Стокгольм, Швеция)  Иттербит минералы құрметіне.  
        
      

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Экономикалық ақпараттар жүйесінің қоғамдағы даму рөлі»5 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары (сұрақ-жауап түрінде)78 бет
«Қызықты графиктер»7 бет
Бастауыш сыныпта математикадан ұйымдастырылатын сыныптан тыс жұмыстар және оны өткізу әдістемесі36 бет
Әлеуметтік психологияның мақсаты мен міндеттері6 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет
50-70 жылдардағы Ирандағы саяси оқиғалар9 бет
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы9 бет
Абай мен Ыбырайдың ағартушылық ойлары мен оқу-білім мәселесі жөніндегі көзқарастары7 бет
Абай әлемі: Абайдың қара сөздері. Аудармашылық мектебі. Ақындық мектебі жөнінде көтерілген айтыс, тартыстар (М.Әуезов, Қ.Мұхамедханов еңбектері). Абай мұрасының зерттелу тарихы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь