Күкіртті алудың шикізат температурасын жоғарлатумен термиялық сатыдағы шығымын жоғарлату жолдары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1. ӘДЕБИ ШОЛУ БӨЛІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Күкірт өндірісінің техника.экономикалық негіздеме ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Күкірт өндіру әдістеріне әдебиеттік шолу. Таңдаған әдісті негіздеу ... ...
1.2.1 Күкіртсізденудің физика.химиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2.2 Шикізат пен дайын өнімнің мінездемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2.3 Құрал.жабдықтардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2. АРНАЙЫ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1 Күкіртті өңдіру қоңдырғысының эффективтілігін жоғарлату жолдары ...
2.2 Күкірт өндірісінің технологиялық схеманың сипаттамасы ... ... ... ... ...
2.3 Жабдықтардың жұмыс істеу принципі мен құрылысы ... ... ... ... ... ...
2.4 Технологиялық тәртіп нормалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3. ЕСЕПТЕУ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1 Негізгі аппаратты есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.1.1 Екі сатылы конверторының материалдық балансы ... ... ... ... ... ... ...
3.1.2 Қондырғының жылулық балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1.3 Бір сатылы конверторының жылулық балансы ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1.4 Екі сатылы конвертордың жылулық балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2. Негізгі аппараттардың конструкциялық есептеулер ... ... ... ... ... ... ...
3.2.1 Бір сатылы конвертордың конструкциялық есептеулер ... ... ... ... ...
3.2.2 Екі сатылы конверторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.3 Қосымша жабдықтауды есептеу мен таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК ЕРЕЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ...
4.1 Қауіпті және зиян өндірістік факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.2 Технологиялық процесті жарылыс өрт қауіптілік бойынша сипаттау, қондырғыдағы ең қауіпті орындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.3 Жұмыскерлерді зиянды және қауіпті факторлардан жеке және ұжымдық қорғау құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.4 Электрқауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.5 Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
5. ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5.1 Өндірістік қуаттың есептелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.2 Шикізатқа, материалға және энергия қорына жұмсалатын шығынды есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.3 Жұмыскерлер санының есептелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.4 Жұмыскерлердің жұмыс уақытының жылдық қорын есептеу ... ... ... ...
5.5 Жұмыскерлердің жалақысын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
5.6 Амортизациялық салым көлемін есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
5.7 Өнімнің өзіндік құнын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5.8 Экономикалық эффективтілігін есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қазіргі кезде әлемде өңдірілетін мұнайлар күкіртті және жоғары күкірттілерге жатады. Олардағы күкірт мөлшері 0,5‒ден 10% мас. дейін болады. Күкіртті органикалық қосылыстардың құрамы қиын және алуан түрлі. Газ – сұйық хроматографиясы, инфрақызыл ‒, ультракүлгін ‒, масс‒спектроскопия және басқа да қазіргі анализ әдістерінің арқасында 250‒ден астам күкіртті қосылыстар бөлінген.
Бұрын бензин және керосин фракцияларында жоғары мөлшерде меркаптандардың кездесуі сирек болатын. Бұл мұнайлардың құрамы мұнай шикізаттарының жалпы көлемінің бір үлестік пайызынан аспайтын, сондықтан олардың күкіртті мұнайдың сапасына әсері сезілмейтін, өндіру кезінде қиындықтар туындамайтын [13 – 14].
Соңғы онжылдықта меркаптанқұрамды мұнай шикізаттары жоғары сапалы жанар мен майларға қарапайым технология бойынша өндіріле алмайды, себебі меркаптандардың жоғары коррозиялық активтілігіне, фракциялық құрамның тұрақсыздығына, тасмалдау және сақтау кезіндегі төмен агрегативті тұрақтылығына байланысты. Меркаптан құрамды мұнай шикізаттарын өндіру үшін қайтадан мұнай өнімдерінің демеркаптанизациясы қолданылатын жаңа технология ойлап табу қажет болды.
Қазақстандағы өндірілетін мұнайдың 31% ғана аз күкіртті; қалғандары 69% күкіртті болып табылады [17].
Батыс Қазақстандағы жаңа кен орындардың көмірсутек шикізаттың жалпы мөлшеріндегі меркаптандар мен басқа агрессивті күкіртқұрамды қосылыстардың бар болуы өндіру, тасмалдау, сақтау және қайта өндеу кезінде біршама қиындықтар туғызады, сондықтан қазіргі кезде республикада мұнай мен мұнай өнімдерін күкіртсіздендіру өзекті мәселеге айналды.
Заманауи мұнай өңдеу зауыттары күкірттің басты өндірушілері болып табылады. Бұл ауыр мұнайларды өңдеумен және экологиялық талаптардың қатаңдауымен байланысты. Қазіргі экологиялық талаптарға сай мұнай өнімдердің және кететін газдардың құрамындағы күкірттің мөлшері небары төмен болу қажет.
Газды серпулердің құрамындағы күкіртті Клаус әдісімен өңдіріске іске қосу мұнай өңдеу зауыттарының рентабельдігін жоғарлатады. Себебі тауарлы өнім – күкірт алынады және табиғат қорғау органдарының айыппұл санкциялары жүргізілмейді.
Қарастырылып отырған дипломдық жобада күкіртті өңдірудің Клаус әдісі таңдалған себебі оның экономикалық және қаржылық тиімділігі елеулі: қондырғының шағын габариттері, жабдықтауға шығындардың салыстырмалы аз болуы, қондырғы техникалық қызмет көрсетуі бойынша қарапайым. Қазіргі таңда күкіртті Клаус әдісімен өңдіру небары тараған әдісі болып табылады.
1. Cадыкова Г.Д., Алексеев С.Г., Габдракипов А.В. Меркаптаны, сульфиды и тиофены нефтей Казахстана // Нефть и газ, №2., 2004г. - с.81 – 86.
2. Агабронов А.В., Козлов И.Т., Ботников А.Я. и др. Нефть, процессы и продукты ее углубленной переработки. Процессы нефтепереработки и катализаторы. Москва: ЦНИИТЭННефтехим, 2003г. – с. 243.
3. Азизов А.Г., Гусейнова А.Д., Ибрагимова М.Д., Азмамедов Н.Г., Гусейнова И.С., Эйвазов Э.З.// Нефтепереработка и нефтихимия, 2007г., №6, с.25 – 26.
4. Асланова Л.А., Анисимов А.В. Избирательное удаление серосодержащих соединений из нефтепродуктов с помощью ионных жидкостей. // Нефтехимия. 2004г. – Том 44, № 2. – с. 83 – 88.
5. Бабақұлы Б. Тәуелсіздік, нарық, экономика. – Алматы, 1996.
6. Батталова Ш.Б., Курбатов Г.В., Сакиева З.Ж. О сероочистке нефтей и нефтипродуктов // Нефть и газ. № 2., 2001г. - с.46 – 56.
7. Большакова Г. Ф. Сераорганические соединение нефти. Новосибирск: Наука, 1986г. 243с.
8. Брылов С.А. и другие Охрана окружающей среды. Высшая школа 1986г.
9. ГОСТ 17323 – 71. Топливо для двигателей. Метод определения меркаптановой и сероводородной серы потенциометрическим титрованием.
10. ГОСТ Р 50802 – 95. Нефть. Метод определения сероводородов, метил- и этилмеркаптанов.
11. Ермекеев А.А., Павлов С.Б., Харлампиди Х.Э. и др. // В сб.: Интенсификация химической переработки нефтяных компонентов. Казань: КГТУ, 1994г. – с.43.
12. Жатқанбаев Е.Б. Аралас экономика негіздері. – Алматы, 1996.
13. Закумбаева Г.Д. Катализ в нефтехимическом синтезе // Тр.респ. конференции по катализу, посвященный 60 – летию каталитической школы академика Д.В.Сокольского. Алматы, 1998г. – с.14 – 36.
14. И.Н.Дияров и др. «Химия нефти» руководство к лабораторным занятиям. Ленинград: «Химия» 1990г.
15. Кеулімжаев Қ.К. т.б., Қаржылық есеп. –Алматы, 2001.
16. Куликов А. Экономикалық теория негіздері. Шымкент, 1994.
17. Курт С., Эйрам. Возможности нефтяной промышленности Казахстана // Нефть, газ и нефтехимия за рубежом, 1993г., №7. с.8.
18. Қазақстан Республикасының еңбек туралы Заңы. – Алматы, 2000.
19. Қалдыбаев О, Теміров Е. Нарықтық экономиканың анықтамалығы. – Алматы, 1993.
20. Қалдыбаев О., Темірбаев А. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы, 1997.
21. Мазгаров А.М., Вильданов А.Ф., Медем В.М. и др. Комплексная схема демеркаптанизации светлых фракций нефтей и газоконденсатов Прикаспийской низменности // Химия и технология топлив и масел, 1997г. - №12. с. 21 ‒ 23.
22. Мамыров Н.К., Тілеужанова М.А. Микроэкономика. – Алматы, 2003.
23. Медешев Б. Нарықтық экономика теориясына кіріспе. – Алматы, 1995.
24. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы, 2003.
25. Надиров Н.К. Нефть и газ Казахстана. В 2-х ч. Алматы, 1995г. ‒ Ч.2. с.400.
26. Оболенцев Р.Д., Машкина А.В. Гидрогенолиз сероорганических соединений нефти. Москва: Гостехиздат, 1961г. – с. 21.
27. Оразалин К.Ж. Кәсіпорын экономикасы. – 2007.
28. Ормистон Р.М., Кербер Дж.Л., Мазгаров А.М. Демеркаптанизация сырой нефти Тенгизского месторождения // Нефть и газ Казахстана. 1997г., ‒ №2. с.71 – 83.
29. Руководство по контролю загрязнения атмосферы. РД52.04.186‒89. – с.287.
30. Сергеев В.И. Кәсіпорын экономикасы. – М., 1997.
31. Ситникова Г. Ю., Давыдова С. Л. Микроэлементы в нефтях и некоторые вопросы экологии // Нефтехимия, 1992. – Т. 32. № 5. 387 С.
32. СТБ 1658-2006.Топливо для двигателей внутреннего сгорания. Топливо дизельное. Технические требования и методы испытаний. Минск: Госстандарт, 2006г.
33. Сулейманов М.М. Охрана труда в нефтяной промышленности. Москва: Недра, 1980г.;
34. Харлампиди Х.Э. Сераорганические соединения нефти, методы очистки и модификации. // Соросовский образовательный журнал. Том 6, №7. 2000г., ‒ с. 42‒46.
35. Харлампиди Х.Э., Чиркунов Э.В., Емекеев А.А. и др. // В сб.: Интенсификация химической переработки нефтяных компонентов. Казань: КГТУ, 2005г. – с.64.
36. Шарипов А.Х., Нигматуллин В.Р., Нигматуллин И.Р., Межджибовский А.С. Технология органических соединении серы. Москва, 2001г. – с.40.
37. Шуляк Н.Н. Кәсіпорын қаражаты. Москва, 2000.
        
        МазмұныКІРІСПЕ.......................................................................................31. ӘДЕБИ ШОЛУ БӨЛІМІ...............................................................51.1 Күкірт өндірісінің техника-экономикалық негіздеме ..........................51.2 Күкірт өндіру ... ... ... ... ... ... ... физика-химиялық негіздері.................................101.2.2 Шикізат пен дайын өнімнің мінездемесі.........................................131.2.3 Құрал-жабдықтардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... эффективтілігін жоғарлату жолдары....172.2 Күкірт өндірісінің технологиялық схеманың сипаттамасы...................202.3 Жабдықтардың жұмыс істеу принципі мен ... ... ... ... ... ... Негізгі аппаратты есептеу.............................................................263.1.1 Екі сатылы конверторының материалдық балансы...........................323.1.2 Қондырғының жылулық балансы................................................343.1.3 Бір ... ... ... ... Екі ... ... жылулық балансы..................................363.2. Негізгі аппараттардың конструкциялық есептеулер...........................373.2.1 Бір сатылы конвертордың конструкциялық есептеулер....................373.2.2  Екі сатылы конверторы.............................................................383.3 ... ... ... мен ... ... ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК ЕРЕЖЕЛЕРІ........................494.1 Қауіпті және зиян өндірістік факторлар............................................494.2 Технологиялық процесті жарылыс өрт қауіптілік бойынша ... ... ең ... орындар......................................................504.3 Жұмыскерлерді зиянды және қауіпті факторлардан жеке және ұжымдық қорғау құралдары ..........................................................................514.4 Электрқауіпсіздігі.......................................................................524.5 Қоршаған ортаны қорғау.............................................................................535. ... ... ... ... ... ... материалға және энергия қорына жұмсалатын шығынды есептеу........................................................................................555.3 Жұмыскерлер санының есептелуі...................................................555.4 Жұмыскерлердің жұмыс уақытының жылдық ... ... ... ... жалақысын есептеу.............................................605.6 Амортизациялық салым көлемін есептеу.........................................625.7 Өнімнің өзіндік құнын есептеу......................................................635.8 Экономикалық эффективтілігін есептеу..........................................64ҚОРЫТЫНДЫ..............................................................................67ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.........................................68ҚОСЫМШАКІРІСПЕҚазіргі кезде әлемде ... ... ... және жоғары күкірттілерге жатады. Олардағы күкірт мөлшері 0,5‒ден 10% мас. дейін болады. Күкіртті органикалық қосылыстардың құрамы қиын және алуан түрлі. Газ  -  ... ... ... ‒, ... ‒, масс‒спектроскопия және басқа да қазіргі анализ әдістерінің арқасында 250‒ден астам күкіртті қосылыстар бөлінген. Бұрын бензин және керосин фракцияларында ... ... ... кездесуі сирек болатын. Бұл мұнайлардың құрамы мұнай шикізаттарының жалпы көлемінің бір үлестік пайызынан аспайтын, сондықтан ... ... ... ... әсері сезілмейтін, өндіру кезінде қиындықтар туындамайтын [13  -  14].Соңғы онжылдықта меркаптанқұрамды мұнай шикізаттары жоғары сапалы ... мен ... ... ... бойынша өндіріле алмайды, себебі меркаптандардың жоғары коррозиялық активтілігіне, фракциялық құрамның тұрақсыздығына, тасмалдау және ... ... ... ... ... байланысты. Меркаптан құрамды мұнай шикізаттарын өндіру үшін қайтадан мұнай өнімдерінің демеркаптанизациясы қолданылатын жаңа технология ойлап табу қажет болды. Қазақстандағы өндірілетін ... 31% ғана аз ... ... 69% ... ... табылады [17].Батыс Қазақстандағы жаңа кен орындардың көмірсутек шикізаттың жалпы ... ... мен ... ... ... ... бар болуы өндіру, тасмалдау, сақтау және қайта өндеу кезінде біршама қиындықтар туғызады, сондықтан қазіргі кезде республикада мұнай мен мұнай өнімдерін ... ... ... ... ... өңдеу зауыттары күкірттің басты өндірушілері болып табылады. Бұл ауыр мұнайларды өңдеумен және ... ... ... байланысты. Қазіргі экологиялық талаптарға сай мұнай өнімдердің және кететін газдардың құрамындағы күкірттің ... ... ... болу ... ... ... ... күкіртті Клаус әдісімен өңдіріске іске қосу мұнай өңдеу зауыттарының рентабельдігін жоғарлатады. Себебі тауарлы өнім  -  ... ... және ... ... ... ... санкциялары жүргізілмейді.Қарастырылып отырған дипломдық жобада күкіртті өңдірудің Клаус әдісі таңдалған себебі оның экономикалық және қаржылық тиімділігі елеулі: қондырғының шағын ... ... ... ... аз болуы, қондырғы техникалық қызмет көрсетуі бойынша ... ... ... ... Клаус әдісімен өңдіру небары тараған әдісі болып табылады.Павлодар мұнайхимия зауыты (ПМХЗ) Қазақстанда орасан зор орын ... ... ... ... ... ... қосылыстардың мөлшері өте үлкен, сондықтан ПМХЗ кәсіпорынның күкіртті алу тәжірибесі мол. Зауытта катализаторлардың тәжірибелік-өндірістік талдамасы жасалды, процесті оптимизациялау жүйесі қарастырылды, ... ... ... ... жүргізілді. Дегенмен тәжірибенің аз зерттеудің салдарынан күкіртті алудың өндірістік технологияларды жетілдіруі артта қалды. ... ... ... ... ... ... ... мәселе болып табылады. Қарастырылып отырған дипломдық жобаның мақсаты күкіртті алудың шикізат температурасын жоғарлатумен термиялық сатыдағы шығымын жоғарлату болып табылады. Термиялық ... ... ... ... ... ... жұмыс температураларын төмендетуге мүмкіншілік береді. Бұл қондырғының экономикалық тұрғыдан қарағанда тиімділігін жоғарлатады.1. ӘДЕБИ ШОЛУ БӨЛІМІ1.1 ... ... ... ... ЖШС  ... ... өнімдерімен Павлодар, Семей, Шығыс Қазақстан облыстарын және Қарағанды, Ақмола облыстарын, сонымен қатар Алтай өңірін қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... өңдірістік аймағында, қаладан 10-12 км қашықтықта орналасқан. Зауыт жанында өндірістік кәсіпорын  -  ЖШС  ... ... ...  -  ... ЖЭО-3 ... ЖЭО ... ... және су буымен,  техникалық сумен қамтамасыз етеді. ЖШС  ... ... ... темір жолмен және трамвай жолдарымен байланысқан.Павлодар облысындағы мұнайхимиялық зауыттың орналасуы оның аймақтағы экономикалық тиімді дамуына негізделеді. ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін барлық факторлар қарастырылады, сонымен қатар өндірістің аймақтың экологиялық жағдайына әсер етуі еске алынады. ... ... үшін ... ... ... алынады, соның ішіне өнімдерді өндіру және өнімдерді тұтынушыға жеткізу шығындары кіреді. Күкіртті өндіру қондырғысының Павлодар облысында орналасуы келесі шарттарға негізделеді:- ауыр ... ... ... ... жоғары болуына және мұнай өнімдері мен газды ... ... ... ... ... экологиялық міндеттердің қатаңдалу;- отын сапасына қойылатын талаптардың ... ... және ... ... өсуі, ауылшаруашылығының дамуы; - күкіртсутекті газды  жандыруға болмайтындығына, соның нәтижесінде атмосфераға күкіртсутекті газды және ... ... ... ... ... Күкіртті өндіру қондырғысын іске қосу келесідей мүмкіндіктерді туғызады: - ... ... және ... ... ... - жоғары сапалы отындарды алу; - тұтынушылық құндылыққа және тұрақты сұранысқа ие болатын ... ... алу. ... ... ... ... ... әдісімен өндіру қондырғысын іске қосу мұнай өндеу зауытының рентабельдігін тауарлы күкіртті шығарумен, табиғат қорғау органдарының айыптық санкциялардан босату арқылы жоғарлатады[1]. 1.2 ... ... ... әдебиеттік шолу. Таңдаған әдісті негіздеуМұнай өндеу зауыттарынан алынатын өнімдердің сапасына қойылатын талаптар әрдайым өсіп отырады. Соның ішінде ... ... ... ... ... ... мен күкіртсутектің мөлшеріне қатаң бақылау жүргізіледі. Себебі бұл ... ... ... және ... ... шығуына әкеледі. Құрамында күкіртті қосылыстардың минималды мөлшері болатын бензин, реактивті отын мен дизель отынын, майларды алу үшін ... ... ... ... ... ... ... мұнайдағы күкіртті қосылыстар күкіртсутекке ауысады. Күкіртсутектің анағұрлым мөлшері ... ... ... мол ... ...  -  ... крекинг және гидрокрекингтің көмірсутек газдарында болады. Аталған процестерден алынатын көмірсутек газдары ... ... ... ... массалар, каучук, синтетикалық талшық алу) ретінде қолданылады және әр түрлі әдістермен тазартылады. Сонда ... ... ... ... Күкірсутек газы негізінен күкірт және күкіртті ангидридтерін, күкірт қышқылы мен элементарлы күкірт алуда қолданылады. Бұның нәтижесінде мұнай өндеу зауыттары, ... ... ... алу ... ... Өндірістік тұтынушылар күкіртқышқылы, қағаз, резеңке, сіріңке және тағы ... ... ... ... ... ... ... зиянкестерімен күресінде кең қолданады. Күкіртті кеңдерді өңдеу нәтижесінде алынатын күкірттің ... 0,5% ... онда ... ... ... ... мен ... болады. Осындай қоспалардан қосымша тазартуды енгізу арқылы айырылуға болады. Органикалық заттардың қоспаларынан, мышьяктан, күкіртте жартылай еритін селеннен ... ... ... ... құрамындағы ең зиянды қоспалар  -  майлар, битумдер және мышьяк  -  күкіртті өндеу процестеріне, сонымен қатар одан ... ... ... кері ... ... ... ... құрғақ және ылғалды болып екіге бөлінеді. Құрғақ әдістерге молекулярлы елеуішті қолдану түрлері жатады. Молекулярлы елеуіштер ... ... аз ... ... ... қолданылады.  Күкіртсутек газдарды тазартудың құрғақ әдістердің ішінен кең ... түрі  -  ... ... тазарту. Жақсы белсендірілген көмір 1м3 (400 кг) көлемінде 400-500 кг күкіртті адсорбциялайды. Мұндай мақсатта ZnCl2  - мен белсендірілген көмір ... ... ... ... тотықтыруды бөлме температурасында және жоғары температураларда орындауға болады. 120  -  170 температурада күкірт ... ... және бір ... бу ... түзіледі. Қалыпты температурада күкірт катализатор қабатында қатты түрде ... ... оны ... ... ... әдісін қолдана отырып шығарады. Еріткіш ретінде әдетте күкіртті аммоний қолданылады.Н2S-тің белсендірілген көмірде тотықтыруды  SO2 ... ... ... бойынша орындауға болады. 2H2S+SO2 = 2H2O + 3S(1.1)Коксті газ 3  -  4 %  ... және ... ... ... ... (1  көлеміне 0,3 г  ) (сурет 1.1) белсендірілген көмір бар ... 1 ... ... ... ... ... ... тотығады. Сүзгідегі көмір күкіртпен қаныққан кезде, газ ағыны сүзгіге 2 ... Бұл ... ... 1 ... ... (NH4)2S ... ...  Ерітінді көмірде түзілген күкіртті ерітіп, көпкүкіртті аммонийдің түзілуіне әкеледі. Сүзгі біртіндеп ерітінділермен шайылады: біріншіден 3а бактың ерітіндісімен, содан кейін 3b, 3c ... ... ... 3d бак ерітіндісімен өңделеді. 1, 2  -  сүзгілер; 3  -  бактар; 4  -  ... 5  -  ... ; 6  -  ... 7 ...  8  -  бак; 9 және 10  -  ... 1.1  -  ... белсендірілген көмірмен тазартудың сызбасыСүзгіні 1 шайғаннан кейін буландырады, түзілген булар конденсаторға 7 жіберіледі. ... таза (NH4)2S ... бак 8 ... Бактан 8 ол қажет жағдайларда сорғымен 9 бак 3d бағытталады. Көпкүкіртті аммониймен байытылған ерітінді бактан 3a сорғымен 10 ыдысқа 4 ... ... ... ... 5 ... ... көпкүкіртті аммоний ыдырайды: NH3 және H2S буға айналып, күкірт тұнады.  Күкіртті аммоний булары конденсаторға 7 туседі және ... ... 5 ... ... ... ерітіндінің қалған бөлігімен  араласып күкіртті қоспаны құрайды. Бұл күкіртті қоспа центрефугаға 6 түседі, мұнда күкірт аналық ерітіндіден бөлініп шығарылады. ... ... 1- 2% ... ... ... алынады.  Күкіртті кесек түрінде алыну үшін полисульфид ерітіндісінің қайнатуын 2,5  -  3 атм  ... және ... ... ... ... ... орындайды. Бұл жағдайда қайнатқыштан түзілген күкірт балқыған күйде ... және ... ... ... ... ... 7 түседі. Мұнда ол қайнатқыштан 5 және сүзгіден келетін күкіртті аммоний буларына абсорбционды сұйықтық ретінде қолданылады. Конденсатордан 7 ... ... ... қайта жіберіледі. Сүзгілерде орналасқан белсендірілген көмір күкіртсутекті тотықтырудың катализаторы ... ... және ... ... ... үшін ... ... атқарады. Күкіртті аммонийдің қаныққан ерітіндісінің 1 литр ... 200-300 г ... ... ... әдіс ... ... ... жеткілікті түрде таза өнім ретінде саналады (99% ... ... ... активтірілген көмірдің оны регенерациялау кездегі үлкен жоғалулары (5  -  15%), және ... ... ... қамтуы жатады[2]. Газдардың құрамында қышқыл компоненттері көп болған жағдайда ылғалды тазарту тәсілдері қолданылады. Бұндай әдістерде абсорбция принциптері қолданылады. Бұл ... аса ... ... ... күкіртсутек абсорбентпен сіңіріліп, тұрақсыз химиялық қосылыс түзілуіне негізделген. Кейін температураның жоғарылуымен бұл химиялық қосылыс ериді. Соның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... деп ... Абсорбент ретінде моноэтаноламиннің сулы ерітіндісі қолданылады. Ерітіндідегі моноэтаноламиннің құрамы көлемнің 15%-нан аспайды, себебі одан жоғары концентрленген ... ... ... ... ... металдардың коррозия жылдамдығы арта түседі. Алюминий оксиді мен бокситтерден басқа катализатор ... ... ... ... ... процесі кезінде күкірттің үш модификациясы алынады: . Сұйық күкірт негізінен S8 түрінде келеді. ... ... ... ... ... ... саты реакция катализатор- алюминий оксиді үстінде  жүреді. Қондырғының сызбасы суретте 2 берілген. Ыстық газдар пеш-реактордан 1 қазан-утилизаторға 3 ... ... ... 450°С ... дейін салқындатылады, бұл күкірттің газды фазада болуын қамтамасыз етеді (күкірт буларының конденсациялау температурасы 300°С).  Содан кейін газды одан әрі ... ... ... 4 (340°С ... кем емес) жібереді және содан кейін газ қоспасы катализатор қабаты бар ...   5 ... ... мен ... қос ... әсерлесуіне төмендетілген температуралар қолайлы, яғни реакция экзотермиялық. Сондықтан процестің каталитикалық бөлімі екі сатыға (реакторлар 5, 8) ... ... 5 кіре ... температура шамамен 340ºС құрайды, ал реактор 8 алдындағы температура 265°С тең. Әрбір ... ... ... 40°С ... ... ... берілудің көлемдік жылдамдығы  -  850 сағ-1.  Ыстық газдар реактордан 5 кейін сулы экономайзерден 6 және саптамасы бар ... 7 ... ... ... әрі ... ... ... күкірттен ажыратылады. Күкірт скруббердің төменгі бөлімінен балқыма түрінде күкірт жинағышқа 10 ағып түседі. Скрубберден  7 шыққан газдар ... ... 4 ... дәл ... ... реакторға 8 және скрубберге 9 жіберіледі, бұдан сұйық күкірт жинағышқа 10 ағып түседі. Скрубберлердің екеуін де балқыған күкіртпен суартады. Бастапқы ... ... ... мөлшері 75 пен  90 пайыз шамаларында жатады, қалғаны көміртегінің қос тотығы мен көмірсутек іздері. Қышқыл ... ... ... ауа ... ... ... Күкіртті бөліп шығару шамамен 92 - 95 пайызды ... ... ... ... ... ... ие. ... көп бөлігін күкірт қышқылын өндіру мақсатында қолданады. Себебі күкірттің орнына күкіртсутекті қолдану үлкен ... ... ... 1  -  пеш  -  ... 2  -  ... 3  -  қазан-утилизатор; 4  -  қышқыл газды жылытқыш; 5, 8  -  ... бар ... 6  -  ... 7,9  -  ... 10  -  ... жинағыш; 11  -  тауарлы күкіртке арналған қойма.Сурет 1.2  -  Күкірт ... ... ... ... ... қондырғыларында сұйық күкіртті алады. Қуаттылығы кіші болатын жеке қондырғыларында күкіртті түйіршік түрінде алады (түйіршік ... ... ... ... ... ... ... 99,9%. ЖШС -дағы қуаттылығы 20 мың тонна жылына болатын ... ... іске қосу ...  Мемлекеттік қабылдау комиссиясымен эксплуатацияға 1979 жылдың 29 маусымда қабылданған. Қарсаныңда бірінші өнім  -  газды техникалық ... ... ... ... ... ... ... 1976 жылдың наурыз айында басталды. Кешеннің құрылысы ... ... 9 ... ... 39 ай жүргізілді. Кешен эксплуатацияға  деген бағамен қабылданды. Күкіртті ... ... екі ... ... моноэтаноламинді регенерациялау блогы және күкіртті алу блогы. 1978 жылы бірінші кезек құрамында моноэтаноламин блогының ... ... ... Оның екінші кезегін эксплуатацияға кейін 1983 жылы іске қосу кешенінің комплексімен КТ-1 қатар енгізді. 1979 жылы өздігінен іске қосу ... ... ... ... өндіріс қондырғысының бірінші кезегі іске қосылды. Оның екінші кезегі баяу кокстеудің іске қосу кешені комплексі құрамында 1986 жылы ... ... ... ... ... ... басқа қондырғылардың өнімдерінің сапасының жоғарлауымен тікелей байланыста болады. Мұнай зауытқа күкірт қоспаларың аз мөлшерлерінде (0,5% дейін) келеді, бірақ мұнай өнімі ... ... ... ... ... қондырғы болмаған жағдайда өндірілетін мотор отыны тазартылмаған күйде өтіп, күкірт пайдаланған газ құрамында оның қос ... ... ... ... отырған ауаға шығарылып отырар еді. Атмосфераның осындай ластануының салдары өте қауіпті болар еді. ЛК-6У кешеннен және басқа да ... ... ... ... күкірт сутекпен қаныққан моноэтаноламин ерітіндісі түседі. Оның регенирациялаудан кейін күкіртсутек газы түзіледі, ол өз ... ... ... ... ... қолданылады. Күкіртті алу процесі екі сатыге бөлінеді: термиялық және каталитикалық. Алынатын сұйық күкірт күкіртжолымен жерасты қоймаға түседі, ... ол ... ... 130оС ... ... ... оны сорғылар көмегімен ашық алаңға ағызып алады. Осында ол салқындатылып, қара қоңыр түстен ашық сары түске дейін ... ... ... ... ... химиялық және металлургиялық өндірісінде қолданыс тапты. Сіріңке, күкірт қышқылы, резеңке  -  бұл оның кейбір қолданыстары. Күкірттің негізгі ... ... және ... ... ... ... Олар Қазақстанда және шетелдерде орналасқан, шетелдерге күкірт теміржол вагондарында тасымалданады. ... ... ... жоба-сметалық іс-қағаздары зауыттың бас жобалаушымен  -   ...  -  және ... ... ... ... құрастырылды. Осылайша, моноэтаноламин ерітінді блогы бар болатын қондырғының жобасын Мәскеу қаласының институты , ал антикоррозиялық ... ...  -  ... Мәскеу институты  құрастырды.  Түтін шығатын мұржасының қондырғысының ... ...  ВНИИ  ... ... ... ... технологиялық құрылғы, электрожабдықтау жүйелерімен, темір кіріс жолдарымен және автокөлік жолдарымен, күкірт қоймасымен,  50  орынды асханамен, арнаулы жұмыс киімді ... орны бар ... ... №6 ... Күкірт өндіру қондырғысын эксплуатациялаудың өзіндік қиындықтары болады. Күкірт ... орта өте ... ... ... қондырғылар мен құбырлар жылдам коррозияға ұшырап, істен шығады.  Мұнда барлық құрылғы түйіндердің мен механизмдерің жөндеу жұмыстарын жүргізуін белгіленген ... мен ... ... ... ... ... Сондықтан да  зауыттағы толық жөндеу жұмыстары жыл бойы орындалып отырғанын ... ... 1.2.1 ... ... ... мұнайларды өндеу кезінде алынатын газдардың құрамында әрқашанда күкіртсутек пен басқа да күкірт құрамды қосылыстар болады. Ең көп ...  ... ауыр ... (мазут, вакуумды дистиляттар, гудрон) өңдеу қондырғылардың газдарында кездеседі. Белсенді күкірт құрамды ... ... ... ... кері ... ... ... және құбырлардың интенсивті коррозиясын тудырады. Сондықтан да ... ... ... ... бөлу үшін ... ... коміртсутек газдарын алдын ала тазалауға жібереді. Тазалаудың ылғалды әдістері қолданылады[28]. Бұндай әдістерде абсорбция ... ... Бұл ... аса ... болмайтын температураларда жүреді. Күкіртсутектің абсорбентпен сіңіріліп, тұрақсыз химиялық қосылыс түзілуіне негізделген. Кейін температураның жоғарылуымен бұл химиялық қосылыс ериді.  ... ... ... ... ... процесі десорбция деп аталынады. Абсорбент ретінде моноэтаноламиннің сулы ... ... ... моноэтаноламиннің құрамы көлемнің 15%-нан аспайды, себебі одан жоғары концентрленген ерітінділерді ... ... ... ... ... ... ... арта түседі. Күкіртсутектің моноэтаноламинмен әрекеттесу процесі сульфидтер мен дисульфидтер түзілуімен жүреді және келесі реакциялармен сипатталады:2CH2NH2CH2OH+H2S=(CH2NH3CH2OH)xS+Q(1.2)(CH2NH3CH2OH)xS+H2S=(CH2NH3CH3OH)HS+Q(1.3)Күкіртсутектің моноэтаноламин ерітіндімен сіңірілуі  ... ... мен ... бөлінуімен өтеді. Температураны 106-130[о] С дейін көтерген кезде, түзілген сульфидтер газтекті күкіртсутекке дейін ыдырап (десорбция), ал моноэтаноламин қайта циклге ... ...           ...           2CH2NH2CH2OH+H2S                     ... ... ... ... қиын ... ... түзілуі (аминнің тиосульфаты) болып табылады. Ол өз кезегінде газдың тазалау сапасын төмендетеді. Оттегі жүйеге тазартылған газбен, жаңа моноэтаноламин ... ... ... ерітіндідегі ауаның ыдырауымен келуі мүмкін2CH2NH2CH2OH+2H2S+2O2            ...           ... қиын ... ... ... ... ... мен моноэтаноламинді ыдырау процесін болдырмау үшін,  регенерацияланатын ерітіндінің бір ... ... ... және ... температурада терең тазартуға  жіберу қажет.  (CH2NH3CH3OH)S2O3+2NaOH=Na2S2O3+2(CH2NH2CH2OH)+2H2O      ... ... ... күкіртсутек күкіртті алу блогына жіберіледі. Элементарлы күкіртті алу ауадағы оттегінің күкіртсутекпен термокаталитикалық әсерлесуіне негізделген (Клаус ... ... екі ... ... ... және ... ... сатыда күкіртсутекті стехиометриялық мөлшердегі оттегімен жоғары температурада жандырады. Жандыру бөліміне келетін ауаның мөлшері дәлме-дәл өлшенуі тиіс, себебі ол ... ... ... ... ... мен ... ... тікелей байланысты болады. Күкіртсутек газдың жану температурасы 1000 - 1300оС дейін жетеді және күкіртсутек концентрациясына тәуелді ... ... ... ... концентрациясы азайған сайын реакционды пештегі температурасы да төмендейді). Күкіртсутектен элементарлы күкірттің өндірісі күкіртсутекті ауадағы оттегімен ... ...  ... ... ...  ...                                                                           ...                                              ...                                        ...                                            ... ... ... ... оның 60%  күкіртке дейін, 12% күкірт диоксидіне дейін, ал қалған ... ... ... ... ... ... түзілетін жылу су буын алуда қолданылады Күкірт алудың каталитикалық сатысы 220 - 300оС  температурада, катализатор ... ... ... ... ... ... тотығы атқарады. Катализатор үстінде күкіртсутек пен диоксид арасындағы ... ... ... ... алынады. 2H2S+SO2=3/6S6+2H2O+Q                                        ...                                        ... ... ... ... төмендеуі күкірттің шығымын жоғарлатады. Процесстің каталитикалық бөлімі екі сатыға бөлінген. Реакционды газдардағы күкірт мөлшерінің төмендеуі салдарынан, каталитикалық бөлімінің екінші ... ... ... ... ... ... мәнінде жүреді.Күкіртсутектің күкіртке дейінгі конверсия дәрежесі 94 - 97% дейін жетуі мүмкін. Шеткі газдардағы күкіртсутек пен ... ... ... ... дейін жануы тиіс, өйткені санитарлы нормалар бойынша күкірсутекті шығаруға тыйым салынған. Шеткі ... ... ... ... жандыру пештерінде орындалады. Қайта жандыру пештерінде өтетін реакциялар: 2H2S+3O2=2H2O+2SO2                                                                ...                                                                                 ... ... пен ... өнімнің мінездемесі Күкіртсутек газ: моноэтаноламин концентрациясы 10 - 15%, күкіртсутек құрамы 21,2 г/л аспау қажет, көмірсутек ... 1,5 мг/л ... ... ... мөлшері 10 г/л аспауы қажет. I саты жылытқыш-оттығының технологиялық газы: күкіртсутек құрамы 7,2% көл. аспауы қажет, күкіртті ангидрид құрамы 3,6% көл. ... ... II саты ... ... ... ... құрамы 7,2% көл. аспауы қажет, күкіртті ангидрид ... 3,6% көл. ... ... I саты ... кейінгі технологиялық газ: күкіртсутек құрамы 3,6% көл. аспауы қажет,  күкіртті ангидрид құрамы 1,8% көл. аспауы қажет. II саты ... ... ... газ: күкіртсутек құрамы 1,6% көл. аспауы қажет,  күкіртті ангидрид құрамы 0,8% көл. ... ... ... ... ... шығаберісіндегі түтін газдардың  үлестері 1,5% көл. аспауы қажет.  Қазандық су: тұздардың құрамы 1500 мкг/кг аспау ... ... су буы: ... ... 500 ... ... керек, рН мәні 6 - 9 pH құрайды. Қоректендіру су:  бойынша мөлдірлігі 40 см кем түспейді, жалпы ... 20 ... ... темір қосылыстардың құрамы 100 мкг/кг. аспайды, ерітілген оттегі құрамы  100 ... ... рН мәні 8,5 рН кем ... ... газ (күкірт диоксиді)  -  түссіз, өзіндік өткір иісі бар, химиялық өте активті, сумен әрекеттескен кезде қайта ... ... бөле ... ... ... қышқылын түзетін газ. Күкіртті газ өте қиын ... тек ... ... температураларда (шамамен 450оС) және катализаторлар қатысында. Күкірттің қалыпты жағдайлардағы тығыздығы 2070 кг/м3, балқу температурасы ... ... 50оС ... ... ... ... ... күкірт сары жеңіл қозғалмалы сұйықтық, оны  160оС ... ... ... ... ... қара-қоңыр массаға айналады. 190оС  температурадағы күкірттің тұтқырлығы 160оС  ... ... ... 9000 есе үлкен болады. Кейін тұтқырлықтың мәні кеми бастайды. Температура  300оС  ... ... ... ... түсі ... бола ... ... жеңіл қозғалмалы сұйыққа айналады. Жылыту кезіндегі күкірт қасиеттерінің өзгеруі оның ішкі ... ... ...  Температура 160оС  жоғарылай бастаған кезде күкірт атомдары өте ... ... ... саны миллионға жуық) түзіп, оның физикалық қасиеттерінің өзгеруіне әкеледі. Күкірттің ... ...  ... ... ... күкірт күшті теріс зарядты қабылдайды және қоршаған ортада электр өрісін тудырады. 1.2.3 Құрал-жабдықтардың сипаттамасы I және II саты конверторлары ... ... ... ... ... ... күкіртке айналуы үшін қажет. Конвертор тегіс түпті және дөңес қақпақты цилиндр тәріздес вертикалды аппарат болып табылады. ... ... ... ... ... бар. ...  -  1300 мм ... активті алюминий тотығынан және ұсақталған отқа берік екі қабаттан (әрқайсысының биіктігі 100 мм) ... ... ... 8 және 13 деп ... Техникалық мінездемесі:Р =0,5кг/см2, d =4500мм, Т =225-350оС, Н =6650мм, катализатор қабаты  -  ... ... ...  -  18м3. Күкіртсутек газды жылытатын ... 600 ... ... болып келеді және технологиялық сызба нұсқада 4 белгіленеді. Жылуалмастырғыштың негізгі жарамсыздығы  -  оның ... ... Бұл ... сөндіріліп тұрған жағдайда ажыратқыш қосылыстарды(фланец, тығын)  тығыздаумен жойылады. Герметикалық жағдайының бұзылуы туралы әрдайым жетекшіні (аға операторын, қондырғы бастығын) хабарландыру ... ... ... ... ... ... төмендейді және ағындар арасындағы қажетті жылуалмасуы жүрмейді. ... ... ... сулы тоңазытқыштардағы механикалық қоспалардың түзілуі (құбырдың бетін қақ басады)  ... ... ... ... ... судың температурасы 50°С және жоғары болған жағдайда жүреді. Күкірттің жерасты қоймасы  -  сызбадағы орны 18. Техникалық сипаттамасы: жылуалмасу беті  -  100м2 ... ... ... ... ... ... = 8000 мм, ені = ... =3000мм,көлемі =120м3, Т=140оС.Сұйық күкірт үшін сорғы АХПО45/54-А-Щ-К типті болып келеді. ... 16 ... ... ... ... ... 23-60 м3/сағ, арын  -  54м, электр қозғалтқыш ВАО-72-2, U = 380В, N = 30кВт, n = ... ...  -  ... ... ... ... типті. Сызбада 6. Техникалық сипаттамасы: буөнімділігі 10т/сағ, қаныққан бу қысымы  -  ... ... бу ...  -  151°С, ... судың температурасы  -  95°С, ауаның шығыны  -  7200нм3/сағ, күкіртсутек шығыны  -  ... L ... d ... ... Г-420. Күкіртсутек газды ауамен анықталған қатынастағы мөлшерде жандыру үшін қажет, бұнда бөлінетін жылу су буын алуда қолданылады. ... ... ... ... ... ... және құбырлы жылуалмастырғыштан тұрады. Жандыру камерасының артыңғы бөлігінде жұмыс және кезекші жандырғыштар орналасқан. ... ... ... қамтамасыздандырылған, бұл қысымның күрт өзгеруі салдарынан қақпанның қопарылысын ... үшін ... ... күрт ... ... бұрыс жандыру, жану тәртіптің бұзылуы, кәдеге жаратушы-қазандық құбырлардың бұзылуы салдарынан пайда болуы мүмкін. Сұйық ... бөлу үшін ... ... ... ... ... Штуцерлерге фланец көмегімен күкірт құбырлары жалғанады. Конденсатор-генератор қондырғының ең жауапкершілігі жоғары болатын түйін болып табылады, себебі жоғары температуралар ... ... ... ... ... ... екі ... қарастырылады  -  біріншісі жұмыс, ал ...  ... ... ... Температуралық тәртіптің дұрыс сақталмауын салдарынан  конденсатор-генератор істен шығуы мүмкін. Тәжірибе көрсеткендей конденсатор-генератор тозуының тағы бір себебі − ... ... ... ... ... ... ... табылады. Сызба нұсқадағы аппараттың белгіленуі 14. Техникалық сипаттамасы: бу өнімділігі 1,03т/сағ, ... бу ...  ... қаныққан бу температурасы 151оС, қоректенгіш судың температурасы 95оС, газ шығыны 10360нм3/сағ, түтінжандырғыш түтіктер саны = 1048 ... L= ... d ... ... технологиялық сызба нұсқадағы орналасуы 15. Технологиялық сипаттамасы: керамикалық сақиналар типті ... бар ... ... қапталған вертикалды аппарат. Сақиналар 25х25 және 50х50 биіктігі 100мм. Саптама көлемі 19,5м3. ... ... 130 - 150оС, Н ... Жыланшадағы температура 150-160оС, Рап = до 0,3кг/см2. I және II саты жылытқыш-оттығы. Сызбада 7, 11 деп белгіленеді. Техникалық ... ... ... жандыру оттығынан және араластыру камерадан тұрады, Dішкі =640мм, ... ... ... 155оС, ... газдың температурасы  245-270оС, L=4200мм, Dсыртқы =1220мм.Толық жандыру пеші сызбада ЖП-1. Техникалық сипаттамасы: ... ... ... бар ... ... ... =1296мм, шығыстағы температура  550-660оС, L = 6642мм, ... ... ... ... 273 ТКГ-1-16-М1 типті, сызбада 3 белгіленеді. Техникалық сипаттамасы: құбыр кеңістіктегі температурасы 200оС, L = ... ... ... ... ... ... сызбада 10 ретінде белгіленеді. Техникалық сипаттамалар: D = 2400мм, 6200мм, температура 20-120[о]С, атмосфералық қысым, V =25м[3].Қоректенгіш суға ... ... ... типті, сызба нұсқада 12 ретінде белгіленеді. Шойын материалынан жасалған. Техникалық сипаттамасы: өнімділігі  -  ... арын 105м, ... ... ... 380Вт, N=22кВт, n=2940айн/мин, орындалуы  -  жабық, үрлемелі. Күкірт қақпағы сызба нұсқадағы белгіленуі 20. ... ... D = 325мм, Н = ... Т -  ... газ ... технологиялық сызбада 1 деп белгіленеді, техникалық сипаттамасы: V=6,3м[3], D = 1400мм, Н = ... Т -  ... Р ... қондырғының негізгі бөлімдері болып табылады, олардың жұмыс күйлеріне байланысты барлық қондырғының қабілеттілігі анықталады. Құбырлардың ... ... ... ... герметикалықтың бұзылуы жатады. Осының салдарынан құбырлар металдарының біркелкілігі ... ... ... бос ... пайда болады. Құбыр металдарының бүлінуі есептеулерден алынған жұмыс температуралар мен ... ... ... күрт ... ... ... ... немесе эррозионды тозуынан, құбырлар жасалған металдар сапасының төмен болуынан, құбырларды жібітуінен болуы ... ... ... ... ... буларды бірден тез қосу салдарынан болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болдырмау үшін, буларды берер алдында дренажды тиектерді сол буөткізгіштің астынғы жағында ашады және буды баяу ... ... баяу ... үшін ... конденсатсыз будың толтырылуы деңгейіне байланысты дренажды жабады. 2. АРНАЙЫ БӨЛІМ2.1 Күкіртті өңдіру қоңдырғысының эффективтілігін жоғарлату жолдары Процестің термодинамикалық есептеулердің нәтижелері ... ... ... температурасын жоғарлатқан кезде күкірттің термиялық сатыдағы шығымы ... ... ... ... ... ... ... шикізатты қажетті температураға дейін жеткізу мақсатында жылуалмастырғышты ауыстыру қарастырылған. Бұл күкірттің жалпы шығымын 94,5% дейін жеткізеді, ал ауаның артық мөлшерінің ... α = 0,85 ... ... ... ... ... ... термодинамикалық шығымы 98,7% жетуі мүмкін. Жылуалмастырғыштағы жылыту аймағын ұлғайту арқылы ... ... ... ... Сонымен қатар, жылыту аймағын ұлғайтқан кезде газдардың өту уақыты да жоғарылайды, яғни  бұрын 1,4  -  1,8 с ... енді бұл ...  2,8  -  3,6с  тең. Бұл ... ... ... күкіртті түзу реакциялардың термиялық тәжірибелік нәтижелерге әкеледі. ... ... ... жоғарлауы қондырғының каталитикалық конверторлардағы жұмыс температураларын төмендетуге мүмкіншілік береді. Процестің каталитикалық сатысы. Рецикл.Процестің бірінші (термиялық) ... ... ... ... ... жылуды (90 - 95%) өткізу және элементарлы ... ... ... (60 - 70%) алу ... ... ... сатысының мақсаты газды фазаны небары төмен температураларда термодинамикалық тепе-теңдікке келтіру болып табылады.  Осы күйде күкірттің үлесі барынша төмен болады, оның ... ... және ... ... қол ... ... отырған жобада  әдісі бойынша күкіртсутек газдан күкіртті бөліп алу процесі ... ... ... ... 190ºС температурада өтеді.  Күкірт буларының шық нүктесі конвертор кіре берістегі реакционды газдарды конвертордан шығатын рециклмен ... ... ... ... ... ... газ ... температурасы 230ºС құрайды, ал қондырғы бойынша күкіртті шығару дәрежесі 98,5% жетеді. Процестің ... ... ... ... ... ... ... дезактивациясы бірнеше себептердің салдарынан туындайды: меншікті бетінің кішіреюінен және катализатордың кеуектіліктің төмендеуінен, фазалық құрамының өзгеруінен, ... ... ... ... ... ... Сульфатация дәрежесі температураға  және күкіртсутектің, күкірттің ди-, үшоксидтердің, оксидтердің концентрациясына  тәуелді. Катализатордың сульфатациясы күкірторганикалық қосылыстардың ... ... ... ... тоқтағыш әсері ең үлкен. Бұрын катализаторлардың регенерациясын 600⁰С және одан да жоғары температураларда көміртекті қалдықтарды жағу ... ... ... ... ... келіңсіз өзгерістерге ұшырайтыны анықталған. Соның үстіне катализатордың қасиеттері (сульфатация) одан әрі нашарлай түседі. Сондықтан катализаторды регенирациялаудың барынша ... ... ... ... ол  -  H2S:SO2 >2 қатынастағы газбен және жоғары температураларда өңдеу арқылы іске қосу. Бұл жағдайда десульфатация ... ... ... ...              ... ... ... күкіртті мұнайды мен газдарды өңдеудің ұлғаюынан кесекті күкіртті өңдіру көлемдері де сәйкесінше өседі. Бұл ... ... ... проблемаларға байланысты.Қазіргі кезге дейін мұнай мен газды өңдейтін Қазақстан зауыттары негізінен күкіртті кесек түрінде ... ... ... қондырғыда алынатын өнімді сұйық күкіртті құймаларда бөліп құю және оның өздігінен қатаю арқылы алады. Қатып қалған күкіртті кейін экскаваторлардың және ... ... ... ... ашық ... ... тиеп салады. Сонда жұмыс орындары күкірт шаңымен және ілеспе газдармен ластанады. Қолданылып отыратын кесекті күкіртті қаттап ... ... және ... әдісі оның сапасының төмендеуіне, яғни сорттың төмендеуіне әкеледі. Өнімнің сомалық ластануы және оның ... ... өнім ... 4 - 5% ... Бұл жағдайдан шығаратын ең ұтымды шешім  -  түйіршіктеу. Күкіртті түйіршіктеу экологиялық жағынан қолайлы және өнімнің ... ... әдіс ... табылады. Күкіртті түйіршіктеу мұнай өңдеу зауыттарындағы экологиялық жағынан ең маңызды шара ... ... ... ол ... сапасының сақталуына, қоршаған ортаға түсетін зиянды әсерлердің ... мен шаң ... ... ... ... ... түйіршіктеудің әдістері балқымалардың диспергирленуіне және одан кейін ауа ағынында тамшылардың кристалдануына негізделген[21]. Бұл әдістің кемшілігіне күрделі қаржы шығындары және кететін ... ... ... қосымша мен күрделі жүйені құрастыру болып табылады.  Күкіртті түйіршіктеудің сулы салқындату әдісі небары келешегі мол болып табылады(кесте 2.1). Себебі ол ... ... ... ... ... ... күкірт тарататын құрылғы арқылы болат конвейерге жартылайсфералық түйіршіктер түрінде түседі. Конвейерде салқындатылады және ... мен ... ... ... ... ... қаптарға буылып-түйіледі және тұтынушыларға жеткізіледі. Дайын түйіршіктелген күкірттің шыға берістегі температурасы  20ºС-дан аспайды.  Өнім экологиялық таза, ... ... ... ... ... ие. ... молекулярлы оттегімен тотықтырудың термодинамикасы мен кинетикасы. Күкірттің молекулярлы формалардың ішінен небары жақсы зерттелген: S2, S4, S6, S8, ... ... ... ... ... Жағдайларға байланысты күкірт бір формадан екіншіге ауыса алады. Температуралық шекарада 900 - 17000С ... ... тек қана бір ... ... тұрақты болады, ол  -  S2. Ал температуралық ...  30-9000 С ... жүйе өте ... ... ие, оның ішінде күкірттің барлық молекулярлық формалары кездесуі мүмкін. Олар өз кезегінде бір-бірімен термодинамикалық ... ... 2.1  -  ... ... ... өнімнің сапасы Көрсеткіштің аталуыМәніКүкірт, %99,999Ылғал, %0,005Күл, %0,001Қышқылдық0,002МышьякЖоқМеханикалық ластаушыларЖоқОрганикалық заттар, МЕСТ 127-76 ... ... ... ... ... мен ... қысымға тәуелді болады. Қысымның жоғарлауымен тепе-теңдік S8 түзілу жағына қарай ... ал ... ...   -  S2 жаққа ығыстырады. Температураның тым жоғары болған жағдайда екі атомды күкірттің атомдарға диссоциациясы байқала бастайды. Кең ... ... ... оттегімен элементарлы күкіртке (Sх) дейін парциалды тотықтыру реакциясы термодинамикалық ... ... ... Бұл ... ... ... түзілетін күкірттің формасына тәуелді болады.  Төменде көрсетілген 2.2 кестеде күкірттің әр түрлі формаларды түзуінің Гиббс энергиясының (∆G) өзгерісі ...  Әр ... ... ... ... ... ... реакциялардың жылулық эффектінің (∆H) мен Гиббс энергиясының (∆G) өзгеруі[25].Кесте 2.2  -  ... ... ... мен ... ... ... ... [0] СкДЖ/молькДЖ/мольS2S6S8S2S6S825157,28203,91208,33159,41190,61192,89125157,18203,53207,88160,13186,24187,82225157,13203,16207,47160,88181,96182,85325157,14202,82207,05161,63177,75177,97425157,20202,53206,71162,37173,60173,15525157,32202,30206,41163,10169,48168,382.2 Күкірт өндірісінің технологиялық схеманың сипаттамасыКүкіртті алу ... ... үш ... ... құрайды, біреуі  -  термиялық, екеуі  -  каталитикалық сатылар. Термилық саты қазан-утилизатор жұмысына ... ... ... ... резервті).Каталитикалық сатылар (7), (11) позициядағы оттықтарда, (8), (13) позициядағы конверторларда, 6 позициядағы ... ... ... алу ... күкіртсутекті газ МЭА регенирациялау блогынан жылытқыш (4) арқылы өтіп, ... ... ... ... ... мен ... конденсациялауын болдырмау үшін). Жылытқыштардағы жылытқыш агент ретінде 4 ... газ ... булы ... ... ... (4) ... ... газ қазан оттықтарына (6) Н2S-тің жалпы мөлшерінен  89 пайыздық көлемінде және ауамен стехиометриялық қатынаста (1:2 ... 1:3) ... ... бастап 1300°С дейін оның тотығуы жүреді.Жағуға арналған ауаны ауа үрлегіштермен жібереді. Қазан-утилизатордағы құбырлар ... ... ... жағу ... салқындатылып, өзінің жылуын суға береді, сонда қазан ішінде 4 атм. қысымды қаныққан бу ... ... бу ... ... ... оның ...  -  10тн/сағ.Түзілетін күкірт конденсацияланып (шық нүктесі  -  180°С) және ... мен ... ... ... ... ... шығарылады, содан кейін күкірт құбырлары арқылы күкірттің жырасты қоймасына ... ... ... ... ... жыланшалардың ішінде 4 атм. қысымды бу болады, ол күкіртті балқыған түрде ұстау үшін қажетті болады. Күкірттің балқу температурасы  -  ... ... ... ... ашық ... да бар, бұнда күкірт жайылады және қатады. Күкірт диоксиді құрамды технологиялық газды, су буларын, S-ҚУ-1/1,2 позициядан 140 пен 160°С ... ... ... күкіртсутекті  I саты жылытқыш-оттығына (7) жібереді. Жылытқыш-оттығының жандыру камерасына күкіртсутекті газ ... ... ... ... 6 ... ... және стехиометриялық мөлшерде ауа беріледі. Жылытқыш-оттығынан 250 пен 270°С ... ... газ ...  I саты ... (8) ... Конвертордың ішінде газ үстінен асына катализатор қабаты арқылы өтеді. Катализатор үстінде жанбаған күкіртсутек пен ... ... ... ... ... ... күкірт және жылу бөлінеді[26].Конверсия нәтижесінде технологиялық газдың температурасы өседі, S-Р-1 позицияның кірер және шығар берісіндегі температуралар айырмашылығы       40 - 120°С ... ... ... ... газ S-Р-1 ... 320 - 420°С ... конденсатор-генераторға (14) түседі, мұнда құбырлар арқылы өтіп салқындатылады. Конденсацияланған күкірт күкірт қақпасы арқылы өтіп, күкірт қоймасына (18) келеді. Буландырғыш ... ... бу ... ... ... Қазанның бу өнімділігі 1 тн/сағ.Конденсатор-генератордан (4) кейін технологиялық газ  II саты ... (11) ... II саты ... ... ... күкіртсутектің жалпы мөлшерінен бес пайызы көлемде күкіртсутек пен ауа стехиометриялық ... ... ... 230 - 250°С  температураға дейін жылытылған технологиялық газ ...  II ... ... S-К-2 ... Бұнда да I саты конверторында жүретін реакция күкірт пен жыру ... ... ... соң ... газ конденсатор-генераторға (4), сонда газдың салқындатылуы, күкірттің түзілуі мен будың бөлінуі жүреді. ... ... ... газ ... ... ... ... қарай Рашиг сақиналардан тұратын саптама қабаты арқылы өткізіп күкірт тамшылардан тазартылады.  Саптама қабатының биіктігі 1,3 - 1,4м ... ... ... ... ... ... содан күкірт құбыры арқылы  (18) позициядағы күкірт қоймасына түседі. Күкіртті ... үшін ... ... ... оған 4 атм ... бу жіберіледі. Технологиялық газ күкіртұстағыштан кейін 125 - 140°С  температурада толық жандыру пешіне (17) түседі. ... ... ... ... ... ... үшін жандырылады. S-П-3 позициядан "құйрық газдар" түтін шығарылатын құбырға жеткізіледі және сонында атмосфераға ...  ... ... сорғы (16) көмегімен жиналатын күкірт оның ашық қоймасына тасымалданады. Сонымен қатар өздігінен ағу қондырғысы ... ... ... ... ... ... ... жиналып, теміржол вагондарына енгізілед. Барлық күкіртқұбырлар булы жылытумен қапталған. ... алу ... ... ... ... ... ... мүмкін, осындай жағдайда технологиялық тізбектің орындары өзгерістерге ұшырамайды. Ол үшін конденсатор-генератор S-КГ-3 екі сатыде жұмыс істеу үшін қайта жинастырылады, ... және ... ... ... ... ... ... газ күкіртті алу блогына зауыттың отындық сақинасынан 66/14 жолы арқылы сепараторға С-1 жіберіледі, кейін қаныққан МЭА ... ... ... ... ... ... шыққан күкіртсутекті мен көміртекті газды алып барып, отындық ... ... ... өтіп, қазандарға түседі. Қазан-оттықтарын мен жылытқыш-оттықтарын жандыру. Күкіртті алу блогының қазандарды мен ... ... үшін ... ... сызба нұсқасы қолданылады. Онда жалынның сөнетіндігін қадағалайтын құрылғы орнатылады. Қазан отығын жандыру кезінде, отындық газ жолында ... ... ... және ... үшін ауа ...  Батырманың басуымен кесіп тастаушы қақпан іске ... ... газ ... ... ... қақпан отындық газды жанғышқа жібереді, онда батырма басылып тұрған кезде электр тогы өтеді. Жанғыштағы жалын қалыпты ... ... ... ... ... ... ... үшін МЭА блогынан келетін булы конденсат немесе зауыт жүйедегі химиялық тазартылған су қолданылады. Булы ... ... ... ... су ... судың жинағышына түседі, одан сорғылар көмегімен үздіксіз түрде қазандарға, конденсатор-генераторларға, ал қыс мерзімінде күкірт алу қондырғының бөлмелерін, шкафтарды, ... ... ... ... жүйесінен қайтарылған конденсат булы конденсат жинағышқа түседі. Жылумен қамтамасыз ететін жүйе ... ... ... ... булы конденсаттың сапасы өзгермей қалыпты болады. Қазандардың сорғылары істен шығып қалған жағдайда химиялық тазартылған сумен қоректендірудің басқа жолы ... ... ... қазандардағы будың қысымы төмендейді 3 - 3,2кгс/см2, су қоректенгіш сорғылардың коллекторына түседі. Өндірілетін будың сапасын жақсарлату үшін қазандарды ... және ... ... ... ... ... Олар қазаңнан үздіксіз немесе периодты түрде шламдар мен тұздардан тазарту үшін қолданылады. Үрлемелі су тоңазытқышта (5) салқындатылады, температурасы 80°С  ... және ... ... ... ... ... Үздіксіз үрлегіштің минималды шығыны  -   0,2м3/сағ әрбір қазаннан.Күкірт блогынан келетін булы ... МЭА ... булы ... ... ... одан ... ... зауыттық жүйеге келеді. Күкіртті алу қондырғысында азотты күкіртті алу блогын іске қосқан жағдайда қолданылады, ол қалыпты технологиялық режимде жұмыс ... ... ... тұрақтандыру үшін қажет. Бу құбырлар мен күкірт құбырлар жүйесін жылытқаннан кейін, ауа үрлегіштер және ... ... ... кейін, барабандарды қоректендіргіш сумен толтырғаннан кейін, қазан футеровкаларын, жылытқыш-оттықтарын, толық жандыру пештерін және ... ... ... (катализаторды) құрғатып жылыта бастайды. Құрғату және жылыту отындық газда жүргізеді, ол қондырғыға зауыттың отындық газ жүйесінен беріледі. Газды конденсаттың және ... ... ... қондырғы пештерінің жандырғыштарына мен форсункаларына түспегені үшін сепараторлар ... ... ... жағында торлы шашыратқыш орнатылады. Газбен келетін конденсат аппараттың төменгі жағында жиналады. Конденсат сепаратордың төменгі ... ... ... ... ... ... яғни газды конденсат апаттық газ түйінге жіберіледі. Газ аппараттың үстінгі жағындағы шашыратқыш арқылы өтіп, битумды алу қондырғысына жіберіледі. ... ... ... ... ... әрекеттерді орындау тиіс:- аппараттың, құбырлардың, арматуралардың, бақылау-өлшегіш құрылғылардың сыртқы тексеруін жасау, яғни жарамдығын мен жүйенің герметикалығын тексеру; - ... ... ... төменгі бөлігінің жылытқыш серігін іске қосу; - деңгей мен қысым өлшегіш аспаптарын қосып, техникалық ... ... ... - ... мен ... ... ... отындық газды жіберу жолында бітеуіштерді қою. Бітеуді ... ... ... ... ... ... қоймайды;- азот сынамасын алу, оның құрамында жарылғыш қауіпті компоненттердің болмауына тексеру; - сепараторға ... ... ... схемасын құрастыру және газды кішкентай шығындарда беру. Аппараттағы қысымның тұрақтандырудан ... оның ... тағы бір рет ... ... - ... ... газды жіберер алдыңда, жолды атмосфераға дейін азотпен өткізу қажет, бұл құбырлардан ... мен ... ... ... үшін ...  ... ... жинағыштардағы байпастармен конденсат пен қоқыстардың шығарылуы тоқтамағанша жүргізеді; - барлық отындық жолдың жарамдығын тексеру және ... бар ... ... ... ... ... ... жеткізу; - отындық газды бітеулерге дейін қабылдау, қондырғының герметикалығын тексеру;- отындық газдың жылытқышын іске қосу және оған буды ... булы ... ... жандыруды бастамас бұрын бүкіл күкіртті алу блогын алдымен азотпен, кейін ауамен 20 - 30 ... ... ... тиіс. Жарылғыш қауіпті концентрацияларын газоанализатор көмегімен байқау.2.3 Жабдықтардың жұмыс істеу принципі мен ... ... ... ... принципі мен құрылысы. Олар каталитикалық реакцияларды жүргізуге арналған. Клаус процесінің термиялық сатысынан шыққан техникалық газды (күкіртті газ, күкірткөміртек, көміртектің күкірттотығы, ... ... ... ... ... ... айналдыру, яғни күкіртсутектің конверсия дәрежесін жоғарлату үшін қолданылады. Конверторлар 220  -  360ºС ... ... және ... ... 0,055 МПа ... ... есептелген. Олар көміртекті болаттардан Ст3 спб, Ст20 спб, ... ... мен ... жасалынған. Габаритті өлшемдер: диаметр  -  34 м, биіктік  -  48,5 м. Ішкі бөлімі тіреуіш ... ... ... ... ... ... ... орналасқан. Катализатор қабатындағы температураны бағалау үшін үш термопара қолданылады. Бұл керек кезінде температураның өздігінен тым жоғарлауының алдын алу мақсатында қолданылады. ... ... ... А ... ал шығарылуы құбырша Б арқылы жүзеге асырылады. Конверторлар екі люкпен жабдықталған: Е- бақылау үшін және ... ... ... Ж  -  ... ... ... үшін.Түйіршіктеу мұнарасының жұмыс істеу принципі мен құрылысы.Сызбада күкіртті түйіршіктеудің жаңартылған нұсқасы көрсетілген.  Қондырғы қуыс түйіршіктеу мұнара ... ... оның ... ... ... ... диспергатор орналасқан. Сұйық күкірт тамшылардың түсу аймағынан олардың толық кристалдану ... ... ... ... ... сулы ... ... Бұл форсункалар күкірт ағынына бағытталған. Түйіршіктеу мұнараның төменгі жағында ылғалдыру форсункалар орналасқан. ... ... ... ... ... ... 35oС ... су салқындату форсункаларға беріледі.  Содан кейін қондырғыға ... ... ... ... күкіртті сумен салқындату салдарынан диспергатордың үстінде түзілген газауа қоспасы және түйіршіктеу мұнарадағы будың артық ... ... ... ... ... ... шығатын сүйық күкірттің тамшылары түйіршіктеу қондырғысының корпусында ерікті құлау кезінде салқындату форсункалар тудыратын салқындату аймағын өтіп, қату арқылы түйіршіктерді ... ... ... ... ... болуының алдын алу үшін ылғалдандыру форсункалары іске қосылады. Түйіршіктердің ылғалдылығы 2  -  3% ... ... ... ... ... ... ... төменгі жағындағы тарылған бөлігінің саңылауынан өту арқылы дайын өнім қоймасына тұседі. Сонымен, салқындату форсункалармен суды шашырату арқылы күкірт тамшылардың салқындау мен ... ... ... Бұл жағдайда түйіршіктеу процесінен түзілетін күкірт шаңы диспергатордың үстінгі бөлігіндегі будың артық мөлшерімен және газауалы ... ... ... ... ... утилизацияға жіберіледі. Осының нәтижесінде түйіршіктеу қондырғысының үстіңгі ... ... ... ... тазартылады.   2.4 Технологиялық тәртіп нормалары Жылытқыштан кейін күкірт блогына ... ... ...  -  40 -  80°С. ... ... ... ... қысымы  -  0,3 -  0,5кгс/см2.Күкірт қоймасындағы ЖҚ-1 температура  -  120 -  ... ... ЖҚ-1 ... ... деңгейі  -  20 -  80°С.Күкірт блогына түсетін отындық газдың жылытқыштан ГЖ-1 кейінгі ...  -  40 -  ... ... ... алу блогына қысымы  -  0,3 -  0,5кгс/см2.Қазан-утилизатор ҚУ-1: оттығындағы температура  -  800-1280°С; орта ... ...  -  300 -  450°С; шыға ... ...  -  140 -  160°С; ауа шығыны  -  700 -  ... ... ...  -  350 -  ... оттығындағы қысым  -  0,4кгс/см2; атанақтағы деңгейі  -  20 -  ... I саты ЖО-1: ... ...  -  20 -  200°С; ауа ...  -  40 -  780°С.Конвертор I саты К-1: технологиялық газдың шыға берістегі температура -  250 -  270°С; ... ... ...  -  270 - 350°С; ... ... шыға ... ...  -  280 -  420°С.Жылытқыш-оттық II саты ЖО-2: күкіртсутек ...  -  180 -  160°С; ауа ...  -  36 -  ... II саты К-2: ... ... кіре ... температура  -  240-270°С; катализатор деңгейіндегі температура  -  ... ... ... шыға ... температура  -  280-400°С.Конденсатор-генератор I саты КГ-1: барабандағы ...  -  30-80%; ... шыға ... ...  -  ... ... бу ...  -  4,0кгс/см2.Конденсатор-генератор II саты S-КУ-3: газдың шыға берістегі температурасы  -  130-160°С; барабандағы будың қысымы  -  ... ... ...  -  ... ... КҰ-1: кіре ... ...  -  130-160°С; шыға берістегі температура  -  ... ... ... шыға ... ...  -  ... ... газ шығыны  -  20-160м3/сағ.Газ конденсатының деңгейі С-1 ішінде (отындық газ сепараторы)  -  ... газ ... С-1  -  ... ГЖ-1 ... отындық газдың температурасы -  20-40°С.Сорғылардан С-1 кейінгі қоректендіргіш судың температурасы  -  40-95°С.Факелдағы күкіртсутек шығыны  -  ... ... ... ...  -  ... ... азоттың қысымы  -  0-6кгс/см2.3. ЕСЕПТЕУ БӨЛІМ3.1 Негізгі ... ... ... балансыКонвертордың секундтық өнімділігін келесі формуламен (3.1) анықтаймыз,		(3.1)мұндағы М  -  қондырғының өнімділігі, тонн/жыл;-  жылдағы жұмыс күндерінің ... ... ... ... ... G =  = 0,88 кг/с.   Көлемдік өнімділігін формуламен (3.2) ...   -  ... ... ... үшін тығыздығын =1983 кг/м3 [6, б 101] тауып, формулаға қоямызV =   м³ / ... ... ... ... 94-97 ... ... болғандықтан, өнімділікті конверсияны ескере отырып формула (3.3) арқылы табамыз,		(3.3)мұндағы k  -  ... ... ... = 4,4 · 10-4 · 1,05 = 4,62 · 10-4  м3 ... жүйесіне түскен газдар мөлшерлерін келесі формуламен (3.4) анықтаймыз,                                         ... Xs  -  ... ... % ... .                                ... ... ... технологиялық газ компоненттерінің кіріс және шығыс мөлшерлерін 3.1 кестеден  аламыз.Кесте 3.1  -  Технологиялық газ компоненттердің құрамыКірісШығыскомпонентқұрамы, %компонентI ... ... %II ... ... ... ... массалық мөлшерін анықтаймыз. Түзілетін азот мөлшері формуламен  (3.5) ... ...  -  газ ... азот ... % ... ... су ... мөлшерін анықтаймыз,		(3.6)мұндағы  -   газдағы су буларының мөлшері, % (көл.) .Түсетін көмірқышқыл газдың мөлшерін формуламен (3.7) анықтаймыз(3.7)мұндағы  -  ... ... ... % ... ... ... ... мөлшері құралады, 			(3.8)мұндағы   -  күкірт диоксидінің құрамы, % (көл.) .Түсетін күкіртсутектің мөлшерін есептейміз,	                                                 ...  -  ... ... % (об.) ... ... I ... ... кеткен мөлшерін келесі формуламен (3.10) есептеп шығарамыз,				(3.10)мұндағы  -  I конвертордағы күкірт диоксидінің мөлшері, % (көл.) .Күкірт диоксидінің II ... ... ... ... анықтаймыз,			(3.11)мұндағы  -  II конвертордағы күкірт диоксидінің мөлшері, % (көл.) .I конвертордан ... ... ... ...   - I ... күкіртсутек мөлшері, % (көл.).II конвертордан кеткен күкіртсутек мөлшері,		(3.13)мұндағы  -  II ... ... ... % ... .I ... кейін түзілген күкірт мөлшерін есептейміз,		(3.14)мұндағы Xs  -  I конвертордағы күкірт мөлшері, % (көл.) .II ... ... ... ... ... Xs   - II конвертордағы күкірт ... % ... ... мәліметтерді кесте 3.2 толтырамыз Кесте 3.2  -  Қондырғының материалдық балансыКірісШығыскомпоненткомпонентI конвертордан кейін, II ... ... ... газ ...  газ77,577,5N246,88N246,8846,88Н2О21,3Н2О21,321,3СО20,93СО20,930,93SO22,79SO21,3950,62H2S5,58H2S2,791,24S4,1856,51Барлығы154,98Барлығы154,98154,98Сатылы конверторының материалдық балансы.Конверторда келесі күкіртсутек пен күкірт ангидрид арасындағы реакциялар ... ... H2S	          	     ... H2S                ... ... дәрежесін 55 56 пайыз аралығында қабылдаймыз.Реакциялар (3.17) және (3.18) ... ... ... ... ... ... (3.16) ... табамыз,          		                  ... Мк  -  ... ... ... ... ...  -  ... күкіртсутектің массалық арыны, кг/сағ;α  -  күкіртсутектің конверсия дәрежесі, бірлік.Бастапқы күкіртсутектің массалық арынын жұмыс қондырғының массалық шығынына теңестіреміз, яғни 771 ... ... ... ... ...  -  424 = ... реакциялар (3.17) және (3.18) бойынша SO2 әрекеттескен мөлшерікг/сағ.Әрекеттеспеген  SO2 ... ... 725  -  399 = ... (3.17) және (3.18) ... ... ... ... (3.17) және (3.18) бойынша түзілген судың мөлшерікг/сағ.Конвертор ... ... S6 және S8 ... кездеседі.S6 және S8 түріндегі күкірт буларының көлемін олардың парциалды қысымдар арасындағы қатынастар арқылы табамыз. Конвертордағы температура  294[0]С ... ... ... ... ... мәнге тең болады.(3.15) және (3.16) реакциялардан түзіліп шыққан  S6 түріндегі күкірт буларының көлемі=  S8 ... ... ... ... ... · 1,739 = ... күкірттің жалпы мөлшері599 + 61 = 660кг/сағ.Жылуалмастырғыштан конверторге баратын күкірт ... ... ... шыға ...  S6 ... ... ... көлемі құрайды1,85 + 17,2 = 19,05нм3/сағ.S8 түрінде3,92 + 29,9 = 33,82нм3/сағ.S6 және S8 түріндегі күкірт буларының ... ... ... ... 1,85 және 36,92 м3/сағ. Конвертор жағдайындағы S6 мен S8 күкірттің диссоциациясы кішкентай мәндерге ие, сондықтан есепке ... саты ... ... компоненттер мөлшері 3.3 кестеде  берілген. Кесте 3.3  -  1 саты ... ... ... ... ... ... шығатын газдарH2SSO2Н2OСО2N2Соның ішінде S:S6S83473269501033117660--6,35,917,261,8756,6411,99--2281141180521498-19,0533,827,33,64837,761,6647,930,611,08Барлығы 5503100,03124,87100,03.1.1 Екі сатылы конверторының материалдық балансы2 саты конверторды алдында қолданылған әдіспен есептейміз. Конверторда күкіртсутек пен ... ... ... ... ... ...  2H2S + SO2 = 3/6S6 + 2Н2O + 10770ккал/кг ·моль H2S           ... + SO2  = 3/8S8 + 2Н2O + ... ... H2S 	          ... ... ... 56,5 тең екенін аламыз, сонда (3.17) мен (3.18) ... ... ... ... мөлшері құрайды 386 · 0,565 = 218,1кг/сағ.Күкіртсутектің әрекеттеспеген мөлшері 386 - 218,1 = 167,9кг/сағ.Реакциялар (3.19) мен (3.20) бойынша ... ... ... мөлшері құрайды  .Әрекеттеспеген SO2 мөлшері құрайды 363  -  205 = ... (3.19) мен (3.20) ... ... судың мөлшері .Реакциялар (3.19) мен (3.20) бойынша түзілген күкірттің мөлшері құрайды .Конвертор жағдайларына байланысты күкірт S6 және S8 ... ... және S8 ... күкірт буларының көлемін олардың парциалды қысымдар арасындағы қатынастар ... ... ... ... 239[0]С болғанда, парциалды қысымдар қатынасы РS8/РS6=2,46 мәнге тең болады [7].Реакциялармен (3.19) және (3.20) ... S6 ... ... ... ... ... S8 түрінде  түзілген күкірттің мөлшері 307 кг/сағ= 0,574м[3]/сағ.Конвертордағы күкірттің жалпы мөлшері307 + 51 = ... ... ... күкірттің мөлшері 51 кг/сағ.Конверторден шыға берістегі күкірт буларының мөлшері S6 түріндегі 1,35 + 6,31= 7,66 ... ... + 0,574 = ... ... S6 мен S8 күкірттің диссоциациясы кішкентай мәндерге ие, сондықтан есепке алынбайды.2 саты конверторынан шығатын компоненттер мөлшері 3.4 ... ... ... 3.4  -  2 саты конверторынан ... ... ... ... ... шыққан газдарH2SSO2Н2O	СО2N2Соның ішінде S:S6S8167,91581151083280358--4,013,772,752,5878,38,6--111,954,5143,7552620-5,2613,923,721,814,781,8387,2-0,1750,46Барлығы41871003004,281003.1.2 Қондырғының жылулық балансыЖылулық баланстың құру мақсаты  -  ... ... ... жылу ... анықтау.Конверторға келетін жылудың жалпы мөлшерін теңдеумен анықтаймыз(3.21)мұндағы Qraз  -  газбен келетін жылу, Вт;Qр-ия  -  ... ... ... ... келетін жылуды анықтаймыз(3.22)мұндағы G  -  конвертордың секундтық өнімділігі, кг/с;Сгаз  -  газдың жылу сыйымдылығы, Дж/моль*К;t  -  ... кіре ... ... ... жылу ... ... С  -  компоненттің жылу сыйымдылығы, Дж/моль ∙ К;X  -  газдағы компонент құрамы,% ... ... ... жылу ... ... ... - - - ... жылу сыйымдылығын  Дж/кг · К  өлшем ... ... ... М  -  газдың моллекулярлық массасы, Дж/моль · К.Газдың ... ... ... М  -  ... ... ... кг/кмоль.Газдардың келесі молекулярлық массаларын аламыз: -;- ;- ;- ;- .=27,41Дж/моль·К..(3.26).3.1.3 Бір ... ... ... ... (3.19) мен (3.20) бойынша түзілетін жылудың мөлшері құрайды Жылулық жоғалулар 10 пайыз болатынын ескере отырып, конверторден гадармен шығарылатын жылу мөлшері тең ... · (356000 + 89300) = 403000 ... ... ... жылу ... ... тең ... шыға берістегі газдардың температуралары құрайды .мұндағы 0,348ккал/мм[30]С  -  294[0]С температурадағы газдардың жылу сыйымдылығы.Күкірт ... ... ... ... оның ... ... қысымдағы конденсациялау температурасы тең  229[0]С.3.1.4 Екі сатылы конвертордың жылулық балансы.(3.17) мен (3.18) ... ... ... ... мөлшері Жылулық жоғалулар 10 пайыз болатынын ескере отырып, конверторден гадармен шығарылатын жылу мөлшері 0,9 · (332000 + 39220) = 334000 ... 0,9  -  ... ... ... ...  -  жылу ... ... берілетін жылу мөлшері Конверторден шыға берістегі газдардың температурасы .мұндағы 0,339 ккал/нм[3]∙[0]С  - 239[0]С ... ... жылу ... буларының қысымдары тең .Күкірт буларының берілген қысымдағы конденсациялау температурасы 209[0]С тең болады.3.2. ... ... ... ... 3.2.1 Бір ... конвертордың конструкциялық есептеулер.1 саты конверторының міндеті  -  күкіртсутектің катализатор қабатында күкіртке дейін ... ... ... вертикалды катализатор қабаты бар цилиндрлі аппаратты белгілейді.Катализатор ретінде қолданылады  -  гидраргинтті құрылымды боксит. Тәжірибелік ... ... ... көлемдік жылдамдық шамамен 200 - 300нм3/сағ газдың 1м3 катализаторға құрады. Көлемдік жылдамдықты 270 нм3/сағ аламыз, сонда катализатор көлемі құрайды ... 7710 ...  -  ... кіре ... ... мөлшері.Конвертордың жалпы қимасындағы газдың сызықтық жылдамдықты тәжірибелік ... ... 0,10 ...  ... ... ... ... газының көлемі құрайды 7710∙(273+255)273∙1,3=11470м3/сағ.мұндағы 255[0]С  -  конверторге кіре берісіндегі газдың температурасы; 1,3 атм  -  ... ... ... ... ... ... ішкі диаметрі құрайдыР=.Конвертордың ішкі диаметрін 6550 мм тең және көлденең қимасының ауданын 33,8 м2 деп ...  ... ... ... анықтаймыз Н= м.Катализатор деңгейінің биіктігін 1,3 м деп аламыз, сонда конвертор көлемі болады  33,8 · 1,3 = ...  Екі ... ... мен ... 1 саты конверторына дәл ұқсайды. Газдың берілуінің көлемдік жылдамдықты 280 нм3/сағ газдың 1м2 катализаторға деп аламыз.  Катализатор көлемі ... ... 7710 ...  -  конверторге кірер берісіндегі газдар мөлшері Конвертордың бос қимасындағы газдың сызықтық жылдамдықты тәжірибелік мәндер бойынша алғанда 0,10 ... деп ... ... ... ... ... ... 235[0]С  -   газдың конверторге кірер берісіндегі ... 1,2 атм  -  ... ... нм3/сағ  -  конверторге кірер берісіндегі газдың мөлшері.Конвертордың ... ... ... ... ... ішкі ... құрайды D=.Конвертордың ішкі диаметрін 5450 мм және көлденең қимасының ауданын 32 м[2] деп ... ... ... ... құрайды Н= м.Катализатор қабатының биіктігін 1,3 м деп ... ... ... ... ... 33,8 · 1,3 = ... ... жабдықтауды есептеу мен таңдауҚосымша аппараттың технологиялық міндеттеріне және жылутасымалдағыш ағындарының физикалық қасиеттеріне ... TQ ... ... жылулық жүктеме теңдеуін құрастырамыз. Qсуық қоспа= cқоспа ∙ g (tсоңғы  -  ...                             ... ... қоспа  -  суық қоспаның жылу жүктемесі, Вт;cқоспа  -  қоспаның меншікті жылусыйымдығы,  ...  -  ... ... ºС;tбастапқы  -  бастапқы температура, ºС;Qсуық қоспа=1,24·43,17·(240-110)=6959 Вт.Qыстық бу = g ∙ ...                                                        ... ... бу  -  ... ... жылу ... Вт;g  -  су шығымы, кг/с;rконд  -  ... ... ... кДж/кг;∆t = tсоңғы  -  tбастапқы                                             ... ∆t  -  ... ... ... (3.29) ... ∆t анықтаймыз∆t = 260-110 =150ºСЖылу жүктемесінің теңдеуін ... оның ... ... 3.1  -  Жылу ... ... жылу ... табамыз,                ... х  -  ... газ ... ... ...  -  ерітіндідегі су мен метил спиртінің меншікті жылу сыйымдылықтары,Дж/(кг∙K)Теңдеу (3.30) қолданып, қоспаның жылу ... ... = ... Дж/кг∙ºСТеңдеу (3.27) қолданып, жылу жүктемесін анықтаймызQсуық қоспа=Дж/кг∙ºССу шығымын (3.1) жылу балансының теңдеуінен анықтаймызQсуық бу = ... бу =rсу буы= 2260 ... [4, б. ... ... буы ,                                                    ... rсу буы   -  су буының ... ... ... (3.28) ... су ... ... 0,25 кг/с.Жылу алмасу бетінің максималді мәнің жобалап анықтаймыз: кесте 2,3 [6, б. 147]  әр ... ... жылу беру ... ... ... ... ... еріксіз қозғалысы кезінде  К= (300  -  800) Вт/м2 ·К;- ... ... ... кезінде  К= (230 - 460) Вт/ м2·К.Жылу беру коэффициентінің мәнің  -  600 Вт/ м2·К деп ... ток ... жылу ... ... ... ... max=150                      ... температураны мына формуламен анықтаймыз,                                    ... ∆tmax  -  ... ... ...  - ... ... ºС;∆tорт  - ∆t-ның орташа мәні, ºС.Формула (3.32) қолданып,  ∆tорт табамыз:                                  Жылу ... ... ... (3.33) ... анықтаймыз,                                                (3.33)                             ... ... ... ... ... ... аппараттың өлшемдерін [6, б. 159].Жылу алмасу бетінің ауданына 12 м2 шарттарына сәйкес болатын қаптама құбырлы екі жүрісті аппараттың келесідей ... ... ... 3.5  -  ... ...  мм2000 ... мм1710-3 м23,610-2м2Су агрессивсіз болғандықтан, оны құбыраралық кеңістікке, ал ... газ ... ... оны құбырлы кеңістікке жібереміз.Жылу тасымалдағыштың көлемдік шығынын анықтаймыз ,                                                                     (3.34),                                         ... ... Vсу буы   -  ... және су буының көлемдік шығыны, м3/с;F  -  бастапқы қоспаның массалық шығыны, кг/с; F = 2,39 кг/с;ρқоспа, ρ су буы  -  ... және су ... ... ... = ... ρ су буы = 0,597 ... [3, б. 159]Қоспаның тығыздығын келесі формула арқылы есептеп аламызρқоспа= ωмс ρм с + ωсу ρсу,                                       ... ρсу,  ρм с   - су және ... ... 100ºС ... тығыздықтары, кг/м; t = 100ºС, ρсу =1000 кг/м3; ρм с=714 кг/м3; [3, б. 159]ωсу, ωм с   -  су мен ... ... ... ... (3.36) ... ... тығыздығын есептеймізρқоспа = 0,37∙714 + 0,63∙1000 = 894 кг/м3 .Теңдеу (3.34), (3.35) қолданып, жылу ... ... ... табамызЖылу тасымалдағыш ағынының сызықтық жылдамдығын анықтаймыз(3.37)(3.38)мұндағы  ωқоспа,  ωсу буы  -  қоспа мен су ... ... ... м/с; , -  ... және ... ... қоршау аудандары, м2; [3]Теңдеу (3.37), (3.38) қолданып, қоспа мен су буы ағынының сызықтық жылдамдығын есептеймізҚұбырлар саның табамызn =  Vcy ... буы,                                         ... (3.39) ... ... ... ... = 0,5230.785∙0.000256∙30,8 =64.Жобалы есептеуге жүгініп жылу алмастырғыш аппараттың нақты есептеуін орындаймыз. Жылу алмастырғыш ... ... ... ... ... (3.40) формуламен анықтаймыз,                                               ... ... ... үшін ... ...        ...                                    (3.41),                                   ... Reкоспа, Reсу буы   -  коспа мен су буының Рейнольдс мәндері;μкоспа, μсу буы  -  ... мен су буы ...    ... ... Па; μсу буы = 11,7 ∙10-6 Па; ... ... ... коэффициентін (3.43) формуламен табамыз μкоспа = μм с ∙ xf м с + μсу ∙ xfсу,                                  ... μм с, μсу  -  ... ... мен су ... ... ... =0,284 ∙10-2 Па;μм с = 0,24 ∙10-2 Па;μкоспа = 0,24 ... +0.284 ∙10-2 ∙ 0,63 = 0,27 ∙ 10-2 ... (43), (44) ... ... ... ... жылжу тәртібі ламинарлыСу буының жылжу тәртібі дамыған турбулентті.Прандтль критерийін табамыз,                                       (3.45),                                      ... ... Prсу буы  -   ... мен су ... Прандтль мәндері;λкоспа, λсу буы, λм с, λсу  -  ... су буы, ... ... және ... жылу ... Вт/ м∙К;  λсу = 0,52 Вт/ м∙К; λм с = 0,182 Вт/ м∙К; λсу буы = ... Вт/ м∙К; [4, б. ... қоспаның λкоспа жылу өткізгіштігін  (3.47) формуламен табамызλкоспа = λм с ∙ xf м с + λсу ∙ xfсу,                                ... = 0,182 ∙ 0,37 + 0,52 ∙ 0,63 = 0,39. ... (3.46), (3.47) ... ... ... табамызРейнольдс мәні мен жылу тасымалдағыш ағатын канал сипаттамасына қарай Нуссельт критерийін есептеу формуласын таңдайды. Егер Рейнольдс ... мәні ... кіші ... ... ... (3.48) ... табады.,                                   ... ... ... аралық кеңістікте жылжыған кезде көлденең бөлгіштер болмаған кезде Нуссельт критерийі [9] формуламен анықталады ,                           ... ... Nuсу буы  -  ... және су ... Нуссельт критерийінің мәндеріФормула (3.50), (3.51) арқылы жылу беру коэффициентін анықтаймыз ,                                     (3.50),                                      ... ... αсу буы  -  ... және су ... жылу ... ... Вт/;Вт/ м2 ·К,Вт/ м2 ·К.Жылу беру коэффициентінің мәнің (3.53) формуламен анықтаймыз δболат=2 мм; ... Вт/ м ·К ; [3, б. 28],                                        ... ... беру ... ... ... (3.35) формула арқылы табамыз м2.Жобалауға жалпы көлемі 220 м2 ... ... ... ... 3.6) ... [2, б ... 3.6  -  Жылытқыш сипаттамаларыDlnzdішкі800  мм6000 мм4651252 ммШтуцерлерді есептеу және ... ... (3.53) ... ... ,                                                 ... ... ... кіретін қоспалар шегі 15-тен 60 м/с-ке дейін, судікі 1,5-нан 3 м/с-ке дейін және шығатын ... шегі ... 3 ... ... [6, б. 26]* ...  -  25) м/с, ... Wкк =56,4 м/с; * ...  -  3) м/с, аламыз Wкк =3 м/с; * Wшк=(1,5  -  3) м/с, аламыз Wкк =0,2 м/с. ... ... үшін ... ... диаметрін анықтаймызҚоспаның шығуы үшін арналған штуцердің диаметрі Судың кіруіне арналған ... ... 0,08 м деп ... 4. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК ЕРЕЖЕЛЕРІҚР еңбек туралы заңнамаға сәйкес қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... өзбетімен жұмысты орындай алмайды.  Химиялық және мұнайхимиялық өндірістердің жұмыскерлері өндірістің сипатына мен сол ... ... ... және ... ... ... жұмыс өтілім мерзіміне тәуелсіз жұмысқа орналасу кезінде жұмысты орындаудың қауіпсіз әдістері бойынша нұсқамаларды және оқыту сабақтарды өтуге шарт. Жұмысқа ... ... ... ... ... ... өту ... нұсқамалық жалпы сұрақтарды қарастырады: еңбек туралы заңнаманың негізгі қағидаларын, өндірістің ішіндегі еңбек тәртіптердің ережелерін, жұмыскерлерді транспортты құралдарымен тасымалдау ережелерін, жүк ... ... ... ... ... ... ... өрт қауіпсіздігі талаптарын және т.б. Кіріспе және жұмыс орнындағы алғашқы нұсқама ұйымның өндiрiстiк құрылымдық ... ... ... олардың міндеттерін атқарушылары жүргізуге тиіс[8].  Жұмыс орындағы қауіпсіздік ережелеріне жатады: жұмыскердің жұмыс орынды дайындау ... ... және ... ... мен ... ... танысу, жұмысты орындаудың қауіпсіз әдістерін мен мүмкін болатын қауіптерді көрсету. Жұмыскерлердің небары жоғары дәрежеде жұмысты орындаудың қауіпсіз әдістерін және ... ... ... ... қабылдау үшін кем дегенде жылына бір рет периодты нұсқамаларды ... ... Жаңа ... ... мен жаңа ... ... ... кезде жұмыскерлерге кезектен тыс нұсқамалар жүргізілуі тиіс. Сонымен қатар, ... тыс ... ... ... мен апаттық оқиға болған жағдайда орындалады. Еңбек ... ... ... өндірістік құрылғыларға, олардың орналастырудың, сонымен қатар, құбырлар мен коммуникация құралдарға, ... ... мен ... ... ... техникалық қорғау құралдарына және т.б. қауіпсіздік талаптармен қамтамасыз ету ... 4.1 ... және зиян ... ... газ қауіпті орындар болып табылады:- дизельді фракцияны гидротазартудың реакторлы блогы; - құбырлы ... ... ... ... ... ... және ... жерасты жамау, құдық.ЖШС  өнеркәсіпте күкіртті өндіру ... ... іске ... Ауыр фракцияларды өңдеу кезінде алынатын газдар екі ... ...  -  бір ... және екі ... ... ерітіндісін регенерациялау және күкіртті алу қондырғыда моноэтаноламиннің сулы ерітіндісі мен ... ... ... қондырғы жарылыс және өрт қауіпті болып табылады, жарылыс қауіпі бойынша класс  -   В-1г, ... ... ... ... ... шығарылуы мүмкін, сонымен токсикалық және жарылыс қауіпті концентрация қалыптасады. МЭА регенерациялау мен күкіртті алу ... ... ... ... * ... және ... ... температура; * қазан-утилизаторлардың оттығында, жылытқыштарда және әбден жандыру пештегі ашық ... * ... ... ... көмірсутектердің, балқыған күкірттің, моноэтанроламиннің болуы; * биіктікте орналасқан аппараттарды және ... ... ... ... * электр жүйелердегі жоғары кернеудің болуы; * құрылғылардың айналмалы бөлшектердің болуы. Күкіртті қосылыстардың көбі жоғары токсикалығымен ерекшелінеді. Сондықтан олардың ... ... ... ... ... ... ... негізгі көзі қондырғыда қолданылатын өнімдер болып табылады[33].  Күкіртсутек  -  өзіне тән жағымсыз иісі бар түссіз газ, ол өте ... ... ... бір ... ... ... ... сезіледі. Үлкен концентрацияларда күкіртсутектің иісі сезілмейді, себебі газ иіс сезу мүшелердің семдіреді, бұл өз ... ... ... одан әрі ... Күкіртсутекпен, күкіртті қосылыстармен және көмірсутектермен қаныққан реагенттер ерекше қауіпті. Инертті газ  -  99 ... ... ... ... ... тек оның ішінлдегі қоспалардан туындайды, мысалы  -  ... ... мен ... Көміртектің оксиді  -  әлсіз иісі болатын түссіз газ, активтірілген көмірмен әбден сіңірілмейді, ... ... ... ... оксидін ұстап қалатын арнайы қорап болады. 4.2 Технологиялық процесті жарылыс өрт қауіптілік бойынша сипаттау, қондырғыдағы ең қауіпті орындарАпаттық ... және ... ... ... ... себептер болып табылады: * технологиялық режимнің бұзылуы; * аппараттардың және құбырлардың ... және ... ... ... ... сақтандырғыш клапандардың жарамсыздығы;* қондырғының ғимараттардың және территориясының газдылығы;* айналымдағы суды, су ... МЭА ... ... жіберуді тоқтату, электрэнргиясын сөндіру;* бақылау өлшеу құралдар және автоматтандыру аспаптардың жарамсыздығы;* ... ... ... ... ... ... қазандардың оттықтарына газ конденсатының түсуі;* қызмет көрсетуші қызметкерлердің қауіпсіздік ережелерін бұзу;* жерге тұйықтаудың және найзағайдан сақтаудың болмауы;* ... және ... ... ... * ... және машиналардың қозғалмалы бөліктерін және алаңдарды қоршаулардың жарамсыздығы. Технологиялық блоктардың өрт қауіптілігі бойынша классификациясы ... 4.1 ...  ... ... 4.1  -  ... ... өрт ... бойынша классификациясыБлок номеріТехнологиялық схемадағы аппаратураның, құрылғылардың орналасу номері Технологиялық ... ... ... ... ... ... ... пен жұмыскерлердің жарақат алу мүмкіндігі бойынша аймақтың классы Блок №2Күкіртті алу блогыSКУ-1/1,2; SКУ-3; SП-1; SП-2;SП-3; SР-2; SР-1; S-16; ... SЕ-1; SЕ-4; ... ... SН-2; ... R1-7,2; R2-10,6;R3-18,2; R4-53; R5-106Өндірістік ғимараттардың және сыртқы қондырғылардың ... пен өрт ... ... ... ... ... санитарлық сипаттама бойынша тобы қосымшадағы  кестеде 1 берілген.4.3 Жұмыскерлерді зиянды және қауіпті факторлардан жеке және ұжымдық ... ...  ... ... ... үшін жеке ... ... қолданылады. Оларға әртүрлі құралдар және киім-кешектер жатады: арнайы киім, арнайы аяқ киім, бас киімдер, қолғаптар, биялай, демалу, көру және есту ... ... ... ... ... әр ... ... көзілдіріктер, антифондар), сақтайтын белбеу. Арнайы киім жұмыскерлерді мұнайдан, ... ... ... ... сілтілердің сулы ерітінділерден, цемент, балшықтан) және суықтан қорғауға арналған[18].Арнайы аяқ киім аяқты ... ... және ... ... мен зиянынан (судың, қышқылдардың әсерінен, жаралаудан) сақтауға арналған. Бас киімдер ... ... ... зақымдаудан қорғауға арналған. Касканың астынан киілетін жұмсақ телпектер екі немесе үш қабат жүнді ... ... ... ... ... ... қолды механикалық әсерлерден, ластаушылардан, ал қыс мерзімінде ашық ауада жұмыс кезінде суықтан да сақтайды. Биіктіктен құлап түсуді ... алу үшін ... ... ... ... ... тиіс. Газдар жиналатын аймақтарда жұмыс істеген кезде жұмыскерлер міндетті түрде противогаз кию қажет. Сүзетін противогаздар ауадағы ... ... 16% кем ... ал зиян газдардың құрамы бұл противогаздың типіне мен ... сай ... ... ... ғана ... ... ... аппараттарда, ыдыстарда және басқа да жаман желдетілетін ғимараттарда жұмыс істеген кезде шланг бар ПШ-1 және ПШ-2 ... ... ... ... және ауа жіберетін құралдар қолданылады. Күкіртсутектен, көмірсутекті газдардан, күкіртті ангидридтен және моноэтаноламин ... ... ... қорғау үшін қораптары болатын противогаздар қолданылады. Олардың маркалары:  (қорғаныш ... ... ақ ... бар ... және  ... ... қорап қара түсті).Денені күйіктерден, моноэтаноламиннен, қондырғының құрылыстық элементтерден сақтау үшін ... ... ... ...  Катализаторды енгізу мен шығару кезінде және ... ... ... кезде жұмыскерлердің дем алу органдарын сақтау мақсатында респираторлар қолданылады. 4.4 ЭлектрқауіпсіздігіАдам қондырғы кернеудің астында ... ба әлде жоқ ... ... ... ... ... ... күйіктер, жүйке жүйесінің күрт нашарлануы, механикалық күйзелістер, демалу орталықтың жарақаттануы мүмкін. Қондырғыдағы электроқұрылғылар, электр өткізу құралдары  сай қолданылуы ... ... ... ... ... кезінде жұмыскерлерді қорғау мақсатында электротехникалық қорғау құралдары қолданылады: * Негізгі (тежеуіш қарнақ, тежеуіш және электрөлшегіш клещтер, кернеуді көрсеткіштер);*  ... ... ... бот, ... ... ... ... тығыздамалар және тіреуіштер, тасымалданатын жерге тұйықтау). Қорғау әдістері мен құрылғылары: жерге түйықтау,  зануление, сөндіру.Қондырғыны статикалық электрліктен қорғау үшін барлық ... және ... ... ... ... ... ... жерге түйықтау құрылғының шекті кедергісі 100 Ом шамасынан аспау қажет.    ... ... ... жұмыскерлер құрылғыларға жіберілмейді. 4.5 Қоршаған ортаны қорғауХалық шаруашылығының интенсивті индустриализациялаудың және химизациялаудың әсерінен қоршаған орта мәселесі бүгінгі күнде өзекті болып ... ... ... пен ... ... ... ... және табиғи газдар арнайы тазалау қондырғыларға жіберілуі тиіс. Олардан ... ... және ... ... қос ... алынады. Олардың негізгі қайнар көзі мұнайды өңдеу және мұнайхимиялық өнеркәсіптер болып табылады. Бұл өнеркәсіптер ... әр ... зиян ... ... ... ... зиянды заттардың ең үлкен үлесін күкірт диоксиді алады (95%); сонымен күкіртсутек құрамы 4,3% құрайды, ал күкірткөміртектер, меркаптандар және сульфидтер 1% кем ... ... ... ... және мұнай химиялық өнеркәсіптердің жұмыс істеу қуаттылығына байланысты күкірт диоксиді 7-12 км ... ... ... ... отынды гидротазарту кезінде қоршаған ортаны ластайтын қалдықтар түзіледі.  Мысалы, сулы ... ... оның ... ... және ... өнімдері болады[31]. Қатты және сұйық қалдықтардың сипаттамасы келесі  қосымшадағы 2 ... ... ... ... ...  4.2 ... көрсетілген.Кесте 4.2  -  Ағынды сулардың сипаттамасыАғындардың аталуыАғынды сулардың мөлшері,м3 /сағУтилизациялау, ... жою ... ... ПериодтылығыТастау орныАғындардың құрамындағы ластаушылар мөлшерінің нормалары, мг/л123456Қазан-утилизаторды ... ... ... ... ... ... ... Үздіксіз Өндірістік канализацияның сыртқы жүйесімұнайөнімі500 аспайдыҚондырғы аппараттарын шаюдан және үрлеп тазартудан кейін су мен булы ... ... ... түсіруПериодтыӨндірістік канализацияның сыртқы жүйесімұнайөнімі500 аспайдыВода от мытья полов5Канализацияға тазалау ғимараттарына түсіруТәулікке 3 ретӨндірістік ... ... ... аспайдыАтмосфераға түсетін шығарулардың сипаттамасы кестеде қосымшадағы 3 кестесінде берілген. Шығарулардың мөлшері мұнайды өңдеудің қуаттылығы  -   5,2 млн. тонн ... ... ... ... ... ... экономикалық бөлімі техника-экономикалық көрсеткіштерге  сай келеді. Техника  -  ... ... бірі  -  ... және ... ... ... толығымен қолданған кезінде, бір жыл ішінде қондырғы өндіре алатын, өнім ... ... ... қуат ... ... 5.1 ... қуаттың есептелуі Күкіртті өндіру қондырғысын жкөлалау кезінде, максималды мүмкін болатын, шикізатты өңдеу принципі алға ұстанды[19]. Бұл оның жеке бөлімшелерінің ... ... ... ... ... ... ... өңдіру қондырғысының өндірістік бағдарламасын, зауыттың толық өндірістік бағдарламасымен ... ... ... жөн. [12, б. ... ... бойынша жылына 25000 тонна болатын күкіртті өңдіру қондырғысының өндірістік бағдарламасы кесте 5.1 көрсетілген.Кесте 5.1  -  Өнімділігі ... ... ... 25000 ... ... ... өңдіру қондырғысының өндірістік бағдарламасы Номенклатурада өнімнің атауыӘрбір ... ... ... ... ... ... т/жыл  Элементарлы күкірт97,824450Қалдық газ 0,250Жоғалулар  2500Барлығы:10025000Негізгі материалдардың және шикізаттың шығыны өнімнің бір ... шығу ... және ... ... ... норма негізінде келесі формуламен (5.1) анықталадыP=n∙B,                                                          ... Р  -  ... ... ... ... ... шығыны;n  - өнім бірлігіне материал шығынының нормасы;В  -  өнімнің ... шығу ... ... ... шығу ... келесі формуламен (5.2) анықтаймызB= Pш-(Pж+Pқг),                                   ... Рш  -  ... ... ... ...  -  ... ...  -  қалдық газ, т/жыл.Формула (5.2) қолданып, өнімнің жылдық шығу көлемін анықтаймызB= 25000-550=24450 т/жыл.5.2 Шикізатқа, материалға және ... ... ... ... ... 5.2)  ... 5.2  -  ... материалға және энергия қорына жұмсалатын шығын  Материал ... ... ... сомасы, мың теңгеӨнімнің бірлігіне   (бір тоннаға)Толық көлемдеШикізат:Күкіртсутек1,1829500751,46422168,188Катализатор 0,2767506004050Жиыны:26218,188Энергия шығыны:Электроэнергия, т∙кВт/сағ68,517125008,414385Оттық газ, г/кал76,8192000020,138592Ауа, т/Нм[3]2,562500620,3238770Айналымды су, ... ... ... санының есептелуі  Есептеу кезінде,  қондырғыдағы жұмыс ... ... 5.3 ... және 5 бригадалы жүйе бойынша ұйымдастырылғанын ескереміз[5, 27]. Келу, штатты және тізімді құрамын есептейміз. Келу ...  -  ... ... ... көрсетуді қамтамасыз ететін, бір ауысымдағы жұмыскерлер саны.Кесте 5.3  -  Қондырғыға қызмет көрсету нормаларын есептеу  Қондырғының атауыҚондырғылар ... ... ... ... ... ... ... нормасыКүкіртсутекті газды жылыту жылуалмастырғышы212Конвертор212Қазан-утилизатор212Оттық газды жылытқыш111Әбден жандыру пеші111Жылытқыш оттық 111Түтін мұржасы111Барлығы:10710Бұл қондырғыда жұмыскерлер 5.4 кестеде көрсетілген ... ... ... ... және бір ... ұзақтығы 12 сағатты құрайды. Кесте 5.4- Бір айдағы жұмыс ауысымының кестесі  БригадаКүндер123451234561КТДДД2ТДДДК3ДДДКТ4ДДКТД5ДКТДД6КТДДД7ТДДДК8ДДДКТ9ДДКТД10ДКТДД11КТДДД12ТДДДК13ДДДКТ14ДДКТД15ДКТДД16КТДДД17ТДДДК18ДДДКТ19ДДКТД20ДКТДД21КТДДД22ТДДДК23ДДДКТ24ДДКТД25ДКТДД26КТДДД27ТДДДК28ДДДКТ29ДДКТД30ДКТДД31КТДДДмұндағы  К  -  күн; Т  -  түн; Д  -  ... ...  -  7 күнТ -  6 күнД  -  18 күн2 ...  -  6 күнТ  -  7 күнД  -  18 күн3 ...  -  6 күнТ  -  6 күнД  -  19 күн4 ...         5 ...  -  6 күн          К  -  6 күнТ  -  6 күн          Т  -  6 күнД  -  19 күн        Д  -  19 ... ... келесі формула (5.3) бойынша анықтаймыз[30]Скел= HқонТауыс  ,                                                     ... Нқон  -  ... ... ... ... ... 60 ... деп қабылдаймыз; Тауыс  -  бір ауысымның ... ...  5 ... ... ... 12 сағатты құрайды.  Формула (5.3) қолданып, келу құрамын келесідей анықтаймызСкел= 6012=5 ... келу ... ... ... мамандығы және разряды бойынша бөлеміз және штатты құрамын анықтаймыз және алынған ... 5.5 ... ... 5.5  -  ... санының есептелуі МамандығыРазрядыАуысымШтаттар нормасыШтатты құрамОператор  ІV5210Бас операторы V5210Оператор VІ515Машинист к/уV515Барлығы:630Мұнай химиялық өндірісінде зиянды еңбек ... ... ... ... түрлі себеппен жұмысты босататын жұмыскерлер, сол жұмыскерлерді алмастыратын адам және штатты құрам ретінде анықталады. Еңбек шарты ... ... үшін ... ... ... санынан 15 пайызын құрайды, яғни ауысым коэффициенті 1,15 құрайды.  Тізімді санды келесі формуламен (5.4) ...  ... ...                                                       ... Стіз   -  ... ... адам;Сшт  -  штатты саны, адам;К  -  ауысым коэффициенті, бірлік.Формула (5.5) қолданып, тізімді санын анықтаймызСтіз= 30∙1,15=34,5  адам (35 ... ... адам ... ... ... (5.5) ... Стіз - Сшт,                                             ... 35 - 30=5 ...  адам  ... 4  ...  ...  ... операторы деп қабылдаймыз.  Қосымша жұмыскерлер негізгі өндірістік процеске қызмет көрсетеді. Олар: слесарь  -  ... ... БӨҚ ...  Осы ... ... өндіру қондырғысының қосымша жұмыскерлердің  келу саны, келу құрамынан 85 % ... Келу ... ... ... (5.6)  анықтаймыз[16]  Сққос.келу= Скелу∙0,8,                                          ... ...  -  ... ... келу ... ...  -  негізгі жұмыскерлердің келу саны, адам.Формула (5.6) қолданып, келу санын келесідей анықтаймызСққос.келу= ... ... сан,  осы ... бір адам ... жұмыс басшылықтығын көрсетеді. 5 адам деп қабылдаймыз. Алынған қосымша жұмыскерлердің санының мәнін мамандығы және разряды бойынша бөлеміз және штатты ... ...  ... ... 5.6 ... ... 5.6  -  ... жұмыскерлердің санын есептеу  МамандығыРазрядыШтаттар нормасы, адамБригадалар саны, данаШтатты құрам, адамСлесарь-жөндеуші (бригадир)62510Электромонтер4155КИПиА слесарі42510Слесарь  -  ... ... ... ... ... ...  ... арнайы инженерлі білімді (қондырғы бастығы, технолог, қондырғы механигі, ауысым шебері және т.б) ... ... ... және ... ... ... ... саны, негізгі және қосымша жұмыскерлердің санынан 10% құрайды және келесі формула (5.7) ... ... [15]  ...                                    ... Сқыз  -  қызметкерлер саны, адам;Снег.тіз  -  ... ... ... ... жұмыскерлердің тізімді саны, адам;Сқос.тіз  -  қосымша жұмыскерлердің тізімді саны, адам;Кқыз.  -  қызметкерлер ... ... ... ... ... (5.7) ... ... санын анықтаймызСққыз.=35+30∙0,1=6,5≈7 адам.Кесте 5.7  -  Қызметкерлер саны және ... ... ... механигі41Ауысым шебері41Энергетик51Табельші61Барлығы:75.4 Жұмыскерлердің жұмыс уақытының жылдық қорын есептеу  Есептеу күнтізбелік уақыт қоры және жылына ... 5.8 ... ... ... ... ... күндер, сонымен қатар жоспарланған жұмысқа шықпаған күндер ... ... ... ... 5.8  -  Бір жұмыскердің жылдық уақыт қорын есептеу   КөрсеткіштерМәніЖұмыс уақытының күнтізбелік қоры, ... ... ... бір ... ... ... ... саны, күндер (18 күн ∙12 ай)216Бір жылға жұмыс күндерінің номиналды саны 149Жұмысқа жоспарланған шықпайтын күндер, соның ішінде күндер:  - ... және ... ... - ... байланысты жұмысқа шықпаған күндер  - оқуға байланысты демалыс   - ... да ... ... ... күндер  3527611Жұмыскердің тиімді уақыты (келу қоры), күндер114Жұмыс ауысымының номиналды орташа ұзақтығы, сағ 12Жұмыскердің жұмыс уақытының тиімді жылдық ... ...  ... ... ... айлық қоры, сағ/ай 1145.5 Жұмыскерлердің жалақысын есептеу Жалақы қорын есептеу үшін, тарифті торды қолданамыз, ол ... 5.9 ... 5.9  -  ... торРазряды (Дәреже)12345678Тарифті коэффициент, К, бірлік1,01,071,151,241,331,431,541,66Сағатты тарифті ставканы келесі формула бойынша (5.8) анықтаймызСТС= Жmin∙K∙2Bай,                                              ... Жmіn   -  ... ... ... жылы 19966 тенге/ай құрайды;К  -  жұмыскердің дәрежесін (разряд) есепке алатын коэффициент, бірліктер;Вай  -  ... бір ... ... ... уақыты, сағатта;2  -  өндірістің қосымша пайдасы есебінен, ... ... ... ... ... ... ... сағатты тарифті ставкалардың есептелуі кесте 5.10 көрсетілген.Кесте 5.10  -  ... ... ... ... ... СТС ... ... жалақы қорының екінші бөлімі  -  қосымша жалақылары, келесі қосымша төлемдерден тұрады[23]: - сыйақы мөлшері    -  ... ... ... ... 33% (0,33) ... ... ... үшін сыйақы мөлшері 25 % (0,25) құрайды.    Сыйақы көрсеткіштері: жұмысты орындау ... ... ... ... ... қысқалығы, барлық бригада бойынша көрсеткіштерді жақсартатын ұсыныс жасау, жұмыс операцияларын қатар орындау;  - ... ... ... ... ... жұмыс, мерекелік күндер, түнгі уақыт және т.б) үшін қосымша төлем тарифті жалақыдан пайызбен анықталады, еңбек шарты үшін орташа қосымша ... 24 % ... ... 12 ... ... ... ... жеке ынталандыру болуы мүмкін; - демалыс үшін қосымша төлем  -  ... ... ... ... бір ауысымдағы жұмыс уақытына, сағатты тарифті ставкаға, 1,6 ... ... ... ... сәйкес разрядына байланысты тізімді санына көбейту арқылы анықтаймыз[22].  Жұмыскерлердің сыйақы ... ... ... (5.9) ...  ...                                      ... Жтар  -  тарифті жалақы, теңге/жыл;Жсый.  -  ... ... ... (5.9) ... қондырғы бастығының сыйақы мөлшерін анықтаймызЖсый.=0,33∙685231=226126 теңге.Еңбек шарты үшін қосымша төлемін келесі ... (5.10) ...                                      ... ...  -  ... ... үшін ... төлем, теңге/ай.Формула (5.10) қолданып, қондырғы бастығының еңбек шарты үшін қосымша төлемді анықтаймыз[20]Жең.шарт=0,24∙685231=164455 теңге.Демалыс үшін ... ... ... ... (5.11) анықтаймыз Ждем.= Tшықп. ∙τауыс.∙СТС∙1,6∙Стіз,                         ... ...  -  ... шықпаған күндер саны, бір айдағы күндер саны;                                                                                                       ...  -  бір ... ... сағ/ауысым.Қызметкерлердің жалақысының есептелуі 5.11 кестеде көрсетілген.Кесте 5.11  -  Қызметкерлердің жалақы қорының есептелуі ЛауазымыСаны, ... ...    ... ақы, ... ... үшін ... төлем, тгЖылдық қор, теңгеҚондырғы бастығы18965210758242261261644551466405Технолог18338110005762103121529541363842Қондырғы механигі1777409328801960831426061271569Ауысым шебері1777409328801960831426061271569Машинист 1777409328801960831426061271569Барлығы:510246877452276644954Бір қызмет ... ... ... жалақысы, теңге/айына110749,235.6 Амортизациялық салым көлемін есептеу Амортизациялық салым көлемін, қамтамасыз ету шығындары және негізгі ... ... ... ... ретпен есептейміз[24]:- өндірістің негізгі өндіру қорының көлемін анықтаймыз; - негізгі өндірістік қордың құрамын және құрылымын анықтаймыз; - негізгі ... ... ... ... ... ...  сәйкес анықтаймыз;- негізгі қордың қамтамасыз ету шығынын анықтаймыз;- негізгі қордың ағымды жөндеуіне шығынын анықтаймыз.Негізгі қорлардың ... ... ... ... ... ... формуламен (5.12) анықтаймыз Ф=g ∙M,                                                      ... Ф  -  ... ... ...  -  ... ... ... 2500000 тоннаға тең;  g   -  жкөлалық қуаттылықтың бір тоннасына негізгі қордың ... 0,45 тең.  ... (5.12) ... ... ... ... анықтаймызФ=2500000 ∙0,45=1125000 теңге.Амортизациялық салымдарды есептеу үшін, күкіртті өндіру қондырғысының негізгі қоры құнының көлемін 1125000 теңге деп қабылдаймыз. Амортизациялық салымдарды келесі ... (5.13) ... ∙Ф,                                                      ...  -  амортизациялық салым;Н  -  амортизация нормасы, % - бен.Есептеу нәтижелері 5.12 және 5.13 кестеде ... 5.12  -  ... ... қор (НӨҚ) құнын есептеуАталуы%Мәні, теңге123Ғимараттар33,5376875Құрылғылар14,7165375Тапсыру құралдары12,3138375Күш көліктері 2,831500Транспортты құралдар1,8202505.12 ... ... ... ... аспаптары2,123625Басқалар1,415750Барлығы:1001125000Кесте 5.13  -  Амортизациялық салымын, қамтамасыз етуге және ағымды жөндеу шығындарын есептеу Негізгі қордың құрамыНӨҚ ... ... ... ... ... құралдары1383757195,55,22767,521383,751Өлшеу аспаптары236254488,7519472,529454Транспортты құрылғылар202501883,259,31012,551417,57Жұмыс көліктері35325048395,2513,714130417662,55Күш көліктері315002929,59,31575522057Басқалар157502992,51931526304Барлығы:112500087036,7529233,1229666,25.7 Өнімнің өзіндік құнын ...  ... 5.14  -  ... ... ... ... ...  Шығындар сметасыӨнімнің жылдық көлеміне жұмсалатын шығындарӨнім бірлігіне жұмсалатын ... (1 ... ... ... ... ... ... сомасы, тнг1234561) Шикізат және материалдар: Күкіртсутекті газ2950026158,4618751,4641,1822168,88Катализатор 675040506000,2740501 бөлім бойынша барлығы:30208,461826218,882) Энергия шығындары:Электроэнергия, ... ... ... су, тм[3]305000463215,1912,24632,95Отындық газ, кг19200003859220,176,8385925.14 кестесінің жалғасы1234562 бөлім бойынша барлығы:156914,924970,78Негізгі жұмыскерлердің жалақылары  32073,94923,27Жалақыдан салым  6620,65362,56Цех ... ... ... ... Экономикалық эффективтілігін есептеуПайда бұл өнімнің көтерме бағасы бойынша шығарған ақшамен және оның ... ... құны ... ... ақшасы арасындағы айырмашылықты айтады.  Дайын өнімнің бір ... ... ... 24900 теңге, ал минималды баға 22800 теңгені құрайды.  Пд=(Б -Ө)∙Qтау,				(5.14)мұндағы Б  -  өнім бірлігіне төленетін максималды баға, ...  -  өнім ... ... ... ... Формула (5.14) қолданып, пайданы анықтаймызПд=5639,4-4511,52∙24450= 27576666 теңге.Орнын толтыруды келесі формуламен (68) анықтаймызО= Бmin∙QтауӨқт	,				(5.15)мұндағы О   -  ... ... , ...  -  өнім ... төленетін минималды баға, теңге;Qтау  -  өнімнің тауарлы көлемі, тонна жылына;Өқт  -  ... ... ... ... ... ... Формула (5.15) қолданып, орнын толтыруды анықтаймызО= 4511,52∙24450112788000= 0,978 жыл.Рентабельділікті анықтаймыз. Рентабельділік өндірістің шығын ... ... ... ... ... ... ... келесі формула бойынша (5.16) анықтаймызР= (Бmax-Бmin)Өқ,                                              ...  Р  -  ... %;Бmаx   -  өнім ... ... баға, теңге;Бmіn  -  өнім бірлігіне төленетін ... ... ...   -  өнім бірілігінің өзіндік құны, теңге.Формула (5.16) қолданып, рентабельділікті ... ... 16 ...  -  ... көрсеткіштерге: - тауарлы көлем;- барлық өнім көлемінің өзіндік құны;- негізгі, қосымша жұмыскерлердің және ... ...   - ... ... қортардың бағасы жатады.Техника  -  экономикалық көрсеткіштер 5.15 кестеде көрсетілген.Кесте 5.15  -  Қондырғы бойынша ... ... ...  ... ... ... ... т24450НӨҚ құны, теңге1125000Жыл сайынғы амортизациялық салым, теңге87036,75ППП жалпы саны,адамСоның ішінде:  - қызметкерлер, адам- жұмыскерлер, адам606541 т тауарлы өнімді ... ... ... ... теңге4511,52Бір жұмыскердің жұмыс уақытының балансы, сағ1368Пайда, теңге/жылына27576666Жкөланың орны толуы, жыл0,978Рентабельділік, %16%Жалақының жылдық қоры, теңгеСоның ішінде:  - ... ... ... ... ... теңге601877603207394928113811Күкіртті Клаус әдісімен алу күкіртті алу процестердің ішінен ең тиімді болып табылады. Ол зауыттағы гидротазарту өнімінен ... ... ... өнімді  -  күкіртті алуға мүмкіндік береді[35].Қуаттылығы жылына 25000 тонна болатын күкіртті өңдіру қондырғысының тауарлы өнім ... ... құны 4511,52 ... ... ... сатудан өндіріске келетін пайдасы 27576666 теңгені құрайды. Бұл қондырғының рентабельдігін анықтайды. Есептеулерді жүргізу нәтижесінде бұл шаманың мәні 16% ... ... ... ... ... орташасалалыққа сәйкес келеді және өндірістің тиімділігін анықтайды. Жоба шығынының өтемділігі ≈1 құрайды.Сонымен қатар жаңарту мен технологиялық ... ... ... ... жұмыскерлердің еңбек жағдайын жақсартады. Бұның нәтижесінде технологиялық процесс те жетілдіре түседі.Қорытындылай келе, техника-экономикалық ... ... ... және пайдалылығын дәлелдейді, өндірістегі тәжірибелік мәнін қамтамасыз етеді.ҚОРЫТЫНДЫМұнайды комплексті өңдеу ... ... ... оның ... ... бөлу және ... Күкірт мұнайда кездесетін маңызды гетероэлемент болып табылады, оның ... ... ... 6‒8%, ... ... 9,6%, ал кейде 14% өлшенеді. Мұнайда аз мөлшерде бос күйінде күкірт және ... ... ... күкірт негізінен күкірторганикалық қосылыс (меркаптандар (RSH)), сульфидтер (RSR'), дисульфидтер (RSSR'), циклді қосылыстар () түрінде болады[36]. Мұнай өнімдерін күкіртті ... ... ... пен ... ... ... сонымен қатар әртүрлі күкіртті органикалық қосылыстарды бөліп алу ... ... ... ... мен ... ... конверсиясын болдырмауымен жүретін адсорбция және экстракция процесстеріне негізделген әдістер, сөзсіз, үлкен қызығушылық туғызады. Мұнай мен конденсаттарының сұйық ... ... ... ... жүргізуді ұсынады. Әдіс негізі меркаптан мен күкіртсутек кобальт дисульфофталоцианин негізіндегі комплексті катализатор қатысында ауадағы оттекпен 50 - 600С температурада инертті және ... ... ... ... ... болып табылады.Мұнай сульфидтерінің сульфондар мен сульфооксидтерге дейін тотығуының әртүрлі әдістері бар. Өндіріс үшін күкірт қышқылды әдісі көп қызығушылық ... ... ... ... әдіс бойынша тотығуында гетерогенді ортада эмульгатор мен каталитикалық ... ... ... ... ... 30% ... пероксидімен жүргізеді. Сульфидтердің ауысу дәрежесі 70  -  80%[34]. Мұнайөндеудің кететін газдарын каталитикалық тотықтырумен конверсиялау арқылы тауарлы күкіртті алу ... ... ... ережелеріне, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау талаптарына сай келеді.Күкіртті өңдіру қондырғысына талдау жасалды, соның ... оны ... ... ... Зерттеу жұмыстары нәтижесінде, дипломдық жобада күкіртті алу шикізатының ... ... ... ... Бұл қондырғының тиімділігін және бірінші сатыдағы конверсияның жоғарлауына әкеледі. Жобалауды орындаған кезде келесідей жұмыстар орындалды:* конвертордың материалдық балансы;* ... ... ... ... ... есептеулер;* қосымша жабдықтауды таңдау;* қондырғының техника-экономикалық көрсеткіштерін есептеу.Сонымен,дипломдық ... ... ... ... ... ...............................ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ* Cадыкова Г.Д., Алексеев С.Г., Габдракипов А.В. Меркаптаны, сульфиды и тиофены нефтей Казахстана // Нефть и газ, №2., 2004г. - с.81  -  86.* ... А.В., ... И.Т., ... А.Я. и др. ... ... и продукты ее углубленной переработки. Процессы нефтепереработки и катализаторы.  Москва: ЦНИИТЭННефтехим, 2003г.  -  с. 243.* ... А.Г., ... А.Д., ... М.Д., ... Н.Г., ... И.С., Эйвазов Э.З.// Нефтепереработка и нефтихимия, 2007г., №6, с.25  -  26.* Асланова Л.А., Анисимов А.В. Избирательное удаление серосодержащих ... из ... с ... ... ... // Нефтехимия. 2004г.  -  Том 44, № 2.  -  с. 83  -  88. *  ... Б. ... ... ...  -  Алматы, 1996.* Батталова Ш.Б., Курбатов Г.В., Сакиева З.Ж. О сероочистке ... и ... // ... и газ. № 2., 2001г. - с.46  -  56.* ... Г. Ф. ... ... нефти. Новосибирск: Наука, 1986г. 243с.* Брылов С.А. и другие Охрана окружающей среды. ... ... 1986г.* ГОСТ 17323  -  71. ... для ... ... ... меркаптановой и сероводородной серы потенциометрическим титрованием.* ГОСТ Р 50802  -  95. Нефть. Метод ... ... ... и ... ... А.А., ... С.Б., Харлампиди Х.Э. и др. // В сб.: Интенсификация химической переработки нефтяных компонентов. Казань: КГТУ, 1994г.  -  с.43.*  ... Е.Б. ... ... ...  -  Алматы, 1996.* Закумбаева Г.Д. ... в ... ... // ... ... по ... ... 60  -  летию каталитической школы академика Д.В.Сокольского. Алматы, 1998г.  -  с.14  -  36.  * ... и др.  ... к ... ... ...  1990г.*  ... Қ.К. т.б., Қаржылық есеп.  - Алматы, 2001.* Куликов А.  Экономикалық ... ... ... 1994.* Курт С., ... ... ... промышленности Казахстана // Нефть, газ и нефтехимия за рубежом, 1993г., №7. с.8.* Қазақстан Республикасының еңбек туралы Заңы.  -  ... 2000.* ... О, ... Е. ... ... анықтамалығы.  -  Алматы, 1993.* Қалдыбаев О., Темірбаев А. Кәсіпорын экономикасы.  -  Алматы, 1997.* ... А.М., ... А.Ф., ... В.М. и др. ... схема демеркаптанизации светлых фракций нефтей и газоконденсатов Прикаспийской низменности // Химия и технология топлив и масел, 1997г. - №12. с. 21 ‒ 23. * ... Н.К., ... М.А. ...  -  Алматы, 2003. * Медешев Б. Нарықтық экономика теориясына кіріспе.  -  Алматы, 1995.* ... А.Қ., ... Қ.Ә. ... ...  -  ... 2003. * Надиров Н.К. Нефть и газ Казахстана. В 2-х ч. ... 1995г. ‒ Ч.2. с.400.* ... Р.Д., ... А.В. Гидрогенолиз сероорганических соединений нефти.  Москва: Гостехиздат, 1961г.  -  с. 21.* Оразалин К.Ж. ... ...  -  2007.* ... Р.М., Кербер Дж.Л., Мазгаров А.М. Демеркаптанизация сырой нефти Тенгизского ... // ... и газ ... 1997г., ‒ №2. с.71  -  83.  * ... по ... загрязнения атмосферы. РД52.04.186‒89.  -  с.287.   * Сергеев В.И. Кәсіпорын экономикасы.  -  М., 1997.* ... Г. Ю., ... С. Л. ... в ... и ... ... экологии // Нефтехимия, 1992.  -  Т. 32. № 5. 387 С.* СТБ 1658-2006.Топливо для двигателей внутреннего сгорания.  ... ... ... ... и методы испытаний. Минск: Госстандарт, 2006г.* Сулейманов М.М. Охрана труда в нефтяной промышленности. Москва: ... ... ... Х.Э. Сераорганические соединения нефти, методы очистки и модификации. // Соросовский образовательный журнал. Том 6, №7. 2000г., ‒ с. 42‒46.* Харлампиди Х.Э., ... Э.В., ... А.А. и др. // В сб.: ... ... ... ... компонентов. Казань: КГТУ, 2005г.  -  с.64.* Шарипов А.Х., Нигматуллин В.Р., Нигматуллин И.Р., ... А.С. ... ... ... ... Москва, 2001г.  -  с.40.*  ... Н.Н. ... ... ... 2000.  
        
      

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бәсеке қабілеттілікті арттыруда сервистік қызметтің мәні38 бет
Шымкент қорғасын зауыты32 бет
Еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау5 бет
Өнім сапасын басқару жөніндегі Жапонияның тәжірибесі жайлы5 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
«ФФПС» - сериалы суда еритін полимерді цемент шикізат шламының сұйылтуға әсерін анықтау36 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Ірі кара малын сою және терісін сыпыру, былғары және тондық-мех шикізатын дайындау5 бет
Азықтық - ақуыз алудың технологиясы33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь