Доғалаң ауыз суының микрофлоралық құрамын анықтау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1 Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.1 Судың органолептикалық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.2 Судың химия.физикалық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2 Зерттеу нысандары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.1 Су сынамаларын алу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
2.2 Су сынамаларында қолданылатын әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
3 Тәжірбиелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
3.1 Доғалаң сутартқысының гидрохимиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ...46
3.2 Микробиологиялық көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58
Пайдаланылған әдебедиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
Тақырыптың өзектілігі. Су - тіршілік көзі деп бекер айтылмаған. Себебі алғашқы тіршілік суда басталады. Жердегі ең көп таралған заттың бірі су. Мұхит, теңіз, көл, өзендерден басқа су барлық тірі ағзаның құрамында кездеседі. Мысалға адам ағзасындағы қанның немесе шырынның негізгі құрамы судан тұрады. Адам ағзасында көптеген токсиндік заттар кездеседі. Өндірістің зияны, пайдасыз тағам, көліктен шығатын шаң-тозаң, осының бәрі біздің ағзамыз кезігетін жағымсыз заттардың бір бөлігі. Одан бөлек, тамақты қайта ысыту кезінде көптеген токсиндік заттар пайда болады. Ал бұл кейін тамақтан улануға әкеліп соқтырады. Қуанышқа қарай, судың көптігінен біздің бүйректеріміз жақсы жұмыс істеп, несіппен бірге ағзадағы қажетсіз заттарды шығарады. Айтпақшы, тағы бір маңызды мүше бауыр да сусыз жұмыс істей алмайды. Ендеше, ағзаңызды қажетсіз заттардан тазартқыңыз келсе, су ішіңіз.
Зерттеу мақсаты: Доғалаң ауыз суының микрофлоралық құрамын анықтау болып табылады.
Жұмыстың негізігі міндеттері:
1. Судың органолептикалық қаситтерін анықтау.
2. Судың химиялық физикалық қасиеттерін анықтау.
3. Судың микрофлорасын анықтау.
Кәдімгі құрғақ өсімдік дәнінде де белгілі бір мөлшерде су болады. Кейбір теңіз жәндіктері, мысалға медузаның 97-98% - ы судан тұрады. Судың құрамында еріген оттегі болғандықтан жануарлар және өсімдіктер тіршілік ете береді. Су көптеген жануарлар мен өсімдіктер үшін тіршілік ортасы болып саналады. Оның құрамындағы жануарлар мен өсімдіктерді құрлықтан кездестіре бермейміз. Судың жарық түсе бермейтін қабатында терең емес жерлерінде жануарлар мен өсімдіктердің көптеген түрі мекендейді. Мұхиттер мен теңіздердің терең қабаттарына - жарық түспегеннен қараңғы болып келеді. Ол жерлерде тек қана сондай тіршілік ортасына бейімделген жануарлар мекендейді, өсімдіктер мүлдем кездеспейді. Судағы еріген оттегімен су жануарлары желбезек арқылы тыныс алады. Қыста көлдер мен тоғандардың қатуы су жанураларына қиындық туғызады. Оттегінің жетіспеуі салдарынан жануарлардың жаппай қырылып қалуы мүмкін. Ондай жағдайда мұзды бірнеше жерден ойып, суды оттегімен байытып отыру керек. Көптеген жануарлар суда өмір сүруге бейімделген - жүзбе қанаттары, ескек тәрізді аяқтары және саусақтарының арасында жарғақтары болады. Мұхиттар мен теңіздердің тұзды суларында көптеген балдырлар кездеседі. Балдырдың кейбіреуі су бетінде қалқып жүрсе, енді біреулері су түбіне бекініп өседі. Балдырларды су жануарларының қорегі ретінде, кішігірім балықтар тұрақты мекені ретінде пайдаланады. Ең маңыздысы ауаны оттегімен байытып отырады.
1 «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.
2 Путьков А.В., Акимов О.В. Водоснабжение. Водопроводная сеть города: учеб. Пособие. – Хабаровск : Изд-во ДВГУПС, 2006.- 420 с.
3 СанПиН РК 3.02.002-04 "Санитарно-эпидемиологические требования к качеству воды централизованных систем питьевого водоснабжения".
4 http://www.maek.kz/produkciya-i-uslugi/vodosnabzhenie/proizvodstvo-pitevoi-vody
5 Абрамов Н. Н. Водоснабжение: Учебник для вузов. Изд. 2-ег перераб. и доп. - М.: Стройиздат, 1974. - 480 с.
6 Фрог Б.Н., Левченко А.П. Водоподготовка.Учебное пособие.-М.: Издательство Ассоциации строительных вузов, 2006. – 656с.
7 Журба М.Г., Говорова Ж.М. Водоснабжение. Том 2. Улучшение качества воды: Учебник для вузов. – М.: Издательство АСВ, 2010. – 544 с
8 Журба М.Г., Говорова Ж.М. Водоснабжение. Том 1. Системы забора, подачи и распределения воды: Учебник для вузов.-М.:Издательство АСВ, 2010.–262 с.
9 Мартынова О. Водоподготовка. Процессы и аппараты. – М.: Атомиздат, 1997-352 с.
10 Кедров В.С. Водоснабжение и водоотведение: Учеб.для вузов. – М.: Стройиздат, 2002. – 336 с.
11 Сайт http://vodecofilter.com/sbornik-statej/stati-o-vode/filtry-mekhanicheskoj-ochistki
12 Каталог установки обеззараживания питьевой воды ультрафиолетовым излучением. – СПб.: ЭКО технологии НТ, 2012. – 81с.
13 Сайт http://www.a-filter.ru/ultrafioletovoe_obezzarazhivanie_vody
14 Строительные нормы и правила: СНиП 2.04.01-85 "Внутренний водопровод и канализация зданий".
15 Щелоков Я.М., Евпланов А.И. /Показатели фун
16 Баешов Ә.Б. “Экология және таза су проблемалары” 2003 ж.
17 Дәрібаев Ж.Е., Баешов Ә.Б., Сермаңызов С.С. “Экология”, “Астана”, “Дәнекер”. 2005 ж.
18 Шілдебаев Ж. “Қызықты экология”.
19 Бушман Л.Н. “Шөлімізді қандыра аламыз ба?” 2002 ж.
20 Асқарова Ұ.Б. “Экология және қоршаған ортаны қорғау”. 2005 ж.
21 “География және табиғат” журнал. №2, 2006 ж.
22 Облыстық экологиялық орталық. 2006 ж. мәліметтер.
23 Аширов А. Ионообменная очистка сточных вод,растворов и газов. Л.,Химия 1983.-295 б.
24 Авакян А., Шарапов В.А.Основные направления научных исследовании в области создания и комплексного использования водохранилищ. – В сб: Проблемы изучения и использования водных ресурсов. М. 1972. – 132 б.
25 Брежнев В.И. Обеззараживание питьевой воды на городских водопроводах. М. Стройиздат, 1970 – 144с.
26 Девис К., Дэй ДЖ. Вода – зеркало науки. Л. Гидрометеоиздат, 1964. – 150 с.
27 Киссин И.Г. Вода под землей. М. Наука, 1976. – 224 с.
28 Кожиков В.Ф.,Кожиков И.Ф. Озонирование воды. М.Стройиздат, 1974.-160с.
29 Курчаев Е.Ф. Освежители воды. М. Стройиздат,1977 – 192с.
30 Бабенков Е.Д. Очистка воды коагулянтами, М. Наука, 1977 – 356с.
        
        МазмұныКіріспе.......................................................................................................................71                                                               ...                          ...                          ...                          ...                           ...                  ...                   ...                   ...                   Су                   ...                   ...               Су               ...                ...                                                                ...            ...            ...             ...                                                      ... ... ... Су - ... көзі деп ...  айтылмаған.  Себебіалғашқы тіршілік суда басталады. Жердегі ең көп  ...  ...  бірі  ... ...  көл,  ...  ...  су  барлық  тірі  ағзаның  құрамындакездеседі. Мысалға адам ағзасындағы қанның немесе  шырынның  ...  ...  ...  Адам  ...   көптеген   токсиндік   заттар   кездеседі.Өндірістің зияны, пайдасыз тағам, көліктен шығатын  ...  ...  ... ... кезігетін жағымсыз заттардың бір бөлігі. Одан бөлек,  тамақтықайта ысыту кезінде көптеген токсиндік заттар пайда  ...  Ал  бұл  ... ... ... соқтырады. Қуанышқа қарай, судың  көптігінен  біздіңбүйректеріміз жақсы жұмыс істеп, ... ... ...  ...  ... Айтпақшы, тағы  бір  маңызды  мүше  бауыр  да  ...  ...  ... ... ... қажетсіз заттардан тазартқыңыз келсе, су ішіңіз.Зерттеу мақсаты: Доғалаң ауыз суының микрофлоралық құрамын анықтау болыптабылады.Жұмыстың негізігі міндеттері:1. Судың органолептикалық қаситтерін ... ... ... ... ... анықтау.3. Судың микрофлорасын анықтау.Кәдімгі құрғақ өсімдік дәнінде де ... бір ... су ... Кейбіртеңіз  жәндіктері,  мысалға  медузаның  97-98%  -  ы  ...  ...   ... ... ... болғандықтан жануарлар және өсімдіктер тіршілік  етебереді. Су көптеген жануарлар мен  өсімдіктер  үшін  тіршілік  ортасы  ... Оның ... ... мен ...  ...  кездестіребермейміз. Судың  жарық  түсе  ...  ...  ...  емес  жерлеріндежануарлар  мен  өсімдіктердің  көптеген  түрі   ...   ...   ... ... ... - жарық түспегеннен қараңғы болып  келеді.  Олжерлерде  тек  қана   ...   ...   ...   ...   ...  өсімдіктер  мүлдем  кездеспейді.  Судағы  еріген  оттегімен  сужануарлары желбезек арқылы ... ... ... ... мен  тоғандардың  қатуысу   жанураларына   қиындық   туғызады.   ...   ...   ... ... қырылып  қалуы  мүмкін.  Ондай  жағдайда  мұзды  бірнешежерден ойып, суды оттегімен байытып отыру  ...  ...  ...  ... ... ...  -  жүзбе  қанаттары,  ...  ...  ...  жәнесаусақтарының арасында жарғақтары болады.  Мұхиттар  мен  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...  су  бетіндеқалқып жүрсе,  енді  біреулері  су  түбіне  ...  ...  ...  ... ... ретінде,  кішігірім  балықтар  тұрақты  мекені  ретіндепайдаланады. Ең маңыздысы ауаны оттегімен байытып отырады.Таяз ... ... тұщы ... ... қоға ... өсімдіктер  тамырыменсу түбіне бекініп өседі. Олардың жоғарғы жағы  су  бетіне  шығып,  жайқалып,бір жерге ... ... Бұл ...  ...  ...  ...  жәнет.б. жануарлардың  қоректенетін  және  жауыннан  корғанатын  ...  ... ... ... ...  су  ...  көрініп  тұрған  сарытұңғиықты  және  тұңғиықты  көруге  болады.  Тұщы  ...  ...   ... ... ...  ...  шаян  ...  тіршілік  етеді[1].Адам өмірі үшін су тек қана  ішу  үшін  емес,  тамақ  ...  ... әр ... ... ...  ...  керек.  Суда  кеме,  қайықарқылы серуендеуге, жағалауында шомылуға, кемемен жүк  тасымалдауға  болады.Сонымен бірге су ... ... ... үшін өте ... тірі ... ... өмір сүре  алмайды.  Өсімдіктер  су  арқылытопырақтан  минералды  заттарды   қабылдап,   ...   ...   ... жапырақ өз кезегінде фотосинтез процесіне қатынасады.  Топырақтыңқұнарлығын арттыру үшін  де  су  ...  Ол  ...  ...  ... ... пайда болып, тұқымнан өсімдіктің өніп шығуын  тездетеді.Мысалға, 1 ... ... ... үшін  1500  тонна  су  қажет  екен.  Көптегенбаубақша өсімдіктері суармалы жағдайда ғана өнім  ...  ...  ... ... пияз және т. б.). Сол ... де  әрбір  тірі  ағза  үшін  субелгілі бір ... ғана ...  Егер  оған  ...  су  ...  ... ... де тірі ... өліп қалуы әбден мүмкін.Табиғаттагы су, құм,  көмір,  күйдірген  ...  ...  ...  ... ... ... Ауыз  суын  бактериялардан  тазарту  үшін  судыхлорлау әдісі колданылады. Ол үшін 1 тонна суға 0,72 ... хлор ...  ...  суды  ...  ...  тәсілдері  бар,  бірақ  олардыңешқайсысы  судың  микроорганизмдерден  ...   ...   ...   ... ... ... суды толық залалсыздандыру мүмкін емес.  Себебі,суды пайдаланған кезде  стерильдік  жадайларды  үнемі  сақтап  отыру  ...  ...  су  ...  ...  ...  өткен  ыдыстардасақталған кезде және т.б.  жағдайларда  міндетті  түрде  микроорганизмдерменластанады. Сондықтан ауыз су  үшін  ...  ...  ...  ... стерильдеп отыру мүмкін еместігін ескеріп, БСДҰ  өз  кеңестерінде  текадам денсаулығы үшін ең ...  ...  ...  күш  ... ... ауыз суда ... ...  және  судың  экологиялық  жәнемикробиологиялық жағынан қауіпсіз болу нормативтерін жасап шығарған [2].Қазіргі  кезде  ...  ...  оның  ...  ...  да,  ...  ...  ...  заттармен  ластану  мәселелері  күн  тәртібіндеалғашқы  орындарда  ...  ...  ...  өндіріс   орны   судыпайдаланбай тіршілік ету ... ... Әр ... ...  пайдаланылған  суодан  әрі  пайдалануға  сәйкес  келмейтін  жағдайлар  жиі  ...   ... ... ... ...  ...  және  ...  қалдықсулар пайда болады.Тұрмыстық қажетке жұмсалатын су алдын – ала су  ...  ... ...  Бұл  ...  жер  беті  ...  алынады.Тазалау кезінде тәртіп  бойынша  ең  жоғарғы  санитарлық  талаптарға  сәйкескеледі. Бірақ ... ... ... немесе  болат  трубалардан  тұратын  көпкилометрді магистральдар ... ...  ...  оның  сапасы  нашарлайды,  иіспайда болады, мөлдірлігі  азаяды,  темір,  мыс  ...  және  ...  да  ... ... ...  суда  зиянды  компоненттер  бактериялар  көбейеді.Бұлардың барлығы аллергия және қан ... ...  ...  ...  ... қоспасы жоқ су кездеспейді.  Тіпті  атмосфералық  ылғалдың  дақұрамында 100 м/л әр ... ... ... ...  Ал  ...  ...  ...  не  бары  0,3%  құрайды.  Оның  қоры  шектеулі  жәнебіркелкі таралмаған. Тұщы судың үлкен ...  ...  ...  ... ... ... Ауыл шаруашылығында,  балық  өсіретін  шаруашылықтардатұщы судың одан көп мөлшері  пайдаланылады.  Халықтың  ...  ... да ... және ... ... ... тұщы  ...  көлемініңартуына ықпал жасайды.  Бір  адам  ...  ...  ...  250  литр  ... Тұщы ... ...  қоры  мен  оны  ...  арасында  диспорацияпайда болады. Су жетіспеушілік қаупі  туындайды.  Сондықтан  су  ресурстарынтиімді ... ... күн ... ... ...   ...   ...   бірнеше    ондаған    тексерулерден    тұрады:микроэлементтер мен адам және ...  ...  әсер  ...  уыттызаттардың үлесіне тексерудің басым көп бөлігі  тиеді.  ...  ...  ...  мышьяк,  сынап,  фтор,  метил,   мұнай   өнімдері,   ... ... ... ... ... ... жекелеген анализдермен шектеледі,  оныңішіндегі ең бастылары: лайлылық, түстілік, дәмі, рН,  температурасы,  иондыққұрамы,  кермектік,  ...  ...  ...  ...  темір,  марганецқосылыстары, сульфаттар, хлоридтер, силикаттар, құрғақ қалдық  тотыққыштығы,бактериялдық ластануы.Лайлылық. ...  ...  Су  ...  ...  ...  ... заттардың кремний қышқылы,  темір,  альюминий  гидроксидтері  жәнеорганикалық заттар илдер, микроорганизмдер,  плактон  бар  болса,  су  ... ... ...  ...  ...  ...  Дистильденгенсуға суспензиялы кремний диоксидінің SiO  стандарт  ерітіндісі  қосылады  дазерттелетін пробаны  осы  ...  ...  ...  ...  дәрежесіанықталады,  мг/л  белгіленеді.  Ауыз  су  үшін  санитарлық  норма   бойыншалайлылық іздің ... 2 мг/л ... ... керек.Табиғи суды сипаттау үшін жиі қолданылытын көрсеткіштердің бірі – ... ... ... ... ...  қағаз  сүзгілер  арқылы  пробанысүзгенде сүзгіде ... ... ... заттар деп атайды.  Ластанған  судысүзу үшін саңылауы кең ... ... ...  Ал  егер  ...  ... көп болмаса, онда мембраналы сүзгілер қолданылады.Түстілік. Жер беті суы көп  жағдайда  боялған  болып  ...  Жер  ... ... ... ... ... заттары мен  үш  валентті  темірдіңқосылыстарының болуына байланысты.Гумин заттары  –  органикалық  қосылыстар,  олар  ...  ... және ... ...  ...  ...  ...  Бұл  заттартопырақтан суға өтеді. Олардың концентрациясына байланысты  су  сары  немесеқоңыр түске боялады. Ішуге ... ... ... 20 –  тан  ...  ... ... 35 – қа  дейін  түстілігі  бар  суды  пайдалануға  рұқсатетіледі.Иісі мен ... ... иісі мен дәмі оның ... ... ... иісі ... иісті заттардың су құрамына табиғи жолмен немеселас су арқылы қосылуынан пайда болады. Құрамында тек бейорганикалық  заттарыбар ... суда ...  ...  иісі  ...  ...  Ауыз  ...  ... су мен өңдеу тәсілдеріне байланысты. Суды хлорлаған соң, ол  судахлорфенолдық жағымсыз иісі болуы мүмкін. Судың иісін  ...  ...  ... ... соң иістің күштілігін 5 балдық шкала бойынша анықтайды.рН.Температура. Шаруашылық қажеттері мен ауыз су үшін қолданылатын судыңМемлекеттік стандарт бойынша рН 6,5 – 9,5 ... ...  ...  ... рН көрсеткіші бұл шамалардан өзгеше [3].1 Әдебиеттерге шолу1.1 Судың органолептикалық қасиеттеріТабиғи су көздерінің ... жыл бойы кең ... 0 ден 25 С  ... өзгеріп отырады.Табиғи  суды  ауыз  су  және  ...  ...   ...   ... ... және биологиялық әдістерді  комплексті  қолданып,  оныңалғашқы құрамын өзгертіп өңдеуге тура  келеді.  Су  ...  оның  ...   емес   ...   ...   ...   ғана   ...   ... қосып табиғи су қасиеттерін жақсарту да кіреді.Шаруашылық  қажеттеріне  пайдаланылатын  су   мен   ...   ...   ... стандарт 2874 – 82 талаптарын  түстілігі,  лайлығы,  иісі,  сөлібактериялар тағы басқа бойыша қанағаттандыру керек.Су  өңдейтін  ...  ...  ...  ...  топтарға  бөлугеболады:1. Судың органолептикалық қасиеттерін  жақсарту  мөлдірлеу,  деодарация,түссіздендіру, ... т.б.2.  ...  ...  ...  ету   ...   ... ... арқылы заларсыздандыру3.Минералдық  құрамын  шартқа  сәйкестендіру  ...   ... ... ...  су  ...  ...  мен  ...  алдын   ала   зерттеп,қолданылатын  жері  мұқтажына  байланысты  су  ...   ...   ... ...  ...  басқа  жер  беті  көздерінің  сапасынбақылау үшін қосымша оттегіге биохимиялық қажеттілік және  ...  ... ауыр ... ... ... зиянды қоспалар.Бұл көрсеткіштер су сапасын толық көрсет аламайды. М емлекеттік стандартбойынша шаруашылық ауыз су  үшін  қосымша  ...  ...  ... ... су мен су көздеріне  бақылау  жасаудың  жиілігінсанитарлық  бақылау  ...  ...  ...   ...   мен   ... ... көрсеткіштері сирек анықталады, ал тез өзгертіп  ...  ...  ...  ...  сипаттайтын  маңызды  көрсеткіштері   жиітексеріліп отырады [4].Микроорганизмдер – топырақ, су ауа барлығына ... ...  ... ... ... суық және жылы қанды жануарлар және адам  организміжатады. Қоршаған орта  мен  микроорганизмдерде  олардың  ...  мен  ...  ...  ...  биоценоздың  қалыптасуы  –  күрделі  ... Олар  ...  ...  жағдайларына  неғұрлым  бейімделген  жәнемутация,   ...   ...   ...    эволюциялық    процестеқалыптасқан.Ашық су қоймалары әртүрлі микроорганизмдер үшін тіршілік  ...  ... ... ... Жер асты ...  ...  аз  ...  себебіолар  топырақ   арқылы   ...   ...   ...   ...   ... саны және ... әртүрлі физикалық, химиялық, жағдайларға  СОжәне О ерігіштігі, рН мәні, тұздар және т.б. қоректік заттардың мөлшері,  суқоймасының флора және ... ... ...  ағынды  және  өндіріссуларының құйылуына және басқа факторларға байланысты.Суда еріген қоректік заттар тығыз бөлшектерде, қуыс ...  ...  ...  ...  су   микроорганизмдері   өзендер   менкөлдердің   ...   ...   ...   ...   Су    ... ...  да  су  қоймаларының  жағалық  ...  мен  ... Бұл ... су ... ... да тіршілік иелері –  планктондардыңмаңызы зор, ... суда ...  ...  ...  қарапайымдар  менбактериофагтардың   жиынтығы.   Өзендердің,   ағынды   ...    ... аса ...  Олар  су  ...  өзгерісіне  және  басқа  дафакторларға байланысты жылдам өзгеріп отырады.Табиғи  және  лас  су  ...  ...  ...   ... ультрамикробтар, бактериялар,  актиномицитттер,  саңырауқұлақтар,балдырлар,  қарапайымдар,  коловраткалар.  Әр   ...   ...  ...  ...  ...  ету  ...  ...  да  белгілі  бірқасеттері мен атқаратын қызметтеріне қарай өз алдына  жеке-жеке  ... ...  ...  мен   ...   ...   ...   ядро,цитоплазма, клетка қабықшасы жекеленбеген.  Олардың  ...  ...... ... ... ... да  өте  ұсақ,  соның  салдарынанбактериялар өтпейтін арнаулы сүзгілерден  өтеді.  Лабороторияларда  ...  ...  ...  өсіп  ...  Олар  тек  тірі  ...  ...  етеді.   Төмен   температурамен   құрғақшылыққа   төзімді.   Бірақультракүлгін сәулелері бұларға күшті әсер ... ...... ... ... мен ...  тұрады.Вирустардың  жекелеген  топтары  тірі  организмнің  белгілі   бір   ... Су ... жиі ......... ...  табиғатта  ең  көп  тарағаныжәне  адам  мен  ...  ...  ...  ...  ...  ... тазартудағы әрекетін зерттеудің маңызы зор.Бактериялардың көбінің клеткасының құрамында  хлорофилі  жоқ,  ... ... ... ... болады.Қала  маңынан  немесе  қала  ...  ...   ...   ...   ... көптеген мүшелері кездеседі. Тұрғылықты  мекеннен  алыстағансайын  судағы  ішек  ...  ...   азая   ...   Судамикроорганизмдердің бұлайша таралуы оларда паралель жүретін екі процеспен  –ластау және өзіндік тазалануына байланысты.Су  көздерінің  патогенді  және  ...  ...   ...  ...  тұрмыстық  және  өндірістік  қалдық   ...   ... ... ...  бұл  ...  ...  ...  табылатынорганикалық қосылыстара бай келеді.Су көздері қалдық сулармен ластанған  кезде  оларда  Esherichia  coli  ...  ...  str.  faecalis  ...   ...   қатарспирильдер, фибриондар, лептоспирлер және т.б. адам вирустары  ...    ...    ...    ішек    ...    ...    ... ... атохонды тіршілік етуге  қабілетсіз.  Олар  қалыптыжағдайда  да  көбейе  және  ұзақ  ...  ...  ...   ... ... ... күн ...  басқаларыныкі  апталар  кейде  айларғажетеді.Судың микроорганизмдерден өздік тазалануы көптеген  ...  ...  ...  ...  ...  Мысалы,  су  ағысының   жылдамдығыақпайтын  суларға  қарағанда  су  ағысы  ...  ...   су   ...   тезтазаланады.  Бұл  сұйылудың  жылдамдығының  жоғарылығының  ...   ...  ...  су  ...  ...   Сонымен   қатар   көптегенпатогенді  микроорганизмдердің  тіршілігі  және  көбеюіне   ...   ... ... да ... ...  қолайсыздық  жасайды.  Биологиялықфакторлардың әсері негізінен су көзінің тұрақты  тіршілік  иелерінің  шарттыпатогенді және патогенді ...  ...  ...  ...   Су   ...   ...    –    патогенді    және    ... ... ... ... ...  бұл  ...  ... өткір ішек инфекцияларының пйда болуына себеп болуы  ... ... ... ... ... және  ашық  су  көздерінеқалдық сулар құйылған кездерде орын алады. Осымен қатар – су,  су  буы  ...  ...  ...  ...  ...  болады,  кейбір  мәліметтербойынша онда 10 мың миллиард тонна су бар, бұл жер  ...  ...  ... ... кем. Табиғатта өте таза су кездеспейді, оның  ішінде  ерігенқатты газ ... ... әр  ...  ...  микроорганизмдер  болады.Бұлақ өзен, көл, құдықтың тұщы деп есептелетін суларының өзінде  де,  ... ... ... 0,1-0,5 ... ... су — органолептикалық қасиеттері  (иісі,  дәмі,  ...  ... ... ... адам организмі үшін  қауіпсіз  болып  табылатын  табиғису. Адам денсаулығы ауыз судың сапасына ... ...  ...  ... суға ... ...  талаптар  қойылады.  Олардың  негізгілері:иісі  мен  дәм  ...  2  ...  ...  ...  түсі  200-тан  төмен,мөлдірлігі 30 см-ден артық; ... 2 ...  аз,  ...  7  –  100ммоль болуы  керек.  Ауыз  ...  ...  ...  кальций,  магний,тұздары аз болса,  адам  сүйегінің  морттылығы  өсіп  кетеді.  Фтордың  ауызсудағы ... 0,7 –  1,5  ...  ...  болуы  –  флюороз  және  кариес,темірдің, кобальт, мыстың жетіспеуі  –  ...  ...  аз  ...  ... кем болуы – көз ауруларына шалдықтырады. Ауыз судың  температурасы8 – 150С аралығында, ...  1  ...  ...  болуы  тиіс.  Ауыз  суғасондай-ақ нитраттар мен нитридтердің мөлшері, 1 л судағы ішек  ... ... ... т.б. ... ... су, тіршілік көзі, ол  Жер  шарының  3  /  4  ...  ...  ... ... ал ... 90 % -ы судан тұрады.Жер бетінде тіршілік ең ...  сулы  ...  ...  ...  Су  —  ... ... негізгі құрамдас бөлігі. Бұдан басқа судың тіршілік  үшінфизикалық-химиялық  қасиеттердің:  жоғары   жылу   ...   және   ...  ...  ...  ауа  ...  шамамен  800  есе  артуы,мөлдірлік, тұтқырлық, қатқан ... ... ... ... және  тағы  ...   қасиеттері   болады.   ...   және   ...    ... ... үдерістерінің барлығы сулы  ортада  өтеді.  Су  ... ...  ...  физиологиялық  үдерістердің  калыпты  өтуінесебепкер болады. Ол сондай-ақ көптеген  ...  және  ...  ... ... ... бола ...  ...  су  құрамында  сан  алуан  ...  да  ...  ...  ...  ...  тек   ...   ... бірге сулы ортаның бірқатар жетімсіздіктері де  бар,  олар  тіріағзаларға қолайсыз әсер ... ... ... ... ...  артуы  жәнеоттегімен нашар канығуы мұхит ...  суда  ...  ...  ...   ...   ...   Су   ...   оттегінің    мөлшеріатмосферадағы құрамынан шамамен 20 есе төмен болады. Жарық 200 м  тереңдіккеөтеді, сондықтан теңіздер мен ...  ...  ...  ...  жарьмсызортада өмір сүруге  бейімделеді.  Теңіз  және  тұщы  су  ...  ... ... ... Мәселен, теңіз  суы  натрий  ...  мен  ... ... бай,  ал  тұщы  су  құрамында  кальций  және  карбонатиондары көп мөлшерде  ...  [6].  Сулы  ...  ...  ағзалар  саналуан, олар  бір  биологиялық  топқа  —  ...  ...  ... сулы орта ... әр ... ... ...  Сулы  ортадаауаға  қарағанда  дыбыс  тезірек  ...  ...  ...  ... ... есту ... ... дамыған. Кейбір  түрлер  тіпті  өтетөмен  жиіліктегі  (инфрадыбыс)  толқындардың  ырғақтарының   өзгеруін   ... ...  ...  тұрардың  алдында  су  тереңдігіне  ...  ... ... (кит ... ... ... қорегін  іздептабуы  —  толқындардың  шағылған  дыбыстарын  қабылдау  (эхолокация)  ... ... ... жүзу ... ...  ...  ...  зарядтарынтудырып,  шағылған  электр  импульстарын   қабылдайды.   Электр   зарядтарынтудырып, оны ... ... ... және ... үшін пайдаланатьін 300-ге тарта балық түрлері белгілі Мысалы, тұщы суда  тіршілік  ететін  су  пілібалығы  ...  kannume)  ...  30  ...  ...  су  ...  өзі  ...   омыртқасыздарды   оңай   табады.   ... ... ... жететін  теңіз  балықтары  да  бар.  ...  ...  ...  ойық  ...  өзендердің  тасуынынан,  қатты  нөсержауыннан соң, қардың еруінен жіне тағы ... ... ...  ... ... ... Мұндай көлшіктерде де қысқа уақытта  тіршілік  ететінәт-түрлі гидробионттар кездеседі. Бұлардың ерекшелігі  сол,  аз  ғана  ...  ...  ...  соң  ...  ұрпақтарын  қалдырып  келесі  ылғалболатын  уақытқа  ...  ...  ...  ...  ...  ...  (кейбіршаяндар  планариилер,  аз  қылтанды  құрттар   моллюскалар,   тіпті   ... ... ... және ... ... ...  Көптегенмайда  организмдер   құрғақшылық   ...   ...   ...   (инфузорилар,тамыраяқтылар, кейбір ескекаяқты шаяндар, турбеллярий және т.б.).Су ортасының өзіндік оттегі режимі  де  бар.  Суда  ...  ... 21 есе аз. ... ...  ...  тұздылығы  артқансайын ондағы оттегі мөлшері  ...  ал  ...  ...  ...  ...  сайыноттегі   мөлшері   көбейеді.   Басқа    орталармен    ...    ... ... біркелкі болуымен  ерекшеленеді.  Қоңыржай  аймақтардатұщы  сулардың  температурасы  0,9°С-25°С  аралығында  (ыстық  су   ... онда су ... ... ... ...  тұщы  ... ... температура 4°С-5°С-ты құрайды.Су ортасының жарық режимінің әуе-құрылық ортасынан айырмашылықтары  көп.Жарықтың су бетінен шағылысуына және  су  ішінен  өтуі  ...  ... суда ... ... аз ...  Сондықтан  терең  суларды  үшаймаққа: жарық , алакөлеңке және толық қараңғы ... ...  ...  ...  ...  ...  көру  үшін  тіріорганизмдерден    бөлінетін    жарықты    ...    ...     ...  деп  ...  Мысалы,  кейбір   балықтардың   арқа   жүзуқанаттарының алғашқы сәулесі ... жақ ... ...  ...  ... ... ...  Осы  қармақшаның  ұшында  шырышты  жарық  беретіңбактериялары бар.  ...  ...  ...  етуі  ...  ... ... өзіне еліктіреді.  Үнемі  қараңғылықта  тіршілік  ету  немесежарықтың жетіспеуі гидробионттардың көру ... ... ... асты сулары өзінің ерекшелігі  және  құрылысы  бойынша  жер  ... ... ... Жер асты  ...  ...  жауатын  жауындардантолықтырылады. Дегенмен  бұндай  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  рельефінен,  жауын  түрінен,  сондай-ақ  жақсыөткізетін және суды ... тұра ... ... да  ...  ...  оластыңғы қабатқа өту үшін жол бермеуі де мүмкін.Бұдан өзге, жер асты сулары өз қорын жер үсті су ...  ...  ... Өз ... жер  асты  ...  ...  су  ...  өздеріқоректендіреді. Жер  астына  түсіп  су,  әдетте,  бір  жерде  жинақталмайды,өзінің орналасу заңдылығы ...  ...  су  ...  ...  және  ... ... қабатта судың ең кіші көлемі болады. Үлкен  көлемді  су  ... ... ... Бұл ... ...  ...  судың  өтуі  өтеқиын, ал ... — су  ...  ...  ...  Жоғарғықабат әлі де үш деңгейден  қалыптасады  —  ...  ...  және  ... ... суды  өткізу  ерекшелігімен  сипатталады.  Жоғарғы  аймақтаадам шаруашылықта қолданатын су ... ... ... ... минералдық сулар орналасады. Ал төменгі, ісжүзінде су ... ... ... жер үсті тұздығы деп  аталатын  көптегенқұрауыштар мен элементтер ерітілген су болады.Жер асты сулары қандай  ...  ...  ...  өз  ... алады.  Осыған  байланысты  жер  асты  суларының  үш  түрі  ... түрі ... деп ... жер ... ең ... ... ... Дегенмен  жетекші  жеткіліктітұрақты емес. Бұл қабаттан құрғақ ауа-райы  ...  су  ...  ...  ... ал ... ... ... қайта пайда бола алады.Екінші атауы — артезиандық  сулар.  Бұл  жер  ...  су  ...  ... ... ... төмен топырақ сулары орналасады.  Әдеттегідей,  топырақсулары шеткі, суға берік қабатта ... Одан ... ... ...  ... ... жолдары оның қандай заттармен  және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   сүзу   арқылытазартуға болатыны сендерге белгілі. Еріген қоспалардан  суды  айдау  арқылытазартады.Ауыз суын табиғи ... ... ... ... ол ... ...  суменқамтудың ең басты мәселесі. Ол үшін  табиғи  суды  алдымен  ...  ... ... ... ...  зиянды  бактериялардан  тазарту  үшін  ... ... ... ...   ...   ...   сумен   жабдықтау   стансаларында   арнайықондырғыларда жүргізіледі [10].Мұнан басқа ірі  ...  ...  ...  ...  суларын  датазартпай ағын суға жіберуге болмайды, сол  үшін  қатаң  экологиялық  шектеуқойылып, үнемі тексеру ... ... суды ... үшін  ион  ...  ...  да  ... бастады.Дистильденген су — айдау арқылы тазартылған су, ол ... ... ... ... ... ...  су  ...  зерттеу  жұмыстарында,  дәрі-дәрмек  өндірісінде  және  автокөліктердің  аккумуляторларына  электролиттердайындауда ... ... ... суға тап ... адам  оны  ішу  үшін  суды  ... сүзу керек екендігін ойластыра бастады. Бұдан шығу жолын ...  ... ... ...  ...  кезінде  буға  айналу  ...  бар.  ... ...  ...  бар  көптеген  өзге  бөлшектерден  бөлу  ... суды ...  ...  ...  ал  ...  өзі  дистилятор  депаталды.Тазартылған  су  толық   сүзілген   ...   ...   ...   Бұндақоспалардың, тұздар мен қатты бөлшектердің ең аз ... ғана бар.  ... суда ... ... ... жоқ деп ... ... Судың химия-физикалық қасиеттеріСудың өзге құрауыштармен тез өзара ... түсу ... бар.  ... суды ... ...  ...  осы  ...  атомы  ең  кішкентаймөлшерде  суға  түсуі  мүмкін.  Дегенмен  бұл  судың  таза  ...  ... Су жүз ... ...  ...  ...  үшін  суды  деиондайтынарнайы қондырғылар пайдаланылады. Сондай-ақ  өте  таза  суды  дистилляторданбірнеше рет ... ...  да  ...  ...  ...  ...  ... өнеркәсіпке немесе медицинаға алады. Осылай тазартылған  сунегізінде ... ... ... Ал ...  ...  ...  қабілетініңарқасында дистиденген су өндірісте таптырмайтын зат. Дистелденген суды  адамүшін тұрақты түрде қолдануға қатысты әр ... ... ... адамдар дистилденген су адам ағзасы үшін пайдалы емес,  өйткеніол пайдалы құрауыштардан толық тазартылған ...  ...  ...  ...   ...   ...   мен   витаминдерді   алып   ... зиян ... ... да жүргізілген.Дегенмен бұл ұйғарымдары даулауға және дистилденген суды қорғауға  ... да бар.  ...  ...  ...  ...  туралы  еш  жердеғылыми дәлелденген жоқ. Шындығында да ол  өз  ...  ...  ... ... ... де минерал тапшылығын толықтыру қиын. Ал  дистилденгенсу ең ... ауру ... ... ... алады [13].Судың физикалық қасиетіТаза су — түссіз, иіссіз, дәмсіз сұйықтық.  Судың  қабаты  5  м  асқандакөгілдір ... ... ...  ...  ...  да,  ...  мұзға  (р=0,92   г/см3)айналады, сондықтан мұз су бетінде қалқып жүреді. ... оның  ...  ...  ...  ...  қабатының  мұзбен  қапталып  жатуы  ондағы   тіршілікиелерінің қыс мезгілінде де өмір сүруіне жағдай ... 4°С ... ... ... ...  ...  Судыңжылу сыйымдылығы өте жоғары, оны мына мысалмен  түсіндірейік.  Жаздың  аптапыстық күндерінде су жылуды  сіңіріп,  ...  ...  ...  тұрады,сондықтан адамдар оның жағалауына дем алуға көптеп барады.Осылайша жиналған жылуды  су  қыс  мезгілінде  ...  ...  ... ... ... күндерде өзеннің беті тұманданып тұратынын сендер  сандүркін кердіңдер. Су жер ... ... ...  60%-ын  ...  ...  ... ... тұрады. Табиғи сулар әдетте таза болмайды, онда еритін  жәнеерімейтін заттардың қоспалары болады.  Теңіз  суында  еріген  ...  ... (3,5 %) ағын және жер асты ... кальций  мен  магний  тұздарыболады, ал жауын мен еріген қар суларында көбінесе шаң  мен  ...  ... (02, N2, С02, S02, т. б) ...... ... Н2О — ... ... сутек пен оттек  1:8  көлемдікқатынаста  болатын  ...  ...  ...  ...  ...  ең   ... бүкіл гидросфера Судан тұрады,  Судың  тіршілік  үшін  маңызы  өтезор. ... өз ... ... ...  IV  ...  Суды  төртқұбылыстың (от, ауа,  топырақ,  су)  біріне  жатқызса,  ...  ... ... Суды жеке элемент ретінде қарастырды.Суды алғаш ағылшын ғалымы Г.Кавендиш (1731—1810) зерттеді  ... ... ...  ...  ...  сутек  жанғанда  Су  түзілетініндәлелдеп (1783), Ж.Млньемен бірге сандық құрамын ... ... ... массасы бойынша 11,19 % сутек,  88,81  %  ...  ... 2 атом ... пен 1  атом  ...  тұрады,  молек.  м.  18,0160,иіссіз,  дәмсіз,  түссіз  (терең  жері  ...  ...  ...   ...  бар  Су  —  ауыр  ...  деп  аталады.  ауыр  судың   физиқалыққасиеттері өзгешелеу болады. Су С-та ... ... 100(0 20  ... 0,99823 ... 0 ... тығыздығы 0,9168 г/см3 (мұзда) [14].Судың   физиқалық   ...   ...   ...   ...   ...  ...  жылу  ...   ерекшеліктер   бар.Мысалы:, мұз жеңіл болғандықтан Суда қалқып ... мен ...  ...   ...   Су   ...   температурада   көптеген    заттарменәрекеттеседі.  Сілтілік   және   ...   ...   ... пен  ...  ...  ...  Су  әр  ...  жағдайдабейметалдармен (фтор, хлор, бром, фосфор, көміртек)  әрекеттесіп,  қышқылдар(HCl, HClO, HPO3, HF, HBr) және оксид (СО) ... Су бу, ...  ...  ...  және  қар  ...  түріндекездеседі. Су оттек, сутек, азот қышқылын,  спирт,  альдегидтер\,  сілтілер,т.б.  аса  маңызды  химиялық  ...   ...   ...   ... Оның ... ретінде маңызы зор [15].Химиялық қасиетіСутек пен оттектің ... ... ... ... Н —11,19 %, О — 88,81 %.-  ...  ...  18,0153.  Су  планетамыздағы  ең  көп   тарағанзаттардың бірі; ол үш түрде — бу,  су  және  мұз  ...  ...  ... ... ... елді ... сумен қамтамасыз ету  жүйесіндегі  суөтімі (шығыны) мен қысымын  реттеп  ...  ...  ...  Ол  ... етіп арнайы болаттан немесе темір-бетоннан жасалған шаннан және  ... ... ... құрылымнан тұрады. Мұнараның  биіктігі  25—30  м-ге,шанының сыйымдылығы ондаған текшелерге жетеді.  Тіреуіш  ...  не  ... Шан ... ... ... ... ...  және  ластанбауы  үшін  олжылу  ...  ...  ...  материалдармен  қапталып,  үсті   ... ... ... ... сутек пен оттектен тұратыны, ал сандық  құрамы  екісутек атомы мен бір оттек атомынан тұратындығы мәлім.Судың ... ... ... ...  ...  бұл  ...  сендерсутекті алу әдісі бойынша таныссыңдар:2H2O→2H2↑+O2↑Күрделі заттың құрамдас бөліктеріне айырылуы — анализ деп аталады.Жай заттармен әрекеттесуі:I. ... ...  ...  ...  ...  ал  ... болатынбыз:2Na + 2НОН = 2NaOH + Н2↑Са + 2НОН = Са(ОН)2+ Н2↑Белсенділігі тым жоғары емес ...  ...  ...  оның  ... + НОН = MgO + ... ... металдар сумен әрекеттеспейді.II. Бейметалдармен әрекеттесуі: Су кейбір ...  де  ... ... ... су ... екі ... газ ... түзіледі  —  ол  «сугазы»деп аталады [17]:С +НОН=СО↑+Н2↑Көмірді жағарда оған су қосып шылайтынын білесіңдер, сонда түзілген  екігаз да ... ... ... суға ... екі ... қоспасы түзіледі.Сl2 + НОН = НСlO + HClКүрделі заттармен әрекеттесуі:I. Активті металдардың оксидтерімен әрекеттесіп ...  ... + Н20 = ... су ... оның ... ... ...  реакция  жылу  бөлежүреді: СаО + Н20 Са (ОН)2 + ... ... + су = ...                                 |II. ... ... ... ... ... ...  ... бір түйірін алып жақсак оның оксиді түзіледі:S + O2 =SO2Жану өнімін суға жіберсек: S02 + Н20 = H2S03 ...  ...  ...  ...  қызарады.  Дәл  осындай  реакциялар  басқа  бейметалдардың   даоксидтерімен жүреді. Сl20 + H20 = 2HCl0 N2O3 + H20 = ... ... + су = ...                             |III. ... ... ...  гидридтері  де  сумен  әрекеттесіпгидроксидтер береді.NaH + НОН = NaOH + ... ... ... ... ... ... кристаллогидраттар түзеді:CuS04 + 5H20 = CuS04 * 5H20 мыс купоросы;FeS04 * 7H20 темір купоросы;Na2S04 * 10H20 глаубер ...  ...   ...   —   тұздың   молекулалықмассасына су молекулаларының ... ... ... =106+180=286.1 сурет. Сутектік байланыс моделі су молекулалары ...... Су — ... ... ...  ...  ...  ондакептеген  органикалық  жөне  бейорганикалық  заттар  ериді,  бірақ   ... әр ... ... ... ... біз қант пен ...  еріткенде,ал  газ  күйіндегі  заттардың  еруін  газдалған  су  ішкенде   немесе   ... ... ... ...  арқылы  көрсек,  сұйық  күйіндегізаттардың еруін сірке суын еріткенде байқаймыз. Сонымен суда  ерімейтін  ... екен ... суда еруі тек ... ...  қана  ...  күрделі  физико-химиялық  үдеріс,  еру  барысында  еріген  заттың  молекулалары   ... ... ... қана қоймайды, олармен химиялық  әрекеттеседе алады. Оны күкірт қышқылын еріткенде  жылу  бөлінетіндіктен,  сол  ... мыс ... ақ ... ... ...  кегілдір  түстіерітінді түзілгенінен байқауға болады. Кез келген табиғи су  ерітінді  болыптеңіз суында — 260 г /л тұз бар, ... онда  ...  жоқ,  яғни  ......  ...  ...  (су)  100  ...  1000грамында ери алатын зат массасымен және көлемімен  анықталатын  шама  ... г/1000 г Н20, ... ... ... тәуелді, мысалы: қант ерімтал болса, бор, әкнашар  еритін  заттар.  Газ  күйіндегі  заттар  үшін  ...  ...   ... ... ... ерігіштігі қысым  артқан  сайын  артады,ал  температураны  арттырғанда  кемиді.  Қатты  ...   ...   ... арттырғанда ерігіштігі де артады.Сұйық күйіндегі  заттардың  ерігіштігі  ...  ...  ... ... суда ... ... ал ...  нашар  ериді.  табылады.  Мысалы,Каспий тендзінде 13 г / л , Қара теңізде19 г/л,  Өлі  ...  деп  ... ... ... ... ... (гомогенді) жүйені айтады.Берілген зат еріткіштің белгілі бір ... осы ... әлі  ... ...  ...  ерітінді  қанықпаған,  ал  ери  алмаса  —  ...  ... және өлі ... ... ... ... мен  ...  адамтіршілігіне  жұмсалатын  заттардың  ішінде  судың  маңызы   зор.   ... ... ... жер бетінің 77,5% —  ын  су  алып  ...  ......  ...  ...  көл,  жер  асты  ...  ... ылғал кіреді. Су адамдар мен  жануарлардың  ...  ...  ...  зат  және  ...  ...  ...  қатысады.   Көптегенпроцестер тек сулы ортада ғана жүре ... ... суда ... ... және  ... дами ... ал  белок  тірі  клетканың  негізі  болып  ...  ... ... ... 43% — ын, ал  ...  50%  —  дан  ... мен теңіздер береді.Су қоры – халық байлығы, өкінішке орай жер ... тұщы ... қоры ... өзендер мен көлдердегі тұщы сулардың  қоры,  гидросфера  ресурсының  бірпайызына да  жетпейді  ...  ...  ...  әр  түрлі  жерлеріндегі  тұщысулардың қорлары әр түрлі. Мысалы, Аляскада 1  ...  2  ...  м3,  ... 100 мың м3, ... Кеңестер Одағында 18,3 мың м3,  ал  ҚазақстанРеспубликасы тұщы су қоры ...  ...  ...  ...  ... жылы ... шаруашылығына жұмсалған судың жалпы мөлшері 38 км3-ге  жетті[19].Планетамыздағы адамзаттың тұщы суды пайдалануы жыл  сайын  өсіп  ... ... ... ... ... ...  ...  болса  дақолданылып  жүр.  Біздің  республикамызда  су   ...   ...   ... ғана бар. Егер ерте ... бір адам ... шаққанда, тәулігіне 12-18 литр су пайдаланса, XX ғасырда  мәдениеті  дамыған  елдерде  оның  шамасыорта есеппен 200-400 ... ... отыр ... ... ......  –  жер  -  мұхит”  системасындағыайналым процестерінде тамаша бір қасиеті  —  ...  ...  ...  ... Сондықтан  табиғатты  қорғаудың  аса  маңызды  міндеттерінің  бірітабиғи сулардың осы қасиетін сақтап қалуға барынша ... ... ... ...  ...  әсер  ...  физикалық  факторлардыңішінде ластаушы заттардың сұйылуы, еруі және араласуы негізгі рөл  атқарады.Қазіргі кезде ... ... 1 ... тұщы судың 3000 км3  шамасындайыжұмсалады. Суды ең көп ... ауыл  ...  Ауыл  ... ... ... үш ... қайтарылмайды. Мысалы, 1  тонна  бидайөсіру үшін барлық вегетациялық кезеңде 7000 тонна, мақтаға  10000  тонна  сужұмсалады ... ... ... улы ... топырақтан шайылып, суғатүседі. Мал шаруашылығында түзілген өлі органикалық  заттар  (көң,  ...  ...  суға  ...  су  ...   ...   әсер   ... ... көп  мұндай  суларда  көк-жасыл,  ...  ...  ...  ...  ...  тез   көбейіп,   өледі,   ...   ...   ...   ...   ...    сондықтан    суда    оттектіңжетіспеушілігі туындайды. Соның нәтижесінде су  тіршілікке  ...  ... ... процестер басым бола бастайды.Ағызында суларды оларды ластаушы заттардан тазарту күрделі процесс. Олар-механикалық, химиялық және биологиялық болып бөлінеді. Механикалық  ...  ... ...  және  сүзу  ...  ондағы  механикалық  қоспалардан  тазарту.Көлемі  әр  түрлі  бөлшектер  мөлшеріне  ...   әр   ...   ... су  бетілік  қоспалар  –  май,  смола,  мұнай  ұстағыштар  арқылысүзіледі.Химиялық ... суды ... үшін  ...  ...  ...  ... ... сияқты қосылыстар қолданылады [22].Хлор  суды   ...   ...   ...   ...   ... ... соңғы кезде белгілі болғандай, хлорланған ауыз  суығалымдар ... ... ... ... ісіктерін,  аллергиялық  аурулартуындатады. Хлор тағы да  біздің  ...  ...  ...  тері  ... ... әсер ...  ...  кезеңде,  микроағзалар  жылдам,  қарқындыкөбейетін ... су ... ... осы  ...  адам  ...  ... жекелей тұтынуда хлордан құтылудың ең тиімді әдісі –  су  ... ... Егер ... жоқ ... онда суды ...  ...  ... керек, сонда хлор ұшып кетеді [23].Ағызынды суды тазартудың химиялық әдістерінің ең көп ... түрі ... ... ... ... ...  бөлетін  лас  суларыннейтралдау үшін магнезит, доломит, ізбестастар қолданылады.Суды  тазалаудың  биологиялық  ......  ...  ... өсіріп, үстінен ағызынды сумен толтырады да төменгі жағынан  қаттыауа  ағынымен  үрлейді,  Оттектің  (ауамен   ...   және   ... көп ... ... мен ... ... өсіп,  көбейіп,органикалық  ластаушыларды  жай   минералдық   заттарға   дейін   ... бөле ... ... ... ... ...  жүреді.Органикалық заттардың мол қорымен қоректенген бактериялар активті көбейебастап,  массалары  ұлғая  ...  ...   ...   ... судың түбіне шөгіп, ал су  тазара  береді.  Биологиялық  тазалауғақатысатын   организмдерге   әр   ...   ...   ...   балдырлар,саңырауқұлақтар, ең төмен сатыдағы жәндіктер, құрттар және  ...  ... ... ... ......  жылжып  қозғалатын  жәндік.  Бұл  оның  ... емес ... ... ...  балықтардың  сүйікті  жеміболумен  қатар,   өте   пайдалы   ...   Олар   ...   ... қоректеніп, су түбі тазалығын сақтауда үлкен роль атқарады.Қоңыздар. Көп жылғы бақылаулар ... ... ... ... 60%-ы маса ... ... Арнайы жүргізілген тәжірибелерде бір ғана  қоңыздыңтәулігіне 65-70 маса ... ... ... ... шаяны.  Су  шаяны  ақпайтын  тоқтау  суларда,  өсімдіктері  көп,  әріластанған  ...  ...  көп  ...  ...  ...  ... қорегі  –  маса,  сона  мен  басқа  да  су  жәндіктері.  Лабораторияжағдайында су ... ... ... 85 ... ... ... Судағы жәндіктердің ішінде инеліктердің орны ерекше.  Барлығыдерліктей жыртқыштар. Тіршілік ету ерекшелігіне  байланысты  инеліктерді  сунасекомдарының ... ... деп  ...  ...  ...  инеліктердіңличинкалары суда дамиды да, ал ересектерінің  даму  ...  су  ... ... ... ... тек қана ұшып қуып  барып  ұстайды.  Олардыңөткір ... ... ... ...  ...  т.б.  зиянды  насекомдарілінеді [25].Су  жүйелерін  тазалайтын  балықтар   да   бар   ...   ...   ...  тазарту  үшін  маман  ғалымдар  көп  ізденіс   ...   ... ақ ... дөң ... ... ... қолдан жерсіндірді. Ақ  амурересектерінің дене тұрқы 120 см, салмағы 32 кг-ға ... ...  ірі  ... ірі бұл ... ... – ол ... ...  Олар  каналда  өскеншөптерді жеп, ... ... ... жол бермеген.Арық пен канал бойындағы өсімдіктерден  құтылу  үшін  қолданылып  жүргенмеханикалық   әдістерді   ...    ...    ...    ... жағынан өте тиімді. Сондай-ақ бұл  балықтар  басқа  да  маңыздықызмет атқарады. Жағасында қамыс өскен су ...  ...  ... ...  ...  көп  ...  ...  белгілі.  Ондай  кезде  ақамурлар суда өскен қамыс құрақты азық етіп, масалардың  ұрық  салатын  ... ... да  су  ...  ...  бұл  ...  ... арық ... өсіруді қолға алған  жөн.  Әйтсе  де,  ...  ... ... ... ... ... шара қолданбайтын бірде-бір  мемлекет  жоқ.Тіпті теңіз суын қорғау зиянды заттарды шығарудың технологиясын реттеу  жәнеқалдықтарды барынша  ...  ...  ...  келісімде  жасалған.  Бұлшаралар  бұлжытпай  іске  ...  да  ...  ...  ...   ...   ... ластануы ең ақырғы шегіне жетті. Әсіресе бұл проблема  халық  өтежиі орналасқан өндірістік аудандарда тым үлкен орын алып  ...  Улы  ... ... өзен ...  ...  ағыстары  және  жел  арқылы  мындағанкилометр ... ... ... тарап, жер  шарының  алыс  түпкірлерінсқауіп тудырады. ... ... ...  қалдықтардың  кәдімгі  түрлерінежерді радиоактивтік заттардың улау ... ... Ал  оның  ...  ... тек ... ...  ғана  ...  Судың  ластануына  әсіресеөнеркәсіп  қалдықтарының  қосылуы  аса   ...   ...   ... әр  түрлі  болуына  сәйкес,  олардың  тигізер  әсеріде  әр  түрлі.Мысалы, ... ... ...  ...  су  ...  үлкен  қабықпен  жауып,оттектің  алмасуын  қиындатады.  Үй  тұрмысында  және  ...  өте  ...  ...  ...   ...   деп   аталатын   жууғақолданылатын заттардың әсері де ... ... бір ... ... ол  ...  оттек  бойына  сіңіру  қабілетін  төмендетеді  жәнеорганикалық  заттары  ...  ...  ...  ...  ... ... ... басқа да өнеркәсіп қалдықтары, мысалы,  мырыш,  мыс,қорғасынның әр түрлі тұздары мен  ...  ...  ...  ...  болатынфенол, цианидтер негіз ретінде әсер етеді.  Енді  ...  ...  ...   ...   ...    ...    пайдалы    және    зияндымикроорганизмдердің ара қатынасын өзгертеді. Бұл ... ... ...  ...  ...  ...  (немесе  аз  мөлшерде   ғана   кездесетін)   бейтанысқосындылар. ... да ... ...  суда  өмір  ...  ... түскен органикалық заттардың ыдырауы ең алдымен аэробтық  (оттекпентыныс алатын)  микроорганизмдердің  қаты-суымен  жүреді.  Бұл  ...  ... ... ... ... ... бұл ...  органикалық  қоспаларбелгілі мөлшерде түскенде ғана  қалыпты  жүретіні  ...  Суды  ...  ...  ...  ...  оны  ыдыратуға  өтс  көп  мөлшерде   оттекжұмсалады. Бұл оттектің  судағы  концентрациясын  ...  және  ... ... ... ... анаэробтық  микроорганизмдердің  саныныңартуына жағдай жасайды. Бүл жағдайда түзілетін заттардың ... ...  ... ... ... және фосфор улы  қосындылары  пайда  ...  су  ... ...  ...  мен  улы  ...  көбеюі  бірінші  кезектебалықтардың қырылуына, онан кейін су  өсімдіктердің  силеуіне  әкеп  ... бұл ... ... су ... ...  ақырында  судың  ластануының  зардаптарын  адамның  өзі  және   ... ... ... ... тұщы су ... басты көзі  өзен  болыпесептеледі. Ал оларды органикалық және минералдық  қоспалардан  ...  ... және ... ... іс. Осы ... адамның денсаулығына келетін  қауіпмөлшері үлкен. Себебі ең соңғы техникалық жетістіктерге негізделген  тазартусистемалары да суда кездесетін  кейбір  ...  ...  ...  ... қиын ... ... өнеркәсіп салаларына да үлкен зиян келтіреді. Онда кейбірхимиялық заттардың көп болуы суды сүзу қондырмаларына,  химия,  ...  ... ... ... ... ... етеді. Сондықтан  да  мұндайсулар алдымен қосымша өндеуден өтіп, өнеркәсіпке пайдаланылады  да,  артынаноған тағы да ... улы ... ... ... негізінде) қосылып,  өзенгежіберіледі. ұщы судың ластануы қоғам алдында  ...  ...  ...  ... тіршілік үшін және адамның өз  денсаулығы  үшін  қаншама  ауыржүк екенін түсіндірудің қажеті жоқ.  Сондықтан  да  ...  ...  ... ... мәсслесі бірінші басты  проблема  ретінде  саналады.  Ал  ...  ...  ...  ...   зор   роль   атқарады.   ... ... ... да  ...  ...  ...  ...  ол  әртүрлі қалдықтарды көметін орынға айналған. Әрине, теңізге түсетін  ... ... ... әлде неше есе  ...  онда  ...  ... ... процестердің  нәтижесінде  бұл  заттар  тез  арада  зиянсызқалыпқа  өзгереді  деп  айта  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жағалауларының  қайта  ластануы  үлкеи  зиян   келтіретінібелгілі.Теңіз  суларының   ластануы   ...   ...   суда   ...   ... ара ... ... ... түрлердің көбеюіне  жол  ашады.Өзеннің құйылар ағысында улы  заттардың  артуы  тұщы  суға  ...  ... ... көтерілуіне кедергі жасайды.Егер басқа химиялык заттар теңіз  ...  ...  ...  ... ... ал ... ...  биологиялық  жолмен  тазалануы  мүмкінемес. Өйткені ластанған  суларға  қосындыларды  ыдырататын  микроорганизмдерқырылып қалады. Жоғарыда ... ... су ... үлпек  қабықпсн  жауып,ауа жібермейді және өте жай ... Осы ...  ол  ...  мемлекеттердіде ойландыратын ірі мәселеге  айналды.  Осы  ...  сол  үшін  ... ... ... 50 миль жақынға  тегуге  тиім  салынған.  Әйтседе,жағалаулардың ластануы жылдан-жылға ... ... ... ...  көбіршіктеріәдетте  толқындармен  жағалауға  жиналады   және   ...   ...   ... қисапсыз көп мөлшерде өсіп кетті.Теңіз суларын  мұнай  қалдықтарымен  ластауда  негізгі  рөлді  ... ... суға кеме  ...  ...  ...  олар  апатқаұшырағанда қүйылады, әсіресе, ірі  танкерлердан  күйреуі  аса  қауіпті.  ... суға ... мың ... ... ... ...  ...  ақтарылып,орасан зор алқапқа жайылады. Оның әсері  барлық  тірі  ...  ... ...  ...  ...  ...  ауыр  ...   шегеді.   Мұнайменластанған суға қонғанда, олардың қауырсындары майланып, жылу  ұстайтын  ... ... ...  ...  ...  ...  тері  астына  қанүийды да өліп қалады, Судың мұнай  мен  ластануынан  жылына  қаншама  ... ... шығу ... ... Себебі, олардын көбі ашық  теңіздердіңүстінде қырылып қалады.  Мұның  қаншалықты  қауіпті  екенін  ...  ... ...  1996  жылы  ...  ...  миль  ...  464  ... табылған. Егер бұл санға осы  себептен  ...  тағы  ...  он  ... ... өліктерін қоса есептесе, бұл шама тағы да бірнеше есе  өскенболар еді. Осындай жағдай ... ... екі ... жиі  кездеседі,себебі  оны  көптеген  құстар  қыста  қоныс  етеді.   Теңіз   ...   ... ... суда өмір ... ... де ... әсср  ... бұл теңіз қамшатының өміріне тікелей қатынасты.  Бұл  аңның  терісідүние жүзінде жоғары бағаланады. ... ... ... бұл  аң  көп  ... Бірақ оны қалай болса, солай  аулауға  тиым  ...  Су  ... жұқа ... ... ... ... ... мен  кішірекжәндіктердің де тіршілік негізін,  күрт  өзгертіп  жібереді.  Олар  ... ...  ...  ...  мұнай  қалдықтары  мен  былғануы  адамға  датікелей ...  ...  осы  ...  асқа  ...  ...  ... ... рак ауруын  туғызатын  бензприн  сияқты  улы  ...  ...  ...  ...  Бұл  ...  ...  ...  қалайжиналатыны туралы биология ғылымдарында белгілі ғылыми  деректер  осы  ... жоқ. ... ... ... оның ...  денесіне  бензпринніңжиналу себебі қоректік заттар арқылы  ...  ...  ...  су  ... ... ...  пайда  болған  көптеген  ...  бар  ... ... Олармен моллюскалар қоректенуі мүмкін.  Мұнай  қалдықтарыныңзиянды әрекеттерін ...  ...  ...  бар?  1954  жылы  ... жуған суды шектелген жерден тыс  төгуге  тиым  ...  ... шарт ...  ...  ...  ...  байырғы  қатынасынсақтаудың басты шарты теңізге ешқандай мұнай жуындыларын төкпеу  ғана  болуымүмкін.Судың ... Жер ... өмір бар! ... ... су ...  сүріп,  тепе-теңдігін  жоғалтпай  келеді.  Мысалы,  ...   ... ... бұлт ... жаңбыр жауады.  Жаңбырдың  пайдасының  өзінсанамаласақ саусақ жетпейді.Су Күннің жылуын Жерге ...  ...  ...  ...  ... ... ... кетпеуіне, ыстық аймақтарың  салқын  болып  тұруынада ықпал жасайды. Осы ...  ...  ...  ...  айта  берсек  сөзтаусылмайды. Сол себепті, танымды арттыру мақсатында,  балаларға,  жастарға,ересектерге жалпы ортақ пайдалы ақпарат ... ... ... су ...  ... ... ... шықтық [29].Суды жайылымдарды суландыру үшін пайдалану —  заңды  ...  Суды  ... — суды жеке ... ...  ...  қызметті.  Суды  жекеменшікқосалқы  шаруашылық,  бақ  өсіру  мен  ...  Су  ...  ... ... ... ...  ...  ластануынын  тудыратын  400-ге  жуықзаттар белгіленген. Зияндықты  көрсететін:  санитарлы  -  ...  ...  және  ...  ...   ...   ...   жәнеорганолептикалық құрамының  (оның  мөлдірлігі,  ...  Су  ...  ...   ...   ...   ...   ...    Химиялықластануларға:  мұнай  және  мұнай  ...  ...  ...   ... ластанулар өте қауіпті, мысалы, вирустар мен басқа да  ...  ...  ...  ...  және  т.б.   ...   сулардыластайтын компоненттер биологиялық және физикалық-  химиялық  қасиеттеріне1.Физикалық күйіне байланысты: ерімейтін, коллоидты, ... ...  ...  минералды,  органикалық,  биологиялық   немесе   бактериалық.   ...  ...  ...  яғни  суда  ...   және   ...  компоненттерге  өсімдіктерден  немесе   жан-жануарлардан,   т.б.жолмен  пайда  болган  Биологиялық  ...  ...   ...   -бактериялар, вирустар, балдырлар, ең  Қазіргі  ...  су  ...  ... ...  ...  суға  Жер  ...  сулардың  ластану  көздерінемыналар жатады: өнеркәсіп өнімдері мен өндіріс  қалдықтарын  сақтайтын  жәнетасымалдайтын   ...   ...   ...    өтеу    ... ... ... ... тыңайтқыштар,  пестицидтер  және  дехимиялық заттар қолданылатын ауыл шаруашылық жер  асты  ...  ... ...  ...  көзіне  жалғасқан  лас  орындар;  жауын-шашынныңластанған жерлерді жууынан пайда болған шайынды  сулар;  ...  ...  және  т.б.  Суды  ...  ...  ...  және  коммуналдықканализациялық  ақаба  сулары  Қазіргі  ...   адам   ... үшін ас суды көп Су ... үшін ең ... ... тудыратын  мұнай,мұнайды Ағаштарды сумен тасымалдау  кезінде  де  судың  ластануы  байқалады.Терең Электростанцияларды салу ... көп ...  алып  ...  ... Су ... және ... тіршілік иелеріне теріс әсер  ететін  Басқаластаушылардан: металдарды (сынап, қорғасын, мыс, марганец,  ...  ...  ...  су  қоры  үшін  ең  ...  ...  ...  Жылулыластану.  Өнеркәсіп  орындары,  электр  станциялары  су  айдынына  жылы   Суқоймаларының ластануы, ... су ... ... және су  ер  асты  ... ... ... әрі онда маусымдық [30].2 Зерттеу нысандары мен әдістері2.1 Су сынамаларын алу әдістері1. Сынама алуды тек ... ... үшiн ...  ...  ... ... нұсқау беруді өткен маман ғана iстеп шығарады.2. Суға сынама алуы үшiн бiр  реттi  ...  ...  ...  ...  ...  ...  материалдан   жасалған   бiрнеше   ретқолдануға арналған ыдыстар қолданады.3. Ыдыстар тығыздап  ...  ...  және  ...  ... ... ... Көп рет ... болатын ыдыс, оның ішінде  пробиркақұрғақ қыздыру немесе автоклавтаумен зарасыздандыруға ... ... ... Әр ... ... үшiн  бір  жерден  сынамалар  алуда  ылғи  ... ... үшiн ... таңдайды.5. Сынаманы  стерильденген  ыдыстарға  жинайды.  Ыдысқа  сынаманы  жинаукезінде, ... ... ... ... ... алады. Сынаманы  жинаукезінде ыдыстың пробкасы мен жиектері баска да бір  ...  ...  ... шаюға болмайды.6. Егер  судың  сынамасын  көп  таралған  жерлерден,  ...  ... ... Онда алдымен оны стерильдеу қажет. Ол үшін  кранды  күйдірунемесе 10 ... ... суды ашық ... қажет. Сынама алу  кезінде  судықағу жылдамдығы  төмен  болуы  мүмкін.  Сынама  алу  ...  ...  ... мен ... да  ...  ...  ...  Ыдысты  толтыру  кезіндепробка мен судың бетінің  арасында  бос  орын  қалуы  ...  ...  ...  кезінде  суланбауы  ушін.  Ыдыс  суға  толған  соң  оның   ... ... және ... ... ... ...  ...  документі  болады.  Онда  сынаманың  алынғанжерін, уақытын, ... ... ... ... аты ... және т.б  ... ... және транспорттау.Ауыз суының  сынамасын  контейнер-  тоңазытқыштарда  +(4,  10)  ... ... ... ... мен  ...  жинау  уақыты  6  сағаттанаспауы керек.Егер  сынаманы  салқындататын  ...  ...  ... алған соң 2 сағаттын ішінде істеп бітіру керек.Егер сынаманы  жеткізууақыты мен температурасы ...  ...  ...  ...  жүргізбейміз.Суды ашық  су  көздерінен  ...  ...  ...  ... ... ... қолданады:• Барометр• Исаченко аспабы• Рутнер аспабыАшық сулардан сынаманы жағалаудан әр  ...  ...  және  әр  ... ... ... ... санитарлық дәрігер  және  оның  жанындажүретін көмекшісі ... ... ... ... істейтін маман  жинайды.Суды зерттеудің қорытындылары суды дұрыс жиналуына  байланысты.  Сынама  алукезіндегі қателіктерді дұрыстау мүмкін емес. Ең ...  ...  ... ... ... бәрі ... ... құжатта көрсетілуі қажет:Су қойманың атауы, және оның орналасу жері;Сынама  алынған  жердің  суреттемесі  (су  қоймалары  ...   ... және ... ... ... ... жағдайы- судың, ауаның температурасы т.б.;Сынаманы алу күні (уақыт, күні, айы, жылы);Зерттеудің мақсаты:Демеуші құжатқа сынақ алған адамның қызметі жазылып, қолы ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің жалпы санын анықтау.Бұл әдіспен ауыз суындағы мезофильді ...  және  ...  ... қоректік агарда 24 сағатта 370С – та  2  есеге  ...   ...   ...   фильтрация   әдісімен    жалпы    ... ... ... ... рН-8 болса, онда өзен мен көлдің суы таза болады; рН-7 болса  ондабейтарап орта болып келеді; рН-7 ден кем ... ...  бәрі  ...  ... рН-6, 6-5,5 ... орта ... орта ... саналады.  Мұндай  Ешкімгепайдасы жоқ сфагнум (шым тезекте өсетін)  ...  өсе  ...  ...  рН-ныңөзгеруі суға түсетін  немесе  антропогендік  әсерден  Кейбір  улы  ... ... жыл бойы ... ... ...  ...  немесеақаба сулар  әсерінен  ластану   ...  сулы  ...  рН  ...  әcipece  ...  ...  және  ауыр  металдар  қосылыстарыныңерігіштігін жоғарылатады, epireн ... ...  ...  өсімдіктер  менорганизмдерді  (ағзаларды)  уландырады.  Судағы  ағзалардың  таралуы  көбінесутек ионының концентрациясына байланысты келеді.  Тұщы  су  ... 3,7 - 4,7 ... ... ... 6,95 - 7,3  бейтараптанған;  7,8үстінде — сілтіленген болып саналады.Тұщы суаттарда рН мағынасы тәулік  бойы  ...  ...  ...  Тұщысудағы балықтардың кө6i рН 5-тен 9-га дейін  ауытқуын  Қазіргі  уақытта  Жербетінде өзінің тіршілік ағзаларынан  ...  ...  ...  мен  ... ... құрылықтағы жануарларға да әсерін Ағын суларға  құйылатынлас  ...  да  ...  ...  ...  ...    ...   (ерімейтін,коллоидты, еритіндер), лас  сулар  (минералдық,  органикалық,  ... деп ... Лас ... ішінде  тұрмыстық  сарқынды  сулардаорганикалық заттар 58%, Жыл  сайын  ...  250  мың  жаңа  ...  ... Қазақстан Республикасының су  ресурстары.  Қазақстан  жерінде  өзен,көл,  мұздықтар  мен  жер  асты  ...  ...  ...   территориясындаұзындығы 10 км-ден асатын 8 мыңнан Көл. ...  ...  ...  ... онда жалпы 48 Екінші орында Алакөл ұзындығы 104,  ені  52  ... ... ... ірі  ...  қатарына  Сасықкөл,  Ұялы,  Теңіз,  Сілетеңіз,Қарой, Кіш Қарой, Шағалалытеңіз, Теке, ... ... ...  ...  ...  ...  ...  Жалаулы,  Қарасор,  Индер  көлдерінқосуға болады. Барлық көлдердің су ... 190  ...  ...  ... жөнінен тектоникалық экзогендік түрлерге бөлінеді.  Каспий  және  Аралтеңіздері,  ...  ...  ...  ...   ...   Бөгеттер   менбөгендер. Қазақстанда 4 мыңнан астам бөгеттер  мен  Теңіз.  Қазақстанда  екітеңіз бар. Арал ... ... 428 ...  ...  Қазақстан  жеріндегіұзындығы 2430  км,  теңіздің  ең  ...  ...  көк  ... ... ит ... кездестіруге болады. Жер асты суы.  Алаптағыне  кендегі  су  ...   ...   ... ... жер асты ... ...  ...  Жарықшақтық  су  таулы,қыратты және ұсақ шоқылы аймақтарда кеңінен  Жарықшақтық-қабаттық  жер  ... ... ... ... Мұғалжардағы,  Сарыарқадағы  Қабаттықжер асты сулары  негізінен  жазық  аймақтардағы  баяу  цементтелген  Мұздық.Қазақстандағы жер беті ағын суы ... ... көзі  ...  мұздықтарын3  топқа   жіктеуге   ...   ...   ...   ...   ... беткейлер  мұздықтары  (жұмыр,  мүжіле  ...  ... ... ... ...  ...  мұздықтардың  66%-ы)  аңғарлықмұздықтар. Республика мұздықтары  тартылуда.  Кейбіреуінің  ұзындығы  жылына5–20  м-ге,  ауданы  ...  ...  су  ...  ... және ... ... ... су қорларының  ластануыбүкіл адамзат қауымын алаңдатып ... ... суға  ...  ...  ... Судың Таза  су  тапшылығы  қазіргі  кезде  Шығыс-Қазақстан,  Атырау,Қызылорда, ... ... ... ашық ... көл ... қатар  жер  астысулары және  оның  негізгі  ...  ...  ...  ...  ... қоймалар; химиялық заттар және тыңайтқыштар; тұрмыстық  қалдықтар;жер асты  суларымен  жалғанатын  құбырлар;  ірі  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Қазақстан  жағдайында  өзен-көлдердің ластануы көбіне өнеркәсіп шоғырланған  аймақтарда,  полигондар  Суқұрамында  қорғасын,  ...  ...  тағы  ...  ауыр   ... суының сапасы да мәз емес. Мұндағы ластағыш  Іле  ...  ... ... өзен ... ... ... ... Шу,  Талас,  Қаратал,Ақсу Лепсі,  Тентек,  Көксу  өзендерінің  ...  ...  ...  ... және теңіз деңгейінің табиғи Қазіргі Каспий мұнайын  игеру  бүкіләлемді дүрліктіріп, шетелдік ...  ...  ...  аймақтарындатехниканың ескілігінен бұрғы-скважиналардың бүлінуі, мұнайдың  жерге,  Қазірмұнаймен ластану аймағы 200 мың га алып жатыр.2.2 Су ... ... ...   ......   ...   көмегімен   сапакөрсеткіштерінің мәндерін  анықтау  әдістері.  Дәм.иіс  сезу.көру  және  дәмсеззу, ... ... ... ... мұндай  көрсеткіштер  тауар  сапасы,дәмі,иісі, түсі, сыртқы  түрі,  консистенциясы  анықталады.  Жалпы  микроб  ...  ...  ...  ...  ...  екпесі  жуықша   алғандамикроағзалардың ... ... ... ...  Бұл  –  таза  суға  ... ......  қасиеттері  мен  микроағзалар  саны  арасындағытәуелділікті анықтау үшін ... ... ... ...  ...  ... ... алынған су  сынамаларынакелесі  қоректік  орталардыегу  жұмыстары   жүргізілді:   висмут   -   ...   агар   –   ...     ...     -     ...     ...  ......  ет  пептонды  сорпа   –сапрофиттерді; көмірқышқылды темір бар орта –  темірбактерияларды  ... ...     ...     ...     бағытталғансынамалардың қыс мерзімінде ... ... ... жоқ. ...  ...  нәтижесінде  сальмонеллалар,   кампилобактериялар   мен   аурутудырушы саңырауқұлақтар ... ... да ... жоқ.Нормативті көреткіштерге  сәйкес  тасымалданатын  суды  салыстырмалытазасуға жатқызуға  ...  және  оны  ...  ...  ... ... етіледі.Ал микробтық көрсеткіші өте жоғары болумен  ерешеленетін  ауыз  су  ... ... ... ... ... суды қосымша хлорлау судың тұрақсыздығын көрсетеді және  ... ... ... оны ... су  ...  ...  үшінсілтілі  реагенттермен   өңдеудің   өтуі   қажеттілігі   туындайды   ... ... ... ... карбонаты.Na2CO3 натрий  карбонатының  ерітіндісін  алу  үшін  ...  ...  ...    ...    ...    карбонаты     ерітіндісініңконцентрациясы 5, ал NaОН-2 қабылданған.Судың әдістеме жүзінде тұрақтандырылған  өңделуі  ұзын  тар  ...  ...  500  мл  ...  өлшеуіш   шыны   сауытта   ...   ...  сол  шыны  ...  ...  ...  шланг  арқылы  ағынменжабылған сыналып ... ...  ...  шлангты  шығарып,  шыны  сауытқасілтілі  реагеннттің  ...  ...  ...  ...   араластырып,әр1,2,3,5,10,20 минут сайын уақыт бойынша талдау жасаған.  Сонымен  ...  ... ... тағайындалу кинетикасына,яғни  суға  тұрақтандырылған  өңдеужұмысын  ...  ...  ...  бақылау  жүргізген.  Бастапқы  жәнеөңделген судың температурасын, сутегі көрсеткішін,  сілтілігін,  қаттылығын,кальций, сулардың тұрақтылығына ... ...  ...  үшін  ...  анықтаған  рактикалық  бөлім  Суды  зарарсыздандырудың  химиялықәдістері  Суды  хлорлау.  Суды   ...   ...   ... ... ... Хлор суда ... кезде тез ыдырайтын  хлор  қышқылыпайда Cl2 + H2O ( HOCl + HCl. Ыдырау барысында хлор қышқылы HOCl ( H+ + ...  ClO2  хлор  ...  ...  ...  ...  бактериялардың  өмірПатогендік бактерияларға қатысты  жоғары  тиімділікке,  өңдеуден  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ластануын  азайтады,бірақ вирастардың жұғу Хлорлаудың теріс ... ...  ...       ...       п-нитрохлорбензолдардың,хлораминдердің,  ...  үшін  ...   ...   ...   ...   үшінтәжірибелі  жолмен  Кейбір  ...  ...  ашық  ...   ... ...  ...  ...  жағдайларда  зарарсыздандырудыңқандай да бір арнайы тәсілі  қолданыладыа)  екі  рет  ...  яғни  ... ... дейін) преаммонизациялау арқылы хлорлау,  яғни  хлордыжіберудің  алдында  тікелей)  аса  хлорлау,  яғни  ...   ...   ... ... ... ... мөлшермен хлорлау,  яғни  қалдық  хлордыңқисық) хлордың екі тотығын пайдалану да зарарсыздандыру тиімділігін  арттыруАуыз ... ... ...  ...  ...  келуіне  кепілдік  беретінХлор мен аммиактың қорларын сақтау шарттары  қолданыстағы  санитарлық  ережеМСЭҚ органдары су ... ... ... ... сондай-ақ  бекітілгенқорытынды Су – өмір көзі. Бірде бір  ...  ...  ...  Судың  ластануы-оның  физикалық  және  органолептикалық  ...  ...  ...  Судызарарсыздандырудың   химиялық   әдістерінің   арасында    қазіргі    ...  ең  ...  ...   ...   ...   ластануыназайтады, вирустардың жұғуы азаяды.3. Тәжірбиелік бөлімЗерттеу әдісіСу сынамасын алу әдістері1) термотолерантты колиформды бактерияларды анықтау кезінде 100 мл  ... рет ... ... ... бактерияларды номативтеу кезінде 95% пробадан аспайды.3)  таратушы  желіге  беткейлік  су  ...  ...  ...  ... ... ол ... ... қамтамасыз ету түрінде өткізіледі.4) сульфитредуцирлейтін клостридия спораларын анықтау судың технологиялыәсерін анықтау түрінде өткізіледі.Сынамаларды сақтау және транспорттау.Ауыз суының  сынамасын  ...  ...  +(4,  10)  ... ... тексеру уақыты мен  сынаманы  жинау  уақыты  6  ... ... ... салқындататын тоңазытқыштар болмаса анализді сынама  алғансоң 2 сағаттын ішінде істеп бітіру керек.Егер сынаманы жеткізу уақыты мен ... ... ...  ... ... ашық су ... суқоймадан, құдықтардан,  бассейндерден  жинағанкезде арнайы аспаптарды қолданады:БарометрИсаченко аспабыРутнер аспабыАшық сулардан ... ... әр  ...  ...  және  әр  ... ... ... санитарлық дәрігер және оның жанында  жүретін  ... ... ... ... ... ...  ...  Суды  зерттеудіңқорытындылары  суды  дұрыс  жиналуына  байланысты.  Сынама   алу   ... ... ... ... Ең ... ереже стерильділікті сақтау.Сынамаға алынған судың бәрі номерленеді.Ілеспе (соправодительный) құжатта көрсетілуі қажет:Су қойманың атауы, және оның орналасу жері;Сынама  алынған  ...  ...  (су  ...  үшін-   жағалауданқашықтығы және тереңдігі);Жақын маңдағы ластаушы көздер;Метеорологиялық жағдайы- судың, ауаның ... ... алу күні ... күні, айы, жылы);Зерттеудің мақсаты:Демеуші құжатқа сынақ алған адамның қызметі жазылып, қолы ... ... ... жасау:Судың санитарлық - микробиологиялық зерттеуiн жүргiзу:1) орталықтандырылған ... ... ...  ...  ...  таңдаужәне бұл көздi кезеңді бақылау;2)  орталықтандырылған  ...  ...  ауыз   ...   ... ... сумен орталықтан қамту, сондай артезиан ұңғымақтар,  топырақ  сулардабұлақтарға бақылауда;4) жеке су пайдаланатындарда  ...  ...  ...  ... ... және тағы ...  ашық  су  ...  судың  күйiмен   санитариялық-эпидемиологиялықбақылау: су қойнаулары, тоғандар, көлдер, өзендер;6) жүзу хауыздарындағы суды зарасыздандыру тиiмдiлiгiн бақылау;7) ... ... ... ... және ... ... ... жұқпалы аурулардың судан сурастыру.Судың санитарлық микробиологиялық  зерттеуiнiң  негiзгi  мақсаты  сапалысумен тұрғындарды камтамасыз ету ...  ...  үшiн  суға  ... беру ...   ...   ...   ...   байланысты,    өткiзiлетiнлабораториялық  ...  ...  ал  ...  ...  және   ... ... ... анықталады.Ауыз судың сынақтарының таңдау, тасымалдау және сақтауы1. Сынама алуды тек ... ... үшiн ...  алудың  орындаутехникасы бойынша нұсқау беруді өткен маман ғана iстеп шығарады.2. Суға сынама алуы үшiн бiр  ...  ...  ...  ...  ...  ықпал  етпейтiн  материалдан   жасалған   ...   ... ... ыдыстар қолданады.3. Ыдыстар тығыздап  жабылмалы  тығындары  және  қорғайтын  қалпақтарменжабдылған ... ... Көп рет ... ... ... оның ...  ... қыздыру немесе автоклавтаумен зарасыздандыруға шыдамды болуы керек.4. Әр түрлi мақсаттар үшiн  бір  жерден  сынамалар  ...  ылғи  ... ... үшiн сынақты таңдайды.5. Сынаманы  стерильденген  ыдыстарға  жинайды.  Ыдысқа  сынаманы  ... ... ... ... ... ... алады. Сынаманы  жинаукезінде ыдыстың пробкасы мен жиектері баска да бір  жерлерге  тимеуі  қажет.Ыдысты шаюға болмайды.6. Егер  ...  ...  көп  ...  жерлерден,  мысалы  крандарданжинайтын болсақ. Онда алдымен оны стерильдеу қажет. Ол үшін  кранды  ... 10 ... ... суды ашық ... ... Сынама алу  кезінде  судықағу жылдамдығы  төмен  болуы  мүмкін.  Сынама  алу  ...  ...  ... мен басқа да  қондырғылар  болмауы  тиіс.  ...  ...  ... мен ... ...  арасында  бос  орын  қалуы  қажет,  себебі  пробкатасымалдау  кезінде  суланбауы  ...  Ыдыс  суға  ...  соң  оның   ... ... және қалпақпен жабады.7. Сынамаға алынған  судың  документі  болады.  Онда  сынаманың  алынғанжерін, уақытын, күнін, сынама ... ... аты ... және т.б  ... ... колония түзетін микроорганизмдердің жалпы санын анықтау.Бұл әдіспен ауыз суындағы мезофильді аэробты  және  факультативті  анаэробтымикроорганизмдердің қоректік агарда 24 ... 370С – та  2  ...  ...   ...   Мембраналы   фильтрация   ...    ...    ... ... бактерияларды анықтау.Су сапасының жақсы болуының маңызды белгісі  -  оның  ...  ... ... механикалық өлшенді заттардың лай,  химиялық  қоспалардың,темір тұздарының құрамына байланысты болатындығы мәлім. Салынды ...  ... беті ... қатты бөлшектерінің батпақ,  құм,  тұнбалардың  жаңбырменнемесе маусымдық су тасқыны кезінде еріген суларымен ... ... ... ең аз ...... ең көп ...  ...  тасқынкезіндежәне жаздың жаңбырлы кезеңінде байқалады.Органолептикалық    көрсеткіштері    –     ...     ... суда 1 км – ден 448 ... ...  екі  есе  артады,  бірақ  ісжүзінде ШРК 0,3 мг/л-ге  деңгейінде  ...  ...  ...  ... 0,64 мг/л дейін екі есе артады, одан кейін 652 және 973 км-де  ШРК-ғадейін төмендейді.Басқа органолептикалық құрам ......  ... мг/л  және  ...  ...  мг/л  ...  да  ...  судакөпөзгермейді.Тасымалданатын   судың   температуралық   режимі   мен    ... ... ... ... ... ... ...  жанама  түрде  сульфатредуцирлеуші  бактериялар   мөлшнрініңтөмендеуін  және  соның  салдары  ...  ...   ...   ... кезінде биокоррозияның  жылдамдығы  мен  қарқындылығын  айқындауғамүмкіндік береді.Сутартқы бойындағы су сынамаларында күкірсутек анықталған жоқ.Сутартқы жұмысының режиміне байланысты ...  ...  ... иісі мен дәмінің ұлғаю қарқындылығының белгілері байқалмайды.Гидробионттардың  дамуына  қоршаған  ортаның  ...   ...   ... ... ... мүмкіндік беретін қоршаған  ортаныңбелгілі  бір  жағдайлары  болады.  Бұл  жағдайлар  су  ...   ... ... аэрацияға, даму температурасына тәуелді болады.6-шы суреттен көрініп тұрғандай  судың  құрамындағы  ...  ... ... әр түрлі болады. Гуминді және  органикалық  қышықлдардың  ... 10 –ды ғана ...  ал  фулю  ...  ...  80-ға  дейінбарады.Судың  жағымсыз  дәмі,  иісі  және   түсінің   ...   ... деп ...  осы  үш  параметрге  судағы  органикалық  заттар,қалдық хлор, күкіртті сутек әсер ете ... ... ... әр  ...  микробтар  мен  бактериялардыңболуынан пайда болады. Олардың  ...  адам  ...  мен  ... ... ...  ...  түрде  қауіпсіз  бактериялар  өзініңтіршілік   үрдісінде   ...   ...   ...   ...    ... ... әсер етіп қана қоймай, сондай-ақ,  химиялықреакцияға түсіпулы және канцерогенді қосылыстар түзе алады.Сапалы су алу тәсілдері бойынша ... ...  және  ... ... Суды ...  ...  ...  хлор,  озон,йодпен тотықтандыру  жатады.  Физикалық  әдістеріне  ...  ... ... ... ... жатады.Хлорландыру ең  көп  таралған  реагентті  әдіске  ...  Суды  ... үшін  ...  әк,  хлор  және  оның  туындылары  қолданылады.Олардың ...  ...  ...  ...  ...  ... ... және вирустар өледі.  Соңынан  хлор,  әк  және  оныңтуындылары ... ... ... қалады.Ауа микроағзалардың тіршілік әрекетіне қолайлы  орта  болып  табылмайды.Олар онда  тек  уақытша  болып,  күн  ...  ...  ...  ... ... ... қалалардағы 1м ауада  300-400  мыңға  ...  ... ... Адам 1 ... ... 500 ... жуық  ауа  жұтады,  осыуақыт аралығында өкпеге 150-200 мыңға жуық микроағзалар  жасушалары  түседі.Жоғары биіктікте, өсімдіктер мен ... ... ...  ...  ... азаяды. Мұхиттар, қарлы шыңдар  мен  мұздықтардың  үстінде  ... ... ол ... ауасы мүлдем таза болып есептелінеді.Шаң  микрофлорасының  түрлік  құрамы  оның   шығу   ...   ... ... ... ... көп мөлшері  болады.  Өндірістегіауада өндірілетін  шикізаттағы  микроағзалар  көп  болады.  Сондай-ақ  ...  ...  ...  ...  ...  көп  ...  ашытқы  менөңезделетін саңырауқұлақ, ал ұн тарту өндірісінде  –  дәннің  микрофлорасынатән ағзалар болады.Медиктер ... ... ... қоршаған ортада, әсіресе суда  жәнежалпы геологиялық ортада микроэлементтердің көбеюінен немесе азаюынан  келіпшығатын аурулардың көптеген  ...  ...  ...  ...  ...  және  гипомикроэлементоздар  деп  аталады.   Химиялық   элементтердіңадамның ішкі ағзаларында жиналуы әр ... ... ...  Адам  ... ... хром-бүйректерде, мыс-асқазан ішек  жолында,  сынап-орталықжүйке  жүйесінде,  ...  және  ...  ...  ...   ... ... өкпеде және жүрек  тамыр  жүйесінде,  селен-ішектерде,бауырда  және  бүйректерде,  берилий-қан  жасаушы   ағзаларда   және   ... ... Суда  ...  ...  ...  ...  зат  ... бұзылуына, атеросклероз, бүйрек тас  ауруларына  алып  келеді.Ауыз суда фтордың көбеюі эндемия лық ... ...  ...  Бұл  ...  ...  ...  ...  және  орталық  жүйке  жүйесінің  жұмыстарыбұзылады (2 ... ... су ... ...             ... ...      |Нормалары           ... ... сан      |1 ... ...       |50 кем емес         ||                         ... ... саны |                    ... колиформдық        |100 мл-да ... ...            ...                 ...                  |                    ...          |100 ... ... |Болмайды            ||колиформды бактерия      |саны                  |                    ...               |100 ... ...    ...            ||                         ... ... саны    |                    ...     |20 мл-да спора саны   ...            ... ...     |                      |                    ... ...         |50 ... лямбля       |Болмайды            ||                         ... саны     |                    |2 ... ауыз ... ... ... ... ... құрамы|Көрсеткіштердің  |Анықталған    |Нормативтік   ...          ...            ...      ...  ... ...   ||                 |              |              ... ... әрі –||                 |              |              |НҚА ...             ... 20 С        |0             |н.б. 2        ... 3351-74      ...        |              |              |                      ...         |              |              |                      ... 60 С        |0             |н.б. 2        ... 3351-74      ...        |              |              |                      ...         |              |              |                      ... 20С         |0             |н.б. 2        ... 3351-74      ...        |              |              |                      ...         |              |              |                      ...        |7             |н.б. 20 (35)  ... ...   ||градустар        |              |              |                      ||2 ... ...                                                       ...        |0,5           |н.б. 1,5 (2)  ... 3351-74      ... ...              |              |                      ... мг/дм    |              |              |                      ... ...     |0,0           |н.б. 2,0      ... 4192-82      ...            |              |              |                      ... азоты  |0,0           |н.б. 3,0      ... 4192-82      ...            |              |              |                      ... ...  |13,96         |н.б. 45,0     ... 18826-73     ...            |              |              |                      ... ...  |4,5           |н.б. 7,0      ... 4151-72      ...          |              |(10,0)        |                      ... ...  |35,0          |н.б. 350      ... 4245-72      ||Темір мг/дм      |0,021         |н.б. 0,3 ... 4011-72      ... ...       |1,09          |н.б. 1,5      ... 4386-89      ... ... тән ... заттар мг/дм                          ... ... |4,35          |6-8           ... 26449. 1-85  ||мг-экв/дм        |              |              |                      ... ...    |52,1          |60-10         ... 26449. 1-85  |2 ... ... ... ... көрсеткендей сутартқы суы үшін ОБТ мөлшері тасқын кезеңінде 0,8-ден 3,0 О мг/л ... ОХТ ... 29,0 О ... дейін жетеді. Күз-көкте  сутартылуы кезеңінде ОБТ 2,2-ден  3,0 ... ... ОХТ  –  ...  38,0  ... ... ... су ...  кезінде  8,0-ден,  30,0  Омг/л  дейінжетеді.Сапрофитті бактериялар суқоймалары ... ең кең ...  ... ... тобы ... ... ... суында дамитын микроағзалар қоршаған  ортамен  күрделі  қарым-қатынаста болады. Су микрофлорасының  дамуына  ...  ...  ... судың температурасы, биогенді  элементтердің  болуы,оттегінің  құрамыкөп әсерін тигізеді. Сутартқының бактериялды тұрғындарының синхрондық  ...  ...  ...   мен   ...   ... ... ... және  биотикалық  факторлары  арасындағы  нақтықарым-қатынастарды анықтауға мүмкіндік ... ... үлгі 1, үлгі 2 және үлгі 3 ... су  ...  үшінЖМС мәндері жер беті суларының ластануы ... ... ... ... ... ... арналған ет пептондық агардағы судың екпесіжуықша алғанда микроағзалардың жалпы  ...  ...  ...  Бұл  ... суға тән. ... физикалық – химиялық қасиеттері мен  микроағзалар  саныарасындағы тәуелділікті анықтау үшін  жалпы  микроб  ...  ...  ... ... ... ... су  сынамаларынакелесі  қоректік  орталардыегу   жұмыстары    жүргізілді:    висмут-сульфит    агар    –    ...   ...   -   агар   -    ...    ...  Сабуро  –  саңырауқұлақтарды;  ет  ...  ...   ... ... ... бар орта –  ...  ... егістер.Сальмонеллаларды,     кампилобактерияларды     ...     ... қыс ... ... нәтиже берген жоқ. Жүргізілген  зерттеужұмыстарының  нәтижесінде  ...   ...   мен   ... саңырауқұлақтар барлық сынамалардан да табылған жоқ.Нормативті көреткіштерге сәйкес тасымалданатын  суды  салыстырмалы  ... ...  ...  және  оны  тұрғындардың  тұрмыстық  қажеттіліктерінеқолдануға рұқсат етіледі.Ал микробтық көрсеткіші өте ... ...  ...  ауыз  су  ... залалсыздандыру жұмыстарын жүргізу қажет.Ауыз суды қосымша хлорлау судың тұрақсыздығын көрсетеді және  ... ... ... оны ... су  ...  ...  ...  реагенттермен   өңдеудің   өтуі   қажеттілігі   туындайды   ... ... ... ... карбонаты.Na2CO3 натрий  карбонатының  ерітіндісін  алу  үшін  ...  ...  ...    ...    ...    карбонаты     ерітіндісініңконцентрациясы 5 , ал NaОН-2 қабылданған.Судың ... ... ...  ...  ұзын  тар  мойны  бар,көлемі  500  мл  ...  ...   шыны   ...   ...   ...  сол  шыны  ...  түбіне  жіберілген  шланг  арқылы  ағынменжабылған сыналып отырған сумен  толтырған,  ...  ...  шыны  ...  ...  ...  мөлшерін  енгізген,  мұқият   ... ... ...  уақыт  бойынша  талдау  жасаған.Сонымен  қатар,рНтұрақты мәнінің тағайындалу кинетикасына, яғни суға  тұрақтандырылған  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Бастапқы  жәнеөңделген судың температурасын, сутегі көрсеткішін,  ...  ... ... тұрақтылығына қажетті параметрлерді  есептеу  үшін  иондарқосындысын  анықтаған.Суды  ...  ...  ...   ... ...  ...  ...  мен  Ланжелье  индексінің  қосылғанреагент ... ... ... ... ... (3 ... ... орталар|Қоректік орталар                ... алу ... ...       ||Сальмонеллаларға арналған       |Көктемгі  |Күзгі  |Көктемгі  ... ... агар           |          |       |          |      ... ...      |0.3       |0.5    |0.6       |0     ... ...                   |          |       |          |      ... ...    |0.1       |2.5    |2.8       |1.0   ... ...                     |          |       |          |      ... арналған ет       |5.3       |6.0    |3.2       |2.1   ... агар                  |          |       |          |      ... ... Чапек|8.5       |2.6    |8.1       |3.2   ...                           |          |       |          |      ... ... ...      |          |       |          |      ...                       |          |       |          |      ... ... мәндері |          |       |          |      |СТС –ғы ауыз суын ... ... ... ... ... ... 4-10 мг/л ... потенциалы мәндерінің тиімді аймағына қол  жеткізу  ...  3мг ... ... Ал бұл ... Ланжелье индексінің мәні 0,4  тең  (Кесте4).4 кестеЖыл мезгілдері бойынша көрсеткіштер|Сынама алу |Жыл мезгілдері бойынша  ...                      ...  |                                                          ||           ......               ... – титр                  ... ауыз суы                                                      ... саны  |0,5                     |0,8                          ... ауыз   ...       |Күз       ...       |Күз             ||суы            |             |          |             |                ||               |  |10        |-         |8            |-               ...  ...  дәмі,  иісі  және   түсінің   болуы.   Органолептикалықкөрсеткіштер деп аталатын  осы  үш  ...  ...  ...  ... ... күкіртті сутек әсер ете алады.Судың бактериологиялық ластану әр  түрлі  микробтар  мен  ... ...  ...  ...  адам  ...  мен  өмірінетікелей қауіп төндіреді,  салыстырмалы  түрде  қауіпсіз  бактериялар  өзініңтіршілік   ...   ...   ...   ...   ...    ... көрсеткіштеріне әсер етіп қана қоймай, сондай-ақ,  химиялықреакцияға түсіпулы және канцерогенді қосылыстар түзе алады.Сапалы су алу ... ... ... ...  және  ... ... Суды ...  химиялық  тәсілдеріне  хлор,  ... ...  ...  ...  ...  қайнату,  ультрадыбыстыжәне ультракүлгін сәулелермен залалсыздандыру жатады.Хлорландыру  ең  көп  таралған  реагентті  ...  ...   ... үшін  ...  әк,  хлор  және  оның  туындылары  қолданылады.Олардың әсерінен  болатын  клетка  протоплазмасындағы  ...  ... ... және ... өледі.  Соңынан  хлор,  әк  және  оныңтуындылары сүзілетін заттың қабаттарында ... ... ... ... ...  орта  ...  ... онда  тек  уақытша  болып,  күн  сәулесі,  ...  ...  ... ... ... қалалардағы 1м ауада  300-400  мыңға  дейін  микробжасушалары болады. Адам 1 ... ... 500  ...  жуық  ауа  ... ... ... 150-200 мыңға жуық микроағзалар  жасушалары  түседі.Жоғары биіктікте, өсімдіктер мен орман алқаптарының ...  ...  ... азаяды. Мұхиттар, қарлы шыңдар  мен  мұздықтардың  ...  ...  ...  ол  ...  ...  мүлдем  таза  болып  есептелінеді.  Шаңмикрофлорасының түрлік құрамы  оның  шығу  ...  ...  ...  ...  ...  көп  мөлшері  болады.   Өндірістегі   ...   ...   ...   көп   ...   ...   ...  немесе  шарап  өндірісіндегі  ...  көп  ...  ...  менөңезделетін саңырауқұлақ, ал ұн тарту өндірісінде  –  дәннің  микрофлорасынатән ағзалар болады.Медиктер организмдер тіршілік ететін ... ... ... суда  жәнежалпы геологиялық ортада микроэлементтердің көбеюінен немесе азаюынан  келіпшығатын аурулардың көптеген түрлерін ... ... ... гипер және гипомикроэлементоздар деп аталады.Химиялық элементтердің адамның ішкі ағзаларында  жиналуы  әр  түрлі  ауруларшақырады. Адам  ...  ...  ...  ...  мыс-асқазанішек жолында, сынап-орталық жүйке жүйесінде, мырыш-асқазан  және  қозғалтқышаппаратында,  мышьяк  –  бүйректерде,  бауырда,  ...  және  ...   ... ... ... және  бүйректерде,  берилий-қан  жасаушыағзаларда және ... ... ...  ...  ...  көбеюі  ағзада   зат   алмасу   процестерініңбұзылуына, атеросклероз,  ...  тас  ...  алып  ...  Ауыз  ... ... ... лық  ...  ауруын  шақырады.  Бұл  аурулар  болғанжағдайда бауыр, бүйрек және орталық ... ... ... ... ... орта тәуліктік минералды баланста судың  қызметі  әр  түрліэлементтер үшін әр ... ... тұщы ... ... 165 мг/л  ...  кездеспейді  жәнеағзада да  осы  элементтің  тәуліктік  қажеттілігінің  10-ын  ...  ... ... Олай ... ауыз  суда  жиі  кездесетін  рұқсат  етілген  мөлшердеңгейіндегі  ШРК  элементтер  Cu,  Co,  Mo,  Ni   және  F   адам   ... ... ... ете ... (6 ... ... ағзасына химиялық элементтердің тәуліктік қажеттілігі және  олардыңсудағы шекті рауалы концентрациясы ШРК|Элемент  |Жинақталған     |ШРК – су үшін ...    |Су ... ... ШРК||         ... ... ... конц мг/л       |                   ||Ca       |1100            |-                       |-                  ||Mg       |300             |-                       |-                  ||6 ... жалғасы                                                        ||K        |3300            |-                       |-                  ||Fe       |14              |0,3                     |4,3                ||Cu       |3,5             |1,0                     |57,0               ||Mn       |3,7             |0,1                     |5,4                ||Co       |0,3             |0,1                     |66,0               ||Zn       |13              |1,0                     |15,0               ... әр ... топ ... ... анықтау. Доғалаң ауыз  суындатасымалданатын  судағы  ...  ...  ...   ...   ... әр  ...  тобына  сәйкес  келетін  қоректік  ...  ... ...  барысында  келесі  қоректік   орталар   -   ...   ... үшін ... және ... ...  ...  үшін  ... агар қолданылды.Қатты орталардағы микроағзалардың сапалы есебі Кох бойынша тікелей  есепәдісімен   ...   мен   ...   ...    ...  анықтауға  арналған  мембраналық  сүзгілердегі  жасушаларды   санаумикроағзалар суспензиясының тығыздығы болған кезде қолданылады.7 кестеНорма ...                   ... ...         |1 мл ...           ... ауыз суы       ... см          |ЖМС                   ||                       |1*10                     |1*10                  ... агарды (ЕПА) дайындау  үшін  ЕПС-ға  2-3%  ...  ... ... ... ... ... ортаны агар-агардың күйіп  кетпеуіүшін әлсін-әлсін араластырып отырады. Балқытылған ЕПА-ын ыстық  күйінде  тезсүзіп (мақталы-дәке арқылы) шыны түтіктерге құяды. ...  ...  ... 3-4 ... ал «тік» қатырылған ЕПА-ды шыны түтіктерге 10  мл-ден  құяды.Шыны түтіктер ... ... ... ... ...  мен  ...  Шыны  ...  апатогенді   микробтарөсінділері, физиологиялық ерітіндідегі  микробтардың  ...  ЕПС  ... бар  шыны  ...  ...  ...  ...  Петри  шынылары.Балқытылған ЕПА бар шыны түтіктер.  Микробиологиялық  ілмектер  мен  ... ... ... ... ... ... қарындаштар.  Спиртшамдары.Әдістемелік нұсқау.Микроорганизмдерді қоректік орталарға себу мен ... себу ...  ...  микробтарды  өсіру  үшін  қолданылады.   ... ... ... өсінділерін қоректік орталарға  микробиологиялықілиектер  мен  инелердің  ...  ...  ...  көмегімен  себеді.Қолданар алдында пипеткалар бу  стерилизаторларында  стерильденеді.  Олардыңжіңішке ұшы ... ... ...  ...  ...  ...  мақтаныңкішкене кесегі болады. Пипеткаларды арнайы сауыттарға салып  ...  ...  ...  де,  сол  ...  сақтайды.  Қағазды   пипеткалардыңдәнекерленген жағынан ...  ...  ...  ...  ...  ... ал шыны ... сол қолда  ұстайды.  Тығынды  оң  қолдың  шынашағыменұстап, себетін материалды ... ... ...  көмегімен  шыны  түтіктеншығарады. Ілмекті ...  ...  орта  ...  шыны  ...  ...  ...  ...   тығыз   қоректік   ортаға   материалды   ирекқозғалыспен таратады. Бір шыны ... ... шыны  ...  ...  ... қайта қыздырып алғаннан кейін шыны түтіктің  ішінде  суытады,  сонансоң микроб өсіндісінен  үлгіні  ...  ...  ...  ...  Ілмектегімикробтардың массасын жалынның әсерінен сақтау қажет.  Егер  ілмек  вольфрамсымынан немесе басқа баяу  суитын  ...  ...  онда  ең  ... ... ... ортаға тигізіп, сонан  соң  ғана  микроб  дақылыналу керек. Ілмектегі ... ...  жұқа  ...  тек  оны  ...  ... ...  қатар  микробтар  клеткаларының  зақымдалуының  да  ... ... ... ... ... ... сан– 1 г. немесе 1 мл. субстраттағы  микробтардың  жалпысаны. Петри табақшадағы қатты қоректі орталарда  өсіп  ...  ...  ...  ...  ...  ...   объектідегі   мезофильді   аэробтыфакультативті  анаэробты  ...   саны   ...   ... ... ... ... ЖМС ...  болады  немесе  ЖМС  –ның жоғары мәні ортаның органикалық  ...  ...  яғни  ... ... микроорганизмдердің болу  ықтималдығы  жоғарылайды.  ЖМСжылдам   анықта   үшін   микроскоп   ...   ...   ...    ... ... санауғу болады.Шыны түтіктердегі тік қатырылған ЕПА-ға шаншу  ...  ...  ...  ...  ине  ...  Ол   қоректік   ортаға   ешқандайкедергісіз өтуге  ...  ...  ...  ...  иненің  шаншужолында өседі. Микробтарды ЕПС-на себу үшін  ...  шыны  ...  ... ... де, ирек  қозғалыспен  ілмекті  сыртқа  алып  шығады.  Пастерпипеткасымен   сұйық    ...    ...    ...    ...    ... ... ... Материалды алар алдында пипетканы  жалынныңүстінен өткізіп, оның дәнекерленген ұшын  ...  ...  ... ... ... оны ... ортаға  себеді.  Шыны  түтікті  жалынныңүстінде жауып, пипетканы дезинфекциялық ерітіндіге ... Шыны  ... ... себу жасалған күнді, мекеме атын немесе микроб  өсіндісініңатын ... ... ... ...  (патогенді  микробтардың  көбі370 С-та өседі). Таза дақылды бөліп алу үшін микроптардың қоспасынан  немесебасқа материалдардан ерітінділері  ...  Ол  үшін  ...  ... ... ... ... ...  үлгісін  тығызқоректік  орталарға  себеді.  Ілмектің  немесе  пипетканың  көмегімен  Петришынысындағы  ...  ...  ...   бір   ...   тамызып,   онышпательмен  таратады.  Жекеленген   ...   ...   алу   ... ... бір  ...  ...  ...  Петри  шынысындағықоректік орталардың бетіне таратады.  ...  ...  ...  ... мекендерін  бөліп  алуға  болады.  Шпательді  шыны  таяшаларданжасайды. Олардың бір  ұшы  үш  ...  ...  ...  Петри  шыны  аяғыныңқақпағы  себу  кезінде  жалын  бағытында  ...  ...  ...  ... күйдіріліп, штативке қойылады. Петри  шынысы  термостатқа  аударылыпқойылады. Аударылып қойылған шыныларда микробтардың колониялары  бір-біріменқосылмай өседі. Шыны ... және ... ...  ЕПС  мен  ...  ...  ...  жасайды.  Шыны  түтіктердегі  ЕПА  сумоншасында балқытылып, Петри  шыныларына  құйылады.  ...  ...  ... ... баяу ... шыны ... біркелкі таратады.3.2 Микробиологиялық көрсеткішіПетри шынысындағы қоректік ортаны үш ... ...  (І,  ІІ,  ІІІ),  ... ... ... Ол үшін  ...  ...  пипеткамен  микробсуспензиясының бір тамшысын  тамызады,  ...  соң  ...  ...  ...  таратып,  шпательді  екінші  және  үшінші  бөліктерге  ауыстырады..Барлық Петри  ...  ...  ...  ...  Осылай  жекелегенмикроб колонияларын алуға, демек, таза дақылдарды бөлуге мүмкіндік бар.Зерттеуге  ...  ...   ас   ...   ...   ... ... түрі мен ондағы  микробтардың  мөлшеріне  байланыстысұйылту 10-2; 10-3; 10-4; 10-5 және  т.б.  болады.  Сұйылту  ...  ... саны азая ... Бұл ... микробтардың  жекеленген  жасушаларынбөліп алуға, демек таза дақыл  алуға  мүмкіндік  береді.  Бұл  үшін  ... ... ... орталарға себінді жасайды. Осы тәсіл әр  микробжасушасынан жекеленген колониялар басқа ... ...  ...  ... таза өсіндінің негізін құрайды.3 сурет. Сұйылту тәсіліЫдырата себу. Петри шынысындағы ЕПА-ға зерттеуге алынған ... ...  ...  ...  ...  ...  таратады.   Сонан   соңшпательдегі микробтардың қалдығын, екінші шыныдағы ортаның бетіне  ... ... ... ...  ...  ...  ...  Кейінгішыны аяқтарға микробтар аз түседі,  санаулы  колониялар  пайда  болады.  ... ... таза ... ... ... түрін анықтау. Бөлініп алынған микробтарды ЕПА  мен  ЕПС-нақайтара себінді жасағаннан  кейін  микробтардың  түрін  анықтайды.  Ол  ... ... Грам ... ... микробтардың формасын,  капсуласынжәне спораларын, ал жас таяқша тәрізді  ...  ...  ... ... ...  арқылы  олардың  колонияларына  сипаттамабереді. Сосын  микробтардың  биохимиялық  (сахаролиттік,  протеолиттік  жәнет.б.) ... ... ... өсінділері қоректік  орталарда  өздеріне  тән  ... ...  ...  тығыз  қоректік  орталарда  өскен  колониялардыңмынадай белгілері болады: Формасы: дөңгелек, сопақ, тармақталған  және  ... ... ... шық ... диаметрлері 1 мм-ден  аспайтын,  ұсақ( d 1-2 мм), орташа (2-4 мм), ірі  ...  көп)  ...  ...  ... ... ... ... жылтыр және  т.б.  Мөлдірлігі:  мөлдір  жәнемөлдірлігі  әр  деңгейде.Консистенциясы:  шырышты,   ...   ...   ... ... сары,  қара,  көк  және  т.б.  Қызыл  пигментті  кейбірактиномицеттер, ашытқылар, ... ... ... Грам ... ... ... препараттың үстінде фенолды күлгін генцианвиолетсіндірілген сүзгіш қағаздың тілімін 2-3 минут  ұстайды.  Сонан  соң  ... ... ...  ...  2-3  ...  ...  ...  келесікезеңінде жағынды 96%-дық этил спиртімен 30-40 секунд өңделеді  де  жақсылапсумен жуылады. Препарат ...  ...  ...  1  минут  боялады.Сумен жуылған соң, сүзгіш қағазбен кептіріліп, микроскопияланады.Жалпы микробтар ... ...   ...   Зерттелетін   объектідегі   мезофильді    аэробтыфакультативті анаэробты микроорганиздердің саны ... ...  үшін   ... ... ... тобы ... анықтау (ІТТБ)Су  құрамындағы  ішек   таяқша   тобы   ...   ...   ...  ...  ...  ең  аз  ...  грамм  немесе   миллилитршамасындағы, құрамында ішек таяқшасы бар.Сәйкесінше , ГОСТ    9225-68   ... ... ғана ... ... ... 1 л ... суға 10 г пептон, 50  мл  бұқаның  өтінқостым. Қоспаны қайнаттым  20—30  мин,  ...  ...  ...  ...  10  глактоза қостым және көлемін 1 л дейін жеткіздім. рН 7,4—7,6 жеткіздім. 4  мл1% генциан ... сулы  ...  ...  Қайнатылған  ортаны  колбажәне пробиркаға құйдым. 0,5 атм ... ... 15  мин  ...  ... ... сурет. Сынамалық пробиркаларЭндо ортасы (фуксин-сульфитті агар): 5 мл залалсыздандырылған суға  1  ...  ...  ...   100С   та   5   ...   ...   ... ... отырып, 100 мл  балқытылған  2%  ...  ...  ...  ...  ...  қостым.   Жеке   залалсыздандырылғанпробиркаға  0,5  мл  ...  ...  10%  -тік  ...  және   жаңадайындалған 10% натрий сульфитін бозғылт-күлгін түсін алғанға дейін қостым.Алынған  қоспаны  балқытылған   ...   ...   ...   араластырып,көпіртпей, залалсыздандырылған петри табақшасына  құяды.  Эндо  ортасы  ... ... ... сурет. Эндо ортасыЗең  саңырауқұлақтарын  анықтау  әдісі.  Анықтау   техникасы.Зерттелетінобъектілердегі (№ 1 ... және (№  2  ...  зең  ...  ...  ...  ...  қолданылды.  Бұл  ортаның  ...  ...  суы   ... ... суын ... үшін 70...100  г  ...  ашытқы  (7.  10құрғақ ашытқы), 1литр ... суда 20-30  ...  бойы  ...  жәнежоғарғы цилиндрде суықта 12 сағат суытамыз.  Қалған  сұйықтыққа  1  литр  ...  және  30  ...  ...   ...   рН   ... Дайындалған ортаны 2...3 рет 20  минут  залалсыздандырамыз.  100мл ... су ... 1%  ...  2%  ...  агар  ... 4%  глюкоза немесе мальтоза қосады,сүзеді,  приборкаларға  құйып  және0,05 МПа қысымында  20  минут  бойы  ...  ...  (  1:  ...  әр  сүт  үлгілерінен10  г  алынып,  90  мл  ...  су  ... ... ... ерітілді. 370С температурада 24  сағат  инкубациядансоң тығыз қоректік ортада ... ... ... ... ... ... пробиркалар8 сурет. Глюкозопептонды агарТригалоидметандар  хроматографиялық   ...   ...   ... ... бар 560 ...  Цвет  –  500  ...  анықталды,буландырғыш температурасы 200-220 С  детектор  температурасы  250  С  ... ... – газ ...  ...  30-32  мл/мин  хроматографиялық  шышықораб  ...  ...  ...  ...   d=0.16-0.20   мм,сұйыққозғалыссыз  фаза  -5  FFAP  бағананың  ішкі  диаметрі  2,0  мм,   ... ... ... ... 26 – ға ... ... әр ... соңына интегратордың көмегіменшың аудандары бойынша ішкі нормалау әдісімен жүргізілді.Бірінші  сатыда  құрамында  хлор  бар  ...  ...  ... HC1O ... ... ... ... Бұл  су  ортасыныңрH шамасына  және  реакцияны  катализдік  тұрғыдан  ...  ...  ...  ...  Хлор  ...  ...  әдісінің  мәнісікелесіде: Зерттелетін су сынамаларын  ...  ...  бар  шыны  ... ... ... 10 мг/л-ге дейіні болатын белсенді  хлордыңәртүрлі  ...  ...  де,  ...  ...   белгілі   бір   уақытмерзімінде:  5,30,60   ...   120   ...   ...   ...   ...   соңреакцияласпаған хлор мөлшерін белгілі йодометриялық әдіпен  ...  ... хлор ... ...  ...  ...  ... осі – енгізілген белсенді хлор,  ординаталар  осі-  қалдық  хлоркординаталарында анықтайды.Судың тұрақтылығын біз Шаруашылық-ауыз суы  және  ...  ауыз  ... суы. ...  ...  ...  ...  анықтау.МЕМСТ 3313-46 сәйкес анықтадық.Судың тұрақтылығы  –  температураға  ...  ...  ...  оны  ...  алу   орнында   зерттеу   ...   ...  ...  анықтаудың  мәні  150мл  зерттелетін  суды  ...  ...  ...  ...  ...  ...   сүзу   ...  Оның  дамыған  бетіне  және  бөлшектердің  арасындағы   мардымсызқашықтыққа  байланысты  қуыс  ...  ...   ...   ... ... басталады.  Статикалық  жағдайларда  қуыс  кеңістігінде  сулыерітінді мен кальций карбонаты ұнтағының ... ... күйі  ... ... ... ... Сүзгі шұңқырда ұнтақ биіктігі 3 см  теңболғанда  судың  3  минутты  жанасуын  қамтамасыз  етуүшін,оның   ... ... ... 1 ... құрау керек.Судың рН көрсеткіші – су  сапасының  маңызды  жұмыстық  көрсеткіштерініңбірі болып табылады да,көбінесе суда өтіп ... ...  және  ...   ...   ...   рН   ...   ...    химиялықреакциялардың жүру жылдамдығы, судың коррозиялық  агрессивтігінің  дәрежесі,ластаушы ... ... және т.б. ... ...  ...  ...   су   ...   барлық   кезеңдерінде   ерекшемаңызды,себебі оның қайсы бір жаққа ауытқуы  судың  ...  дәмі  мен  ...  ғана  әсер  етіп  ...  ...  ...  су  ...  шараларыныңтиімділігіне де септігін тигізуі мүмкін. рН – тың талап  етілетін  оптималдышамасы су тазартудың ... ... үшін  ...  ...  ... ...  ...  сутартқы  суының  рН  шамасы  7,59  -7,84болды.8 кестеСу  ...  және  ...  ...  ...  ... ... ... атауы                                       |НТД               ||1                                                    |2                 ... ауыз ... ... ...     ... 2761—84      ||Гигиеналық, техникалық талаптар және іріктеу ережесі |                  ... су. ... ... ... ... ...     ... қорғаушылар. Гидросфера. Рекреациялық су   |ГОСТ 17.1.5.02— 80||айдындарын аудандарға гигиеналық талаптар            |                  ... ... ... Теңіз Су сапасын  |ГОСТ 17.1.3.08— 82||бақылау қағидалары                                   |                  ... су. Өріс ... ... және               ... 24849-81     ... ...                              |                  ... су. Sampling ... Мемлекеттік стандарты)      |Р51ХХХ-00         ... ... ... су ...      ...            ... үшін. Көздерiн санитарлық қорғау         |2.1.4.544-96      |9 ... ...                                                                              ... ...                                                                ... ...                                                              ... ... ...                                                       ||                                                                              ||1                                                                             ||2                                                                             ||3                                                                             ||                                                                              ||Су ... ауыз ... ... ету                               ... саны БГКП                                                         ||Е. coli                                                                       ||                                                                              ... ... ... ... ауыз су                  ...                                                                          ||                                                                              ||                                                                              ||Су жер асты ... ...                                        ... саны БГКП                                                         ||Е. coli                                                                       ||                                                                              ... мен қорытындылар сенімділігі сынамаларды іріктеу  дұрыстығынабайланысты. Санитарлық-бактериологиялық  талдау  үшін  су,  шыны  ... ... 0,5 литр ... ... мөрі ...  мақта-дәкеайыр  және  қағаз  қалпақшалармен  жоғарғы   ...   ...   0,5-1   ... ... пайдалана ауыз су сынамасын алуға.Крандар су сынамаларын кезде, олардың алдын-ала оқ  атып  ...  ... ... ... ... және 10 ... ...  кейін  толық  ашық,  суқұйылады. Су сулауға түтікті болдырмау үшін  ...  ...  жоқ  ... үшін ... ... ... су ... және 10-ден  15бетінен см және төменгі қашықтықта осы ... ...  ...  ... артезиан ақ су су бетінен 10-15 см тереңдікте алынды.  ...  ... ...  шетінен  10-15  см  тереңдікте  алынды.  Ашық  ...  ... ... су алу және су қозғалысының өтіп жатқан әр түрлі  тереңдіктежағасында әр ... ... ... сериясын, қабылдайды.Ағын су  су  тазалығын  ...  ...  ...  мынадай  көрсеткіштералынады.Су ОӘК - бұл 37 С температурада бір күн  ...  ...   бар  ... орта ... су ... 1 мл дейін өсті саныКоли-титр ағын суы су саны кем дегенде 300, яғни 300 мл болуы тиіс,  ... ғана E. коли ... ... ... ОӘК ағын су айтуынша 100 КТБ  /литр аспауы тиісАғын су индексі-саны су 3 тен аспауы ... яғни 1 литр суда  тек 3  ... ... ...  ...  саны  таза  ағын  суда  мүлдем  жоқ  болыпесептеледі.10 кестеЖыл мезгілдері ... ... алу |Жыл ... бойынша көрсеткіштер                        ...  |                                                           ||           ... ...           ... титр                          ||10 ... ...                                                       ...    ...       |          |Күз             ...            ||ауыз суы   |бойынша     |          |                |                  ||           |50             |100              ||           |50             |>100              ||           |50             |>100              ||Сан Е және |  
        
      

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет
Сұлулық30 бет
Титан және оның қорытпалары. магний және оның қорытпалары. мыс және оның қорытпалары. алюминий және оның қорытпалары16 бет
Аударма түрлері23 бет
Ауыз су және оның сапасы21 бет
Ауыз су сапасының стандартқа сәйкестігін анықтау60 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Ауызекі сөйлеу стилі39 бет
Ағылшын тілінің публицистикалық және баспасөз тілі33 бет
Банктік тіуекелдер және оларды бағалау әдістері97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь