Тарихты оқыту әдістемесі

1. Глоссарий ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2. Қысқаша дәрістер мәтіні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Практикалық (семинар) сабақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4. Студенттердің өздік жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қазіргі қоғам оқытушылардан үздіксіз, жүйелі де берік білім беруді іске асыру міндетінің орындалуын талап етуде. Әр оқытушы осы бағытта оқу үрдісінің жалпы мазмұнын білу, кәсіби терең білімнің болуы және білім беру құжаттарымен жұмыс істей білу талаптарын орындап, іске асыра білуі шарт
Білім берудегі негізгі міндеттердің бірі – білім беруді жетілдіру, талапқа сай оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастыру. Білім беру – оқушылардың ғылыми білімдер жүйесін меңгеру, танымдық дағдысы мен ынтасын, дүниеге көзқарасын қалыптастыру, шығармашылық қабілеті мен күшін, адамгершілік қасиеттерін дамыту үрдісі.
Білім беру мазмұны – оқу іс әрекетінің нәтижесі, оқуды аяқтауда талап етілетін нәтижелер. Ғылыми білімдер, дағды мен ынта, дүниеге көзқарас, таным, шығармашылық іс тәжірибелердің оқушылардың оқу арқылы меңгеруі, қоғамдың іс тәжірибенің ұрпаққа берілуі.
Білім беру мазмұнының бағыттары : білім, іскерлік, дағды.
Білім беру мазмұнына қойылатын талаптар :
Білім беру мазмұны қазіргі білім беру деңгейіне сай болу керек.
Білім беру мазмұны оқушылардың психологиялық мүмкіншілігі мен дамуына сай болу керек.
Жеке адам білімді қажет етуі, таңдауы керек.
Білім беруді анықтайтын құжаттарға: а) білім стандарты, б) оқу жоспары, в) оқу бағдарламалары, г) оқулықтар жатады. Оқу үрдісін ұйымдастыратын әрбір оқытушы аталған құжаттармен жұмыс істей алуы керек. Себебі олар білім алудың негізгі құралдары болып табылады.
Білім беру стандарты дегеніміз – Республикадағы білім саясатын жүзеге асыруды қамтамасыз ететін стратегиялық мәнді құжат. Қазақстан Республикасы Конституциясының 30 бабы, 4 тармағында Былай деп жазылған : « Мемлекет білім берудің жалпыға міндетті қалыптарын ( стандарттарын ) белгілейді. Кез келген оқу орнының қызметі сол қалыптарға сай болу керек.».Мемлекеттік білім стандартын енгізу « Білім туралы» Заңға да сәйкес келеді.
Оқу жоспары дегеніміз – пәндер бірізді жүйелі құрылып, оны оқыту мерзімі, әр пәннің сағат саны көрсетілетін нормативті құжат.
Оқу жоспары :
оқу жылының, тоқсандардың демалыс күндернің мерзімін,
оқытылуға тиісті оқу пәндерінің тізімін,
әрбір оқу жылы бойынша оқу тәртібін және ретін,
әр пәнге бүкіл оқу мерзімінде және апта сайын әр пәнге бөлінетін сағаттардың мөлшерін көрсететін мемлекеттік құжат.
Оған сәйкестендіріліп:
-типті оқу жоспары,
- оның негізінде оқу жұмыс жоспарлары жасалады.
Оқу жоспары – білім стандартының ең басты межесі, ол білім беруде,
білім мазмұнының төменгі шегін ( min )
оқуға бөлінген уақыттың төменгі шегін
оқушы жүктемесінің жоғарғы шегін ( max ) анықтап береді.
Барлық пәндер мазмұнына ұлттық мәдениет пен педагогика тәжірибелерін енгізуді,
Білімді ізгілендіруді,
әр пән бойынша оқытудың әдістемелік жүйесін жаңартуды,
әр пән немесе курс бойынша оқу-әдістемелік кешендер жасауды көздейді.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігіСемей  қаласының Шәкәрім атындағы  мемлекеттік университетіҚұжат СМЖ 3 ... ... ... ... ...  ... ... оқу- әдістемелік кешені (ПОӘК)5В011400   мамандығы үшінСЕМЕЙ -2013ҚҰРАСТЫРЫЛДЫ5В011400  мамандығы үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік ... ... ... ... ... негізінде жасалған. Құрастырушы Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің  кафедрасының оқытушысы, т.ғ.к., доцент  З. Қ. Мұқатаева.     ... 2013 ж.2 ... ... ... ... ... мемлекеттік университетінің  кафедрасының отырысындаХаттама №______  ________  2013  жылКафедра меңгерушісі    ____________  ...  ГЗФ  ... ... ... ... ...   ________  2013 жылОӘБ төрағасы_________ Ш.Кеңесбаева3 БЕКІТІЛДІ3.1 Университеттің оқу-әдістемелік кеңесінің отырысында ... және ... ... №______ ________  2013 жылОӘК төрағасы_________ Г.Искакова4  АЛҒАШ ЕНГІЗІЛДІ (немесе №     ____ 201_  ж. ...  ... :* ... Қысқаша дәрістер мәтіні...................................................................*  Практикалық (семинар) сабақтары ...............................................4.  Студенттердің өздік ...  ... - ... ...   ... сөзінен шыққан. Метод деген ұғым белгілі ақиқатқа, шындыққа, мақсатқа жетудің жолдары деген мағынаны білдіреді. Оқыту ...  -  ... мен ... өзара әрекетінің негізінде білім, тәрбие және таным процесін жетілдіру.Оқыту  - ... ... ... құрамды бөлігі. Оқулықпен және кітаппен жұмыс істеу әдісі- оқушылардың өздігінен жаңа білімдерді қабылдау, сыныпта алған ... ... ... пен ... ... ... әдіс болып табыладыТүсіндіру- оқу материалын мұғалімнің логикалық тұрғыдан ... де ... ... ... мен оқушылар арасында жаңа білімдерді хабарлау, пысықтау, қорытындалауды дұрыс ұйымдастырылған сұрақ  -  ... ... ... ... ... ... ... ретінде ол өзінің құрылымы, баяндалатын оқу матреиалының дәлдігі және сабақтың өн бойында тыңдаушылардың ... ... ... етуі ... ... ...  ... әдістер- оқу материалын оқушылардың көзімен көріп, нақтылы түсінулерінде мүмкіндік береді. бұған демонстарция, иллюстрация және бақылау тәсілдері жатады.Жазба ... ... ... ... ... ... ... таблица, жаңа сөздер сөздігі, жоспарлар, логикалық сұлбалар, ... ... ... ... ... ... және ақпараттық хабарлама- мұғалім сабақ  барысында елеусіз фактілерді баяндағанда қолданады.Пікір (пікір білдіре отырып мазмұндау)- ...  -  ... ... пен ... ... ... ... қолданылатын түсіндірудің нұсқасы.Термин (түсінік) - латынның аяғы, шегі деген мағына береді, яғни нақтылы және үстірт заттар. Терминология  - ... ... ... ... ... ... жиынтығы.Дәстүрлі емес сабақтар- соңғы шығармашылық ізденістен туындаған дәстүрден тыс әдіс-тәсілдердің ... ... ... ... ... ... ... табылады.Педагогикалық технология  -  педагогикалық мақсатқа жету үшін қолданылатын барлық жеке тұлғалақ, құралдық, әдістемелік ... ... ... ... ... істеу (М.В. Кларин);Оқыту технологиясы  -  дидактикалық жүйесінің құрамдас бөлігі Педагогикалық технология - әлеуметтендіру мен ... ... ... ...  ... психо  -  педагогикалық құрлымдардың жиынтығы; ол педагогикалық барыстың құралы болып ... (Б.Т. ... ...  -  оқу процесін іске асырудың мағыналы технологиясы (В.П. Беспалько)Педагогикалық технология  -  оқытудың жоспарлы нәтижесі ... ... (И.П. ... технология  -  оқушы мен мұғалімнің толық жабдықталған шарттарын қамтамасыз ететін оқу ... ... ... және іс  -  ... жан  -  ... ... моделі (В.М. Монфьев);Педагогикалық технология  -  білім беру түрлерін оңтайландыруды өзінің тапсырмасы ретінде ... ... және ... ... есепке ала отырып өзара бірлескен білімді меңгеру мен оқытудың барлық процесін анықтау, қолдану, құру тәсілдеріні жүйесі.Проблемалық оқыту ... ... ... ... жаңа ... ... алдында, немесе оның белгілі бір маңызды мәселесін түсіндіруге кіріскенде оқушылардың алдына проблема қояды, оның шешілуі туралыт ғылыми болжам ... ... ... әртүрлі жолдарын, нұсқаларын ұсынады.Зерттеу әдісі-шығармашылықпен жұмыс істеу тәсілін және білім мен білітерді толық үйретіп, меңгертуді мақсат етеді.Информациялы  - ...  -  (І) - әдіс ... ... ... ... оқулықтың, натуралды немесе жазбаша тарихи құжаттың, тарихи ... ... не ... ... ... асырылады.Репродуктивті (қайта еске түсіру) (2)  -  тарихты оқыту барысында мұғалім берген тапсырма бойына оқушылардың ... бір ... ... ... ... ... да оқу қызметтерін өздігінше орындауы арқылы жүзеге асады.Ішінара іздену және эвристикалық ... ... ...  -  ... белгіді бір проблемаларды өздігінше шеше алу дәрежесіне дейін жеткізуді ... ... ... ... ... ... - қандай да бір жүйенің ұйымның анықталатын, біршама дербес бөлігі.- жаңалық, жаңашылдық өзгеріс деген ұғымды білдіреді.6.3.2  ... ... ... Қазақстан Республикасы мектептеріндегі тарихтан білім берудің қазіргі құрылымы. 2сағат.Дәріс сабағының мақсаты:Мектепте Қазақстан тарихын оқыту жолдары мен ... ... ... ... ... ... беру мазмұны.Тарих пәні бойынша оқу жоспары.Тарих пәні бойынша оқытуды ізгілендіру.12  жылдық білім беруге  ... ... ... беру мазмұны.Қазіргі қоғам оқытушылардан үздіксіз, жүйелі де берік білім беруді іске асыру міндетінің орындалуын талап етуде. Әр оқытушы осы ... оқу ... ... мазмұнын білу, кәсіби терең білімнің болуы және білім беру ... ... ... білу ... ... іске ... ... шарт Білім берудегі негізгі міндеттердің бірі  -  білім беруді жетілдіру, талапқа сай оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастыру. Білім беру  -  ... ... ... ... ... ... ... мен ынтасын, дүниеге көзқарасын қалыптастыру, шығармашылық қабілеті мен күшін, адамгершілік ... ... ... Білім беру мазмұны  -  оқу іс әрекетінің нәтижесі, оқуды аяқтауда талап етілетін нәтижелер. Ғылыми білімдер, дағды мен ынта, ... ... ... ... іс ... ... оқу ... меңгеруі, қоғамдың іс тәжірибенің ұрпаққа берілуі. Білім беру мазмұнының бағыттары : білім, іскерлік, дағды. ... беру ... ... ... ... беру ... ... білім беру деңгейіне сай болу керек.Білім беру мазмұны оқушылардың психологиялық мүмкіншілігі мен дамуына сай болу ... адам ... ... ... ... ... ... анықтайтын құжаттарға: а) білім стандарты, б) оқу жоспары, в) оқу бағдарламалары, г) оқулықтар ... Оқу ... ... ... ... ... ... жұмыс істей алуы керек. Себебі олар білім алудың негізгі құралдары болып табылады.Білім беру ... ...  -  ... білім саясатын жүзеге асыруды қамтамасыз ететін стратегиялық мәнді құжат. Қазақстан Республикасы Конституциясының 30 бабы, 4 ... ... деп ... : >.Мемлекеттік білім стандартын енгізу > Заңға да сәйкес келеді. Оқу жоспары дегеніміз  -  пәндер бірізді жүйелі ... оны ... ... әр ... ... саны ... ... құжат.Оқу жоспары :оқу жылының, тоқсандардың демалыс күндернің мерзімін,оқытылуға тиісті оқу пәндерінің тізімін,әрбір оқу жылы бойынша оқу тәртібін және ... әр ... ... оқу ... және апта сайын әр пәнге бөлінетін сағаттардың мөлшерін көрсететін мемлекеттік құжат.Оған сәйкестендіріліп: -типті оқу жоспары,- оның негізінде оқу жұмыс ... ... ...  -  ... стандартының ең басты межесі, ол білім беруде,білім мазмұнының төменгі шегін ( min ... ... ... ... шегін оқушы жүктемесінің жоғарғы шегін ( max ) ... ... ... мазмұнына ұлттық мәдениет пен педагогика тәжірибелерін енгізуді,Білімді ізгілендіруді,әр пән бойынша оқытудың әдістемелік жүйесін жаңартуды,әр пән немесе курс бойынша оқу-әдістемелік ... ... ... ... екі ... ... : инвариантты, вариативті. Инвариантты оқу жүктемесінде міндетті оқитын білім мазмұнының бөлігі шоғырланған, яғни ... ... ... оқу ... мен оған ... ... ... көрсетіледі. Вариативті оқу жүктемесінде оқу орнының мүмкіндіктері, оқушылардың қараулары бойынша таңдау сабақтары қарастырылады. Базистік оқу ... ... ... беру ... оқу ... ... жасалады. Онда ағымдағы жағдайлар, әр топтардың ерекшеліктерін ескере отырып жасалады. Оны оқу ісінің меңгерушісі, бөлім меңгерушілері жасайды. Ол әр ... ... ... ... ... ... оқылатын пәндер тізімі, сағат саны, оқу мерзімі, оқу апталары, теориялық, практикалық сағаттар, курстық, бақылау жұмыстары, оларға бөлінген сағат көлемі, ... ... ... ... ... мөлшері іс-тәжірибе көлемі, уақыты, каникул уақыты көрсетіліп, қарастырылады. Оқу жоспары негізінде білім мекемелерінің ішкі оқу-тәрбие жоспарлары жасалары.12  жылдық білім ...  ... ... ... беру ... білім беру қазіргі қазақ қоғамын демократияландыру басымдылық ... ие ... ... ... ғылымы бүгінгі күннің ақиқатымен тығыз байланысты. Мемлекеттік ... ... ... ... ... демократияландыруды тереңдету меен ілгерлік өзгерістер тарихи білім мазмүнын, оқу материалын іріктеудің ... ... ... ... ... . [11.4.] ... ... мазмүлын өзгертудің негізгі бағыттары мыналар:тарих процесті оқып - ... ... жэне ... ... ... үштастыратын тарихты оқып - үйренудіңнегізгі эдіснамалық түжырымдамасын жасау;Қазақстан   тарихын   жэне   ...   ...   ...   ... ... ... ... этногенез, қоғамының рухани өмірінің тарихыбойынша тарауларды кеңейту;мектептік   курстарға   дүниежүзілік   ...   ...   жэне   ... ... процестерін сипаттайтын тараулар енгізу;Шығыс елдері тарихи бойынша тарауларды кеңейту;Өзіндік ... ... 1. ... ... атаңыздар?2. Білім беру мазмұны дегеніміз не?3. Тарих сабағы бойынша жоспар қалай ... ... 2. ... ... ... ... мен бағдарламалары. 2 сағат.Дәріс сабағының мақсаты: Тарих пәнінен мектеп бағдарламалары және тарихи білім беруді қалыптастыруға ... ... ... ... ... таныстыру.Жоспар:Тарих пәндері бойынша білім беру стандартының  мазмұны мен ... ... ... ... ... компоненттері.5-9,10-11 сыныптардың оқу бағдарламалары.Білім стандарты деп  -  білім мазмұнының ... ... ... оқу ... шегіне жеткен көлемін және оқушы дайындығына қойылар ... ... ... ... Мемлекеттік білім нормасы ретінде қабылданатын, нақтылы тұлғалардың мүмкіндіктерін қоғамдық тұтынымға сай танытатын негізгі параметрлер жүйесін айтады. ... ... : ... ... ... мазмұнын, оқу жүктемесінің көлемін, білім нәтижесін, мұғалім мен білім беру мекемелерін ... ... ... білім жүйесіне бағдаршы норматив ретінде қызмет атқарады.2.Толыққанды білім қызметін қамтамасыз ету ... ... ... ... алуды қамтамасыз ететін, жеке тұлғаның толыққанды дамуына негіз болатын кәсіптік жүйеде білім алуға мүмкіндік беретін жағдайды қамтамасыз етеді.3.Республикада ... ... ... ... ... ... стандарттарының рольін орнықтырады, белгілеп береді. Кепілді білімді қамтамасыз етеді.4.Білім беруді гуманизациялау қызметі. Білімді саралап отыруға жол ашады, әртүрлі деңгейдегі ... ... сол ... өз ... мен ... ... мүмкіндік береді. 5.Басқару қызметі. Білім беру жүйесін бақылайды, ... ... ... ... ... үшін ... ... алап отыруды және білім нәтижесінің сапасын анықтап отыруды қамтамасыз етеді.6.Білім сапасын көтеру қызметі. Стандарт белгіленген базалық деңгейге әр ... ... ... қол ... ... етеді. Стандарт мынадай құрылымнан тұрады :базистік оқу жоспары, яғни стандартты ұсынудың басты деңгейі.Білім беру аясындағы базалқ стандарттар.Бұл құрылымдар төменгі құжаттар ... ... ... ... оқу жоспары.Базалық білім аясының стандарты.Мемлекеттік стандартқа жетудің өлшеуіш жүйелерін саралауға қатысты жалпы мәселе.Түсініктеме жалпы стандарт идеялогиясының негізгі тұжырымдамалық жай-жапсарын анықтап, оның ... мен ... ... оқу ... ... мен білім мазмұнына қатысты жиынтық дерек береді. Білім мекемелерінің нақтылы жоспарларын ... сай ... ... кешендердің нормативтерін белгілейді:білім стандартының республика мен оқу орыны арасындағы сәйкестігі.Білімнің базалық және сараланған бөліктерінің арасындағы сәйкестік.Білім берудің ұзақтығы.Базалық ... ... ... және ... сабақтардың апталық жүктемесі.Білім аясының стандарттары білімнің міндетті мазмұнын және оқушылардың сол ... ... ... ... ... ... дегеніміз  -  пәндер бірізді жүйелі ... оны ... ... әр пәннің сағат саны көрсетілетін нормативті құжат.Оқу жоспары :оқу жылының, тоқсандардың демалыс ... ... ... оқу ... ... оқу жылы бойынша оқу тәртібін және ретін, әр пәнге бүкіл оқу ... және апта ... әр ... ... ... ... көрсететін мемлекеттік құжат.Оған сәйкестендіріліп: -типті оқу жоспары,- оның негізінде оқу жұмыс жоспарлары жасалады.Оқу жоспары  -  ... ... ең ... ... ол білім беруде,білім мазмұнының төменгі шегін ( min )оқуға бөлінген уақыттың төменгі шегін оқушы жүктемесінің жоғарғы шегін ( max ) ... ... ... мазмұнына ұлттық мәдениет пен педагогика тәжірибелерін енгізуді,Білімді ізгілендіруді,әр пән бойынша оқытудың ... ... ... пән ... курс ... ... кешендер жасауды көздейді.Оқу жоспары екі бөлімнен тұрады : инвариантты, вариативті. ... оқу ... ... оқитын білім мазмұнының бөлігі шоғырланған, яғни негізгі міндетті оқитын оқу пәндері мен оған бөлінген сағат сандары көрсетіледі. ... оқу ... оқу ... ... ... ... ... таңдау сабақтары қарастырылады. Базистік оқу жоспары негізінде білім беру мекемелерінде оқу ... ... ... Онда ... ... әр ... ерекшеліктерін ескере отырып жасалады. Оны оқу ісінің меңгерушісі, бөлім меңгерушілері жасайды. Ол әр мамандыққа ондағы топтарға негізделіп жасалады. Онда, оқылатын ... ... ... ... оқу мерзімі, оқу апталары, теориялық, практикалық сағаттар, курстық, бақылау жұмыстары, оларға бөлінген сағат көлемі, ... ... ... ... ... ... ... көлемі, уақыты, каникул уақыты көрсетіліп, қарастырылады. Оқу жоспары негізінде білім мекемелерінің ішкі оқу-тәрбие жоспарлары жасалары.Оқу бағдарламасы  -  оқу пәні ... ... ... мен ... ... іс тәжірибелік және лабараториялық сабақтардың өтілу реттерін және олардың бөлінуін, пәндердің мазмұнын анықтайтын тараулар мен тақырыптардың оқытылу ретін анықтайтын, жеке оқу ... ...  ... ...  Оқу ... оқу ... ... құрастырылады.Оқу бағдарламасының құрамы :аталмыш пән бойынша оқытудың мақсатын, оқушылар білім, білік, дағдыларына қойылатын талаптарды, ... ... ... ... ... түрлері мен әдістері туралы нұсқауларды, бағдарламаның басты ерекшеліктері мен айырмашылықтарын анықтайтын түсінік хат, пәннің мазмұнын анықтайтын ... мен ... ... ... сұрақтар, басты ғылыми проблемалар тізімі, әр тақырыпқа ... ... ... ... оқу ... мен ... тізімі, ұсынылған әдебиет.Сонымен оқу жоспарының негізінде әрбір жеке пәндер бойынша оқу бағдарламасы құрылады.Ол :түсініктеме хат,негізгі ... ... ... ... ( ... нұсқаулар, пән аралық байланыс, лабараториялық, іс тәжірибелік ... ... ... )Оқу бағдарламасы бағытына қарай екіге бөлінеді : жалпы білім беру және кәсіби білім беру бағдарламалары. Соның ... ... ... беру ...  -  ... ... бойынша бағытты білім беру, қазіргі технология, экономика, еңбек құралдарымен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалықтардың өсуіне байланысты оқу бағдарламасы қайта қаралады. Қазір орта кәсіби білім беру мекемелері 2002 жылы  Қазақстан Республикасының Білім және ... ... ... және орта ... ... ... оқу-әдістемелік Кеңесінің шешімімен бекітілген типтік оқу бағдарламалары бойынша жұмыс жасайды.Типтік оқу ... ... ... пән ... ... бағдарламаларын және күнтізбелік-тақырыптық жоспарларды жасайды. Оқу-жұмыс бағдарламасы  -  ... мен ... ...   білім стандартына сай оқушылардың білім, білік дағдысы, әдістемелік аппараттан тұрады. Оның құрылымы:түсініктеме хат,тақырыптық жоспар кестесі,негізгі бөлім, ... онда ... ... рет саны, сағат саны, оның ішіндетеориялық және іс тәжірибелік сағат, сабақ түрі, пән ... ... ... ... ... ...  оқушылардың дербес жұмыстары, тақырып бойынша негізгі қарастырылатын мәселелер, негізгі ұғымдар, көрнекі құралдар, үй тапсырмасы, ... ... ... ... ... бағдарламалары арқылы білім беруді әр пән оқытушысы үздіксіз, жүйелі, бірізді  іске асырады.Оқу бағдарламасы оқушыларға оқу әдебиеті арқылы жетеді. Оқу ... ... ... ... кітаптар, есептер мен жаттығулар жинақтары, карталар, жұмыс дәптерлері жатады. ...  - оқу ... мен ... және ... ... сай, ... жағынан дұрыс жасалған, оқу пәнінің мазмұнын жүйелі баяндайтын оқу құралы, яғни білімнің жинақталған ... ... ... ... ... функция  -  кітап мәліметтері мәтін түрінде ғана емес, фотосурет, ... т.б. ... ... функция  -  оқулық арқылы оқушы қажетті ... ... ...  -  ... ... ... ... іс әрекетін басқаруға болады. Орта кәсіптік білім беру жүйесінде оқушылардың негізгі оқу құралы оқулық қана ... ... ... оқу ... ... табылады. Бұл жүйеде оқушыдан қосымша іздену, өз ... ... ... ... ... т.б. талап етіледі. Сол арқылы кәсіптік баулу, бағыттау іске ... ... беру ... ... ... көмегімен білім беру іске асады, білім беру мазмұнының міндеттері орындалады. Ендеше білім беруде білім ... ... ... ... ... ... білу әр оқытушының кәсіби міндеттерінің бірі. Олармен талапқа сай мақсатты жұмыс жасай алғанда қазіргі қоғам талап етіп ... ... ... ... іске асыратын боламыз.Өзіндік бақылау сұрақтары:* Қазақстан тарихы сабағын өткізу үшін мұғалім қандай құжаттарды басшылыққа алу қажет?* Оқу бағдарламасы дегеніміз не?2- ... ... ... ... тақырыбы-  Тарихты оқытуда белсенді және инновациялық әдістерді қолдану. 2 ... ... ... ... ... және ... ... қолдану әдістемесін меңгерту.Жоспар:1. Тарихты оқытудағы ойын сабақтың жоғарғы танымдық потенциалы/ іскерлік ойындар, тарихи шайқастар, театрлік ... мен ... 2. ... ... өлкетанулық ойындар. 3. Оқыту процесінде ойын сабақты жүзеге асыру технологиясы.4.Педагогтың іскерлік алгоритмі, оқушылардың іскерлік алгоритмі.5.Тарихты ... ойын ... ... ... ... ... ... әдісі. Ойын - бала әрекетін дамытудың негізгі құралы. Ойын баланың мінез-қүлқын қалыптастырып, ой-өрісін өсіріп, ортаға ... өзін ... ... үйретеді. Ойын - балалардың бір-біріне деген қайырымдылық, мейірімділік, ... ... ... ... төрбиелейді. Балаларды коршаған ортамен таныстыру, тілін дамыту, табиғатпен таныстыру, бейнелеу өнері пәндері оларда ... ... ... ... еңбегіне қызығу мен сыйластық сияқты адамгершілік сипатын қалыптастырады.Ойын - мектеп балаларының негізгі ... ... ... "Балалықтың қанына ойын азық" деп бекер айтпаған. Ойын үстінде баланың бір затқа бейімділігі, мүмкіндігі және ... анық ... Ойын ... мен түріне қарай: мазмұнды-бейнелі, қимыл-қозғалыс, дидактикалық, құрылыс, кейіптендіру ойындары ... ... ... ... ... ойын ... ... етіп жеткізуге тырысады, оған қажетті құрал-жабдықтарды табуға талпынады, оларды ... үшін ... Бала ... ... сай ... ... киіп, қимылын, дауыс ырғағын мәнерлі жеткізуге тырысады, көркемдік сабақтардан (ән-саз, бейнелеу өнері сабақтары) ... ... ... ... ... үшін бесік жырын айтып әлдилейді, бейнелеу өнері сабақтарында жасаған ыдыс, үй жиһаздарын, кағаздан құрас-тырған заттарды пайдаланады. ... ... ... оны ... ... ... ойын ... айқын өнерпаздық жөне шығармашылық сипатта болады. Бұл ... ... да, ұзақ та ... ... ... бала сызық бойына әдемі үй құрылысын жасап, оның бояуларының бір-бірімен келісімді болуын қадағалайды. Құрылыс материалдарын пішіні, түсі ... ... ... оларды көлемі (кең, тар), биіктігі (биік, аласа) бойынша салыстырады. Ойын барысында шығармашылық танытып, жаңа мазмұн ойластырып, белсенділік ... ... және ... ... құрылыстарының сапасына баға береді. Дидактикалық ойын барысында есту, көру, сезіну, қабылдау сияқты үрдістері дамып, балалар музыкалық ... мен әр ... ... ... ... ... ... ажыратуға, заттарды пішініне, түсіне, көлеміне қарай іріктеуге, әр түрлі қимылдарды орындауға ... ... ... дидактикалық ойындарда сұрақ, өтініш, келісімді білдіретін дауыс ырғақтарына еліктеу қабілеттері жетіледі. Ертегі немесе әңгіменің мазмұны бойынша ... ... ... оларды белгілі бір тәртіппен жинау үшін байқағыштық пен тапқырлық көрсетеді. Қимыл-қозғалыс ойынында балалар санамақтар, өлеңдер, ... ... ... ... ... ... ... әдемілігі дамып қалыптасады, кеңістікті, уақытты бағдарлауға үйренеді, батылдық, тапқырлық, қайраттылық, достық, жолдастық көмек, тәртіптілік, ойын ережесіне бағына білу ... ... ... ... Бала ... мәні бар ... деген құштарлығын ойын арқылы қанағаттандыратындықтан, ойынның қай түрі болсын балалардың адамгершілік тәрбиесінің дамуында маңызды рөл ...  ...  өлке  ...  ...  бұл  ...  ...  бай   ...  сүйеніп  оқытуға,  тарихты   оқытудың  ғылыми  ...  ...  ... ...  ...  ...  оқу  программасында   көрсетілгендей  оқу  курсының  құрамдас  және  ...  ...  ...  ... ...  ...  оқушыларда  өз  өлкесінің  тарихы  туралы  байланысты   және  тұтас  түсінік  және  осы  ...   ...  ...  еліміздің   тарихи  дамуы  туралы  түсінік  ...  ...  ...  ...  мен  ...  ...  ...  қажетті   қосымша   материал   ретінде   пайдаланылады.  Сыныптан  тыс  ...  тыс  өлке  тану  ...   ...  ...  мен  ...  алуан  түрлі  болады. Бұл: экскурсиялар,  жорықтар,  саяхаттар,  үйірмелер,  ...  ...  ...  ...  ...  бұрыштар  мен  көрмелер,  слеттер. Мектеп  өлке  ...   ...  ...   көп   ...   және   ...  ... табиғатқа,  өндіріске,  есте  қаларлық  тарихи  орындарға,  оқу  және  ...  тыс  ...  ...  ...  өлке  ...  жорықтар,  алыс  және  жақын  қашықтықтарға  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   негіздерімен,  құрал  -  жабдықтарымен,  технологиялық  процеспен,  жаңа  ...  ...  ...  ...  -  ...  жетістіктермен  таныстыру, өндіріс  озаттарымен   кездесулер   өткізу   көзделеді. Кез  келген  ...  мен  ...  ...  ала  ...  ...  ... Ол  ең  алдымен  өлке  тану  әдебиеттерімен,  анықтамалықтармен  танысу,  ...  ...  ...  арасында   міндеттер   мен   тапсырмаларды   бөлу,  орындалатын  ...  ...   ...  өлке  тану  ...  ...  ...  -  ...   дайындау.  Ғылымның   жеке  салаларынан  емес, зертттелетін  ... ( ...  ... ... ... ...  тұтас  ұғым  беруге  көмектесетін  комплексті  экскурсиялар  неғұрлым  тиімді  ...  ...  ...  кәсіпорнының  жұмысымен  танысқанда,  оқушылар  оның  тарихымен  танысады,  өндіріс  технологиясының,  ...  ...  мен  ...   ...  жасайды,  еңбек  жағдайларымен  және  еңбек  өнімділігімен, ...  ...  ...  осы  ...   ...  облыстық,  ауданның  халық  шаруашылығы  жүйесіндегі  ролін  анықтайды. Комплексті  ...  ...  мен  оған  ...   ...  ...  ...  оқу  программаларына  сәйкес  және  оқушылардың  жасын  ескере  отырып,  ...  ...  ...   ...   ...  ... Сыныптан  тыс  өлке  тану  жұмысының  аса  қызықты  түрі  -  туған  ...  жан  -  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ұштастыратын  туристік  жорық  болып  табылады. ...  ...  ...  үшін  ...  ...  алдын  ала  зерттеп  білу  және  егжей  -  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  туризм  техникасын  және  кеңістікті  бағдарлау  бойынша   білімдерді   меңгерулері  ...  ...  ала  ...  ...  мен  ...  ...  қажетті  туристік  жабдықтар  әзірленеді. Өзіндік бақылау сұрақтары: 1. Тарихты оқытудағы ойын сабақтың жоғарғы танымдық ... ... 2. ... ... ... ойындар дегеніміз не? 3. Оқыту процесінде ойын сабақты ... ... ... ... кімдер?.Дәріс сабағының тақырыбы: Тарихты оқытуда көрнекілік құралдарын ... 2 ... ... ... ... ... пайдалану әдістемесін меңгерту.Жоспар:1. Тарихты көрнекілік құралдармен оқытудың функциясы мен мәні.2. Тарих сабақтарында оқу картинасымен жұмыс істеу тәсілдері.3. Пәндік көрнекілік және оның ... ... ... қолданбалы құндылықтары.4.Картамен жұмыс. Тарихи карта- оқушылардың тарихи процестер байланыстарын ұғынудағы қажет әрі маңызды ... ... ... құралдары  -  оқушы мен оқытушының жаңа білімді меңгеруде қолданатын материальды және ...  ... ... құралдарын орындау функцияларына байланысты бірнеше бағытқа бөлуге болады, олар: ... ... ... ... білім сапасына ықпалына қарай, түрлі қабілетке әсеріне қарай. Оқыту құралдары құрылымына  байланысты екіге бөлінеді. Олар :* Материалдық ... : оған ... ... ... ... оқу құралдары, таблица, модельдер, макеттер, көрнекі құралдар, ТСО, оқу-лабараториялық жабдықтар, жиһаз, оқу бөлмесінің жабдықтары, микроклимат, оқу кестесі т.б. оқытудың материальдық-техникалық ... ... ... ... құралдары : оқытушы мен оқушының меңгерген білім, білік, дағдыларын жаңа білімді ... ... ... ... сөз, ... ... белгілер, сызбалар, диаграммалар, сызу, өнер туындылары т.б. жатады, яғни мәдени мұраны, жаңа мәдени құндылықтарды меңгеру.Коммуникациялық құралдардың үш түрі бар: * ... ( ... және ... ... Семиотикалық ( белгілер, графиктер т.б.).* Паралингвистикалық ( жест, мимика).* Оқыту ... ... және ... ... құралдары қолданылады. Ойлау іс әрекеті идеалдық оқыту құралдары арқылы іске ... ал жаңа ... ... барысында оқытушы құралдарды көрнекілікті қолданып түсіндіреді, яғни материальдық оқыту құралдарын қолданады. Мысалы, таблицалар, сызбалар, дидактикалық таратпа ... т.б. ... жеке ... ... ... Заттарды көріп қабылдау арқылы оқыту үрдісінде оқушыларда бейнелік ұғым қалыптасады. Көрнекі құралдар  ... ... ... тыңдауын қамтамасыз етеді және материалды түсіну жолдарын оңайлатады. Көрнекі құралдарды қолдануға байланысты былай бөлуге болады :* ... ... ...  -  бұл әлі ... ... ... ... құралдар болып табылады, оған: түрлі өсімдіктер, жануарлар мен жәндіктер, олардың коллекциялары, машина, оның детальдары ... ... ... ...  -  оған ... ... лабараториялық жұмыстар жатады.* Көлемдік көрнекі құралдар  -  оған геометриялық фигуралар, макеттер, тұлыптар жатады.* Бейнелеуші көрнекі құралдар  -  оған ... ... ... ... ... ... ...  -  оған оқу фильмдері, диапозитивтер, диафильмдер, фильмоскоп, ... ... ... ... жатады. Дыбысты көрнекі құралдардан әр тақырыпқа байланысты, радио, теледидар, үнтаспаны пайдалануға болады. Компьютер.* Символды көрнекі құралдар  -  ... ... ... ... ... ... (экономикалық, саяси, физикалық, схемалық, тақырыптық, мылқау карталар).* Графикалық көрнекі құралдар  -  ... ... ... ... үлгілер, сызықпен түсірілген бейнелер жатады. * Ішкі көрнекілік  -  мұғалімнің сөзі арқылы құрылтын бейнелер.Жалпы көрнекіліктерді қазіргі таңда ... ... ... * ... ... ... Мазмұнына қарай:* пәндік, бейнелеуші және шартты-графикалық деп бөледі. Көрнекілік әдістер екі үлкен ... ... Олар : ... ... және демонстрация әдістері. Демонстрация әдісі (көрсету) - түрлі құбылыстар, процестер және ... ... ... жағдайда таныстыру барысында қолданылады. Нысананы көрсету оның сыртқы көрінісінен басталады (көлемі, түсі, формасы, өзара байланысы). Келесі кезекте оның ішкі ... ... ... ... ... ... Демонстрациялау көбінесе оқушылардың іс тәжірибелік оқу әрекетімен ұштаса жүргізіледі. Оқытуды бұлай ұйымдастыру ... оқу ... ... әрі ... ... ... туғызады, олардың ойлау әрекетін жандандырып, қосымша ақпараттар береді. Демонстрациялық көрнекі құралдарға :* ... және ... ... : ( ... ... ... оқу киносы, диапозитив, диафильм, радио, үнтаспа, киноскоп, кинопроектор, диапроектор, ... ... ... теледидар, видеофильм, компьютер (мультимедиа) секілді техника құралдары қолданылады. * Заттар мен ... ... сай ... ... ... ... онда табиғат, оның құбылыстары, жан-жануарлар, өсімдіктер, ауылшаруашылығы техникалары, өндіріс құралдары, заттардың муляждары, макеттер, модальдер, экспонаттар ... ... ... ... ... ... :* көрсету құралымен жұмыс жасай білу керек.* көрсету құралдары, көрсетілетін заттар пайдалануға дайын болу керек.* көрсетіліп отырған материал барлық оқушыға ... болу ... ... құралдарымен жұмыста техникалық қауіпсіздік ережесін сақтау керек.* көрсету құралын сабақ барысында қажетті уақытта ғана қолдану ... ... ... ... құралдарын 10-15 минут шамасында ғана қолдану керек. * Қолданылатын ... ... жас ... сай болу ... ...  -  ... әдісімен тығыз байланысты. Бұл әдісті иллюстративті құралдарды көрсетуде қолданады. Бұл ... ... ... оның ... ... оқытушының қаншалықты меңгергеніне байланысты болып келеді. Ол ... оқу ... ... ... ... ... жеңіл меңгеруге септігін тигізеді. Иллюстративті құралдарға:* Бейнелеушілік: картиналар, аппликациялар, суреттер, тақтаға жазу, сызу, ... ... ... Шартты-графикалық: карталар, сызбалар, графиктер, таблицалар, планшеттер, картасхемалар жатады.* Таратпа материалдар: карточкалар, перфокарталар, оқу ... ... ... үлгідегі тапсырмалар.т.б жатады.Картамен жұмысОқушылардың кеңістік туралы түсінігін қалыптастыру. Картамен жүмыс істеудің алғашқы дағдыларын оқушылар бастауыш сыныптарда ... Олар ... ... ... ... жөне масштабпен елді мексндер картаға түсірілгенін біледі. Жер жағдайының рельефі, тау, озен, келдің шартты белгілеріи жәме ... ... ... ... ... ... Елді ... көрсетім, мемлеійеттердщ шекарасын ажырата алгапоқушыларда тарихи және географиялық карталардың айырмашылыіъі туралы түсіиіктер қалыптаса бастайды. Сонымен бірге олар картамен бағдарлау (оңтүстік, ... ... ... ... да меңгеріп шығады. Негізгі мектепте осы білімдерді одан әрі ... жэне ... ... ... мекгсптің алғашқы сабақтарында оқуілылардың картографиялық ептілігі мен дағдылары, ең алдымен картаньщ шартты белгілерін (ол ... ... деп ... ... алуы, нысандарды бағдарлай білуі анықталады. Мүғалім картадан шартты бслгіні корсетіп, аңыз бойынша оньщ ... ... ... ... ... ... барысында картадағы шартты белгілер жиынына оқушьілардьщ назарын аударады. Тарихи картаны оқу барысында қабырғалық карта жэне үлестірме материал түріңдегі оның ... ... ... ... ... ... ... тығыз бірлікте болады. Сондықтан тарихи картаны пайдалануды меңгеру аясы тар ... ... ... оқиғалар мен қүбылыстарды барынша терең үғынудың қүралы болуы ... Ол үшін ... ... ... ... ... де тарихи картаньщ үнемі болуы шарт. Сабақтан тыс уақытта да картаны пайдалана алу мүмкіндігі ... ... ... ... ... Сабақ үстіндегі мүғалімнің өңгімесі немесе тарихи оқиғаны суреттеуі ... ... ... ... ... ... тақырыбындағы мемлексттің Жер шары картасында орналасқан орны мен кеңістігі туралы барынша ксң түсінік қалыптастыру үшін бір мезгілде тарихи және ... ... ... жөне жалпы карталарды қолдануға болады. Бір нысан олардыд өрқайсында өр түрлі масштабта бейнеленеді. Осындай проблемалық ахуал оқушыны терең танымдық ізденістерге ... ... ... ... дамытуда оқу карталары мен каршналары бір мазгілде қодданылады. ... . ... ... ... ... ашып, белгілі бір жер мен кщістік туралы нақты үғым ... ... ... ... Қазақстан" каргасы бойъшша "Атасуқонысы" картииасын көрсету сол кезеңнің табиғатынан айқын ... ... ... ... бағдарын есте сақтауға уйрету үшін негізгі мектеп оқушыларына физикалық карта бойыиша басты тарихи оқигаларды көрсстуге тапсырма бсругс болады. Бүл ... ... ... ... бір ... ... табу ... қалыптастырады. Осы жерде өскери мамандардың картаны есте ... ... ... ... (олар картаны ойша шаршыларға бөліп, солдан оңға қарай әрбір шаршыны талдаудан өткізеді, өсіресе шаршылардың қосылғап жерлеріне ерекше назар аударады).Жоғары ... ... және ... ... арақатынасыи ажырата білу оқушыларға бір маспгтаб, бір аумақта, бірақ әр ... ... ... ... ... тарихи картаны салыстыруьша мүмкіндік береді. Оқушылардьщ тарихи оқиғаларды бейнелейтін картографиялық өдіс ... ... көзі ... ... ... ... бір адамдар тобының немесе түтас халықтардың, мемлекетгердің тарихқа ... ... ... ... ... есте ... тез тауып алу үшін ірі жер массивтерінің ... ... ... ... ... ... ... Апенин түбегі  --  етікті, Скандинавия  --  созылып жатқан ... ...  --  ... ... ... кескіні, Сицилия  --  үш бүрыш, Қара теңіз -бүршақты, ал Қазақстан шекарасының кескіні  --  ... ... еске ... ... және ... ... мектепте мүғалім оқушылардың масштаб туралы білімін кеңітеді. Масштаб  --  картадағы өлшем мен болмыстың арақатынасы. Ол бөлшектүрінде ... ... ... ... тең, ол ... өлшемнің қаншалықты кішірейтілуінің деңгейін біддіреді (1 : 100 000). Масштаб туралы оқушылардың білімін терендету үшін мынадай арнайы тапсырма ... ... ... ... ... ... бір нысанды көрсету; масштабты пайдаланып, Алматы-Астананың ара қашықтығьш ... ... мен ... ... ... ... ... масштабтағы карталармен орындаяатынынескерту қажет)Өзіндік бақылау сұрақтары:Тарихты көрнекілік құралдармен ... ... мен мәні ... ... сабақтарында оқу картинасымен жұмыс істеу тәсілдерін атаңыздар?.3. Пәндік көрнекілік және оның танымдық, ... ... ... ... ... тақырыбы: Тарихты оқытуда көрнекті құралдарды және компьютерлік техниканы пайдалану.2 сағат.Мақсаты: Ақпараттық- коммуникациялық технологиясының әдістемесін ... ... ... ... ... ... рөлі. * Оқытудың серпінділігі нақтылығы және эмоционалдығы,  ... ... ... ... үшін үшін ... құралдары пайдалану.* Тарих бойынша компьютерлік бағдарламалар құрастыру.* Тарихи процестер алтернативасы проблемасына деген қызығушылықтың артуына байланысты әлеуметтік процестерді модельдеу.Қазақстан Республикасының  ... ... ... беру жүйесінің басты міндеттері атап көрсетілген. Соның бірі-білім беру ... ... ... жаңа ... ... ... ... желісіне шығу.Білім беруді тез қарқынмен компьютерлендіру қажеттілігі мына факторлармен түсіндіріледі.* Оқушыны ... ... ... сай ... ... іс-әрекетінде дербес компьютердің құралдарын қажетті деңгейде пайдалана алатындай жан-жақты дамыған дара ... ... ... ... ... ... ... шешу, яғни, оқушыларға информатика мен коммуникациялық техниканың құралдарын пайдалану дағдысын қалыптастыру.* Оқушының шығармашылық қабілетін, экспериментальды ... ... ... ... ... деңгейін жетілдіру, тиімділігі мен сапасын жоғарылату мақсатында компьютерді ... ... ... ... ... пайдалану.  Білім беру үрдісін ақпараттандыру оқушыға білім берумен байланысты. Ал  білім ... ... және оның ... ... ... кезде оқытудың жаңа ақпараттандыру технологиялары ұғымы пайда болды. Анықтамалық сөздік бойынша: ЖАТ  -  компьютер  құралдарымен оқытуда оны ... ... ... ... ... ... Н.Макарова бұл терминді қысқаша компьютер негізіндегі технология деп тұжырымдайды. ... ... ... ... жаңа ақпараттық  технология  - оқытудың жаңа электрондық құралдарын, ең   алдымен, компьютерді оқу-тәрбие үрдісінде пайдаланудың ... мен ... ... беруді ақпараттандыру және оқытуды компьютерлендіру ұғымдарын бір-бірінен ажырата білу керек, соңғысы компьютерді тек оқытуда пайдалану ... ... Бұл ... ... ... өте кең: ... ... көмегімен жаңа білім, жаттықтыру тапсырмаларын беру, оқушылардың білімін тексеру, тест алу, әр түрлі ойындар т.б. ... ... ... ... ... және ... ... мүмкін, яғни оқытуда компьютердің екі бағыты болады. Біріншісі бойынша компьютердің мүмкіндіктерін сезініп және оны әр ... ... ... ... ... ... ... іскерліктермен қаруландырса, екіншісі, компьютер оқытудың, тиімділігін жоғарылатып, сапасын көтеретін күшті құрал болып есептеледі.Қазіргі кезде сабаққа дайындалу барысында мұғалім сабақ мазмұны ... үшін ... ... ... әрі ... өтуі үшін ... бағалы уақытын қажетті материалды іздеу мен жүйелеуге жұмсайды. Ал жекелеген курс мәселелік  -  ... оқу ... ... ... мұғалімге  жүйесінде ақпаратты беруді, өңдеуді және ... ... ... ... ... ... ... барлығы жүзеге асуы үшін мұғалім компьютерлік оқыту технологиясы бойынша білім мен іскерліктерді ... ... Бұл ... дифференциалды түрде болуы тиіс, себебі, әрбір пән мұғалімдері үшін компьютерді оқыту үрдісінде пайдалану әр түрлі сипатқа ие.Ұлттық ... ... ... ... қалыптастыру факторларының бірі-тарихи білім беру саласына ақпараттық және телекомуникациялық технологияларды енгізуді кеңейту. Қазіргі заман талабына сай жаңа ақпараттық технологияларды ... ... ... ... мақсаты  -  оқушылардың сабаққа деген қызығуын, белсенділігін ... ... ... ... экономикалық құбылыстарды сезіну, оларды тануы, тарихи теорияның түсініктерін игеруі және ... ... ... бағдар ұстана білуге үйрету. Осы мақсатты негізге ала отырып, арнайы компьютерлік бағдарламалар арқылы тарих сабағын жандандырып өткізуге болады.Жасыратыны жоқ, ... ... ... ... ... бір ... ... келеді. Қазіргі кезде жекелеген пәндер үшін педагогикалық-психологиялық талапқа сай ана тілінде электрондық оқулықтарды ... ... ... Бұл оқулықтарды теориялық материал, жаттықтыру тапсырмалары, тексеру тестері т.б. болуы тиіс. Бұл сөз жоқ, ... ... ... ... ... ... тиянақты білім алуына жағдай туғызадыКомпьютерді пайдаланып оқуды ұйымдастыруда дидактикалық ұстанымдардың басшылыққа алынатыны түсінікті. Оқытудың ... ... ... ... ... ...  бар,  ... кейбір дәстүрлі  ұстанымдардың аумағы кеңейіп, осы технология кезінде ғана шын мәнінде іске асуға мүмкіндік алады.Ендеше біз осы ... ... және ... ... ... ... ... пайдаланғандығы сипатына тоқтала кетейік.1.Жүйелілік және бірізділік ұстанымы.Пәнді оқытудағы жүйелілік дегеніміз  -  пәнді өзінің құрлымы мен ішкі логикасы сай ... бір ... ... және оның негізгі ұғымдары мен қағидаларын біртіндеп игеру деген сөз. Бірізділіктің сипаты ... ... ... ... ... ... түсініктен ұғымға; белгіліден белгісізге; білімнен  іскерлікке.Мұғалім оқу ... ... ... ... соңғы ғылыми қағиданы кейінгі сабақтарда өрістетіп, екі материал мен жаңа ... ... ... ... ... әрі саналы, әрі баянды меңгереді. Егер оқу үрдісіндегі жүйелілік пен бірізділік бұзылса, онда оқушылардың білім алуы екі талай. Мұғалім оқу ... ... ... мәселелерді іріктеп, оқушылардың санасына сіңіре білуі керек. ... ... ... жүйелеу үшін тараулар бойынша оқу материалын қайталап отыру қажет. Білімді жүйелі меңгеру  үшін оқушылар пәннің логикалық құрылымын түсінуі керек.Пәншілік ... пен ... ... ... ... ... жүйелілік кеңейтуге, белсенділігін арттыруға ықпал етеді. Мұны пәншілік және пәнаралық байланыста немесе білім мазмұнындағы керектіру мәселесін шешу ... ... ... ... Бұл ... ... ... мүмкіндігі, яғни өз  жанына орасан зор мәліметтер базасын сақтай білуі, оны шапшаң, қажетті формада пайдалануға жағдай жасау сияқты мол ... ... ... тек ... ғана ... ... ... оқу үрдісінің жүру барысында да қатысты.2.Көрнекілік ұстанымы немесе нақты мен абстрактының арасындағы бос  кеңістікті толтыру.Кез  ... ... ... ... ал ... ... әкеледі. Демек, нысанды бақылауда оқушылар өз тану жолында нақты мен ... ... ... ... ... пәнінде карталар, диаграмма, плакаттарды мазмұнды көрнекті түрде берсек те, шынайы шындықты жалпылама түрде шартты белгілердің көмегімен сипаттайтынымыз ... ... ... ... табиғи, кескіндік және символдық деп аталатын үш түрі бар. Ал ... әр ... ... тән атқаратын міндеттері болады. Сондықтан оқу үрдісінде көрнекілікті ... ... ... ... ... ... сабақ мақсатына сай іріктелуі тиіс, оларды пайдаланған оқушылардың дұрыс қабылдауын қамтамасыз ету үшін құралдың неғұрлым маңызды жақтарына ... ... жөн, яғни ... ... ... ... тыс көп ... яғни мақсатқа жетуге қажеттілерін ғана пайдаланған маңызды. Егер сабақ кезінде бірнеше көрнекі құрал көрестімді ... ... ... ... бір ... ... әрқайсысын қажетінше кезегімен пайдаланған орынды.Сабақ кезінде  мұғалімнің өзіеің  баяндауы мен көрнекілікті  үйлестіруі елеулі рол ... ... ...   екі ... бар. ...  көрнекті құрал мұғалім түсіндіруінен бұрын көрсетілді. Бұл жағдайда мұғалім оқушылардың іс-әрекетін, байқағаштығын бақылай отырып, керегенше мағлұмат алуына ... ... ...  ... ... көрсетуден бұрын мұғалім оқу материалын түсіндіреді.Бұл екі тәсілдің біріншісі тиімді, себебі ол қажетті білімді меңгерумен бірге оқушылардың ... ... ... ... ... ...  арқылы ой түю, оқуға, компьютерді пайдаланғанда түрлі-түсті ... ... ... қоса ... ...  ... тіпті оның ағымын математикалық  моделдеу арқылы дәл әрі көрнекі сипаттауға, болады. Ендеше  ...  ... ... ... ... ... кеңейтуге  болады. Мысалы, көзге көрінбейтін үрдістердің ағымын компьютерде дәл сипаттауға мүмкіндік бар. Мұндай көрнекілікті компьютердегі сипатталған мультипликацияға интерактивті  ... ... ... әр ...  әсер туғызып, оның болып жатқан үрдіске тигізетін әсерін бақылай ... ... өтіп ... ... ... ас  ... ... пен ғылымының ұстанымдары.Түсініктілік ұстанымына  мыналар кіреді: -білім беруді баланың ақыл-ойы қалыптасып бітпей ерте жастан бастау керек;-білім ... ... ... ... дамыту керек;-белгіліден белгісізге қарай жүретін оқыту тиімді болмақ т.б.Педагогикалық ережелер сақталмаған сабақтарда оңай материалдың өзі қиындап ... ... ал ... дұрыс ұйымдастырылмаған сабақ үрдісінде күрделінің  өзі жеңілдейді.Оқу материалының түсініктілігі оның ... ... даму ... мен ... деңгейіне, білімді сапалы меңгеруге көмектесетін оқу әдістері мен құралдардың орынды шарттары қолданылуына байланысты.Ғылымилық ұстанымның басты шарттары төмендегідей:-білімнің мазмұны ғылымның ...  ... сай ... танымның жалпы әдістері жайында оқушыларда дұрыс түсініктер қалыптастыру;-таным ... ... ... ... ... шарттар өзара тығыз байланысты. Жалпы білім  ... орта және ... ... ...  ... ... сәйкес орта білім беруді қайта құрудың негізгі шарттарының бірі  -  оқытуды  ... ... ... беруді компьютерлендірудің үш негізгі  бағытын көрсетуге болады.* Жалпы компьютерлік сауатттылықты қамтамассыз ету, мұнда компьютер оқыту нысаны ... ... ... ... ... оқытудың құралы ретінде пайдалану, яғни компьютер мектептегі  басқа пәндерді оқыту құралы болып ... ... ... ...  шешу құралы ретінді пайдалану.Осыған сәйкес  оқытуды компьютермендірудің   міндеттері қандай және олқалай жүзеге аспақ ... ... ... ... ... негізгі міндеттері төмендегідей.ғылым  негіздерін терең  меңгеруді  қамтамасыз ету және  ... ...  ... ... ... ... ... компьютерлік сауаттылығын көтеру.Жаңа ақпараттың технологияларды, есептегіш техниканы мектептегі барлық пәндерге және сыныптан тыс жұмыстарда ...   ...  ... білім беру мен тәрбиелеу  жүйесінің тиімділігін арттыру.Қазіргі кезде өте жиі ... ...   ...  төмендегіне түсінік беріледі.   ұйымдастырылған ақпараттық қамсыздандыру ... ... және ол ... ... ... ... мен ... айналды>>, мұндағы жаңа ақпараттық технологияның құралы ретінде компьютермен қатар теледидар, ғарыштық байланыс, телефон желісі және т.б. ... ... ... оқу үрдісі ашық дамитын әдістемелік жүйе екендігі белгілі. Сонымен бірге электронды оқулық   ақпаратын   ... жаңа ... ... табылады. Онда оқу ақпараты толық мазмұндалып, әр түрлі ... ... ... ... ... ...  әдебиеттер тізімі және тақырыптың ресурстарға сілтемелер  ... ... ... ... ... ... ... кері байланысты  қамтамасыз етеді.* Дәстүрлі оқулықта көп іздеуді  ... ... ... ...  тез ... ... гипермәтінді   түсіндірмелерді бірнеше рет қарап шығу ...  ...  ... ...  ... ... ... мәтіндермен қатар  көрсетеді   әңгімелейді, жабалайды, т.с.с.   (мультимедиа-технологияның   ... мен  ... тура осы ...  ... әрбір студентке дербестік тұрғыдан   қатынас жасауға  мүмкіндік  беріп, олардың өз бетінше  ...  ... ...  ... ...  бір  ...  бойынша  білімді тексеруге мүмкіндік туады;Өзіндік бақылау сұрақтары:1. Технологияның ерекшелігі қандай?2. Тарих сабағы бойынша қандай электрондық оқулықтар авторларын білесіздер?Дәріс ... ... ... ... мәліметтер мен құжаттарды пайдалану. 2 сағат.Мақсаты: Тарих сабақтарында тарихи мәліметтер мен құжаттарды пайдалану әдістемесін меңгерту.Жоспар:* Тарихты ... ... рөлі мен ... * ... ... ... ... материалдың негізгі түрлері.* Оқушылардын тарихи қүжаттармен жұмыс істеу тәсілдері. * Құжаттық материалдың ... ... ... ... ... қүжаттар, көркем сөз естеліктері. * Тарихи құжаттар мен мәліметтерді зерттеу методикасы. * ... ... ... ... ... ... жасалу уақыты, жанры, негізгі идеялары, тақырыптары мен көркемдік ерекшеліктерін анықтау.Тарихты оқытуда жазбаша құжаттарды ... ... ... ... көздеріне адам қолымен жасалған  --  оның қоршаған ортамен байланысының нәтижесі, материалдық мәдениет, салт-дәстүр заттары, ... ... ... ... ... кең ... айтқанда, жазба ескерткіштерді тарихи қүжаттар деп атайды.Ресейлік әдіскер-ғалым, профессор М. М. Стасюлевич 1863 жылы оқушылардың тарихи дамуы үшін оқулықпен ... ... ... ... дерек көздерімен (қужаттармен) танысудың маңызы зор екендігін айтқан еді. Ол осылайша түпдеректермен жүмыс ... ... ... әдіс ... сабақ жүргізуді үсынады. Осы әдістемеге негіздеп "Жазушылар мен ғалымдардың жазуындағы орта ғасырлар тарихы" деп аталатын үш томдық хрестоматия жазып, ... ... Ал, ... ... ... (М. Н. Коваленский, А. Ф. Гартвич, Н .А. Рожков) тарихи қүжаттар негізінде оқушылардың ... ... ... ... ... сабақ өткізуді ұсынады.Дегенмен, көптеген әдіскерлер мектептегі оқуды бірыңғай құжаттармен жұмыс жасауға құруды негізсіз деп есептейді. Олардың пікірінше, тарихи ... тек ... ... көзі ... табылатын мұғалім әңгімесі мен оқулыққа қосымша ретінде қолдану ... ... ... ... ... ... ... сабақтың көрнекілігін арттырады.Қүжаттың атқаратын роліне қарай оның сабақта қолданатын орны белгіленеді. Зертханалық әдісті қолданарда құжатты оқып-үйрену оқулықпен жүмыс жасаудан ... ... ... Ал ... өдістемесін қолдаушылар оқулықтың тиісті параграфымен танысқаннан соң барып оқушылардың тиісті кұжатпен танысқаны дүрыс деп есептейді.Сонымен, тарихи ... ... ... ... ... ... түрімен тенысу арқьшы -арихты оқытудын. корнекілік қағидасы іске асады. Қүжат Іүғалім әңгімесін жандандырады, соның негізінде жасалғантүжырым сенімді ... ... ... бір Іңры  --  ол ... ... ... өткен уақытты; жарқын бейнесі мен суретін көз ал дыңа ... ... ... көмектеседі. Қадырғали Қосшдүлының "Жамиғ-атТауарих"эдбегінің бастапкы азатжолын мысалға келтіруге болады. Есю.қүжаттар ежелгі автордың тілі, ойлау жүйесі, түрмыс-салт І^екшелігі ... ... ... ... ... ... ойлау және .кдялдау процесінің белсенділігі артып, олардщ тарихи білімді ... жене ... ... ... ... бола ... Оқушылардың мынадай дербес жүмыс йтеу дағдылары қалыптасады; қүжатты оқу, талдау жөне қажетгі акдаратты теріп злу>> бүрынғы және қазіргі қүжаттардьщ маңызын ... ... ... сабақ барысында қүжапарцын, тарих ғылымы үшін маңызын танып, олардан бір кездері өмір сүрген адамдардьщізін андай алады.Тарихи қүжатгардың түрі жөнс ... ... ... ... ... ... оқытуда қолд,ані|Шапгын қүжаттарды топтастыру тәсілі тарих ғылымьшда қолдаііиалаірш зертгеу төсілімен салыстырғанда өлдеқайда оңай. Ол қүікат мәтінінің сипатына ... Ол ... ... ... қүжаттарды екі топқа тЬптастырамыз. БІрінші - баяндау-сургттеу қүжаттары: екінші  --  өз кезінде ... ... ... ... ... ... Бүл ... бірін-бірі толықтырьш отырады. Ал көркемсөз ескерткіштері қү"ясаттардың қосымша т)обын қүрайды. Ақтылық ...  --  ... ... ... ... ... қүрайды (грамоталар, заң, жарлық, келісім-шарт, статистикалық және тергеу қүжатгары, бағдар-ламалар, сөздер). Баяндау-суретгеуқүжатгары --  жылнама, шежіре, хроника, ... хат, ... ... ... ... --  ... жөне ортағасырлар тарихыііцағы халықтың ауызекі шығармашылығы (миф, мысал, шешендік сөздер, аңыздар,жоқтау жырлары, эпос).Сабақта қолдану үшін, ... ... ... ... болуы керек:- тарихты оқытудың мақсаттары мен міндеттеріне сай болуы;-	сол дөуірдің негзгі, барынша ... ... ... ... ... тығыз байланыста болып, тарихибілімінің өзектіліги арттыруға ықпал жасауы керек;мазмуны мен кещмі оқушыларға ауырлық түсірмеуі тиіс; тарихиқубылыс, оқиға ...  ... ... ... ... ... мазлүнында түрмыстық және сюжетгік нақтылықболуы; оқушыларв белгілі бір сезімдік ықпал жасауы тиіс.Мүғагім мен оқушылардың тарихи қүжаттармен жүмысыҚүжатты ... ... ... ... ... ... да, ... де қолдануы мүмкін. Қүжат тым күрделі болсамүғалім оның мазмунын оқушыларга түсіңдіріп береді; қүжатқа ... ... ... ... ... ... ... үшін); ез әңгімесін нақтылау жөне қызықты ету үшін ... ... ... Әңгімені жандандыру үшін қужат үзіңдцерін төл сез ретінде қолданып, тарихи ... ... ... ... ... ... оларды жасына, танымдық мүмІ0здігіне жөне дайьшдық деңгейіне қарай күрделене береді. 5-6 сьшыптарда баяндау-суретгеу сипатыңдағы қарапайым материалдар ... оның ... 10-15 ... аспауы тиіс; ал 7-8 сыныптарда талдау жасалатын заңцық жене шаруашылық қүжатгардың саны арта ... 9-11 ... ... ... ... ... ... жүмыс істеуге үйрету мынадай кезендерден турады: 1) муғалім қүжатты талдаудың үлгісін   береді;оқушылар ... ...   ... ... жетекшілігімен жеке, дербес жұмыс жүргізеді;4)	қүжапы өз бетінше сыныпта жөне үйде оқьш үйренеді. ... ... ... таныстырып, тапсырманыңмазмүнымен хабардар етеді. Оқушылар үйде қүжат негізіндеқысқа хабарлама, суретгеме дайындап, оқулықтың мөтіні, безендірубойынша шығармашылық мазмүндама ... ... ... жасау үшін қүжат барлық оқушыға жеткшікгі болуы керек.Қужаттармен жүмыс жургізу мынадай дағдыларды да меңгеруді талап етеді; қүжатгы оқып ... жөне ол ... ... ... ... Дербес таддап, ол бойынша сүрактарға жауап 86 беру; бірін-бірі толықтыратын үқсас қүжатгарды салыстыра талдау; ... сыни баға ... Осы ... барысында оқушыларға қүжаттағы қисындық түйінді, негізгі идеяны анықтап, белгілі бір ережслерге дөлел тауып ... ... ... "бүл туралы қүжатта не жазылғанын оқындар", "қүжат мәтіні негізінде... дөлелде", "өз пікірінді ... ... ... ... ... ... береді.Жоғары сынып оқушыларының қүжаттармен жүргізетін жүмысы күрделене ... ... ... ... ... ... ... тура келеді. Ол тапсырмалар мыиа мазмүнда болуы мүмкін:қүжат мазмүнының бастысын, екінші кезектісін танда; өзтандауынды негізде;оқьш үйренетін оқиғаның себебін, қай ... төн ... іске ... ... ... ... немесе идея,бастама негіз болды;жағдайларды салыстыр; қажетгі дереккөзінен меліметтердітандап ал;саяси жөне мемлекетгік қайраткерлерге мінездеме бер;түпдерек бойынша хабарлама дайында;оқып ... ... ... ... ... тани ... ... көмекгескенін ойлап көр.Мүғалімнің түпдеректі сабаққа пайдаланар алдында оны алдын ала електен өткізіп, ... ... ... Ол ... ... сайын оны оқушылардың дербес игеруі, қабылдауы оңайлай ... ... ... ...  --  ... ... қүжаттың мазмүнын тандау дегенді білдіреді. Қажет болған жағдайда мүғалім қүжат авторының стшгін озгертпей-ақ қүжатгы еркін ... ... Одан өрі ... ... үшін жаңа терминдер мен үғымдарды түсіндіріп, қүжатпен жүмыс істеудің тапсырмаларын анықтайды.Жинақталған өлкетану материалдарын жүйелі түрде ... ... іске ... үшін ... ... ... таблипаны қолдануына болады.                      ... ... ... мен ... ... ... ... сыныптарда үйымдас-тырылады. Мүвдай дерек көздсріне тарихшылардың, экономистер мен саясатшылардың ғылыми еңбектері мен қолбасылардың, мемлекет басшыларының, әдебиет пен өнер ... ... ... ... ... қысқаша кіріспе сөзінде бүндай еңбекпен жұмыс жасаудың міңцетгеріне ... Онда ... ... ... ... мен ... қысқаша сипаты айтылады. Одан әрі еңбеюің қүрылымы, негізгі идеясы сөз больш, тарихи оқиғалар мен ... баға ... ... ... Алғашқы кезде бүкіл сынып ғылыми еңбекгі термин, үғымдардың сөздігін жасай отырып түсіндіру арқылы оқиды. ... ... ... ... ... ... тек ... мәтіндер түсіндіріліп, өзгесі оқушылардың өздігінен оқуына беріледі. Олар мәтіннен негізгі идеяны тауып, оған сипаттама беруге тырысады.Мұғалімнің тапсырмасымен оқушылар жай ... ... ... ... одан әрі ... қисындық күретамыры  --  зтажжасауға ауысады. Тезис  --  дерек ... ... ... түсіндірме, безендірме жасалмай баяндалған қысқаша негізгі мазмұн. Тезисте жалпы ой желісі басым болады. Алғашқы кезде оқушылар мүғалімнің көмегімен, кейін дербес ... ... ... ... Бір ... негізінде олар тезис дайындап, конспект жасауға үйренеді.:: Конспекгілеу- мәтіннің ең маңызды ... ... ... етіп ... ... Оқушылар құжаттың жоспары қалай жасалып, ол қалай тезиске айналып, сонымен деректер және үлгілермен қалай ... ... ... ... ... ... ... арқылы жйнақталған білім баяндама, реферат дайындаганда пайдаланылады.Конспект дайындауға байланысты түрлі жаднама бар. ... бірі ... ... ... ... мүқият оқып, жоспарын қүру. 2. Конспектілеуді бастағанда автордың (немесе жинақ ... дөл ... ... ... ... шыққан жері мен уақытын корсету. 3. Ғылыми еңбекгің тарау, легенде ... ... ... 6. Коңспекгілеу барысында түрлі шартты белгілер жүйесін ... ... ... ... ... ... ... көмегі көп. Окушылар осылайша қүжаттарды түтастай немесе фрагменттүрінде конспектілеуді, сол бойынша тарихи түлғалар, оқиғалармен ... баға ... ... ... ... ... ... --  латынның   --   деген сөзі, бұл кітап, мақала, баяңдама не дәрістің қысқаша мазмұнын ... яғни ... ... ... ... үшін алдымен тақырыпты түгел оқып, оны ойша қорытып алу керек. Содан кейін жоспар жасап, оған ... ... ... ... ... толықтырғанда конспект болып шыгады. Конспект жасау кезінде қысқартып жазу қолданылады. Конспект оқыған ... 7-15 есе аз болу ... ...  сөзін  деп жазу керек, оны  деп жазуға ... ... оны  деп оқып ... ...  ... сөзді  деп жазу керек. Конспект жасағанда автордың аты-жені, еңбектің толық ...  ... ... ... ... құжаттардың рөлі мен мәні қандай?. * Тарихта оқытуда қолданылатын құжаттық материалдың негізгі түрлерін атаңызда?.* Оқушылардын тарихи ... ... ... ... ... ... * ... қүжаттар, баяндауышы- сипаттаушы қүжаттар, көркем сөз естеліктер дегеніміз не?Дәріс тақырыбы: Тарихты оқыту жұмыстарын ұйымдастыру формалары. 4 сағат.Мақсаты: ... ... ... ... ... оның ... ... сабағына мұғалімнің дайындалуы және сабақ жоспарлары, тарихты ... тыс ... ... ... ... ... меңгертуЖоспар:* Тарихи тақырыптың мазмұны, бөлімі, курс жүйесіндегі сабақтың орыны. Тарих бойынша сабақ ... ... ... ... ... ... ... мсн факторлар.  * Оқыту процесінде барлық сыньштарды камтитын, жан-жақты ... ... ... мен ... ... * ... сабағына мұғалімнің дайындалуы және сабақ жоспарлары.* Сабақты бағалау критериясы.* Тарихты сабақтан тыс ... ... ... ... үйірмелер, тарихи олимпиядалар "КВН", конференциялар,пікір сайыстар. Жоғарғы сыныптардағы семинарлық және практикалық ... ... ... ...  - ... педагогикалық үрдістің құрамды бөлігі. Оқыту үрдісі  -  оқытушы мен оқушының мақсатты ... іс ... ... ... іс ... жеке ... ... дамуы мен ақыл-ой тәрбиесінің алдындағы тұрған міндеттерді шешуге бағытталған.Мұғалім ... ... ... осы үш ... ... ... оны ... оңтайлы жолдарын таба білуі керек. Сонда ғана сабақ өз мақсатына жеткен болып саналады.Оқытушы сабаққа дайындалу ... ... ... ... ... ... сай ... анықтап, құра білуі керек, бұл жерде оқытушыға ... ... ... ... ... ... ... талаптар:Тақырыпқа сай болуы тиіс;Мемлекеттік білім беру стандартының талаптарына сай болуы тиіс;Оқу ... ... ... болуы тиіс;Сабақ мазмұнын ашатындай, ғылымилық тұрғыдан ұйымдастырылған болуы тиіс;Оқытушының ... ... ... ... тиіс ... оқытудың негізгі түрі  - сынып-сабақ жүйесі. Сынып-сабақ жүйесі- дәстүрлі жүйе, онда бірыңғай базалық ... ... ... ... ... тұрақты оқушылар тобынан тұрады. Сабақ ұзаөтығы -45 минут. Әдіскер А.А. Вагиннің пікірінше, оқыту үрдісінде оның негізгі бөлімдері, қысқаруы не ... бір ... ... ... іске асуы ... ... ... дегеніміз -  сабақ кезеңдерінің жүйелі құрылып, бөлімдерінің үйлесуіп келуі. Кейбір топтастыруда сабақты жүргізу әдісі (дөрістсабақ, ... ... ... ... ... ... (жинақтау сабағы, проблемалық); материал сипаты (жаңа деректі игеру) басшылыққа алынады. Дағдылар мен іскерлікті қалыптастыратын сабақтарды ерекше типке жатқызуға болады.Сабақтарды ... ... ... мен әдіскерлер сабақтарды топтастырғанда оқыту процесінің болімдерін жонс сабақтағы ... ... ... ... шіады. СошІ сәйкес сабақ кіріспе, жаңа материалды оқыту, аралас, бақылау, білімді есепке алу және ... ... ... ... жіктеледі.Мүғалім сабақ типін таңдағанда, оның тақырыпта алатын орны, оның мівдетгері, жаңа материал мазмүнындағы ерекшеліктер, педагогикалық ниет, оқушылардың жасы, ... мен ... ... ... ... типі ... оқу қүралдарын, мүғалімнің дайындығы жөне т.б. себепшартгар ескеріп тандалады.Бір типтегі сабақтар оны жүргізу әдісіне қарай бірнеше ... енуі ... ... ... ... ... саяхат, өңгіме түрінде өткізуге болады. Тақырып, бөлім бойынша сабақ жүйесін айқындауда жаңа материалды игеру, оған ... ... ... ... ... ... ... алған білім бекітілетіндігін есте үстаған жөн.Кіріспе және жаңа материалды игеру сабағыСабақтың міндеттері. Кіріспе сабақ оқушыларға алдыңғы ... ... ... білімдерін жаңғыртып, тарихтың жаңа курсының негіздеріне жалпы сипаттама беруі тиіс. ... ... ... ... жаңа ... ... көмектесетін мақсаттардың болғаны дүрыс. Қажет болған жағдайда мүғалім бүл сабақта оқушылардың базалық білімін, негізгі дағдыларын айқындайды.Жаңа ... ... ... ... мынадай түрлерін атауга болады: материалды мүғалімнің мазмүңцау сабағы; мектеп дәрісі; саяхат сабақ; киносабақ; оқушылардың хабарламалары мен баяндамаларына арналған сабақ. Жаңа ... ... ... оқу әрекетінің бүл түрлері басым болып келеді және сабақтың едәуір бөлігін қамтиды. Ал бекіту, қайталау, оқушылар білімін тексеруге аз ... аз ... ... ... ... ... алдыңгы сабақтармен байланысы жоқ тақырыптарды оқыи үйреыгенде немссе күрделі үғымдары мен түсініктсрі мол ... ... ... ... және оның ... ... мен ... тексеру. Аралас сабақга оқу процесінің барлық негізгі бөлімдері қамтылатын болғандықтан оны қүрама дел те ... ... ... ... сабақтағы білім мсм дағдылардъщ бүгінгі сабақ мазмүпымсп байланыстарын тексеру және есепке алу; жаңа материалды ... өту; ... ... ... қайталап, жаңа сабақты оқып-үйрену және бекіту сияқты белімдерді қамтиды.Үйымдастыру кезеңінің кейін білім мен ... ... ... ... Бүл ... ... ... материалды игсру, үй тапсырмасьш орындау әрекетін үйымдастыратын мүғалімнің жүмысы. Ол ауызша, жазбаша жөне ... ... ... мынадай талаптардан түрады: 1) сүрақты негіздеу (еткен білімдерсіз алға жылжу мүмкін емес); 2) ... ... ... ... 3) ... ерекшеліктерін ескеріп, тексеруді жекелеп жүргізу; 4) тексеру мазмүнының жаңа сабақпен ... 5) ... ... ... ... айқындау; 6) білімді бағалауды негіздеу (таным дамуының табысты болуы үшін не істеу керек).Сүрақ жағдайында көп уақыт алатын тесілдерден бас ... ... ... бір ... ... сүрақ қойып, әңгімені созу, оқуигыньщ үзақ-сонар өңгімесі, тақтаға үзақ, көлемді мәтін, ... ... өзін ... ... ... ... жаңа ... игеруге дайындап, алдыңғы сабақ тақырыбындағы сүрақтар мен тапсырмалардың мазмүнын қамтуы тиіс. Сүрақ әлдебір мәселенің ... ... ... сипатта болтаны жен. Мүгалім тексеру үшін мазмүны жағынан маңызды, игерілуі жағынан күрделі материалды тандайды. Негізгі сүраққа онымен ... ... ... ... ... ... құрылымы қарапайым және дәл, балаларға түсінікті болуы тиіс.Тәжірибелі мүғалім ... ... ... ... коюдан бастайды; Қандай тақырыпты өттік? Аддыңғы тақырыпта не туралы сөз болды? Материал мазмүнындагы ең бастысы не? Одан әрі ... ... ... ... Бірақ қай кезде де сүрақ қоюдың мақсаты тек қана білімді есепке алып, түзегу емес, сонымен бірге оны дамыту, байыту жөне ... ... ... ... екендігін естен шығармау керек. Оқушы жауабы мен тапсырманы орындауының сапасы мүгалімнің қоятын талабына байланысты. Мысалы, жауаты қысқа, ... ... етіп ... ... ... ... ... қателерсіз түсіру; оңгімелеуді оқулықтағы қүжаттарға, иллюстрацияларға сүйеніп баяндау.Сүрақ кезіпде оқушылар сыныптастарының жауаптарына иікір айтады. Ауызша жауапқа пікір айтуға қойылатын талагггардың ... ... ... ... ... ... бөлудің дүрыстығы және толықтығы.2.  Мазмүндаудьщ бірізділігі жөне дәлелділігі.3.   Жаңа тарихи терминдерді қолдануы және түсіндіруі.4.   ... ... ... ... ... Жауаптағы сез қолдану қателері (қайталау, үзақтық, масыл ... ... тіл ... ... ... ... бастап, кемшіліктерін тізумен аяқта.Төменгі сынып оқушылары мүгалім әңгімесі мен оқулық мәтінін үштастыруды қажет ететін күрделі сүрақтардың беріне бірдей ... берс ... ... ... ... ... ... сай сұрақтарға жауап беруге үйрету керек. Ол үшін оқушыларға қайтарар жауабының жоспарын түзуге көмектесеміз. Ол ... ... ... Не ... ... ... неден бастайсың? Одан әрі қандай деректі айтасың? Әңгіме немен аяқталды? Қандай қорьпъінды ... ... Оны ... оқып ... ... ауызекі сөзін дамытып, білімді ауызша мазмұндау тәсілдерін қолдану дағдысын қалыптастырады (конспектілеу ... ... ... ... өңгіме және т.б.). Төменгі және орта буын сыныптарда ... ... де ... ... ... шарттардың байланысын жақсы аңғара алады және өткен оқигаға деген өзінің қатынасы қалыптасады. Олар тарихи материалдарды талдау, жинақтау, өзі үсынған түжырымды ... ... ... ... ... ... Оқушылар өз жауабын оқулық мазмүнымен салыстыру арқылы жіберген қателіктерін аңғарады.Сұрақ көлемі ... ... жене ... ... орындауды да қамтиды. Орта буын сыныптарда мынадай тапсырмалар қамтылуы мүмкін; маңызды оқиғалардың күнтізбесін жасау, параграф мәтініне ... ... ... жөне ... анықтамасымен көшіріп жазу, жоспар түзу; еңбек қүралы мен қару-жарақтьщ суретін салу; кесте толтыру; ... ... ... ... жасау; нысанды картадан кврсету.Жоғары сыныптарда тапсырмалар күрделене түседі. Оқушылар қисындық сүлбапы қүрастырып, күрделі жоспар түзеді; үғымдарга жазбаша анықтама береді; ... ... ... ... сипаттама береді; түрлі кестелер толтырады. Сүрау кезінде ... ... ... ... ... мазмүндауда теориялық білім түрақты түрде қолданылуы тиіс. Бүл білімдер одан өрі нақтыланып және байи түседі.Оқушылардың тарихқа қызыгушылығын ... ... ... ... ... маңызы зор. Ол үшін түрлі төсілдер бар. Мысалы, жауап берер алдында материалды оқулық бойынша қайталау; керсетілген ... ... ... ... ... жазбаша орындау; сыныпта үйде дайындалған жоспар бойынша өңгімелесу.Жаңа материалды оқуга дайындау ... ... ... ... өте ... ... жаңаны оқуға оқушылардың зейінін аударады, белгісізді тануға деген қажетгі психологиялық көңіл күй қалыптастырады. Мүғалім бүл ... ... ... ... оның ... сабакден байланысьш атап көрсетіп, қажет болған жағдайда негізгі ұғымдар мен ... ... ... барып, жаңа материалды оқып үйренудің міндеттерін белгілеп, танымдық сүрақтар мен ... ... ... ... өзекгі меселелік сипаттағы тапсырмалар болуы мүмкін.Жаңа материалды оқып ... ... ... ... ... ... ... Егер мүғалім өнгімесіне басты орын берілсе, басқа жүмыстың бөрі де соған бағындырылады. Әңгіме оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... оқушылары бір нөрсеге зейінін үзақ бағыттай алмайтыңцықтан, ... ... ... ... үшін ... ... ... отыруға тура келеді.Осы жағдаиларды ескере келе жаңаны оқып үйренудің мазмүны тек материалды ... ... ... сонымен бірге оқушылардьщ белсенді әрекетінен де қүралатындығын аңгарамыз. Олар ... мен оқу ... ... ... ... ... қолдапу, оқулықты оқу жөне ондагы оқу картинасы, қүжаттарды таіідау арқылы білім алады.Жаңаны ауызша ... ... ... ... ... көп ... мазмүннан бүрын бір желілі материалды жақсы игеретіндігі белгілі. ... ... ... түзету жасай отырып, барыніпа маңызды, күрделі бөлігін басты деректер, жарқын да бейнелі мәселелермеи толықтырып түсіндіреді. Оқулык, мазмүнын игеруге жеңіл ... ... ... үйде өз ... оқуыиа қаллырады. Басты пазар күрделі теориялық материалга, базалық білімге аударылады.Бекіту деп сабақта өтілген материалды екінші қайтара жаңғыртып, ой ... ... ... ... ...  --  ... өтілген материалды есте сақтап, жаңа мен бүрынғы білімді ... ... ... үштап, сонымен бірге жаңа білімдерді игеруін тексеру.Базалық білімді бекіту мұғалім ... соң ... ... Бүл кезде өзінің дерексіздігімеп тез үмьпылатын түйінді оқиғалар; тарихи оқигалардың сабақтастығы; олардың мазмүны, географиялық атаулар, даталар мен есімдер қайталанады. Әңгімелесудің ... ... ... ... беруді талап ететіндей әрі шағын болуы тиіс. Жоғары сыныптарда мүндай сипаттағы бекітуді мүғалім немесе ... ... ... ... немесе мүгалімнің түйінді сезі алмастырады.Ағымдағы қайталау. Түсіндіру барысында мүғалім агымдагы кайталау жүргізеді. Ол бүрынгы ... ... ... жаңа мен ескі ... ... ... орнату, тақырып бойынша немесе курс бойынша алған білімдерді жүйелеп, жинақтау.Демек, ағымдағы ... ... ... ... ... Бүл қайталаудың міндеті бүрын оқып үйренген материалды үмытпай, білімді тиянақтап, өткен материалдарды ... жөне ... ... ... бір рет ... ... ... өзі қайталаусыз есте сақталмайтындыгын үнемі назарда үстау керек. Стандартгалған тесттердің тапсырмалары ағымдағы қайталау ... ... ... ... ... ... тізбегіндегі нсгізгі буынды табу сияқты сүрақтар болады. Мысалы,1. ҮІ-Х ғ.ғ. ... ... ... ... а) ... в) ... с) Грек, д) Парсы, е) Қытай ... жазуы қолданылды.2.    Бос ... ... ... жері Алтай тауының ... жағына орналасты. Ғүндар бүл лаланы ... гасырларда мекендеді. Олар ... ... ... ... өмір сүрді.Үй тапсырмасы  --  аралас сабақтың маңызды бөлімдерінің бірі. Ол сабак мақсатына жауап беретін, ... ... ... оңай және ... жаңа ... ... болуы тиіс. Сонымен бірге оқушыларға жаңа жөне ескі сабақтарда нені қайталау керектігі ескертіліп отырылады.Мүғалім уйгс тапсырманы сабақтың басында немесе ... ... ... атай ... не ... ... аудару, не нөрсені есте сақтау, қаңдай безендірулерді жауап беруде қодцануға болады, ... ... ... мен тапсырмаларды кім жөне қалай орындайтындығын түсіндіреді.Осылайша үй тапсырмасы бүкіл сыныпқа ... ... ғана ... ол ... ... әр оқушыға лайықтап қосымша берілген тапсырма болып шығады. Ол тапсырмалардың арасында , салыстырмалы ... ... ... ... созтізбек түзу, ғылыми-кепшілік жене коркем өдебиет негізінде хабарлама дайындап, андатпа жазуды атауға болады. Үзақ мерзімге созылатын пракгикалық тапсырмалар да ... ... ... ... ... үлгі ... ескерткіштің, кеме нобайын жасау, мүрағаттық және статистикалық мөліметтер жинау сияқты. Бүндай ... ... ... тарихи танымдағы табыстары атап өтілуі керек.Мүғалім осындай әдістемелік жүйе бойынша үй тапсырмасын ... Онда ... ... ... келемінің оқушы мүмкіндігіне сай келуі, оқушылардың жөне түтас сыныптың танымдық ... ... ... ... ... ... берілуі керек. Келесі сабақта үй тапсырмасы оқушылардьвд басым бөлігінен сұралуы керек. Үй ... ... ... білім сапасының төмендігін немесе оның мүлдем болмауын танытады. Білімді тексеру, есепке алу және бақылау сабагыБақылау сабағы тақырът немесе бөлім бойынша ... ... ... жөне ... ... ... анықтау үшін еткізіледі. Бүл жүмыс тарихи диктант немесе тестілеу, синхронды салыстырмалы кесте қүрастыру, кескін карта толтыру сияқты тәсілдерді ... ... ... ... ... ... ... үстінде оқып үйренген материал бойынша жазбаига сүрау жүргізгеп тиімді. Оқуіпыларга жазба жүмысты оқулық мәтінімен салыстырып, өз ... ... ... болмақ. Мысал келтірейік; "1920-1930 жылдардағы біздің ел" тақырыбына екі сағат бөлінген. Бірінші ... ... ... ... жазбаша, ал екінші бөлігі ауызша орындайдьі. Екінші сабақта өрекет сипаты езгереді. Жазбаша тапсырма бірнеше ... ... ... жүмыс, тестілеу, кескін картамен жүмыс, үғымды түсіндіру сияқты тапсырмаларды қүрайды.Бұл жерде ... ... ... оны ... жөне ... ... қойылады. Бүл сабақ тақырып бойынша мүғалімнің кіріспе сөзімен басталады. Жан-жақты әңгімелеу барысында оқушылардың жауабын жолдастары тольіқтырьт немесе ... ... ... ... ... ... ... талдайды немесе тапсырма нүсқаларын белгілеп, үлгілердің жауабын ойластырады. Жазбаша жүмысты мүғалім ... ... ... ... ... ... ... жүмысына пікір айтады.Егер мүғалім оқушылардың тақырыпты қалай меңгергенін тексергісі келсе, негізгі сүрақтардан бірнеше тақырыпты жазбаша жауап беру үшін оқушылардың ... ... ... бір-бірінен көшірмес үшін оларға өртүрлі нүсқадағы тапсырма беріледі. Жүмыс барысында оқушылардың қандай мәселелерді ескермегендігі анықталады. Мүғалім ол олқылықтарды келесі сабақтарда ... ... және ... ... ... ... ... кезінде сүрақтардың мазмүны мен өңгімені жүргізудің техникасына назар аудару керек. Бүкіл сыныптағы оқушылардың жүмысқа ... ... үшін ... ... ... ... ... аз гана уақыт береді. Содан соң оқушыны жауап беруге шақырады. Оқушылардың ес, ойлау жөне зейін лроцестерін іске қосу үшін мугалім ... еске ... ... ... ... "Осылай деген дүрыс па?" деген сүрақтар қояды.Жауаптағы қателерді өңгімелесу барысында мүғалім немесс оқушылардың өздері түзетіп отырады. Қажет болған жағдайда мүғалім ... ... ... ... ... ... бойынша мүғалім қорытынды жасайды. Әңгімелесу сүрақтары мазмүны жағынан қысқа, ғылыми көзқарас түрғысынан дәл, дидактикалық түргыдан одай жәнс корнекті ... ... ... ... ... ... өзара байланысын анықтауға, басты мазмүнды анықтап, оқушылардын белгілі бір түжырым жасауына көмектесуі тиіс. ... ... ... ... оларды алға қойған міндетгерді шешуге үмтылдырады. Дайындығы жогары сыныптарда оқушылар жинақтауды ез беттерінше жүргізе алады. Ал, дайьіндығы темен ... ... өзі ... қорьпынды жасап, баға қояды.Сабақ барысында оқушылардың өзара сүрак, қою төсілі де қолданылуы мүмкін. Ол үшін мүғалім тақырып бойынша сүрақтар мен ... ... үй ... ... ... қарсаңьшда ол сүрақтар мен талсырмалар тексеріліп, түзетіледі. Сүрақ беруші оқушы оның жауабын өзі білуі ... ... ... түзетіп, бағалай алмайды. Сабақта жақсы дайындалған бір немесе бірнеше :: оқушы тақтаға шақырылады (одарға ойлануға ... ... ... ... ... ... ... сүрақ қояды. Сол кезегімен жауап беріледі. Тақтадағы бір оқушы жауап берсе, екінші оқушы жаңа сүраққа дайындалып түрады. Бүндай езара сүрақ беру ... екі ... ... ... ... ... оқушыларын қатыстырып өткізуге болады.Білімді білік және дағдыларды қолдану сабағының құрылымы::: сабактың басын үйымдастыр- оқушыларға сабақтың тақырыбын және оның ... ... ... ...  ... қалыптастыруға керекті жаңа білімдерді оқып-үйрену;::  біліктілікті бірнеше рет ... ... ... ... ... істету;::  білімді және біліктілікті шығармаіпылықпен қолдану;::  дағдыларды бекіту үшін жаттығулар беру;::  үйге ...  ... ... баға беру және ... ... ... және ... дамыту сабақтарының құрылымы.::   оқу жұмысының маңсатын оңушыларға ...   ... ... орындауға керекті білім, іскерлік, дағдыларын естеріне түсіріп қолдануы;::  оқушылардың түрлі тапсырмалар мен ... ...  ... орындаған жүмыстарын тексеру;::   қателерді талдау және оларды түзету;::  қажет жағдайда үйге тапсырма беру;Қайталау сабағы. Бүл сабақтардың ... - ... ... еске ... және ... ... ... нүсқауы, оқупіыларды оңу жү-мыстарына психологиялық жағынан өзірлеп, есептер шығару, шығарма, диктант, шығармашылық жүмыстар ... ... ... ... өз ... сенуіне және бірқалыпты жү-мыс істеуіне мүғалім кеңес береді. Соңғы бөлімде өткелі отырған жаңа бөлім, курс тақырыптарын оңу қай ... ... ... ... осы ... ... ... болады:::     мүғалімнің тапсырманы түсіндіруі;::     оқушылардың сүрақтарына жауап;::     ... ... ...  ... тексеру;:: үйге тапсырма, сабақтың аяңталуы.Жинақтап қайталау сабагыМақсаты, түрлері, мазмүны. Оқылған материалды қорытып жөне жинақтауға ... ... ... ... және ... ... ... қайталау үшін жинақтап қайталау сабақтары қызмет етеді. Оның мақсаты  --  ... ... ... ... картинасын жасау; оқып танысқан деректер мен процестердің қатынастары мен жаңа байланыстарын ашу; оқушыларға жеке деректен жинақтауға, ... ... ... ... мәнін ашуға етуіне көмектесу.Қайталау сабағының қүрылымы:::   ұйымдастыру бөлімі;::   білімдік, төрбиелік, дамыту міндеттерін қою;:: негізгі үғымдарды, онымен ... ... ... ... және ... ... үшін үйге берілген тапсырманы тексеру. Келесі сабақтарда қайталанатын материалдарды анықтау, оларды үйге беру; ::                   ... ... ... ... ... оқу жұмысының нәтижелерін тексеру;::      үйге тапсырма.Іскерлік және дағдыларды қалыптастыру ... ...     ... ... ...  жаңа ... дағдыларға керекті бүрынғы іскерлік, дағдыларды қайталау;::  бүрынғы іскерлік, дағдыларды тексеру үшін ... ... ...   жаңа іскерлікпен таныстыру, жасап көрсету;::   жаңа іскерлікті меңгеру үшін оңушыларға түрлі жаттығулар ...  ... ... ... үшін ... ... жүргізу;::   үлгі, алгоритмге, нүсқау бойынша машықтану;::    іскерлік пен дағдыны үқсас жағдайларда қолдануға жаттығу;::   ... ...       ... ...       үйге тапсырма.Мұғалімнің сабаққа дайындалуы.1. Сабақты жоспарлау және оған ... ... ... ... оқу ... оқу ... ... білу.* бөлімдерді тақырыптарға бөлу, әр тақырыпқа бөлінетін сағат санын белгілеу;* бағдарлама, әдістемелік құрал, мектеп оқулығы және ... ... ... әр ... ... білімдік, тәрбиелік, дамыту міндеттерін қою;* тақырыпты ашуға керекті мәліметтерді іріктеу, оқуға керекті тірек білімдерді анықтау;* ... ... ... ... сабақтан оқушы түсініп, есінде қалу керек мәліметтерді анықтау;* сабақтың құрылымын, типін, мақсатқа жеткізетін әдіс-тәсілдерін белгілеу;* тақырыптағы ... ... ... мәліметтермен байланысын ашу;* сабақтың барлық кезеңінде мұғалім мен оқушылар атқаратын жұмыстарды, әсіресе жаңа білімдер мен іскерліктерді меңгеру кезеңдегі жұмыстарды ... ... өз ... ... ... қолдандыру;* сабаққа керекті дидактикалық құралдарды, атап айтсаң, кино және диафильмдерді, суреттерді, плакаттарды, карточкаларды, ... ... ... және ... ... техникалық оқыту құралдарын тексеру;* мұғалім тақтаға жазатындарын, салатын суреттерін жоспарлайды, оқушыларға өзінің жұмысына ұқсас жұмыстар орындатады;* сабақта орындалатын ... ... ... және түрін аныңтау;* білім, іскерлік, дағдыларды бекіту түрлерін және тәсілдерін, білімдерді талдап ... ... ... ... ... ... және дағдылары тексерілетін оқушылардың тізімін жасау. Білімді тексеру түрлері мен ... ... ... ... ... ... мазмұнын, көлемін, формасын белгілеп, оны орындау әдістемесін табу;* сабақтың қорытындысын шығару әдіс-тәсілдерін білу;* тақырып бойынша ... тыс ... ... жоспарлау;* сабақтың барысын талапқа сай жоспарлау.Сабақтың тиімділігіне бір-бірімен тығыз байланысты екі ... әсер ... ... дайындалу және шеберлікпен өткізу. Дұрыс жоспарланбаған, оқушылардың оқу мүмкіндігімен санаспайтын сабақтың сапасы болмайды.       ... ... - ... жеткізетін шаралар жүйесін жасау, оқу-тәрбие процесін дұрыс ұйымдастыру.Мұғалімнің сабаққа әзірлігінің үш ... бар: * ... ... ... ... Мұғалім мәліметтердегі фактілерді, оқыту әдістемесін жақсы білуі тиіс. ... ... ... ... оқу ... ... ... "икемдейді", жақсы нәтиже беретін танымдың еңбек және ұжымдық жұмыстарды жоспарлайды. Сабақты өткізудің жақсы ... ... үшін ... ... ... оқу сағаттары есептеледі. Алгоритм бойынша сабаққа дайындалу диагностикалаудан басталады. Диагностика арқылы сабақты өткізуге қажетті барлық жағдайлар анықталады. ... ... ... ... және ... ... сұраныстарын, қызығушылықтарын, қабілетін, оқушыдан талап етілетін білім, іскерлік, дағдылардың деңгейін, оның ерекшелігін, тәжірибеге пайдалылығын анықтайды. Тірек білімдерді қайталауға, жаңа ... ... оны ... және ... ... іскерліктерді тексеруге және түзетуге кететін уаңытты мұңият талдайды.Жобалау - бұл ... ... ... ... жорамалдар. Болашақ сабақтың алуан түріне баға беріп, ішінен жақсысы таңдалады. Қазіргі жобалау технологиясы сабақтың тиімділігін мына тәсілмен ... ... ... сай ... ... іскерлік 100% деп алынады. Бұл көрсеткішті зиянды жағдайлар төмендетеді.Мұғалім ең алдымен өз пәнінің оқу ... ... ... әр жылға күнтізбелік жұмыс жоспарын жасайды, әр сабақтың тақырыптық жоспарын, конспектісін дайындайды. Онда ол пән аралық байланысты, әр сабақтың мақсат-міндеттерін, ... ... ... оқыту әдістерін, көрнекі, техникалық құралдарды анықтайды.2. Сабаққа дайындық мазмұны:Күнтізбелік-тақырыптық жоспар  -  ... бір ... ... ... барлық формаларының бірлігі мен байланысының көрінісі, оқу бағдарламасы, оқу жоспары, оқу құралдары негізінде жарты немесе толық оқу жылына жасалады. Онда әр ... ... ... ... ... ... ... пән аралық байланыс, тақырыптың қысқаша мазмұны, оқушы жұмысының түрі, қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... - әр ... жасалады, ол оқу жұмысын жоспарлаудың негізгі формасы, яғни ... ... ... дайындалуы мен жұмыс түрлерін анықтауды айтамыз. Сабаққа дайындық мазмұны:1. Сабақты ... ... ... ... Жеке ... ... ... тақырыбын, мақсатын анықтау.4.  Сабақтың типі мен құрылымын белгілеу.5. Сабақ мазмұнын анықтау.6. Білім беру ... ...  ... ... оқу ... ... және техникалық құралдарды дайындау.8.  Сабақ кезеңдерінің әрқайсысына жұмыс түрлерін, оны орындауға уақыт бөлу.9.  ... ... ... ... ... ... және ... әдістерін анықтау.11.  Үй тапсырмасын түсіндіру.12. Сабақтың жоспар конспектісін жасау. ... ... ... жылы.Сыныбы.Тақырыбы.Мақсаты.Сабақ типі, құрылысы.Оқыту әдіс-тәсілдері.Көрнекі құралдар.Өздік жұмыстар.* Тексеріп, бағаланатын оқушылардың аты-жөні.* Қойылатын сұрақтар.* Үй тапсырмасы.Мұғалім оқу ... ... білу үшін ... және қосымша оқу құралдарын, ғылыми-педагогикалық әдістемелік, тарихи, көркем әдебиеттерді, арнаулы ... ... ... ... алады, сенімді мысалдарды, қызықты тың мәліметтерді таңдап алуы керек, оқу жадығатын анықтап, сабақ ... ... ... - жаңа ... ... ... оқыту әрекеті саналы болуы үшін ол педагогика ғылымының заңдылықтарын нақты білуі керек.Жоспарлау - ... ... ... ... Оның ... ... жоспары. Жас мұғалім сабақ жоспарын, конспектісін толық жазу керек.Сабақ жоспарының үлгісі:* сабақтың өтетін уақыты, тақырыптың ... ... ... ... ... өтетін сынып;* оқушыларды оқыту, тәрбиелеу, дамыту міндеттері;* сабақтың құрылымы, оның ... және әр ... ... ... ... оқу ... мазмұны;* әрбір сабақтың бөлігіндегі жұмыстың әдістері және тәсілдері;* сабақ ... ... оқу ... үйге ... ... ... ... (Столяренко)Нақты түжырымдалған тақырып.Сабақ мақсаты:а)	дидактикалық;ә) тәрбиелік;б)	дамытушылық.Жабдықтары (кино, бейнефильм, кесте, оқу құралы):Дыбыстық құралдар.Сабақ барысы (сценарий жасалады, оқушыларға сабақ үстінде берілетін сұрақтар,сабақтаноқушылар ... ... ... ... ... тапсырма.Қорытынды. Оқушылардан не ұнағанын, не ұнамағанын сұрау, кім белсенді болғанын сұрау.Сабақтың жақсы өтуіне байланысты оқушыларға рахмет айту.Сонымен сабаққа ... ... оқу ... тағы да ... оқу материалын оқиды, қосымша әдебиеттермен жұмыс істеп, оқушыларға тапсырма беріп, оқыту құралдарын (кесте, сызба, модель, үлестірілетін ... ... және ... әдіс және ... ... ... типін және қүрылымын анықтап, барлығын оқу жоспарына жазады.Жаппай - жұмыста мұғалім тақырыпты барлық оқушыларға ... ... ... тән ... ... ... мұғалім сыныптағы барлық оқ-шылармен тікелей іскерлік қарым-қатынас жасайды; әңгімелейді, түсіндіреді, оқушыларды проблема ... ... ... бәріне басшылық етіп, нұсқау береді;мұғалім оқушылардың идеялық жағына, сезіміне тікелей әсер етіп, оқушылар ... ... ... ... ... сезімдерін, ой-толғаныстарын білдіреді;әрбір оқушы мұғалім берген ақпаратты меңгеруге тырысады;мақсатқа жетуге әрбір оқушы үлес қосады;мұғалім оқу жобалап, сыныппен байланыс орнатып, олардың ... ... ... ... ... қызықтыру керек. Сабақтың соңында білім тексеретін сұрақтар қояды. Тақырыпты проблемалық, ... - ... ... ... ... ... оқушылармен іскерлік байланыс болуы қажет;жаппай жұмыстың тиімділігі мұғалімнің барлық оқушыларды өз назарында ұстауына, әрбір оқушыны ... ... ... ... ... ... тәртіпті ұстауына байланысты.егер оқушыларға тек қана оқу ақпараттарын берсе, онда жаппай жүмыстың кемшіліктері ... ... баға ... жеке ... Әр ... ... беріледі, оны басқа оқушылардың көмегінсіз өзі орындауға тиісті. Тапсырмалардың түрлері: ана ... орыс және ... ... ... жазу, есептер шығару, кабинетте тәжірибе жасау, тірі табиғат бұрышында, оқу-тәжірибе учаскесіндегі жұмыс, тау тастарын, минералдарды зерттеу, т.б. ... ... ... жеке ... сай ... ... төмендер білімдеріндегі кемшіліктерді жоюға, жақсы оқитын оқушылар білімдерін тереңдетуге мүмкіндік алады.Мұғалім ... ... ... әсіресе сабаққа ынтасы төмен балаларды бақылайды, керек ... ... ... ... ... ... ... береді. Егер барлық оқушылар тапсырманы орындаи алмаса, онда жеке жұмысты ... ... ... ... қайта түсіндіреді.Баспадан шыққан тапсырмалар, жұмыс дәптерлері өте пайдалы.* Сабақты бағалау ... ... мен ... ... ... жетістігі мен кемшілігін талдауды білуге байланысты. Сондықтан педагогтың шығармашылық тиімділігінің ... ...  -  ... ... ... ... ... аяқталғаннан соң жүргізеді. Өз-өзіне талдау жасау  -  ... ... ... онда ... осы ... ... ... мақсатына жетті ма сол мәселелерге байланысты жалпы өз әрекетіне баға береді. Сабақты талдаудың көп түрі бар. Мысалы, Т.А. Ильинаның ... ... ... ... жалпы құрылымы* Сабақтың дидактикалық мақсатының орындалуы* Оқыту кезінде оқушыларды дамытудың іске асырылуы* Сабақтың тәрбиелік мәні* Дидактиканың негізгі ұстанымдарының сақталуы* ... ... ... таңдау* Сабақтағы мұғалімнің жұмысы (оқушымен байланыс техникасы, тактісі, конспектіні пайдалану, пед. әдібі т.б.)* сабақтағы оқушының жұмысы* Сабақтың ... ... ... Арнайы тапсырмалар (зерттеу жұмыстары, пән аралық байланыс т.б.Сабақты талдаудың мақсаты:- Оқушылардың білім, іскерлік және дағдылардың ... ...     ... ... беру.:: Педагогикалың шеберлікке жетуге көмектесу.:: Мүғалімнің жетістігі мен кемшіліктерінің себептерін анықтау, кемшіліктерді ... ...    ... атқаратын жұмыстарын белгілеу.Сабақты өткізу деңгейлері:::   Жақсы: Мұғалімнің сабаң мақсатына сай оқушылармен кері ... ... ... ...      Өте ... ... ... мәселені шешуге қатыстыруы және сол арңылы тақырыпты ... ... ... ... және ... ... және тақырыпты сабақ маңсатына сәйкес ашуы.::Төменгі: Оқушылардан өткен тақырыпты сүрау. Жаңа материалды жоспармен түсіндіру. Оқушылардың танымдық іс-, ... аз, ... ... ... ... ... ... жаңа сабақты дұрыс құрып, ұйымдастыруға ықпал етеді. А.В. Сухомлинский. - дейдіСабақ жоспарының үлгісі.* Күні.----------------------------* Айы, жылы.-------------------------* Сыныбы.-------------------* ... ... А) ... ... міндеті------------------ В) Дамытушылық------------------* Сабақ типі, құрылысы.-----------------* Сабақ ... Пән ... ... ... ... ... Көрнекі құралдар.--------------------* Өздік жұмыстар.-------------------* Тексеріп, бағаланатын оқушылардың аты-жөні.---------------------* Қойылатын сұрақтар.----------------------* Үй тапсырмасы.---------------------Сабақтың барысы:№Сабақ кезеңдеріМұғалімнің іс-әрекетіОқушыіс-әрекетіӘдіс-тәсілКөрнекілікКүнтізбелік-тақырыптық жоспар ... мен ... ... түріПән аралық байланысОқушыжұмысының түріСабақ көрнекілігіҚолданылған әдебиеттерЕскерту Семинар  --  жоғары сыныптар арасында кең тараған оқу түрі. ... бұл түрі ... ... ... ... ... ... дербес жүмыс істей алуын қалып-тастырады. Әдетте, семинарлар түтастай жаңа ... ... ... Мүғалім бір апта бүрын семинардың тақырыбын, жоспарын, қаралатын мәселелер мен өдебиетгер тізімін хабарлайды. Қабілетгі оқушыларға күрделі ... ... ... ... ... тапсырма береді. Хабарламалар тыңдалып, талқылау біткен соң мүғалім басты мәселелерді қорытып, оқушылардың еңбегін бағалайды.Зертханалық сабақтар  --  ... ... ... ... икемділігі дағдыларын қалыптастыруға арналады. Бүл сабақ түрі негізінен оқушылар үшін жаңа білім көзін игеруге арналады.Өлке  тану,  туристік   ... -  оқу  -  ...   ...  бөлінбейтін   бөлігі  бола  отырып,  шәкірттердің   білімге  деген  ...  ...  бірі  ...  табылады,  ғылым  негіздерін  тереңдетіп  үйренуге,  өз  ...  ...  ...  ...  дағдыларына  ие  болып,  ғылыми   көзқарасты   ...  ...   ...   таңдап   алуға  көмектеседі.  Тарих  сабағында  өлке  тануды  пайдалану  бұл  ...  ...  бай   ...  ...  ...  тарихты   оқытудың  ғылыми  дәрежесін  арттыруға  көмектеседі. Туған  ...  ...  оқу  ...   көрсетілгендей  оқу  курсының  құрамдас  және  міндетті  бөлігі  ...  ... ...  ...  оқушыларда  өз  өлкесінің  тарихы  туралы  байланысты   және  ...  ...  және  осы  ...   ...  ...  ...   ...  дамуы  туралы  түсінік  ...  ...  ...  ...  мен  ...  ...  курсқа  қажетті   қосымша   материал   ...   ...  ...  ...  ...  мен  оған  байланысты   оқушыларымен  берілетін  тапсырмалар  оқу  программаларына  ...  және  ...  ...  ...  ...  түрлі  пәндердің  мұғалімдерінің   белсене   қатысуымен  жасалады. Сыныптан   тыс   ...  өлке  тану  ...  ...   ...   білімдерін  тереңдетуге,  олардың   пәнге  деген   ынтасын   ...   ...   ...   идеялық   бағытына,  ...  ...   және   ...   ...   сай   ...   ...  аланады.  Жоспарда  оқушылардың   ...   және   ...   ...  ...   ...  ...  және  ...  тыс  мекемелердің   тапсырмалары  ...   ...  -  ...  және   ...  пайдалы  әрекеттерге  ( іздеу,  кен  ...  ...  ...  ...  және   ... ...  пен  мәдениет  ескерткіштерін  табу  және  ...  тағы  сол  ... )  ...  ...  ...   да  ...  жөн. Әрбір оқушының міндетін айтып, керек жағдайда топқа бөледі, топ басшыларын ... ... ... ... ... ... ... туралы нұсқаулар береді.Әр экскурссия тақырыппен байланысты. Ол арқылы оқылып жатқан құбылыстар, заңдардың байланысын көреді, оларғы қолдануға үйренеді. Экскурссияға ... ... 10 ... 40 ... ... ... ұзақтығы 40-90 минут. Экскурссия түрлері.- шолу экскурссия- тақырыптық экскурссия-  Қорытынды экскурссияКіріспе әңгімеде ... ... ... айтады, содан кейін оқушылар объектілерді қарап, тапсырманы орын-дауға кіріседі; суретсалады, ... ... ... ... ... ... ... экскурсия кезінде өз әңгімесін демонстрациямен үштастырады. Оқушылардың баңылауларына басшылың етеді. Экскурсияның соңында мүғалім оңупіылардың жүмыстарын тексереді, ңорытынды әңгіме болады. Керек ... ... үй ... ... ... ... ... сабақ өткізуге болады.Мектепте өтетін экскурсиялар оқытудың тиімді формасы болғандықтан, оларды жиі өткізу керек, себебі ол өмірді тану ... ... Ол үшін ... ... ... ... тексеріп отыру керек.Пәндік үйірмелер  сыныптан  тыс  жұмыстың  ...   ...   ...   ...  ...  ( тарих,   жас  археологтар,  жас ... ... ) ...  өлке  тану  негізінде  құрыған   ...   ...   ...   ...  ... Пікірсайыс- оқушылардың дербес ой пікірлерін дамытып, жетілдіруге арналады.Пікірсайыстың  алдында оқушылар оны жүргізудің тәртібімен танысады. Ең бастъісы нені дәлелдейтінін біл, ең ... ... ... ... ... және ... сөйле; өзің жақсы білетініңді ғана айт; өз қарсыласыңды қүрметте және оның ойын бүрмалама; өзіңе ... ... ... ... босқа сермей берме және дауыс көтерме.Пікірсайысқа  оқушылар үйде аддын-ала дайындалады. Олар теориялық тұжырымды қалай теріске шығаруды немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... көрініс, миии-спектакль түрінде үйымдастыруга болады. Белгілі бір үстанымды қорғай ... ... ... мимикасын, жүріс-тұрысын құбылтып, өзі қорғайтын тұлғаның кейпіне енуге тырысады.Пікірталастағы мүғалімнің рөлі пікірталасты үйымдастырып, оны ... өз ... ... таңбай, оқушылардың еркін пікір айтып, қорытынды жасауына жағдай туғызу болмақ. Ал оқушылар пікірталас ... ... ... ... ... ... жинақтап, дереккөздерін зертгейді.Баламалы жағдай. Ойталас-сабақта нақты емір сүріп түрған ... ... ... ... ... және оны ... ... Баламалы жағдайға талдау жасауда оқушылар мынадай жаднаманы пайдаланады.1.   Ұсынылған әрбір даму жолының ... ...    ... ... ... ...    Оларға өз кезқарасыңды анықта.4.    ... даму ... ... мен ... түсіндір.5.  Жоққа шығарған даму жолының артықшылығы мен кемшіліктерін керсет.6.     Жасалған тандауды ... ... ... қол ... ете бастауың тақырыбыңда баламалы жағдай төсілін қолдануға болады. Бүл сабақта Ресейге қосылу жөнінде екі түрлі ... ... ... Әбілхайыр хан мен Барақ сүлтан бастаған екі саяси күш  --  сынып окушыларының екі командасын қүрайды. Олар оз ... ... үшін ... ... батыл болжамдарға жүгінеді.Пікірсайыспен бірге диспут-диалог түріндегі тәсілді ... ... ... мол. Бүл  - ... тарихи түлғалардың ойталас-диалогы көрініс табады. Мысалы, М. Шоқай  --  А. Ф. Керенский, А. Байтүрсынов  --  В. И. ... Ә. ...  --  Ә. ... Т. Рысқүлов  --  И. В. Сталин арасындагы ойталас-диалогтар.Практикумдар арқылы оқушылар тәжірибелік, зертхана жүмыстарды өз беттерімен ... Олар оқу ... ірі ... ... соң ... сонымен ңатар теориялық материалды тәжірибеде көрсету үшін де өткізуге болады.Практикум 2-3 апта өтеді. Мүғалім сыныпты 2-3 ... ... ... ... ... топ ... үқсамайтын зертханалық және тәжірибелік жүмыстарды арнайы сабақ кестесі бойынша ... ... ... ... ... және нүсқау бері-летін сабақ өтеді. Практикум кезінде оңушылардың тірек білім-дерін жаңғырту тәсілдері қол даны ... ... ... ... ... ... ... қажетті материалды ңайталату, зертханалық жаб-дықтарды суреттеу, оның ңалай жүмыс істейтінін, тапсырма-ларды орындау тәртібін айту, таңырып ... ... ... және ... ... ... жасау.Жұмысты алгоритм бойынша істегенмен, шығармашылық, зерттеу жүмыстарын да жүргізуге болады. Белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... өлшенеді.Практикум кезінде оңушылар шығармашылық сипаттағы тапсырмаларды орындайды; химиядан тәжірибе еткізеді, ... ... ... ... ... әлеуметтік, тарихи, фенологиялық зерттеулер жүргізеді. Бірінші тәжірибелік сабақтың ...   ... ... және ... ... ...     оқушыларға керекті білімдерді олардың естеріне түсірту;::   оқу жүмысына ынталандыру, нүсқаумен таныстыру;::    ... ... мен ... іріктеу;::     оқушыларға жүмысты орындағаны туралы есепті ңүрас-тырту;::    алынған нәтижелерді ... ... ... жасау;::      нәтижелерін қорғау;::     іс-өрекетті талдау.Практикумдар әдетте ... ... ... бірақ бастау-ыш сыныптарда қысқа мерзімді зертханалық және тәжірибелік тапсырмалар орындатуға болады.Пәндік үйірмелер, шеберханалар, зертханаларСабаңта пәнді оқу бағдарламасынан да ... ... ... ... ... Үйірмеге оңушылар ерікті түрде даты-сады, оған ңатарлас сынып оқушыларын да, эр жастағы оқу-^ шыларды да ... ... ... басшылың ететін пән мүғалімі. Үйірмеде оқушылар курстың ңызыңты тақырып-тарын тереңдетіп оңып, атаңты ғалым, ... ... ... ... және ... ... және ... . каның жаңа жетістіктерімен танысып, ғалымдардың мерейтой-ларына, ғылыми жаңалыңтарға арналған кештер өткізеді, тех-никалық модельдер жасап, биологиядан ... ... ... ... кездесулер үйымдастырады.Үйірме жүмысының негізінде ғылыми крғамдар үйымдасты-рылады, олар үйірмелердің жүмыстарын үйлестіріп, көпшілік-ке арналған іс- ... ... және ... ... ... жеке ... ... түсі-ну үшін беріледі.Кеңес кезінде оңупіылар сүраңтар береді, өздері жауап ... ... ... не ... мамандардың берген түсініктерін тыңдайды.Ол сыныпңа, топкд, оңушыға беріледі.Олимпиадалар және байқаулар:Олимпиадалар аудандың, облыстық, республикалың олим-пиадалар алдында өткізіледі.Қазір алуан түрлі ... мен ... ... ... ... өткізіледі.Балалардың техникалың шығармашылығына арналған көрмелерде оңушылардың ең жаңсы жүмыстары ... Олар ... ... ... ... ... баяндама тақырыптарын өздері таңдап, шағын зерттеу жүмыстарын жүргізіп, нәтижелері бойынша сөз сөй-леуге әзірленеді.Конференцияны сыныпта, мектепте өткізуге болады. ... ... ... өткізуге болады, онда мүғалім бір мәселені түжырымдайды, ал оңушылар сол мәселені шешу ... ... ... ... ала жазып келіп айтады.Конференция туралы оқушыларға алдын ала хабарланады. Оңушылар сүрақтар әзірлеп, мәселені ... ... ... ... не ... ... береді.Конференцияның үзаңтығы 1-2 сағат. Бірнеше баяндама оңылады. Баяндаманы оқуға 7-10 минут бөлінеді, содан соң ... ... ... ... ... ай - тады және қосымшалар еңгізеді. Конференцияның соңында мұғалім қорытындылап, ... ... ... ... көрсеткен тыңдармандарды атап өтеді. Өз мәліметтерін келтірген, әдеби деректермен шектелмеген ... ... ... ... аударылады.Конференцияда оқушылар түрлі көзқарастарды талдап, өз пікірлерін айтады. Конференция ересек жастағы оқушылар ара-сында өткізіледі.Факультатив. Ол міндетті оқу ... ... оқу ... ... ... ... ... пен сабақтан тыг жүмыстарды байланыстырады, пәнді оқудан оған сәйкес келеті 11 ғылымды оңу басталады.Білімдік міндеттер ... ... ... оқу ... ... ... ... логика, шет тілі сияңты қ сымша пәндер оңылады, мамандың беріледі.Факультативтер теориялық және тәжірибелік түрде до ото алады Оқушылар факультативтерді ... ... ... ... ... іс-әрекеті белсенді. Факультативтерге қызықтыру үшін мүғалім көкейтесті тақырыптарды, оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... қиялын, жеке қабілеттерін дамытатын құралдарды қолдану керек.Өзіндік ... ... ...  - сабақ жүйесі. Оның ерекшеліктері туралы не білесіз?* Тарих бойынша сабақ түрін таңдауға ... ... ... ... ... мен ... сипаттама беріңіз  * Аралас сабағының құрылымын жүйелеңіздер* Тарих сабағына мұғалімнің дайындалуына қандай талаптар қойылады?* Мұғалімнің сабақ жоспарлауы деген не?* ... ... ... ... Тарихты сабақтан тыс оқытуды ұйымдастыру формалары-факультативтер, тарихи үйірмелер, тарихи олимпиядалар ... ... ... ... ... ... және ... сабақтар.Оқу саяхаттары, кеңестері, сынақтар, оларға сипаттама.Дәріс тақырыбы:  Тарихты оқыту әдістері мен әдістемелік тәсілдер. 2 сағат.  Дәріс ... ... ... ... оның ... ... топтастыру, жіктеу, оларға қойылатын талаптар, қолдану ерекшеліктері жайлы негізгі ұғымды беру,  шығармашылық танымдарын дамыту, пәнге ... ... ашу, ... әдістерін оқыту үрдісінде қолдана білуге үйрету. Жоспар:* Оқу әдістері туралы ұғым, тарихты оқыту әдістерінің жіктелісіне ... ... ... * ... ... ... ... Оқытудың "әдісі"мен "тәсілдер" ұғымдарының қатынастылғы. * Тарихты оқу процесіндегі әдістер мен тәсілдердің ... ... ... ролі. * Ауызша материал ролі: әңгіме, конспективті, образды, сюжетті әңгімелеу, картиналық жөне аналитикалық сипатау, ... ... ... ... мен ... ...            ... ...                ... ...          түсіндіру         ... ... ... ...       ... әдіс         ... әдісін жетілдіруТоптастыру, жіктеу    иллюстрация         		танымдық ... ...             ...        ... ...                          ...                 ... әдісӘңгімелесу                   ... әдіс    ... ...                    ... ...  	 ...                     ... ...    	 ... ... ... ... негізгі құрамды бір бөлігі, себебі оқыту үрдісі оның мақсаты, мазмұны, әдістері, ұйымдастыру формаларының бірлігі болып табылады.Әдіс /грекше -жол / ақиқатқа, ... ... жету ... ... ... оқытушы мен оқушының жұмыс істеу әдісі, бірлесе жасайтын әрекеті, білім алу жолдары, ол ... ... ... ... ... ... дүниетанымы мен қабілеті артады, таным процесі жетіледі.Мұғалім оқыту әдістерінің көмегімен оқушыларға білім беріп, олардың тәжірибелік әрекетін ұйымдастыруда өзінің ... ... ... ... ... ... байланыстырады.Оқыту әдістері дегеніміз- оқытудың мақсатына жету жолы, белгілі жолмен тәртіпке салынған іс- әрекет; Оқытудың мақсат, міндеттеріне сай, оның мазмұнын ... ... ... мен ... қолданатын амал-тәсілдері мен құралдарының жиынтығы.Оқыту нәтижесін арттыруда оқыту әдістерімен қатар оқу құралдарын да пайдаланады. Оқу құралдарына-оқу кітаптары, ... ... ... ... ... оқулықтар, оқу-әдістемелік кітаптар, анықтамалар, сөздіктер, есептер жинағы т.б.2.Көрнекі құралдар-кестелер, ... ... ... фотосуреттер, альбомдар, тарихи, экономикалық карталар т.б.3.Техникалық құралдар-үнтаспа, телеарна, бейнетаспа, компьютер т.б. жатады.* Оқыту тәсілдері -әдістің құрамды бөлігі.Л.Н.Толстой: Оқыту әдістерін топтастыру, оған ... беру ... ... ... ... педагогикада ортақ пікір қалыптаспаған.Оқыту әдістерін топтастырудың 20-дан астам түрі бар. Кейбіреуіне тоқталсақ:1.Оқушылардың таным белсенділігіне ... / ... ... / ... ... әдісі-репродуктивті әдіс-проблемалық баяндау әдісі-эвристикалық әдіс2.Оқытудың мақсаттары мен ... ... / ... ... ... ... ... беру әдісі-білім-білік, дағдыларды қалыптастыру әдісі-техникалық құралдармен жұмыс істеу әдісі-өзіндік жұмыс істеу әдісі-білімді тексеру әдісі-проблемалық, программаланған оқыту әдісі3.Тұтас педагогикалық әрекеттің тәсілдеріне ... ... ... ... ынталандыру-оқытудағы бақылау және өзін-өзі баұылау әдістері4.Әдістің логикалық және психологиялық сипатына қарай / ... ... ... ... ... ... ... құралдарын пайдалану әдісі5.Мұғалім мен оқушылардың жасайтын әрекетінің ерекшеліктеріне қарай /В.Оконь/:-жаңа білімді игеру әдісі -өзіндік ... ... ... ... әдебиет пен өнер құралдарын пайдалану әдісі Осылардың ішінде көп тарағаны -білім беру көздеріне сәйкес әдістер /И.Т.Огородников, С.И.Перовский, ... ... ... баяндау әдісі -көрнекілік әдістер-іс-тәжірибелік әдістерБұл әдістің ерекшелігі:егер мұғалім оқу материалын ауызша баяндаса, онда білім алу көзі ... сөзі ... ... ... ... ... ... қолданса, онда білім алу көзі көрнекіліктер болып есептелінеді т.б.Аксиомалық әдістер: индукция, дедукция, алгоритмдеу, анализ, синтез, салыстыру, ... ... - ... жекеден - жалпыға, фактілерден -қорытындыға қарай қозғалысы.Дедукция - ойдың жалпыдан - ... ... - ... қарай қозғалысы.Синтез - бөліктерді тұтасқа ойша біріктіру.Анализ - тұтасты жеке бөліктерге ойша бөлу.Алгоритмдеу- нұсқауға, ережеге толықтай сүйеніп, міндеттерді бөліп, ... ... ... - ұқсастықтарды және айырмашылықтарды табу.Жүйелеу - заттарды, құбылыстарды топтарға бөлу. Ақыл-ойдың түрлері:Диалектикалық ойлау - ... ... ... көру, даму бағыттарын анықтау, жаңаның пайда болуын көру, құбылыстардың өзара байланысын, пайда болу себептерін табу.Логикалық ойлау - ... ... ... ... ... ... ... теріске шығару, қорытынды, болжам жасау тәсілдері байланыстарды табуға, жаңа білім алуға көмектесіп, білімді жүйеге ... ... ... - ... ... ... көріп, жалпы және мәндіні бөлуге, абстрактылы үғым қалыптастыруға көмектеседі.Категориялық ойлау - айырмашылықтары мен ұқсастықтары негізінде ұғымдарды ... ... ... ойлау - білімнің ғылыми негіздерін, даму принциптерін ... ... ... ... ... ... байланыстарды түсіну іскерлігі.Зиялылық біліктілік оқушының сапалы білім алуына көмектеседі. Оқу іскерліктері ... - ... оқу ... ... және ... - белгілі бір білім саласынан білім алуға керекті іскерліктерге бөлінеді. Бұл іскерліктер оқу бағдарламасында жазылады.Жалпы ... ... ... - оқи ... тыңдау, өз ойын ауызша баяндау, жазу, кітаппен жұмыс істей білу. Арнайы іскерліктер - тез оқу, техникалық сызбалар, ... және ... ... оқу, ... ... ... сөздіктерді және анықтама әдебиеттерін қолдану. Бұл іскерліктерге оқушыларды үйрету керек. Оқулықтағы ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындату үшін мұғалім оқушы іс-әрекетінің стратегиясын белгілейді. Бұл: уақытты тиімді пайдалану, оңтайлы жұмыс ырғағы, жұмыстағы жүйелілік, жұмыс орнын ... ... ... ... ... білу, жұмысқа кірісе білу, жұмысты зейін қойып, мұқият атқару, қиыншылықтарды жеңе білу. Оқушы нақты оқу материалын - фактілерді, оқиғаларды, символдарды, ... ... ... теоремаларды меңгеріп, білім қорын жинақтайды.2.Зиялылық іскерліктерді қалыптастыруға көмектесетін тапсырмалардың негізгі түрлері:* оқушының индуктивтік ойлауын дамытатын зерттеу сипатындағы ... ... ... ... ... экспедициялар, ауылшаруашылық тәжірибелік жұмыстар, приборларды құрастыру, сурет бойынша сөйлем құрастыру, шығарма, рефераттар жазу, сурет салу, т.б.* ... және ... ... ... ... ... берілетін тапсырмалар: шығарма кейіпкерлерін, геометриялың фигураларды, оқиғаларды салыстыру.ақыл-ойдың алгоритмдік түрін дамытатын тапсырмалар: оқиғаны жоспар бойынша баяндау, суретті ... ... ... ... ... жоспарын жасау, алгоритмдік нұсқамаларды пайдалану, оларды өз бетімен құрастыру.:: талдауға байланысты тапсырмалар: заттарды, құбылысарды топқа бөлу.Ғылыми әдеби кітаптармен жұмыс ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге дағдыландыру үшін оларды кітаппен жүмыс істеудің көптеген тәсілдеріне үйрету қажет. Олар:кітап мазмұнын ... ... ... ... ... ... мәтінге сұрақтар қою, оларға жауап қайыру, жұмысты жоспарлау, конспектілеу, қысқаша желісін дайындау, т.б.Өзіндік бақылау сұрақтары:* Әдіс дегеніміз не?* ... ... ... ... әдіс ... ... тақырыбы:   Мектеп лекциясы. 2 сағат.Мақсаты: Мазмұндаманың ...  ... ... және ... сипаты, әңгімелесу рөлі, түрлері , тарихтағы анықтама мен көркемдік әдебиеттің рөлі мен оларды оқу процесінде қолдану мүмкіндігі., материалды баяндауды ... ... ... ... ... ... баяндау процесінде оқушылардың танымдық шығармашылығын ұйымдастыру жолдарын меңгерту Жоспар:* Мазмұндаманың /дәрістің/  иллюстрациялық түсіндірмелік және ... ... * ... ... әңгімелесу рөлі. Әңгіме түрлері және оған қойылатын талап. * Тарихта ... мен ... ... рөлі мен ... оқу процесінде қолдану мүмкіндігі. * Материалды баяндауды мүғалімнің түрлі ... ... ... ... баяндау процесінде оқушылардың танымдық шығармашылығын ұйымдастыру. Дәрістер - ... ... ... ... ... ... оқуға әуестеніп алды. Дегенмен, әдістеме ғылымы классиктерінің мсктеп дәрісі - мазмүндау нысаны емес, тарих сабағының бір түрі, оны ... ... ... ... ... естен шыкдауы керек. Сондықтан мектеп дәрісі ерекше өдістемені қажет етеді. Өйткені айтылғанды жазып отыру үшін дөріс тындау нәтиже ... ... ... ... ... және ... ... атқарылатын жүмыстар жасалуы тиіс. Дәрістің мақсаты  --  тындау, талдау, басты мөселені бөліп алу, конспектілеу ептілігін дамыту. Сол үшін ... ... ... тарих оқулығын конспектілеуге үйрету қажет.Келесі кезекте оқушыларды ауызша сөзді конспектілеуге үйретуге болады. Түсіндірудің алдында мүғалім ... ... және ... бірізді болуы үшін қысқаша жоспарды айтып жаздырады. Материалдың белгілі бір ... ... ... ... ... нсгізгі ойды айқындайды, жазатын мәтіннін, нобайьш жасайды. Матсриалды ... ... ... жазу жылдамдығын кдцағалау қажет. Оқуіиылардьщ қалай жазып отырғанын да эр кез ... ... ... болса жазтан мәтінін оқыту, қатесі болса түзету, тіпті жазу барысында қандай сөздерді қысқартуі'а болатындығы ескертіледі. Олар келссі сабақта ез жазбаларын окл ... ... ... қайсысы назардан тыс қалғандығын, екінші кезекгсгі қандай деректерді жазбай қоюға болатындытъша көз жеткізеді. Мазмүнына және ... ... ... ... лекциясы мынадай түрге бөлінеді. 1) курс бөлімінің негізгі ... ... рет ... ... ... 2) ... ... және негізгі деректердіі қамтитын тақырыптық дәріс; 3) тарих курсы бойъшша негізгі мәселелерді оқушылардьщ жадында жаңғыртатын қайталау  --  ... ... ... ... ... оны тыңдау барысында жаңа тарихи деректер, жақа үғымдар мен есімдерді арнайы кестеге енгізіп отыруға мүмкіндік береді.Түсіндіру  --  басты ... мен ... ... ... кең ... ... бірі. Бұл түсінік, ұғым, баға, қорытынды, тұжырым түрінде игерілетін ... ... Үғым ... ... мен себеп-салдарлы байланыстардың мәнін (Қазақ Ордасының құрылуының алғы шарттары) ... ... ... аша ... Осы тәсілдің көмегімен тарихи деректер мен құбылыстардың мәні мен ... ішкі ... ... ... ... ... ... барысында жасалған бір тұжырым екіншісінен ерекшеленіп тұрады.Түсіндіру әдісі оқушылар үшін оңай ... ол ... ... қолданылады. Тарихи білім дайын күйінде беріледі, оқушылар оларды түсініп, есте сақтай ... ... Бұл ... ... оқушылардың өздігінше танымдық әрекетін шектейтіндігінде.Пікір (пікір білдіре отырып мазмұндау) себеп-салдарлы байланыс пен ұғымның ... ... ... ... ... нұсқасы. Бұл тәсіл мұғалімнің оқушыларға ойлау барысы, деректерді талдау үлгісін көрсетуге ... ... ... ... ойын белсенді танымдық әрекетке жетелейді. Пікір білдіру оқушылардың назарын аударатындай мәселе қоюмен қатар ... ... ... ... ... ой толғауы, деректерді салыстырған пікір түрінде жауап береді. Нәтижесінде оқушылар оқу материалының теориялық ... ... ... ... бірге қисынды сұлба, оқу жаднамасы, мәтіндік кесте, жапсырма сияқты оқыту құралдары қолданылады.Мұғалімнің мәселелік мазмұндауынан туындаған ... ... ... ... ... сүйеніп, өз бетінше шешуі тиіс.Әрине, өзекті мәселені мазмұндау барысында ... ... ... ... мақсат емес, бұл жердегі басты мақсат оқушылардың оқу процесіне деген жеке қабілеттерін қалыптастыру.Өзекті мәселені ... ... ... мол ... ... ... ... немесе уақыт тапшы жағдайларда қолдану тиімсіз. Сол сияқты бүл әдіс мұғалім мен оқушы арасында тығыз байланыс болмаған жағдайда да ... ... ... ... мен ... - ой әрекетінің тәсілдері оқу жұмысы тәсілдерінің тасасында, елеусіз ... ... ... ... ... ... ... орындауды талап етеді. Ойлау әрекетінің алғашқы дағдыларын оқушылар 4-5 ... ... ... ... ... ... оқиғаларды кім? (не?) қандай? неге? қалай? не үшін?деген сұрақтарға ... беру ... ... ... ... оқып-үйрену тәсілдерінің жүйесіне сөздік-үғымдық ойлау тәсілдері де енеді. Оған талдау және жинақтау, салыстыру, топтастыру, дәлелдеу, ең маңыздысын бөліп алу, ... ... ... мен есте ... ... жатады.Окушылардың ақьш-ой дағдылары сыныптан сыныпқа өткен сайын күрделене ... ... ... ... ... 5 ...  --  жеке оқиғаларды салыстыра алу, деректерді суреттеу дағдылары; 6 сынып  --  тарихи деректерді жинақтап, ... ... ... ... ... ... жағдайларын, еңбек, мәдениет ескерткіштерін салыстырмалы түрде суреттей алу; ...  --  ... ... ... басты белгілерін анықтау; бір үлгідегі құбылыс, процестерді салыстыру; оқиғалардың себебін жинақтап, маңызын анықтау; өз тұжырымдарын түрлі дерек көздерімен ... ... ... ... Тарихи пәннің көптеген пэндерден ерекшелігі - негізінен өте ертедегі фактілерді, оқиғаларды баяндайтындығында. ... қүр атап айта ... ... ... ... ... Білімді қалыптастыру үшін өткен оқиғаның, фактінің бейнесін ... көз ... ... ... ... сол ... ... түсінік қалыптастыруымыз керек. Ал, түсініктер сезу, сезіну арқылы қалыптасады, ол екі тэсілдің көмегімен жүзеге асады: көру ... - ... ... техникалық т.б. көрінетін күралдар көмегімен жэне мүғалімнің тарихи фактіні суреттей, сипаттай айтуымен. Бүл міндеті жүзеге асыру үшін қандай ... ... ... ... ... ... ... кеерк. Тарихи түсініктер үш түрлі объектілер туралы ... ... ... ... тарихын, фактілерді қамтитын: материалдықөмір - тү-рмыс (еңбек қүралдары, адамдар кэсібі, ... ... т.б.), ... - ... өмір ... таптардың өкілдері: қүл, феодал,капиталист, жүмысшы, мемлекттікң қүрылыс т.б.), тарихи қайраткерлер, соғыстарихының оқиғалары (қару - жарақ, шайқас алаңын ... ... - ... өмір (халық тү-рмысы, өнер т.б.) т.б. туралы түсініктер.э) тарихи ... ... ... ... белгілі бір уақытта болуы, оқиғалардың реті, үлақтығы) түсінік қалыптастыру қоғамның пәрмеңці дамуын түсінуге мүмкіндік береді.б)	тарихи кеңестік туралы (тарихи оқиғаны сол ... - ... ... ... ... ... ... - жергіліктендіру...) тарихигеография - географиялық ортаның оқиғаның, қогамның, мемлекеттің т.б.дамуына қалай эсер ететіні ... ... ... ... тарихты оқыту барысында үш түрлі түсінік қалыптастырады екен.Осы түсініктерді қалыптастырудың әдістемесін білу де ... ... ол үшін ... эдіс , ... қолданылады: ауызша эдістермен қатар, көрнекі қүрал, эсіресі - ... ... ... кестелер, аппликациялар, сынып тақтасы қосымша эдебиет т.б. Бірақ та оларды қолдану: 5-6, 7-8, 9-11 сыныптарда ... ... ... Кез ... ... ... ... меңгеру деген, оның үғымдар жүйесін меңгғру деген сөз. Мектеп қабырғасында оқушылар ... ... жеті жыл ... ... ... үғым ... Әрине олар тек тарих пэнінің үғымдары емес. Тарихи ... ... ... ... ... орын алады.Оқыту барысында тарихи түсінік те үғым да қатар қалыптаса береді. Бірақ айыр- машылығы мынада. Тарихи түсінік эр оқушыда түрліше ... ... ал үғым ... ... ... немесе қалыптасуы тиіс.Өзіндік бақылау сұрақтары:* Тарих сабағында ... және ... айту ... ... ... ... оқиғалар мен құбылыстарды салыстырудың түрлерімен тәсілдерін ата.* Тарих сабағында өзекті мәселе қою ... іске ... ... ... мен ... ата және ... анықтамабер* Теориялық материалды оқып-үйренудегі оқушылардың әрекетіқалай ұйымдастырылады?* Тарих сабақтарында дәрісті қалай ұцымдастыруға болады?Дәріс тақырыбы: Антикалық және ежелгі дүние тарихын оқытудың ... ... ... ... тарихы курсының мазмұны, хронологиялық шегі, кезеңдері,  негізгі ұғымдары мен жетекші идеялары, курс құрылымы.   Ішкі ... жөне ... ... ... және ... дүние тарихы курсының тақырыптары мен бөлімдерінің құрылымындағы жалпылау сабақтарының орны жайлы білімді меңгерту, біліктіліктерін ... ... ... ... ... ... Оның хронологиялық шегі, кезеңдері,  негізгі ұғымдары мен жетекші идеялары. Курс ...   ... ... және ... ... ... Ішкі пәндік жөне пәнаралық байланыстар. * Антикалық және ежелгі дүние тарихы курсының тақырыптары мен бөлімдерінің құрылымындағы ... ... ... ... ... ... ... орынға адамзат жинаған құндылықтарды, өркениеттер тарихын, мәдениет жетістіктерін оқып үйрету міндеті шықты. Соған байланысты тарихи білім беру ... ... ... ... ол ... ... рухани, адамгершілік тәжірибені меңгеру;- тарихи талдау, терең ойлап ... ... ... ... ... ... пайдалануға үйрету;- мәдениет тәжірибесін ізгілік идеяларын, адам құқығы мен демократиялықтарды ... ... ... ... оқып ... ... оларды құндылықты бағалау, соған ұмтылу сенімін қалыптастыру;- басқа ел ... мен ... ... ... пен ... ... өз елінің, бүкіл адамзаттың мәдени мұрасын сақтауға, молайтуға деген ұмтылысты қалыптастыру.Стандартта бірінші деңгей бойынша өркениеттілік - аймақтық және глобальдық ... ... ... ... ... ... стандартта ежелгі өркениет ошақтары, дүниежүзілік мәдениетке қосқан үлесі, мәдениеттің көрнекті өкілдері, ежелгі өркениет халықтарының мәдениет сауда-саттық байланыстары қаралу ... Осы ... ... ... оқушыларда ашқан жаңалықтар туралы, діни нанымдар мен сенімдер туралы хабар болу, Рим өркениетінің орнын, әдет-ғұрпын елестете алу, ... ... ... ... ... бере алу, ... ... саласындағы жетістіктерін білу, олардың дүниежүзілік мәдениетке қосқан үлесіне баға бере алу, ... ... ... ... ... ... ... ролі туралы түсінігі болуы, ежелгі өркениет халақтарының өзара қарым-қатынасына (сауда,мәдени т.б.) ... ...  ... ... ... бойынша: аймақтық өркениет картасы. Антикалық дүние - ... - ... ... ... кеңістіктің өркениет ошақтарының дамуына әсері. Ежелгі өркениет заманының адамдары, ерікті, ерікті емес адамдар тобының пайда болуы, адамдар ... ... ... ... ... ... көп ... табыну, оның қоғамдағы, жеке адам өміріндегі орны, философияның пайда болуы, оның көрнекті өкілдері, өркениет ... ... ... ... мәдениетке қосқан үлесі, халықтардың сауда, мәдениет саласындағы ... ... және ... ... ... даму ... оның ... тарихының келешегі үшін маңызы, міне осы мәселелер, яғни Рим мәдениетін оқыту барысында стандартта қаралады. Мұғалімдер осы көрсетілген міндеттер мен ... ... ... ... жүргізулері тиіс.Стандарт бойынша қойылатын талаптар: Адам аттарын, терминдерді білу, тарихи түсінік, ұғымдарды, идеяларды меңгеру, талдау элементтерін білу, тарихтағы адамдар ... жеке ... өзі баға ... ... ... ... білдіру, картадан көрсету, өнер табыстарынан мысалдар келтіру, ескерткіштерді суреттеу т.б. ... ... ... ... ... ... тарихи кеңістік, рухани өмірді қамту (адамгершілік, діни) адам аты, атау, термин бұлар тарихи қозғалыс ретінде қаралады.  ... ... орта ... ... ... құжаттармен орнықтырған жөн: базистік оқу жоспары және сонда ескерілген өлшеуіш жүйелері көрсетілген негізгі білім аясының стандарттары.Базистік оқу ... - ... ... жиынтық сұлбасына қатынасты негізгі ахуалды түйіндеп көрсететін нормативті құжат. Базистік оқу ... ... ... ... және жеке ... ... ... мүмкіндік береді. Бұл мектептер үшін жұмыс оқу жоспарларын құруға құзырлық береді.Базистік жоспарға сай ... ... ... ... ... оқытудың әдістемелік жүйесін жаңарту, оқу-әдістемелік кешендер жасау қарастырылады.Барлық деңгейдегі білім беру ұйымдарының оқу тәрбие қызметі мемлекеттік ... ... ... ... беру ... ... әзірленген оқу жоспарлары мен бағдарламаларына сәйкес жүзеге асырылады.Білім туралы Заңның 3-ші ... ... беру ... ... ... ... ... бағдарламалар жеке адамның жалпы мәдениетін қалыптастыру, жеке адамдарды қоғамдық өмірге бейімдеу міндеттерін шешуге, кәсіпті, мамандықты ... ... ... мен ... үшін ... ... Қазақстан Республикасында жалпы орта білім мектептерінде тарихты оқытудың екі түрлі бағдарламасы бар. Оның бірі 1990 ... ... ... ... ... ... көмек көрсету мақсатында академик М. Қозыбаевтың жетекшілігімен әзірленген тарих пәнінің бағдарламасы. Ол қазір де пайдаланылып келеді. Ал ...             Т.Т. ... ... ... ... қолданып жүрген бағдарламаларын негізге алып, қазіргі талаптарды ескере отырып редакциялық өзгерістер жасаған бағдарламасы. Алдыңғы уақытта ... ... ... ... ... ... мына міндеттерді іске асыру арқылы орындалады:Рим мәдениеті бойынша: дүние жүзі халық мәдениетін ... ... ... ... оқушыларды  халықтар арасындағы өзара түсінушілік, бір-біріне деген жақындық идеясына тәрбиелеу. Оқушылардың басты назарын қоғам ... ... өмір ... мен ... ... ... ... сол арқылы жастардың арманы адамшылық өмірлік мұрат ретінде қабылдауына көмектесу;- оқушыларды жалпыазаматтық құндылықтардың мәнәін дұрыс түсінуге, тарихи ... өз ... ... және дүниежүзілік тарихындағы ролін дұрыс түсінуге тәрбиелеу- оқушыларды дүниежүзілік мәдениетке, жеке халықтардың рухани байлығына құрметпен қарауға тәрбиелеу;- ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды ізгілікке, саналылыққа, адамгершілікке, имандылыққа, еңбек сүйгіштікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу, жоғарғы эстетикалық талғамын қалыптастыру деп, бұл екі ... ... ... мен ... көрсетіледі.Оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыруға байланысты:- тарихи шындықты, объективтілікті, ... ... ... ... ... ... және т.б.) басшылыққа ала отырып, салыстыру, жинақтап қорыту;- тарихтағы жеке адамдардың қызметіне баға беру ... ... ... ... қосқан үлесі, адамгершілік өлшемдерге сәйкестігі);- білім көздерімен, оқу әдебиетімен, тарихи құжаттар мен естеліктер, картамен, мерзімді ... ... ... ... сын ... ... материалдарды салыстыру, оларды жинақтау, өз пікірін дәлелдеу.- конспект, тезис, реферат, баяндама жасау, түрліше көзқарастарды салыстыру т.б.  Бүл екі бағдарламаның ... ... ... ... ... бағдарлама бойынша Ежелгі дүние тарихы VI сыныпта ерте заманнан б.з.д. V ғасырына дейін 51 сағат бөлініп оқытылады.   Ал ... ... ... ... ... ... тарихын 5-ші және 6 сыныптарда оқытады, әр әр сыныпқа 34 сағаттан бөлінеді, яғни біршама ... ... ... ... екі ... Рим мәселесі бойынша қарастыратын мәселелері ұқсас. Менің ойымша  М. Қозыбаев  ұсынған бағдарламаны қолдануды жөн деп санаймын. Яғни, ол ... төрт ... ... біршама мәселелерді қамтуға мүмкіндік береді.Қазіргі Қазақстанның орта мектептерінде Ежелгі дүние тарихы бойынша VI сыныпта А.А. Вигасин, Г.И. Годер, И.С. Свинцецкаялардың ... ... ... тарихы  оқулығы оқытылады. Оқулық 1998 жылы  баспасынан Алматы қаласында шыққан. [12] Жалпы оқулық әдістемелік ... ... ... Онда ... ... мен ...  ... соңына қорытынды сұрақтар, қосымша мәтіндер, қажетті сөйлемдер мен термин сөздер ерекше штрихпен ... Бұл ... ... ... ... ... ... Оқулық VI сынып оқушысының деңгейіне сай дидактикалық жабдықталған.Оқулықты бағдарламамен салыстыратын болсақ екуі мүлде сай келмейді, егер оқулықта Рим тарихы 18 §-қа ... ... ... 6-9 ... ... Онда  тек жеке тұлғалар бойынша, кезеңдерге бөліп, әр кезең уақытындағы мәдениет жетістіктері ... ... ... ... есік ашқандардың бірі А.Д. Тойнбиді ерекше атауға болады. Оның "Постижение истории" атты еңбегінде осы цивилизациялық тұрғыдан қарауға ... ... ... ... ... Г.И. ... ... тарихына арналған методикалық құрал. А.: Мектеп, 1980 ж.*   Годер Г.И. Рабочая тетрадь по истории древнего мира. М.: ... 2000 г.*  ... Г.И. ... ... мира. Тесты. 5 класс. М.: Изд. Школа, 2000 г. 96 с.*   Дмитриева Н.А., Акимова Л.И. ... ... М.: ... ... 1988 г.*  Ежова С.А., Лебедева С.А., Лебедева И.М., Дружкова А.Н. и др. ... ... ... в средней школе. М.: Просвещение, 1997 г.*   Зверева Л.И. Тесты. История. 5-11 кл. М.: Олимп, Изд. Астрель, 1999 г. 400 ... ... ... ... ... тарихы курсының мазмұнының ерекшелігі қандай?* Негізгі ұғымдарды атаңыздар?* Ежелгі дүние тарихы курсы бойынша қандай ішкі пәндік жөне пәнаралық байланыстарды ... ... ... * Антикалық және ежелгі дүние тарихы курсының тақырыптары мен ... ... ... ... орны ... ... Орта ... тарихын оқыту ерекшеліктері.2 сағат.Мақсаты. Орта ғасырлар тарихын мектеп ... ... ... ... ұғымдары мен жетекші идеялары, Азия жөне Африка, Америка,Европа елдерінің ортағасырлық тарихындағы негізгі оқиғалар мен процестерге сипаттама беру, ... ... және үй ... ... ... ... ... тұрмыс, салт- дәстүр, дін, мәдениет, тарихи қайраткер түлғаларды зерттеуде қосымша материалдарға коңіл аудару жайлы білім мазмұнын меңгертуЖоспар:* Орта ғасырлар тарихын ... ... ... ... шегі мен ... ... даму заңдылықтарын ашуға қолайлы курстың негізгі ұғымдары мен жетекші идеялары.* Азия жөне Африка, Америка,Европа елдерінің ортағасырлық тарихындағы негізгі ... мен ... ... ... * Тарих сабақтарында және үй тапсырмасында орындауда оқулық материалдарын пайдалану тұрмыс, салт- дәстүр, дін, мәдениет, тарихи қайраткер түлғаларды зерттеуде ... ... ... аудару.7-сыныпта орта ғасырлар тарихын оқыту - оқушыларға тарихи білім беру жүйесінің маңызды буыны. VI ... ... ... ... пен кұл иеленушілік коғам туралы ұғымдар мен тусініктер қалыптастырған окушылар ендігі жерде адамзат тарихының жаңа ... - ... ... оқып үйренуге көшеді.7-сыныпта коғамның даму заңдарын толық тұжырымдап беру мүмкін емес. Бірақ оқушыларды оны меңгеруге дайындауды онан әрі ... - орта ... ... ... ... міндеттерінің бірі.Орта ғасырлар тарихының феодалдьщ коғам экономикалық формациясының өтпелі сипатын ашып ... ... зор. ... ... ... коғам қүрылысының даму кезеңдерін, оның қалыптасуын, дамуын жөне ыдырауын ... ... окып ... ... феодалдык күрылыстың ыдырау процесін түсіндіру бары-сында оның заңды құбылыс екеніне окушылардың кезін жеткізеді. ... ... ... ... үш ... жете ... олардың өзара ерекшеліктерін ажырата білуіне назар аударады.Орта ғасырлар тарихын оку ... ... ... , ,  ... ... ұғымдар калыптасады.  деген тарау феодалдық поместье, феодалдык ... ... ... ... ... шаруалар ту - ралы мағлұматтар беруге бағытталған. Ерте орта ғасырларға тән ірі жер иеленушіліктің дамып, ерікті ша-руалардың басыбайлыға айналуы, ... ... ... ... ... ... ертедегі феодал - дык мемлекеттердің ірге тебуі сияқты күбылыстар оку - шылар жадынан орын алады.Орта ғасырлар тарихының ... ... ... - лар ... калалардың өсуі, соған байланысты ХІ-ХУ ғасырларда коғамда болған езгерістер: колонер-дің ауыл шаруашылығынан бөлініп шығуы, ... ... ... пайда болуы, калалар-дың тәуелсіздік үшін күресі, сауданың дамуы туралы білім алады. Оқушылар орта ғасырдағы католик шіркеуінің коғам өміріндегі кертартпа пиғылымен де ... ... ... ... ... ... дамуы, мәдениеті, ағарту ісі мен әдебиеті, ғылыми білімдерінің дамуы, Ұлы ... ... ... орталықтанған мемлекеттің кұрылуы, XVII ғасырдағы Ресей жайында окып біледі.Оқушылардың адамзат қоғамының даму тарихы туралы ғылыми көзқарастарын қалыптастыру, жалпы адамзаттық ... ... ... ... ... ... ... онан өрі жетілдіре түсуді талап етеді.Әдістемелік оқу күралы мүғалімнің өз білімін окушы санасына ұтымды жеткізуіне көмектеседі. Ол жас ... де, ... ... да ... ... ... ... ізденуге жол ашады.Мұғалім тек әдістемелік күралмен шектелмей, жаңа, тың, объективті тарихи зерттеулерді, мерзімді басылымдардағы жаңа ой-пікірлер мен көзқарастарды ... ... ... ... бақылау сұрақтары:* Орта ғасырлар тарихын мектеп курсының мазмұны қандай?* Хронологиялық шегі мен кезеңдері сипаттама беріңіз?*  ... даму ... ... ... ... ... ұғымдары мен жетекші идеяларының мазмұнын ашып көрсетіңіз?* Азия жөне Африка, Америка,Европа елдерінің ортағасырлық тарихындағы негізгі оқиғалар мен ... ... ... ... Дәріс тақырыбы: Жаңа және қазіргі заман тарихын оқыту ерекшеліктері.2 ... Жаңа және ... ... ... мектеп курсының мазмұны, курстың негізгі ұғымдары мен жетекші идеялары, Азия жөне ... ... ... жаңа және ... заман тарихындағы негізгі оқиғалар мен процестерге дәйекті сипаттама беру, жаңа және қазіргі заман тарихын мектепте оқыту ерекшеліктері жайлы білім ... Жаңа және ... ... ... ... ... мазмұны, хронологиялық шегі мен кезеңдері. Қоғамның даму заңдылықтарын ашуға қолайлы курстың негізгі ұғымдары мен ... ... Азия жөне ... ... ... жаңа және қазіргі заман тарихындағы негізгі оқиғалар мен процестерге дәйекті сипаттама. * Жаңа және қазіргі ... ... ... ... ... және ... ... жаңа және қазіргі заман тарихы>> курсы әлем мемлекеттеріндегі қоғамының қалыптасу процесін, оның дамуын, тарихи оқиғаларды объективті түрде жан-жақты дамуын ... ... ... ... ... курсы Европа және Америка елдерінің басқа мемлекеттермен тығыз ... ... ... оқиғаларын көрсететін тарихтың басты және жалпы тарихи процесстер бағытын ашуға бағытталған.Пән  17ғ. ортасы мен 20ғ. басына дейінгі  Европа, ... ... ... ... ... Жаңа ... ... бүкіл әлемдік тарихи процесс барысын түсіну үшін қажет. Жаңа тарих кезеңі уақытында капитализмнің  әлемдік жүйе ... ... мен ... ... асады. Жаңа тарих курсы Европа мен Америка елдерінің жаңа тарих кезеңдегі әлеуметтік- экономикалық, саяси және мәдени дамуының ... мен ... ... ... Курс ...  XVII- XVIII ғ. ерте ... революциялардың туу заңдылықтарын анықтауға, Европа мен Америка елдеріндегі буржуазиялық мемлекеттіктің қалыптасу кезеңіне, саяси партиялар мен қозғалыстардың пайда болуы мен қызметіне, ұлт- ... ... ... ... ... бөлінген. Сонымен қатар бұл курс барысында капитализмнің дамуының  әртүрлі стадияларының Европа және Америка елдерінің қоғамдық саяси дамуына ... ... ... зор мән берілген.Шетелдердің ХХ ғасыр тарихының басты мақсаты  -  ... және ...  ... ... ... ... ... құбылыстарына және қарама-қайшылықтарына жан-жақты анализ беру;	Шетелдердің қазіргі заман тарихын оқып үйрену жастарға  адамзат қоғамының осы дәуірдегі заңдылықтарын қадағалап, әлемде ... ... ... ... ... ұғынуға біздің планетамыздағы  өмірді өзгерту ісінде, ... ... ... қайта құруда өз орынын табуға көмектеседі.Пәнді оқытудың мақсаты:17ғ. -20ғ. ... ... және ... ... ... ... берік, тұтас білім қалыптастыру;Капитализмнің қалыптасуы мен даму эволюциясының негізгі заңдылықтарымен, жаңа заман тарихы ... ... әлем ... даму тенденциялары, жекелеме елдердің әлеуметтік-экономикалық және саяси даму ерекшеліктерін ашу.Тарихи дамудың негізгі тенденцияларын түсінуде маңызды мәні бар ... ... атап ... ... етіп ... ... ... тарихы  -  бұл, қазіргі уақытпен тығыз байланысты дүние ... ... бір ... ... ХХ ... ... осы ғасырдың басындағы  әлемде болған терең өзгерістерді ... ... ... ... ... бұрынғылардың өзгеріп, әлеуметтік жаңарудың жаңа жолдары мен түрлері пайда болатындығын көрсетеді. Курсты оқу барысында оқушылар мына төмендегі дағдылар мен икемділіктерді ... ... Пән ... ... ... ... * Курстың категориялы-түсінік аппаратын және арнайы терминдерді білу;* Оқиғалар мен құбылыстардың негізгі себептері мен болмысын анықтауды меңгеру;* өзіндік ... ... ... ... ... мәні мен ... ... бағалау;* Салыстырмалы талдау жасау;* әр түрлі көзқарастарды құрастыру және аргумент келтіру;* негізгі тарихи ... ... ... ... ... қолдануды білу.* Тарихи әдебиеттермен жұмыс жасауды білу, сын тұрғысынан талдау, бағалау.* ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауды меңгеру.* Европа ,Америка елдері тарихи облыстарының картасы және картосхемаларын ... ... көзі ... ... ... ғылыми кезеңдерге бөле білу негізінде, нақты осы кезеңге қысқаша тарихи анықтама жасай білу, тарихи ... ... ... ... ... ... дүниежүзі елдерінің тарихи дамуында алатын орынын анықтау;* ... ... ... тарих ғылымының әдістерін (салыстырмалы тарихи, синхронды, ретроспективті және т.б.) басшылыққа ала отырып, фактілерді талдау, ... ... ... ... ... ... негізінде, әр түрлі дерек көздерін сын көзбен талдау, салыстыру, өз пікірін дәлелдеу.* Тарихи оқиғалармен құбылыстарға, көрнекті саяси , қоғамдық қайраткерлер, ... ... баға ... ... ... ... тарихқа қосқан үлесі адамгершілік өлшемдерге сәйкестігі.* Тарихи оқиғаларға берілген түрліше көзқарастарды салыстыру, өз пікірін дәлелдеу, ... ... ... ... ... әр ... ... экономикалық, экологиялық және басқа прблемаларын талдауда тарихи білімді қолдана білу;Өзіндік бақылау ... Жаңа және ... ... ... ... курсының мазмұны қандай?* Хронологиялық шегі мен кезеңдеріне тоқталыңыз* . Қоғамның даму заңдылықтарын ашуға қолайлы ... ... ... мен жетекші идеяларды атаңыз.* Жаңа және қазіргі заман тарихын мектепте оқыту ерекшеліктері қандайДәріс тақырыбы. Қазақстан тарихын ... ... ... ... ... 2 сағат.Мақсаты:  Мектептегі Қазақстан тарихы курсының мазмұны, тарихи білім мен фактілер, тарихи процесс жайлы   ұғымдарын қалыптастыру, ... ... ... ... ... - мектептегі Қазақстан тарихы курсының мазмұны. * Тарихи білім мен ... Оның ... ... ... процесінде тарихи үғымды қалыптастыру. Окушылардын тарихи процесс үғымды ... ... ... сынып  --  Ежелгі Қазақстан тарихы (ежелгі ... б.з.Ү ... ... ...  --  Орта ... Қазақстан тарихы (б.з.Ү ғасырынан ХҮ ғасырга дейін) I бөлім;* сынып - Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы (ХҮғасырдан ХҮІІ ... ... ... II ... ...  --  Жаңа замандағы Қазақстан тарихы (ХҮІІғ.  -- 1914 ж. ...  -- ... ... ... ... ...  --  Қазақстан тарихы (1945 жылдан  --  ... ... ... алдында 1991 жылы "Қазақ ССР тарихы" бағдарламасы қабылданган еді, оны оқытуға "СССР тарихы", "Жаңа тарих", "Қазіргі ... ... жөне ... ... "ССРО тарихы" сағаттарын қысқарту арқылы уақыт берідді. Ол бағдарламада: Қазақстанның тарихи дамуының негізгі кезендері ... ... ... ССР тарихы" дербес курс болып енгізілуіне байланысты тарих ғылымдарының соңғы мөліметгері негізінде, соньшен қатар тарихи оқиғалар мен ... жаңа ... ... ... ... және ... байланысты оның мазмүны айқындалып, кеңейтілді" (Қазақ ССР тарихы бағдарламалары. 1991. З-б.). "Қазірге дейін пайдаланып келген бағдарламалар мен оқулықтарда Қазақстан тарихының ... ... ... құбылыстары, оқиғалары, деректер, меселелері баяғы бәз қалпында, ескі сарында баяндалып, толық ашып көрсетілмегендіктен" (Сонда, 35-6.) осы ... ... ... тиісті бағдарлама бірқатар кемшіліктеріне қарамастан еліміздің тарихи білім беру ... ... ... үлсс қоса ... Осы үлгі ... қабылданған 1993 жылғы багдарлама біршама өзгерістерімен қазіргі кезде қолданылып жүрген бағдарламаның негізін қүрады. 5 ... ... ... ... ... пәні ... ... концентрлік мазмүнда оқытылса, қазіргі бағдарламада сынып оқулығы мазмүнының бірінші жартысы тарих курсына кіріспе ретінде ... ... ... ... тарихты оқытудың қайталамау принцип! негізінде еліміз тарихының ең ... ... ... ... ... пәні ... ... 5-11 сыныптарда жеті жыл оқытылса, келешскте жаңа бағдарлама бойынша 5 жыл оқытыльш, 9-сыныпты бітірген оқушы тарих пәнінен аяқталған білім ... ... ... ... оқу ... ... белінген 612 сағат 442-ге қысқарады. Осыған байланысты бүған дейін ... ... ... 6-11 ... ал, 5 сыныпта "Қазақ елінің қысқаша тарихы" оқытылып келсе, қазіргі кезде ол курс ... ... ... ... курс 5 сыныптан басталатын бодцы.Ал 10-11 сынып оқушылары жергілікті жағдайды ескере отырып, біртіндеп бағдарлы мектеп жүйесіне ... ... бүл ... ... және ... бағытындағы мектеп бағыттары үсынылуда.Процесс дегеніміз  --  даму жағдайының бірізділікпен ауысуы. ... ... ... ... ... деректер тізбегі, оның байланыстырушысы себеп пен салдар. Мысалы, өнеркәсіптік төңкеріс -- ... ... ... өтуді сипатгайтын  процесс.Тарихты танудың өзі процеске жатады. Ол деректсрді ... ... Д. ... ... ... ...  ... көбейту, екіншіден оны өңдеу арқылы байиды.  Деректік білім неғұрлым парасатты болған сайын, ол шикі материал ... ... ... ... адам дами ... ... ... - деді.Қандай ғылымда болмасын өзінің  ұғымдары ... Ұғым  -  ... мен ... ... ... ... және қатынастарын, олардың қарама-қайшылығы мен дамуы үрдісінде бейнелейтін ой формасы, белгілі бір ... ... ... ... және тек ... ғана тән ерекшеліктерін жинақтап көрсететін ой немесе ой жүйесі. Ғылыми ұғымдар заттар мен ... ... және ... ... ... ал оны белгілейтін сөз бен таңбалар (формулалар) ғылыми термин болып табылады. Термин  -  ... ... ... және ... ... ... дәл атау үшін ... сөздер мен сөз тіркестері. Термин көбіне дара мағыналы болады. Термин қатарында белгілі бір салаға ғана ... және сол ... ... ғана ... ... ... ... термин ғылым салаларына қарай сараланып, зерттелінеді, танылады. Терминология - өндіріс пен техниканың, ғылым мен өнердің қоғамдық өмірдің т.б. саласына тән ... ... Ол ... пен ... ғылым мен өнердің қоғамдық өмірдің өсіп-өркендеуіне сәйкес дамып, жетіліп отырады. Зерттеудің базалық ұғымдары:  -  ... ... ... ... ... мониторинг, ранжирование, гистограмма, эксперимент, тест, анкета, бақылау, проблема, эмпирика, функция т.б.  Гносиология  -  таным ... яғни ... ... дүниенің адам санасында белсенді бейнеленуі. Гносиологиялық операциялар - таным операциялары, яғни гипотезалар, теориялар құру. Идеялар  -  ... ... ал ... ... ... ... мен пікірдің арақатынасы Платон гнесеологиясының өзекті мәселесі. Идеялар немесе жалпы ұғымдар ... ... ... ойлау, ал заттар туралы пікірді, елесті сезімдік қабылдау туғызады. Платон ұғымдардың таным процессіндегі рольін ашты. Таным процессі жекеден жалпыға ... ... ... .Ұғымдарды реттеу жолдары:* Зерттеу тақырыбына сай қажетті ұғымдарды жинақтау, ... ... ... ... ... ... ашып, білу, түсіну.Терминдермен жұмыс техникасы:* Зерттеу тақырыбына сай  қажетті терминдерді реттеу. * Оларды мағынасына қарай топтастыру.* Терминге анықтама беру.* ... ... ... терминологиялық сөздік толтыру.Терминдерді зерттеу кезеңдеріне сай, оңтайлы қолдануТарихи түсініктерді қалыптастыру. Тарихи пәннің көптеген пэндерден ... - ... өте ... ... ... ... ... қүр атап айта салсақ оқушыды ешқандай білім қалыптаспайд. Білімді қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... көз алдына келтіре отырып, оларда сол оқиға туралы түсінік қалыптастыруымыз керек. Ал, түсініктер сезу, сезіну арқылы қалыптасады, ол екі ... ... ... ... көру ... - ... көрнекі, техникалық т.б. көрінетін күралдар көмегімен жэне мүғалімнің тарихи фактіні ... ... ... Бүл ... ... асыру үшін қандай факті, оқиға туралы тарихи түсінік қалыптастыратынымызды біліуіміз кеерк. Тарихи түсініктер үш түрлі объектілер туралы қалыптасуы ... ... ... ... ... ... материалдықөмір - тү-рмыс (еңбек қүралдары, адамдар кэсібі, ... ... т.б.), ... - саяси өмір (эртүолі таптардың өкілдері: қүл, феодал,капиталист, жүмысшы, мемлекттікң қүрылыс т.б.), тарихи қайраткерлер, соғыстарихының оқиғалары (қару - ... ... ... ... орналасуы),тарихи - мэдени өмір (халық тү-рмысы, өнер т.б.) т.б. ... ... ... ... туралы (тарихи оқиғаның белгілі бір уақытта болуы, оқиғалардың реті, үлақтығы) түсінік қалыптастыру қоғамның пәрмеңці дамуын түсінуге мүмкіндік береді.б)	тарихи кеңестік ... ... ... сол ... - қимыл болған жерменбайланыстыру, тарихи оқиғаны монолизациялау - жергіліктендіру...) тарихигеография - географиялық ортаның оқиғаның, қогамның, мемлекеттің т.б.дамуына қалай эсер ... ... ... ... ... ... оқыту барысында үш түрлі түсінік қалыптастырады екен.Осы ... ... ... білу де ... Өйткені ол үшін көптеген эдіс , тэсілдер қолданылады: ауызша эдістермен қатар, көрнекі қүрал, эсіресі - ... ... ... ... аппликациялар, сынып тақтасы қосымша эдебиет т.б. Бірақ та ... ... 5-6, 7-8, 9-11 ... ... ... қалыптастыру. Кез келген пэнді, ғылымды білу, меңгеру деген, оның үғымдар жүйесін меңгғру деген сөз. Мектеп қабырғасында оқушылар тарих пэнін жеті жыл ... ... ... үғым ... ... олар тек ... ... үғымдары емес. Тарихи білімді меңгеруде үғымдарды қалыптастыру маңызды орын алады.Оқыту барысында тарихи түсінік те үғым да қатар қалыптаса ... ... ... ... мынада. Тарихи түсінік эр оқушыда түрліше қалыптасуы мүмкін, ал үғым бэрінде бірдей ... ... ... тиіс.Өзіндік бақылау сұрақтары:1. Әдіскерлік құрылымдық талдау - мектептегі Қазақстан тарихы курсының мазмұнын жүйелеп анықтаңыз. 2 Тарихи үғым дегеніміз не?3.  ... ... ... ... ... ... жлдарын атаңыз4. Термин деген не?5. Терминдермен жұмыс ... ... ...  Қазақстан тарихын оқыту әдістемесі. 4 сағат.Мақсаты. Қазақстан тарихын оқытудағы әдістемелік тәсілдер, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қақтығыс , қарама- қайшылық турінде шешу жолдарын анықтау, лекциялар, тарихи баспа мәтіндерімен жұмыс әдістемесі, көрнекілік құралдарды топтастыру жолдарын ... ... ... ... әдістемелік тәсілдер және олардың оқу процесіндегі рөлі. * Қазақстан тарихын оқытуда ауызша баяндау.* Қазақстан тарихын оқытудың мөселелері. Қазақстан ... ... ... ... ситуация (оқиға), қақтығыс , қарама- қайшылық турінде шешу.* Қазақстан тарихын оқытуға мектептердегі лекциялар.* Тарихи ... ... ... ... ... ...  пәні ...  көрнекілік құралдарды топтастыру.Окушылардың ақыл-ой дағдылары мен тәсілдеріАқыл - ой әрекетінің ... оқу ... ... ... ... көрінеді. Дағдылардың әрбір тобын игеру қарапайым ұйғарымдарды орындауды талап етеді. Ойлау әрекетінің алғашқы дағдыларын оқушылар 4-5 ... ... ... ... ... ... оқиғаларды кім? (не?) қандай? неге? қалай? не үшін?деген сұрақтарға жауап беру арқылы мазмұндауға үйретеді.Теориялық материалды оқып-үйрену тәсілдерінің жүйесіне сөздік-үғымдық ... ... де ... Оған ... және ... ... топтастыру, дәлелдеу, ең маңыздысын бөліп алу, тұжырым қалыптастыру, ... мен есте ... ... ... ... ... сыныптан сыныпқа өткен сайын күрделене түседі. Олардың негізгі тізімі мынадай: 5 сыньш  --  жеке оқиғаларды салыстыра алу, ... ... ... 6 ...  --  ... ... ... талдап, қарапайым қорытындылар жасау, елдерді табиғи жағдайларын, еңбек, мәдениет ескерткіштерін салыстырмалы түрде ... алу; ...  --  ... ... ... ... белгілерін анықтау; бір үлгідегі құбылыс, процестерді салыстыру; оқиғалардың себебін жинақтап, маңызын анықтау; өз тұжырымдарын түрлі дерек көздерімен дәлелдеу; Іскерлік пен ... ... оқу ...  ... мен ... ... үшін бірқатар әдістемелік шарттар орындалуы керек. 1. Оқу қолдан келетіндей оңай, бірақ жеткілікті деңгейде ... ... ... тиіс.2.Оқъггуды оқушылар үшін түсінікті, әрі сол процестің өзін қызықты етіп жүргізу тиімді. 3. ... ... оқу ... ... ... ... ... білімге деген ықыласын оятады. 4. Оқъпудьщ тиімділігі оқушылардың деректік материалды игерумен бірге теориялық қорытындылар мен жинақтаулар жасай алуы да ... ... ... ... ... қоръггындъны дайьн күйінше ұсынуға болмайды. 6.Дерекгерді жинақтау негізінде оқушыларды дербес, өздігінше қорытынды жасауға бағыттау керек. 7.Оқьпу тиімділігі мен оның ... ... ... байланыс бар. Қарқынның жылдам болуы оқушылардың материал мазмұнын ... өте аз ... ... қарқынның тым төмен болуы олардың ойлауының дамуын тежейді.Оку жумысыныц тәсілдері дегеніміз сипаты ... ... ... ... ... әрекеттердің тізбесі. Тәсілдерді қүрайтын әрекеттердің тізбесі жұмыстың орындалу тәртібін, ... ... ... айқындайды. Оқу жүмысының тәсілдері сөздік-жазулық немесе кескіндемелік әрекеттерде айқын танылады. Ол жағдайда қолданылған тәсілдерді көруге, естуге болады. Сол арнайы ... ... ... жіберген қатесін түзетуге және соның көмегімен оқу материалын тиянақты игеруіне көмек жасалады.Тарихты оқу ... ... ... оқу еңбегінің, соның ішінде ең, алдымен ойлау және ақыл-ой дағдылары қалыптасады. Олар тарихи материалдың мазмұнын игеруге бағытталған қисындық операцияларды атқарады ... ... ... ... ... ... мен ... салыстыру, материалды жинақтап, қорытынды жасау). Оқушылардың ақыл-ой дағдыларының деңгейі жоғары болған сайын олардың қисынды ойлау деңгейі де соғұрлым жоғары болады.Ауызша ...   --  ... ... мен ... ... ... кең ... тәсілдерінің бірі. Бұл түсінік, ұғым, баға, қорытынды, тұжырым түрінде игерілетін ақпараттың ... Үғым ... ... мен ... ... ... ... Ордасының құрылуының алғы шарттары) мұғалім түсіндірудің көмегімен аша алады. Осы тәсілдің көмегімен тарихи деректер мен құбылыстардың мәні мен ... ішкі ... ... ... Түсіндіруде деректерді талдау барысында жасалған бір тұжырым екіншісінен ерекшеленіп тұрады. ::       салыстыру, қатар қою, ... ... ... ...           ... ...  - ... ... ... әр жастағы балалар тобымен жүмыста кең қолданылады. Бірақ орта және ... ... оңу ... күрделеніп, оқушылардың аңыл-ой жүмы-сының мүмкіндіктері өскенде бүл әдіс кіші ... ... ... ... көбірек қолданылады.Ауызша баяндау  әдісі оқушылар үшін оңай болғандықтан ол барлық сыныптарда қолданылады. Тарихи білім ... ... ... ... оларды түсініп, есте сақтай білуі керек. Бұл тәсілдің кемшілігі оқушылардың өздігінше танымдық әрекетін шектейтіндігінде.Ауызша баяндау  ... ...        ее пен ... ...         ... ... ... белсенді етуі;Пікір (пікір білдіре отырып мазмұндау) себеп-салдарлы байланыс пен ұғымның негізгі белгісін анықтауда қолданылатын түсіндірудің нұсқасы. Бұл ... ... ... ойлау барысы, деректерді талдау үлгісін көрсетуге мүмкіндік ... ... ... ойын ... ... әрекетке жетелейді. Пікір білдіру оқушылардың назарын аударатындай мәселе қоюмен қатар жүруі мүмкін. Мұғалім әрбір мәселеге ой толғауы, ... ... ... ... жауап береді. Нәтижесінде оқушылар оқу материалының теориялық мазмұнын қиналмай игереді.Бұл тәсілмен бірге ... ... оқу ... ... кесте, жапсырма сияқты оқыту құралдары қолданылады.Мұғалімнің мәселелік мазмұндауынан туындаған міндеттерді оқушылар ... ... ... ... өз бетінше шешуі тиіс.Әрине, өзекті мәселені мазмұндау барысында теориялық білімдерді игеру басты мақсат емес, бұл жердегі ... ... ... оқу ... ... жеке ... ... мәселені іздену әдісін дерегі мол немесе күрделі материалды игеру немесе уақыт тапшы жағдайларда қолдану тиімсіз. Сол ... бүл әдіс ... мен ... ... ... ... болмаған жағдайда да нәтиже бермейді.Дерек деген сөз ... ... ... ... іске ... ... ... білдіреді. М. Горький "дерек үйретеді, тәрбиелейді" деген. Тарихта дерек нақты жағдайдың, тарихи ... ... ... ... Мысалы, 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы ұлт-азатгық қозғалыстың жеке дерегі.Дерек қайталанбайды, оны ... ... ... келтіру мүмкін емес. Бүл оның өзіндік ерекшелігі. Тарихты тану -роцесінде деректің мақызы зор, ол тарихи байланыстарды айқындау, салыстыру және жинақтауда аса ... ... ... және ... - ... ... құралы.Нақты деректермен тарихи материадцы баяндауда бейнелікке қол жеткіземіз.Деректерді маңыздылығына қарай негізгі және ... деп ... ... ... Ұлы Отан ...  --  ... Курск шайқасы  --  қосалқы дерек.Сабақта деректі қолдану үшін оның  гылыми дәлдігін, нақтылығын, бейнелігін айқындау ...   Орта буын ... ... ... ... болса, жоғары сыныптарда ол құжатқа сүйенген, дәлелді болуы тиіс.  Оқиға дегеніміз жалғыз-жарым дерок Оған Аңырақай шайқасы, Кенесары көтерілісін ... ... Бұл ...  нақты жағдайда, нақты адамдардың қатысуымен белгілі бір уақыт пен кеңістіктің ... ... ... ...  қайталанбайтын оқиғаларды оқып уйрену оқушылардың тұрпатты  құбылыстарды ... ... деп ... дерекке қатыссыз, орыны, қатысушылары, уақыты көрсетілмсгсн жалпыұғымдарды (революция, көтеріліс) айтамыз. Бұл ... ... ... ... ... өзгерісі, ал көтеріліс -  бұқараның қарулы бас көтеруі. Тарихи қүбылыстар белгілі бір ... ... ... ... тән сипатгы белгілерін танытады.Дәріс - мүғалімдер соңғы уақытга жоғары сыныптарда ... ... ... ... ... әдістеме ғылымы классиктерінің мсктеп дәрісі - мазмүндау нысаны емес, тарих сабағының бір түрі, оны жүргізудің ... ... ... ... естен шыкдауы керек. Сондықтан мектеп дәрісі ерекше өдістемені қажет етеді. Өйткені ... ... ... үшін ... ... ... бермейді. Дөріс барысында кітап оқығанда және кітапты конспектілегенде атқарылатын жүмыстар жасалуы тиіс. Дәрістің ...  --  ... ... басты мөселені бөліп алу, конспектілеу ептілігін дамыту. Сол үшін ... ... ... ... ... конспектілеуге үйрету қажет.Келесі кезекте оқушыларды ауызша сөзді конспектілеуге үйретуге болады. Түсіндірудің алдында мүғалім оқушыларға түсінікті және жазбаларының бірізді ... үшін ... ... ... ... ... ... бір бөлігін баяндаған мүғалім оқушылардың қатысуымсн нсгізгі ойды айқындайды, жазатын мәтіннін, нобайьш жасайды. Матсриалды баяидау барысында оқушылардьщ жазу ... ... ... Оқуіиылардьщ қалай жазып отырғанын да эр кез қадагалау ... ... ... ... мәтінін оқыту, қатесі болса түзету, тіпті жазу барысында ... ... ... ... ... Олар келссі сабақта ез жазбаларын окл отырып, басты мөселенің қайсысы назардан тыс қалғандығын, екінші кезекгсгі қандай ... ... ... ... көз ... ... және ... міидстіис байланысты мсктсп лекциясы мынадай түрге бөлінеді. 1) курс бөлімінің негізгі мәселелерімен алғаш рет ... ... ... 2) теориялық материал және негізгі деректердіі қамтитын тақырыптық дәріс; 3) тарих курсы бойъшша ... ... ... жадында жаңғыртатын қайталау  --  жинақтау дөрісі. Кейде дөріс мазмүны оны тыңдау барысында жаңа ... ... жақа ... мен ... ... ... енгізіп отыруға мүмкіндік береді.Оқыту құралдары құрылымына  байланысты екіге бөлінеді. Олар :* Материалдық құралдар : оған оқулықтар, ... ... ... оқу ... ... модельдер, макеттер, көрнекі құралдар, ТСО, оқу-лабараториялық жабдықтар, жиһаз, оқу бөлмесінің жабдықтары, микроклимат, оқу кестесі т.б. оқытудың материальдық-техникалық жағдайлары ... ... ... құралдары : оқытушы мен оқушының меңгерген білім, білік, дағдыларын жаңа білімді меңгеруде қолдануын айтамыз. Оған: сөз, ... ... ... ... диаграммалар, сызу, өнер туындылары т.б. жатады, яғни мәдени мұраны, жаңа мәдени құндылықтарды меңгеру.Коммуникациялық құралдардың үш түрі бар: * ... ( ... және ... сөз).* Семиотикалық ( белгілер, графиктер т.б.).* Паралингвистикалық ( жест, мимика).* Оқыту барысында ... және ... ... ... ... ... іс әрекеті идеалдық оқыту құралдары арқылы іске асса, ал жаңа тақырыпты түсіндіру барысында оқытушы құралдарды көрнекілікті ... ... яғни ... ... құралдарын қолданады. Мысалы, таблицалар, сызбалар, дидактикалық таратпа материалдары т.б. көбіне жеке оқушымен жұмыста қолданылады. * ... ... ... ... ... ... оқушыларда бейнелік ұғым қалыптасады. Көрнекі құралдар  оқушылардың сабақты қызығып тыңдауын қамтамасыз етеді және материалды түсіну жолдарын оңайлатады. Көрнекілік әдістер екі ... ... ... Олар : иллюстрация әдісі және демонстрация әдістері. Демонстрация ... ... - ... ... ... және заттардың нысанасымен табиғи жағдайда таныстыру барысында қолданылады. Нысананы көрсету оның сыртқы көрінісінен басталады (көлемі, түсі, формасы, өзара байланысы). ... ... оның ішкі ... ... ... ... ... көрсетіледі. Демонстрациялау көбінесе оқушылардың іс тәжірибелік оқу әрекетімен ұштаса жүргізіледі. Оқытуды бұлай ұйымдастыру оқушылардың оқу материалын жеңіл әрі ... ... ... ... олардың ойлау әрекетін жандандырып, қосымша ақпараттар береді. Демонстрациялық көрнекі құралдарға :* ... және ... ... : ( ... оқыту құралдары), оқу киносы, диапозитив, диафильм, радио, үнтаспа, киноскоп, кинопроектор, диапроектор, эпипроектор, графопроектор, эпидоскоп, ... ... ... ... секілді техника құралдары қолданылады. * Заттар мен құбылыстарды ... сай ... ... ... ... онда ... оның құбылыстары, жан-жануарлар, өсімдіктер, ауылшаруашылығы техникалары, өндіріс құралдары, заттардың муляждары, макеттер, модальдер, ... ... ... ... ... қойылатын талаптар :* көрсету құралымен жұмыс жасай білу керек.* көрсету құралдары, көрсетілетін заттар пайдалануға дайын болу керек.* көрсетіліп отырған материал ... ... ... болу ... ... құралдарымен жұмыста техникалық қауіпсіздік ережесін сақтау керек.* көрсету құралын сабақ барысында қажетті ... ғана ... ... сабақ барысында көрсету құралдарын 10-15 минут шамасында ғана ... ... * ... ... оқушының жас ерекшелігіне сай болу керек.Иллюстрация әдісі  -  ... ... ... ... Бұл ... ... құралдарды көрсетуде қолданады. Бұл әдістің нәтижелі болуы оның қолдану тәсілдерін оқытушының қаншалықты меңгергеніне байланысты болып ... Ол ... оқу ... ... игеріп, ғылыми ұғымдарды жеңіл меңгеруге септігін тигізеді. Иллюстративті құралдарға:* Бейнелеушілік: картиналар, аппликациялар, суреттер, тақтаға жазу, сызу, шиырмалар, плакаттар жатады.* ... ... ... ... таблицалар, планшеттер, картасхемалар жатады.* Таратпа материалдар: карточкалар, перфокарталар, оқу лотолары, суретті-карточкалар, шығармашылық үлгідегі тапсырмалар.т.б жатады.Өзіндік бақылау сұрақтары.1.Қазақстан тарихын оқытудағы ... ... және ... оқу ... рөлі қандай? 2.Қазақстан тарихын оқытуда ауызша баяндау әдісіне сипаттама беріңіз3.Қазақстан тарихын оқытудың мөселелері қандай?4.Қазақстан тарихы сабағындағы танымдық ... ... ... ... , ... ... турінде шешу дегеніміз не?5.Қазақстан тарихын оқытуға мектептердегі лекциялар, оны жүргізу жолдарын атаңыз6.Қазақстан тарихы  пәні бойынша  ... ... ... ...  ... ... оқыту әдістемесінің қалыптасуы және оның қазіргі жағдайы.2 сағат.Мақсаты. Қазақстан мектептерінде 20-60 ... ... ... ... ... ... ... өдістемесінің ғылыми негізінде теориялық жөне әдістемелік зерттеулерді енгізуде әдіскер- тарихшылар қосқан үлесі, пәнннің жаңа бағдарламалары мен жаңа оқулықтары жайлы негізгі ... ... ... ... 20-50 жылдары тарихты оқыту жайлары.  * 50 жылдардың соңы мен 60- жылдардыц басында Қазақ ҚСО ... ... ... мен мектепте тарихи білім берудің дамуы. * Қазақстан тарихын оқыту өдістемесінің ғылыми негізінде теориялық жөне әдістемелік зерттеулерді енгізуде әдіскер- тарихшылар ... ... ... ... ... жаңа ... мен жаңа ... Қайта қүрулардың басталуы. 1917 жылы қазан айында ... ... II ... В. И. ... ұсынуымен А. В. Луначарский басқаратын Халық Ағарту Комиссариаты қүрылды.Мұғалімдер оқьпуда ... ... ... деген қауіппен А. В. Луначарский және оның орынбасары М. Н. Покровский қалыптасқан жүйелі тарихи білім берудің пайдалы ... ... ... ... ... ... орнына әлеуметтану, еңбек тарихын оқыту үсынылды. Осылаиша тарихи білім беру саласында революциялық қайта қүрулар басталды. Оның бастапқы кезещнде (1917 ...  -- 1930 ... бас ... дейін) тарихи білім берудің ескі мазмұнынан бас тартып, тарихты оқу пәні ретінде ... ... ... ... ... берудің жайы өзгере бастады. Тарихты жеке пән ретінде қалпына келтірумен сипатгалатын тарихи білім берудің жаңа ... ... ... ... ... ... өдістен бас тартуға нүсқау береді. Оқу жүмысын үйымдастырудың негізгі түрі ... ... ... ... оқу ... ... сабақ болып белгіленді. БК(б)П Орталық Комитетінің "Бастауыш жөне орта мектеп туралы", "Оқу бағдарламалары және бастауыш, орта мектептердің ... ... ... ... ... ... ... белгіленді. Тарих багдарламаларына маркстік қсяғамдық-экономикалық формация тсориясы негіз болды.Бағдарламалардың негізінде жаңа оқулықтар жазыла бастады. Бірақ ... ... ... ... қоғамдық өмірдіц формаларын ғана көрсетуді мақсат түтты. Отан ... ... ... қосымша түрінде берілді (Қазақстан тарихы мүлдем ауызға альшбады). 1934 жылдың мамырында "КСРО мектептерінде "азаматтық тарихты оқыту туралы" қаулы қабыдданды. ... ... ... ... ... ... хронологиялық бірізділігі және қайталамау (курсты қайталамай бір рет оқу) қағидалары басшылыққа алынды; жалпы тарих және ... Отан ... ... ... ... ... сыныптар  --  КСРО бастапқы тарихы курсы (тарихтың қысқа курсы)5сынып - Ежелті ... ... ... ...  ... - ... ... жөне орта ғасырлар тарихы7 сынып  --  Орта ғасырлар тарихы жөне КСРО ... (1936 ... ... ...  ... - Жаңа тарих, I бөлім; КСРО тарихы ХҮІІІ ғасырдың соңына дейін9  сынып - Жаңа тарих, II ... КСРО ... ... ғ.ғ.10 ... - XX ... КСРО ... Қазіргі заман тарихы (1958 ж. енгізілді)1935-1941 жылдары мектептерде тарихты оқытуға бөлінген сағат көлемі аптасына 14-тен 25,5 ... ... ... 1934 жылдан бастап "Орта мектептегі тарих" журналы шыға бастады. Жаца ... мен ... ... Н. И. Венаг, Б. Д. Греков, А. М. Панкратова, С, И. Ковалев, А- В. Мишулин, А. И. ... Н. М. ... А. Ф. ... ... ... ... қатыстырылды. Оқулықтардың қолжазбаларына ("КСРО тарихы", "Жаңа тарих") И. В .Сталин, А. А. ... С. М. ... ... ... ... ... ... дәуірлеу, түйінді меселелердің шешімі, КСРО-ның әлемдік тарихпен байланысы сияқты мөселелер қызықтырды.30-жылдары мектептегі тарих курстарымен жүмыс істеуде одісксрлер мен ... ... ... ... ... ... ... талдауға араласпады, ал тарихшылар оқулықтарда мсктептегі тарихты оқытудың өдістемелік ерекшелік-терін ескермеді. Дегенмеи, 40-жылдардағы тарих оқулықтары педагогикалық идеялары жене ... беру ... ... оз кезіндегі өдістеменің деңгейін танытты. Олардың кемшіліктері ретінде фактілер, ссімдер мен даталардың тым көптігі, қүжаттар-дың мүлдем ... ... ... ... ... мен ... мүлдем болмады. Кептеген тарихи үғымдар түсіңцірілмеді.Соғыс кезіндегі тарихты оқытудың өз ерекшелігі болды. Ол ең ... ... ... ... баса мен ... айқындалды. Мүғалімдердің алдына патриотгық төрбие мен интернационалдық ... ... ... ... Орта ... тарихы оқылғанда славян халықтарының рөлі, олардың жат жерлік басқыншыларға қарсы бірлескен ... ... ... ... ... ... "варвар" славяндар арасындағы "мәдени миссиясы" өшкереленді. Тарих сабақтарыңца германдықтардың "Шығысты тықсыру", пангерманизм сияқты ... ... ... ... ... мүғалімдер оқушыларды Үлы Отан соғысында сөзсіз жеңіске жететіндігіне ... тиіс еді. Сол ... А. ... Д. Донской, А. Суворов, М. Кутузовтардың қолбасшылық енері.туралы жан-жақты еңгімеленді.30-жылдардың соңында тарихшы-ғалымдар мен едіскерлер мектептік тарих курсының ... ... ... ... ... ... еді. Соғыс жылдарында бүл жүмысты А. М. Панкратова, Н. М. Дружинина, Е. А. ... одан әрі ... ... жылдары әдістеменің дамуына В. Н. Вернадский, Н. А. Андреевская, М. А. Зиновьев, В. Г. Карцев, Н. Г. Тарасов, А. И. ... Д. Н. ... жене т.б. ... көп үлес ... ... ... тарих гылымына қойылатын двдактикалықталаптар; тарихты оқьпудағы көрнекілік; тарихи білімдсрді игерудің психологиясы; қайталау-жинақтау сабақтарының эдістсмесі; фактілік жопе үғымдық білімдерді ... ... ... ... әдістемелік жүйесі сияқты мөселелер қарастырылды.Кеңестік уақытга тарихты оқытуға идеологиялық қондырғы ез салқынын тигізді.ЗО-жылдары оқушылардың "тарихты дүрыс түсінуі" үиіін ... ... мен ... ... ... ... ... ерекше маңыз беру орын алды. Олар көбіне.үқсату немесе байланыстыру арқылы жасалган жасанды байланыстар еді. Мысалы, Ганнибал өскеріндегі пілдерді қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... оқыту барысыпда оқушылардыц оқыгап дсрсіінс дегеп белгілі бір қатынасын қалыптастыру мақсаты қойылады. Сол сияқты оқушылар халық батырларына үқсауға үмтылыи, "біздің ел ... де ... ... нық сенімде болуға тиіс еді.2. 50-жылдардың соңында оқулықтаріға оқушылардың дербес жүмыс жүргізуіне арналған қүжаттар енгізіліп, тарих бойынша жұмыс дәптерлері ... ... ... ... ... мен ... да өзгеріске түсті. Қайталамау қағидасының орнына топтау (концентрация) қағидасы енгізілді. Ол жетінші сыныпты бітірген оқушылардың жаңа және ... ... ... ... ... байланысты туъгадады. 1959 жылғы 8 кдзандағы "Мектептерде ... ... ... ... ... ... ... 8 жылдық білім міндетті, ал 11 жылдық мекгеп тілек білдірушілерге арналды. Соган ... ... ... ... ... ... ... беру қүрылымынын калыптасуы (1959-1964 ж.ж.)4 сынып - КСРО ... ... ... ... 2 ... 3 ... орнына)5  сынып  --  Ежелгі дүние тарихы (аптасына 2 сағат 3 сағат орнына)6 сынып  --  ... ... ... 2 ... 3 сағат орнына)7 сынып  --  XIX ғ. ортасына дейінгі КСРО тарихы (жаңа тарих элементтерімен)8 сынып  --  КСРО ... жақа ... ... ... ... 9                      ... - Жақа ... I ... XIX ғ, ... дейінгі КСРО тарихы10  сынып  --  Жаңа тарих, II бөлім, XX ... ... 1917 ... дейінгі КСРО тарихы; Қазіргі заман тарихы11 сынып - Қазіргі кезге дейінгі КСРО тарихы; Қазіргі заман тарихы, II ... ... Отан ... ... ... ... ал ... тарих  --  аз ғана ауытқудан басқа  --  қайталамау қағидасы арқылы қүрылды.50-жылдардың соңында ... ой ... ... ... нығайту багатында дамыды. Оқу мен оқытудың тәсілдері, материалды мазмүндау әцгіме жүргізу, карта, картиналарды пайдалану төсілдері жетілдірілді. Бірақ, ... ... не ... ... қалай танитыны белгісіз болып қала берді.Мектепте тарихи білім берудің теориясы мен практикасын жетілдіру (1960-1980 жж).Бұл кезенде тарих окулығының ... мен ... ... ... Ол ... ... бекіту үшін ғана емес, сонымен бірге оқушыларды оқыту мен тәрбиелеуте, курстың мазмүнын қорытып, жүйелеу үшін де ... бола ... Бүл ... іске ... оқулықтағы кестелер, сүлбалар, анықтама материалдар, қүжаттар мен безендендіру көмектеседі. Солар бойынша оқулықтың тақырыбы, параграфынан сүрақтар мен ... ... жылы ... КОКП ... ... мен КСРО Министрлер Кеңесінің "Мектептерде тарихты оқыту төртібіндегі озгерістер туралы" ... ... ... ... ... озгерістер енгізді. Ең бастыларьшьщ бірі ретінде алғаш рет одақтас республикалар тарихыньщ оқу бағдарламасына енгізілуін айтуға болады. Бүл қаулы мектептерде Қазақстан ... ... жол ... ... мүмкіндік еді.Мектептегі тарих курсыньщ қүрылымындағы ендігі өзгерістер міндетгі түрде орта білімге көшумен байланысты жүзеге ... ... ... ... ... ... қүрылымы орнықты.19 Тарихи білім беру қүрылымы (1967-1993 ж.ж.) ...  --  Отан ... ... эңгімелері (2 сағ.) 6-сынып  --  Ежелгі дүнис тарихы (2 сағ.) 7-сынып  --  ... ... (2 сағ.) ...  --  Отан ... ... ғ. ... дейін (2 сағ.) 9-сынып  --  Жаңа тарих I бөлім; XIX ғ. Отан ... (3 сағ.) ... - Жаңа ... II бөлім; Отан тарихы XX ғ. Басынан 30-жылдарға ... ... ... ... ... ... ... (4 сағ.)11-сынып  --  Отан тарихы қазіргі ... ... ... ... ... осы ... дейінБүл білім қүрылымы 1993 жылға дейін сақталды. Жалпы білім беретін мектептерде тарих пөніне ... 18 ... ... 612 ... ... 313-і Отан тарихына, 299-ы шстслдің тарихыпа) бөлівді.60-70 жылдары тарихты оқыту әдістеиесін А. А. Вагин, Д. И. ... Н. Г. ... П. В. ... П. С. ... Ф. П. ... СИЯҚТЫ ғалымдар одан әрі жалғастъірды. Тарихты оқыту әдістемесінің дамуы мүғалімнің оқушыларды оқытудың тиімді жоддарын іздестіруіне ... ... ... ... мен ... ... ... Оқуілылардың білімді өз бетіншс игеріп, өскелең ақпараттар ағынында бағдар таба алуға үйрету басты мақсат етіп қойылды. Дидактикада оқушылардың оқу ... ... мен ... оқыгудың төрбиелік релін сабақтың тиімділігін арттырып, көкейтесті мәселелерді ... ... ... ... ... ... 60-80 жылдары оқушылардың дербестігі мен белсенділігін дамьпу оқытудың мақсатына айнадды. Олардың танымдық әрекетін жандандыру, дағдыларын, жүмыс төсіддерін ... көп ... ... ... ... ... кетерілді.::80 жылдардың соңында бүрынғы қоғамдық қатынастар жүйесінің ыдырауына байланысты білім беру жүйесі дағдарысқа үшырады. Қоғам дамуьіның жаңа бетбағытына ... ... ... ... жаңа ... іздестіру басталды.Еліміздің өдіскер ғалымдары (Т. Тұрлығұл, Б. Адырбек, А. Көпекбай) өдетте, пөннің ерекшелігіне ... 7 мен ... ... ... ... қажет деп есептейді. Мысалы, тарих пөнінен терең әрі тиянақты бідім алу үшін 7-8 ... ... ... Олар: оқулықтар, өдістемелік материалдар, дидак-тикалық материалдар (оқу карталары, түрлі кестелер мен сызбалар, корнекі ... ... оқу ...  для ... ... Школьные технологии, 2002, №1, стр. 204.* Дмитриев А.Е., Дмитриев Ю.А. Тренинговые и ... ... по ...  -  М.: ... ... 1998.* ... Т. Тарихи білім беру  -  жаңа кезеңде. ||Қазақ ... №4, 1995ж.*   ... Т. , ... ... №3, 2002ж.* Әзішбаева Г. , ||Қазақ тарихы №2, 2003ж.№ 5 Іс-тәжірибе сабағы. 1 сағат. * Тарих сабақтарында ... ... мен ... ... ... ...  Тарих сабақтарындағы теориялық материалды баяндаудағы мәліметтер мен ... ... ... ... ... ... нұсқау:  Тарих пәні бойынша тақырып таңдап, ... ... ... ... әдістемесін меңгеру керек, оны тәжірибеде қолдану.  Студенттердің жұмыс түрлері: 1.Тарихи құжаттар мен мәліметтерді зерттеу методикасын меңгеру.. 2.Мәліметті ... ... ... ... ... жасалу уақыты, жанры, негізгі идеялары, тақырыптары мен көркемдік ерекшеліктерін анықтау. 3.Тарихи мәліметтермен, құжаттармен жұмыс істеу оқушылардың ... ... ... ... ... үйретеді, ойлау қабілетін жетілдіру.  Ұсынылатын әдебиеттер:* Төлебаева Т. Тарихи білім беру  -  жаңа ... ... ... №4, 1995ж.*  ... Т. , ... ... №3, 2002ж.* ... Хазретәлі. Тарихты оқыту әдістемесі. Оқулық.№ 6 Іс-тәжірибе сабағы. 1 сағат. Тарихты оқыту жұмыстарын ұйымдастыру формалары.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты: Тарих ... ... ... ... ... құру, әзірлеу, құрылымын меңгеру.Әдістемелік нұсқау: Тарих пәндері бойынша , студенттердің ... ... ... алынып, тықырып бойынша сабақтың тақырыптық жоспары жасалынады. Онда ... ... оқу ... ... ... ... ... Студенттердің жұмыс түрлері:1. Тақырыптық сабақты жоспарлау. 2. Сабақтың жұмыс жоспары мен оның негізгі компоненттері. 3. Тарих сабағының ... ... * ... ... әзірлеу:+ Мұғалім баяндаған жаңа материалды түсіну сабақтары.  + ... мен ... ... ... ... сабақтары. Жалпылама немесе қайталама- жалпылау сабақтары. + Білімділік пен шеберлікті тексеру сабақтары. + ... ... + ... ... ... ... Короткова М.В., М.Т. Студеникин. Методика обучения истории в схемах, таблицах, описаниях. М.,1999.* Актуальные вопросы методики обучения ... в ... ... под ред. А.Г. Колоскова . М.,1984.* Дайри Н.Г. Как подготовить урок истории? М.,1969.  № 7 Іс-тәжірибе сабағы. 1 ... ... ... ... мен ... тәсілдер.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты: Тарих пәндері бойынша  оқыту әдістері мен ... ... ... ... ... Әдістемелік нұсқау: Студенттер сабақта салыстырмалы әдіс бойынша Ауызша оқу әдістері,  Практикалық әдістер,   Көрнекілік ... ... ... және ... ... ... Венн ... шығару. Ұсынылатын әдебиеттер:* Адамбасынов К. , ||История Казахстана №1, 2004г.*   ... Н. , ... ... № 9, 1991ж.*   Г. ... , ||Бастауыш мектеп №5, 2005ж. *   Әбілдаев Е. Педагогикалық практиканың рөлі. ||Қазақстан мектебі №11,№12 2005ж*   Т. ... , ... ... №12. 2003ж. *   ... , ... ... №6, 2002ж.№ 8 Іс-тәжірибе сабағы. 1 сағат. * Антикалық және ... ... ... оқытудың ерекшеліктері.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты: Студенттерге антикалық және ежелгі дүние тарихын оқыту әдістемесін меңгерту. Әдістемелік нұсқау:5-6 сыныптың ежелгі дүние тарихы оқулығы ... оқу ... және ... ... ... ... пән ... оқу-әдістемелік жұмыстарды өз таңдаулары бойынша ұйымдастыру. Студенттердің ... ... ... таңдауы бойынша төмендегі ұсынылған тақырыптар бойынша оқу ... ... ... ... Эгей ... ... болуы мен құлауы, крит, треон және микен мәдениетінің гүлдену кезеңі, полистер әлемі мен оның күйреуі, эллиндік ... ... ... Ұлы Рим ... ... рим ... ... мен құлауы, принципат дөуіріндегі императорлық Рим, 3-ші ғасыр дағдарысы мен ... ... ... Рим ... ... Рим архитектурасы. * Тәрбиелеу мақсаттарында ежелгі Рим кейіпкерлерін үлгі ретінде пайдалану. Ұсынылатын әдебиеттер:* Төлебаев Т., ... Р., ... ... ... ... ... білім беретін орта мектептің 5,6 сыныптарын арналған оқулық. А., 2006.* Андюсев Б.Е. История древнего мира. Материалы к ... ... ... ... ... 1996г. № 31. с. 8-13.* ... Б.Е. Оппорные конспекты по истории древнего мира.: 5 кл. Пособие для учителя. М.: Гум. Изд. ... ... 1999 г.* ... Н.И., ... Л.Г., ... А.Б. Из ... ... по истории древнего мира. //История. 1997 г. № 39 с-6.№ 9 Іс-тәжірибе ... 1 ... * Орта ... ... ... ... сабағының мақсаты: Студенттерге орта ғасырлар тарихын оқыту оқыту әдістемесін ... ... ... орта ... тарихы оқулығы бойынша оқу материалымен және жұмыс дәптерлерінің мазмұнымен танысу, пән бойынша оқу-әдістемелік жұмыстарды өз ... ... ... ... ұсынылған тақырыптар бойынша оқу әдістемесін құру:Ерте ортағасыр, ортағасырлық гүлдену кезеңі. Орталықтанған ... ... ... ... ... ... ... Батыс Еаропа мәдениеті. Ұлы географиялық ашулар және отарлық шапқыншылық. Еуропа елдерінің ... ... ... ... ... ... , әлеуметтік және моделі дамуындағы түбегейлі өзгерістер, ерте капиталистік қатынастардың пайда болуы. ... ... ... ... ... түбегейлі озгерістер. Реформация, контрреформация, қайта өрлеу сияқты ... ... ... Еуропалық және Азиялық аймақтардағы экономикалық жөне саяси дамуға географиялық және климаттық ерешеліктердің ықпалы. Ұсынылатын әдебиеттер:1. Орта ғасырлар ... ... ... беретін орта мектептің 7-8 сыныптарын арналған оқулық. А., 2006.№ 10 Іс-тәжірибе. 1сағат.Қазақстан тарихын оқыту ... ... ... және орта арнаулы оқу орындарында Қазақстан тарихын оқыту әдістемесін меңгеру, оны тәжірибеде қолдану. Әдістемелік нұсқау: Қазақстан тарихын оқытудың мақсаттары, ... ... ... ... ... ... № 11 ... 1 сағат.Қазақстан тарихын оқыту әдістемесінің қалыптасуы және оның қазіргі жағдайы.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты:Қазіргі ... беру ... ... ... оқытылуы, әдістемелік жағынан  қамтамассыз етілуі, БҰТ-ке Қазақстан тарихы пәні ... ... ... ... студенттердің білімдерін тексеру. Әдістемелік нұсқау: Дөңгелек-стол басында  мәселесін талқылауда ҚР Конституциясы,  ... ҚР ... ... Заңы ... ... мәселелерді талқыға салыну қажет. * Дүйсембінова Райфа , ||Қазақстан мектебі №7. 2002ж. * Г.Жақыпбекова , ||Қазақстан ... №10, 2003ж.* ... Е. , ... мектебі №3, 2002ж.* Т. Тұрлығұл , ||Қазақ тарихы №3, 2005ж.* Жусанбаева Г.  ||Қазақ тарихы №4, 2005 ж.№ 12 ... 1 ... ... және ... ... ... ... мақсаты: Студенттерге ежелгі және орта ғасырлар тарихын оқыту оқыту ... ... ... 7-8 ... Қазақстанның орта ғасырлар тарихы оқулығы бойынша оқу материалымен және жұмыс дәптерлерінің мазмұнымен танысу, пән ... ... ... өз ... бойынша ұйымдастыру. Іс-әрекет түрлері:+ Тақырып бойынша қалалық өлкетану ... ... ... ... ... әзірлеу.Ұсынылатын әдебиеттер:1. Қазақстанның орта ғасырлар тарихы. Жалпы білім беретін орта мектептің 7-8 сыныптарын арналған оқулық. А., 2006.№ 13 Іс-тәжірибе. 1 ... жаңа және ... ... ... оқытудың ерекшеліктері.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты: Студенттерге Қазақстанның жаңа және қазіргі заман тарихын оқыту оқыту әдістемесін меңгерту.Әдістемелік нұсқау: 9,10,11 сыныптардың Қазақстанның орта ... ... ... бойынша оқу материалымен және жұмыс дәптерлерінің мазмұнымен танысу, пән ... ... ... өз ... ... ...  ... Қазақстанның жаңа және қазіргі заман тарихының негізгі ... ... ... ... ... ... әзірлеу.Ұсынылатын әдебиеттер:1. Қазақстанның жаңа және қазіргі заман тарихы. Жалпы білім беретін орта мектептің 9,10,11 сыныптарын арналған ... А., 2006.№ ... 1 ... ... ... ... ... пайдалану.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты: Студенттерге Қазақстан тарихы бойынша кино-фото құжаттарын, кезеңдік баспа ... ... ... және ... ...   ... ... меңгерту.Әдістемелік нұсқау: Отандық тарихқа байланысты сабақта кино-видео қолдану және фото ... ... ... қалыптастыру, әдістемелк көмек беру. Жоспар:* Сабақтың құрылымын анықтау, соған сәйкес сабақ барысында тарихи киноны қолдану.* Сабақтың құрылымын анықтау, ... ... ... барысында фото құжаттарын қолдану әдістемесі.* Сабақтың құрылымын анықтау, соған сәйкес сабақ барысында баспа материалдарын пайдалану әдістемесі. Ұсынылатын ... ... , || ... ... №5, 2003ж. * Т. ... , ||Қазақ тарихы №4, 2003ж.* 39. Б. Әбділғұловп , ||Қазақ тарихы №2, 2005ж.* 40. А. ... , ... ... №1, ... 15. ... 1 ... ... Қазақстан тарихы сабағы.Іс-тәжірибе сабағының мақсаты: Студенттерге қазіргі таңдағы Қазақстан тарихы сабағының талаптары және жаңа педагогикалық технологияларға сай сабақты ұйымдастыру ... ...  ... нұсқау: Тарих сабағы бойынша новаторлар еңбегімен танысу, пікір-алмасу, тарих сабақтарында тиімді нәтижеге жету жолындағы жаңа технологияларды қолдану:*   
        
      

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 120 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепте тарихты оқытудың әдістемесі – педагогикалық пән12 бет
Ежелгі дүние тарихын оқытудың негізгі міндеттері5 бет
Тарихты оқытуда әңгімелеу және бейнелеу тәсілдері24 бет
Қазақстан тарихын оқытуда жаңа педагогикалық, ақапаттық технологияларды қолданудың әдістемелік жолдары24 бет
Кеңес елі мектептеріндегі тарих пәнінің оқытылуы және ондағы ұлт республикалары тарихының орны28 бет
Кредиттік бюро туралы9 бет
Мектепте оқылатын тарих пәні25 бет
Мектепте тарих пәнін оқытудың әдістемелік негіздері19 бет
Мәдениеттану теориялары5 бет
Тарихты оқыту барысындағы оқыту әдістері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь