Химиялық заттар жөнінде қызықты деректер

1.Май түзуші газ. 2. Өлген кальмардың билеуі қалайша жүзеге асады? 3. Неліктен бұл қосылыс футбол добының құрметіне аталмай қалды? 4. Қандай тіршілік иелері қанды сарқыраманың түзілуіне үлес қосады? 5. Ағзадан қалай анықтауға болады? 6.Асылтас та «өле» ме? 7. «Қара ұнтақтың» ғаламаты 8. «Қант» қышқылы. 9.Ақ бояу қалай қызыл бояуға айналды? 10. Түтін ұрыны қорқытты 11. Ерекше тұз. «персоль» 12.Аңыздың химиялық механизмі қандай? 13.Жасыл күлдің атқылауы 14.Сорель тасы 15.Басқа заттар тотықтырғыш бола ала ма? 16.Колосс Родосский және суға батқан миллионердің кемесі 17.«Сиқырлы су» қандай зат? 18.«Көршілердің» әртүрлі қасиет көрсетуінің сыры неде ? 19.Клапрот қандай реакциялар жүргізді? 20.Қандай заттар жайлы сөз болып отыр? 21.«Алтын» қышқылдар қанша? 22.Сатурн қанты мен «қорғасын сірке суы». 23.Бұл қандай минерал? 24.HCl құпиясы неде? 25.Бордың қандай көмегі болды? 26.«Түрік купоросы» деген не? 27.Қорғаныш газдары ?. 28.Алтынды қалай ұрлады ? 29.Гранаттың қандай түрлерін білесіз?
30.Құмнан неге кремний қышқылы пайда болмайды?
31.Қышқыл шыныны жеді ме?
32.Бірнеше рет ашылған зат
33.Шұңқырда туылған зат
34.Тастан жасалған қамыр.
35.Бұл қандай минерал?
36.Стибаттар ма, әлде антимонаттар ма?
37.”Бульрих тұзы”деген не?
38.Ең алғашқы құрғақ спиртті кім алды?
39.Ағаштарға қандай ағартқыштар қолданылады?
40.Қандай металл.көмекші болған?
41.Төрт жерлес элементтер.
42.Бұл қандай зат? 43.«Грек оты»
Неміс алхимигі әрі дәрігері Иоган Бехер 1669 жылы күкірт қышқылына этил спиртін қосып , ерітіндінің метанға ұқсас белгісіз газды бөліп қатты көбіктенгенін байқаған .Дегенмен , метанға қарағанда жаңа газ ыстанған жалынмен жанып , әлсіз сарымсақ иісті болды.Бехер жаңа газды «май түзуші» деп атады, себебі оның хлормен қосылысы С2Н4СІ2 1795 жылы «голландтық химиктердің майы» деп атаған май тәріздес сұйықтыққа ұқсас болды.Неміс алхимигі , дәрігер әрі өнертапқыш Иоган- Иоахия Бехер (1635-1682) 1666 жылы күкірт қышқылымен тәжірибелер жасау барысында қыздырылған күкірт қышқылының үстіне тағы да күкірт қышқылының бір бөлігін құямын деп тұрып , жаңылысып , ыдыс жанында тұрған этанолды (С2Н5ОН) құйып жібереді.Бехер ерітіндінің қатты көбіктенгенін және метанға ұқсас белгісіз газ бөлінгенін көреді. Бірақ метаннан айырмашылығы ыстанған жалынмен жанатынын және әлсіз сарымсақ иісі барын байқады.Метанға қарағанда белсенді зат болып шықты.Бұл зат этилен С2Н4 болып шықты.С2Н5ОН →С2Н4 ↑ +Н2О
Күкірт қышқылы ылғал( су) тарқыш зат қызметін атқарады.
1795 жылы этиленді голланд химиктері Дейман ,Потс-ван-Труствик ,Бонд ,Лауеренбург осы әдіспен алды , оны
«май түзуші» зат деп сипаттады , оның хлорды оңай қосып алып ,май тәрізді зат - хлорлы этилен – түзуіне сәйкес «голландтық химиктердің майы» деп атай бастады.ХІХ ғасырдың ортасынан бастап , қазіргі уақытқа дейін Бехер газы –этилен деп атала бастады. Этиленнен 200-ге жуық маңызды қосылыстар алынады.Олар: хлорлы этил, дихлорэтан, этиленхлоргидрин, этилен оксиді, этиленгликоль, сіркегликоль эфирі, диэтиленгликоль, этиамин, этаноламин, диэтаноламин, триэтаноламин т.б.
Этиленнің жану реакциясы:
С2Н4 + 3О2 = 2СО2 + 2Н2О + 1400 кДж
Хлорлы этиленнің алыну реакциясы:
СН2 = СН2 + Cl2 => CH2 Cl = CH2 Cl Хлорлы этилен – түссіз май тәрізді зат ,тәтті дәмі бар , эфир иісі бар ,улы , суда ерімейді , спирт пен эфирде жақсы ериді.Ұшқыш зат,қиын тұтанады. Тығыздығы -1,252 ( 20° С-та), қайнау температурасы - 83,7° С; балқу температурасы —35,3° С.
Хлорлы этиленнің оңай алыну жолы - этиленді баяу қыздырылған қоспа арқылы өткізу керек .Қоспа мына заттардан тұрады:
2 бөлік. MnO 2 + 3 бөлік. NaCl +4 бөлік. H 2 O + 5 бөлік. H 2SO4.
Хлорлы этиленнің қолданылуы: Май ,смола және фосфорға жақсы еріткіш болып табылады.Пластмасса , каучук (тиокол) алуға қолданылады.
1.Мырзабаев А. «Элементтер химия негізі» «Рауан»1990ж. 2.Мырзалиева С.К. «Химия.Балаларға арналған энциклопедия»2012ж. 3.Журнал «Химик анықтамалығы» №5,2012ж 4.Виталий Смирнов, 1993; (с) Журнал "Чудеса и приключения", №10/95
        
        Химиялық   заттар жөнінде қызықты деректер        1.Май ... газ.                                                                                                                                       2. ... ... ... ... ... ...                                                    3. ... бұл ... ... ... ... ... ...                           4. ... ... ... ... ... ... үлес ...                        5. ... ... ... ...                                                                            ... та  ме?                                                                                                                  7.  ...                                                                                                       8.  ...                                                                                                                   9.Ақ бояу ... ... ... айналды?                                                                                     10. ... ... ...                                                                                                                   11. ... тұз-                                                                                               ... ... механизмі қандай?                                                                         ... ... ...                                                                               ... тасы                                                                                                                     ... ... тотықтырғыш бола ала ма?                                                                   ... ... және суға ... ... ...                             17. ... зат?                                                                            18. ... қасиет көрсетуінің сыры неде ?                                           ... ... ... ...                                                                      ... ... ... сөз болып отыр?                                                                    21. ... ...                                                                                            ... ... мен .                                                                            ... қандай минерал?                                                                                                               24.HCl ... ...                                                                                                       ... ... көмегі болды?                                                                                            26. ... не?                                                                                      ... ... ?.                                                                                                      ... ... ұрлады ?                                                                                                                  ... ... ... ... неге ... ... ... болмайды? 31.Қышқыл шыныны жеді ме?32.Бірнеше рет ашылған зат33.Шұңқырда туылған зат34.Тастан жасалған қамыр.35.Бұл ... ... ма, әлде   ... ... тұзы"деген не?38.Ең алғашқы құрғақ спиртті кім алды?39.Ағаштарға қандай ... ... ... ... ... элементтер.42.Бұл қандай зат?                                                                                                                         ... ... газ.                                                                                                                     ... ... әрі ... ... ... 1669 жылы күкірт қышқылына этил спиртін қосып , ерітіндінің метанға ... ... ... ... ... ... ... .Дегенмен , метанға қарағанда жаңа газ ыстанған жалынмен ... , ... ... ... болды.Бехер жаңа газды  деп атады, себебі оның хлормен қосылысы С2Н4СІ2 1795 жылы  деп ... май ... ... ... ... ... , ... әрі өнертапқыш Иоган- Иоахия Бехер (1635-1682) 1666 жылы күкірт ... ... ... ... қыздырылған күкірт қышқылының үстіне тағы да күкірт қышқылының бір бөлігін құямын деп ... , ... , ыдыс ... ... ... (С2Н5ОН)   құйып жібереді.Бехер ерітіндінің қатты көбіктенгенін және метанға ұқсас белгісіз газ ... ... ... ... айырмашылығы ыстанған жалынмен жанатынын  және әлсіз сарымсақ иісі барын байқады.Метанға қарағанда белсенді зат болып шықты.Бұл зат ... С2Н4 ... ... ...... ... ... су) тарқыш зат қызметін атқарады. 1795 жылы этиленді голланд химиктері Дейман ,Потс-ван-Труствик ,Бонд ,Лауеренбург осы ... алды , оны  зат деп ... , оның ... оңай  ... алып ,май ... зат - ... этилен  -  түзуіне сәйкес   деп атай бастады.ХІХ ғасырдың ортасынан бастап , қазіргі ... ... ... газы  - этилен деп атала бастады. Этиленнен 200-ге жуық маңызды ... ... ... ... дихлорэтан, этиленхлоргидрин, этилен оксиді, этиленгликоль, сіркегликоль эфирі, диэтиленгликоль, этиамин, этаноламин, ... ...  ... жану реакциясы: С2Н4 + 3О2 = 2СО2 + 2Н2О + 1400 кДж  ...  ... ... реакциясы: СН2 = СН2 + Cl2 => CH2 Cl = CH2 Cl  Хлорлы этилен  -  ... май ... зат ... дәмі бар , эфир иісі бар ,улы , суда ... , ... пен ... жақсы ериді.Ұшқыш зат,қиын тұтанады. Тығыздығы -1,252 ( 20° С-та), қайнау  температурасы - 83,7° С; ... ...   -- 35,3° С.   ... ... оңай алыну жолы - этиленді баяу қыздырылған ... ... ... ... .Қоспа мына заттардан тұрады:2 бөлік. MnO 2 + 3 бөлік. NaCl  +4 бөлік. H 2 O  +  5 ... H 2SO4.  ... ... ... Май ...  және ... жақсы еріткіш болып табылады.Пластмасса , каучук (тиокол) алуға қолданылады. Өлген ... ... ... жүзеге асады?Жер бетінде кальмардың 500-ден астам түрлері бар,соның 15-20 түрі тағам жасауға пайдаланылады.    Кальмар ... - ... ... ... жануалар етіне қарағанда ерекшелігі- фосфор мен амин қышқылдарына бай,  өте жеңіл қорытылады.Лизин мен аргинин ақуызына бай болғандықтан  ... ... ... өте ... ... ... көп ... болғандықтан,қан құрамындағы холестеринді төмендетуге,қан қысымын төмендетуге әсерін тигізеді және түнде көздің ... ... ... мен ... ...  ауыр ... ... бейтараптандырады.Кальмар етінде май болмайды.                                                                                                                                                     .       ... ... ... > деп ... ғана сойылған,ішкі мүшелерінен тазартылған кальмарды күріштің үстіне көкөністермен әсемдеп,үстіне соя соусын құйғанда  кальмар қайта тірілгендей ... ... ... ... қармалауыштарын жиырып  бастайды.Соус құрамындағы ылғал арқылы тұз  натрий ионына ыдырайды.Кальмардың жүйке талшықтарында миелинді қабықша болмайды,сондықтан олардың денесі - ... ... сым ... ион ... ... ... ион алмасу бұзылса,(соус құйғанда)  натрий иондары талшықтардың жиырылуын ... Бұл ... ... ... береді.Неліктен бұл қосылыс футбол добының құрметіне аталмай қалды?Көміртегінің төртінші модификациясы- фуллерен, ... ... ...  - ...  ... ... тәрізді) өзгерісінің біріне жатады.. Фуллерен туралы теория жүзінде 1970 жылы жапон ғалымдары: Е.Осава және З.Иошида жазған.1985 жылы ... ... ... алған ағылшын ғалымы Крото басшылық еткен ғалымдар тобы. 1895 жылы бір топ зерттеушілер:Роберт Керл,Харольд Крото,Ричард Смолли,Хис ... ... ... ... әсерінен түзілген қатты 60 және 70 көміртегіден тұратын  үлгісін зерттеді. Оның пішіні ... ... өте ... ... ... ... затты футбол добының құрметіне атамақшы болды.АҚШ-та футболды  --  football немесе  soccer деп атайтын.Ғалымдар бір шешімге келе ... ... ... ... бакминстерфуллерен деп,американ архитекторы Ричард Бакминстер Фуллер атымен атады, ол өзінің шар тәріздес  күмбездерінің бетін фуллеренге ұқсас 5 және 6 ... ... ... ... ... ... үшін Крото,Смолли және Керлге 1996 жылы Нобель сыйлығы берілді.Графиттен ... ... ... ... ... ериді,сондықтан күйеден бөліп алуға болады.Оны гелий атмосферасында графитті электр тогында буландыру арқылы алды. 1992 жылы бұл заттың көміртектің табиғи минералы  - ... ... ... ... ... бар екені анықталды.Жақсы зерттелгені- фуллерен 60 С .Көміртек ... шар ... ... және ... ... ... Фуллерен 60 С молекуласы-футбол добына ұқсас,12 қара пентагон,20 ақ гексагоннан тұрады.Фуллерен кристалданып,куб тәрізді тор түзеді.Молекуладағы атомдар арасында ковалентті ... ал ... ... ...  - Ван  дер ... ... болады.36 С құрылысты фуллерен де болады.Калий металымен легирленген фуллерен жақсы өткізгіш болып ... және ... ... ... ... ... ... қасиеті) болады. Қандай тіршілік иелері қанды сарқыраманың түзілуіне үлес қосады?1911 жылы поляр зерттеушілері австралия геологы ... ... ...  Антарктиданың Тейлор мұздығының  белгілі жерінде мұз қуысынан бір мезгілде қанды сарқырама ағады.Бұл сарқыраманың суында екі ... ... ... ... ... тотығып,темір қағын түзеді.Осы жағдай сарқырамаға қызыл түс ... екі ... ... суда ... ... ... ... университетінің Джилл Микукки бастаған ғалымдары бұл құбылысты зерттеді.Алғашқыда ғалымдар тұзды суға ... түс ... ...  қызыл-күрең түсті балдырлардың көп мөлшерде болуынан деп ... ... мұз ... ... ...   тірі ... ... ететіндігі анықталды.Бұл  жасы-2 млн жылға жуық екені ғылыми түрде анықталды.Мұздақтың астындағы  ауқытша ... ... ... өзі бір  - экожүйені құрайды.Жер астындағы 400м қалың мұз астындағы көлде тіршілік еткен микроағзалар оттексіз,жарықсыз,жылусыз жағдайда өсіп-өніп ... ... ... ... суда ... сульфаттардың сульфидтерге тотықсыздануынан және ары қарай су асты грунтынан келетін темірдің үш ... ионы ... ... ... ... ... анықталды.Судың тұздылығы өте жоғары ,сондықтан су -10ºC-та да қатпайды. Бұл құбылыс күн ... ... ... ...  ... ... болуы мүмкін деген жорамалға әкеп соғады.Мысалы,Марстағы мұздақтар асты,Юпитердің серігі  - ... ... ... ... иелері болуы мүмкін.Ағзадан қалай анықтауға болады?1960 жылдардан бері кең қолданып келе жатқан  конструкторлары детальдары жасалатын пластмассалардың құрамына химиялық ... ... ... тұз суда ... ... -оны ағзаға зиянсыз етеді.Бірақ ренген сәулесі арқылы бұл заттың тұрған жерін ... ... ...  бұл ... ...  ... нормаларды  қатаң сақтайды.Оны бояйтын бояу түрлеріне,химиялық құрамына қатаң талап ... ... ... ... ... ... жерін ренген сәулесі арқылы бірден анықтауға болады.Асылтас та  ме?  ... ... ... - ...  - ... ... ... және мыс фосфаттарынан тұратын минерал CuAI6(OH)8∙(PO4)4 ∙5H2O күмістен жасалған заттарды әшекейлеуге қолданылады. Құрамы:(%): 37,60  --  Al2O3; 9,78  --  CuO; 34,90  --  P2O5; 17,72  --  ... ашық ... ... ... тасы ... ... және өледі.Бирюза ғұмыры орташа 10-20 жылға созылады.Тастың жағдайы ауа ... жел мен ... ... ... үйкеп сүрту, хош иісті заттар , косметикалық заттар тастың сапасын төмендетеді.Жылу тасты кептіреді,   содан жарылып кетеді., бірақ ... майы ... ... ... оны қайта тірілтеді. Тастың қартаюы оның құрамындағы заттарға байланысты:құрамында ... ... ...  және ... ... ... ... купоросқа ұқсас болады.Сондықтан құрамын оңай өзгертеді,ыстықта суын жоғалтады,ылғал көп болса ериді.Оның ұшқыш заттарды ... ... ... ... бар.Жануар майы (қойдың құйрық майы) тасты атмосфераның ... ... ... ... ... бағалы металл-платина.Ақ-сұр түсті,жылтыр,ауыр,қиын бақитын металл.Ауада тотықпайды(қыздырғанда да ылғал ортаға тұрақты.Ыстық  ғана ериді.Табиғатта бос күйінде кездеседі.Өндіріс пен техникада платинаның маңызы ... ... ... аспаптар,өршіткі ,орден ,медальдар т.б.жасалады.Иоганн Деберейнер  1821 жылы платина катализаторы қатысында спирттерді тотықтыру ... ... ... ... O ] PtСН3  - СН2ОН ----------->CH3 - COOH* H2OPt   tºCH3OH  +CO ... ... ... Иоганн Деберейнер 1823 жылы алғашқы  ойлап тапты.Бұл көп кешікпей құрылғы бүкіл Германияда сатыла ... жылы 20000 ... ... ... ,ол 1880 ... ... өндірісте үлкен сұраныста болды.  жұмыс істеу механизмі ... шыны ыдыс ... ... ... ... қышқылымен әрекеттесіп ,сутегі бөлінеді .Ыдыс қақпақшасын ашқанда сутегі жеңіл болғандықтан жоғары көтеріліп шыға бастайды ,сутегі ағыны сақина ... ... ... ...  , ауада (оттекпен)  от алады.Сутек оттекпен ... , ... су ... ... ... қызметін атқарады, реакцияны жылдамдатып , өзі өзгермей қалып қояды.Платинаны аммоний гексахлороплатинатын қыздыру арқылы алады ((NH4)2[PtCl6]).Деберейнер ...  мен  ... ... Эдмонд Дэви , әйгілі Гемфри Дэвидің жиенізерттеулері  химия ғылымының тағы бір саласы - ... ... ...  ...   ... Бұл ... химиктер арасында үлкен бағаға ие болды. қышқылы.1779 жылы неміс сенаторы,дәріханашы және химик  Иоган Христиан Виглеб ... ... ... ... әсер ... ақ ... пайда болғанын байқады. Қымыздық шырынында калий гидроксалаты бар, Виглеб реакция арқылы қымыздық қышқылының тұзы  -  ... ... ...  алды.KHC2O4 + Ca( OH)2  = CaC2O4↓ +KOH +H2OБірақ Виглеб тұнба құрамын анықтай алмады.Бес ... соң ... ... және химик Карл Вильгельм  Шееле сахарозаны  ( қант ... ... ... ... азот ... ... не болатынын көрмек болды.Оның байқағаны ,қызыл-қоңыр газ бөлініп,көк лакмус қағазын қызыл ... ... ... ... ... мына реакция арқылы қымыздық қышқылын алды.C12H22O11 + 12HNO3 = 6H2C2O4 +12NO ↑  +  ... + O2 = 2NO2↑ ... ... ...  - ... ... сулы ... протолизге ұшырайды да, қышқыл орта түзеді. H2C2O4 +Н2О  НС2О4 −   +   Н3О+Шееле қымыздық ...  деп ... ол ... ... ... өте ... ол кальций гидроксидімен кальций  оксалаты тұнбасын  ... бояу ... ... ... ... ... 3000 жыл ... болған. Әйгілі грек суретшісі Никий Жерорта теңізінің Родос аралына тапсырысқа берген қорғасынды ақ бояуды тосып ... ... Бояу ... кеме ... ... портына келген мезетте кенеттен өрт болып, Никийдің де кемесін өрт жалыны шарпыды. Өртті ауыздықтаған соң ... ... ... қарап қамыққан Никий ақ бояу құйылған бөшкелерге жақындап оларды көмір мен күйеден ажыратқан кезде, онық астынан ашық- қызыл түсті затты ... ақ бояу ... ... ... ... ... ... (сурик) бояуға айналған.Мынандай реакция жүрген: IІ     IV  2[Pb(OH)2 ∙ 2PbCO3] + O2 =   2(Pb2 Pb)O4 + 4CO2 + 2H2O ...   -      ...  - ... ... ... ...  немесе  2PbO ∙PbO2.Осылайша аяқ астынан Никий көп мөлшердегі керемет қызыл бояудың иегері болып шыға ... ... көне ... ... қалқан бояу үшін қолданылған,ол туралы  айтылады.1397 жылы салынған Кирилло-Белозер монастырында икона осы ... ... ... ... ... тартпалы шкафта платина ыдыстар салынған жәшік бар екенін естіген ұры ... ... ... ... аузы ... ... түссіз сұйықтығы бар колба тұрған. Ұры байқамай колбаны қағып кеткенде колба қозғалып кетіп жанындағы штативке соғылады да, өзі де ... ... ... ... ерітіндісі бар құтыны да сындырады. Зертхананы тұншықтырғыш иісті қою түтін алып ... ... ... ... ... ... қаша ... Ертеңінде зертаханшы колбаның сынықтарына және тартпалы шкафтағы басқа да ... ... ақ қақ ... ... ... жүргізген талдау, оның аммонидің (IV) гексахлоростаннаты екенін анықтады. Колбада қандай сұйықтық болуы ... SnCI4 ... ... ... ... ... гидролизге ұшырайды. SnCI4 +2H2O = SnO2 +4HCI↑Аммиак қатысында мына реакция ... +2NH3 +2HCI = ... +HCI = NH4CI ... ... ... ,ақ түтін- аммоний хлоридінің қатты бөлшектері пайда болады.Ұрыны қорқытқан түтін осы.Ерекше тұз- Әрбір үй шаруасымен ... әйел кір ... ... ... ағартқыш ұнтақ  -құрамы 2Na2CO3 3H2O болатын натрийдің пероксокарбонаты- қайнаған суда оттегін бөліп, ластанған жерді түссіздендіреді. Мұндағы ... ... ... реакциясына негізделген деп есептеуге бола ма?                                                                                                                       ... ... ... натрий пероксокарбонаты оттегін бөле айрылу реакциясына түседі.Бұл тотығу-тотықсыздану реакциясы болып2(2Na2CO3 ∙3H2O2) = 4Na2CO3 +6H2O ... ... мата ... ... ... және ... ... жарықтың әсерінен,кермек судан сарғаяды.Матаға өзінің алғашқы аппақ қалпын қайтару үшін химиялық ағартқыштар қолданылады.Солардың бірі-пероксидті ... ... ... ... ... 80-90° С-та жылылықта байқала  бастайды.Пероксидті ағартқыштар : сутек асқын ... ... ... ... ... ... ... құрамы  -  бір-бірімен байланысқан екі  оттек атомынан тұратын ... ... ... ... ... ағартқыштар құрамындағы  атом күйіндегі оттек [O]бөлініп шығады да, кір дақты ағартады.Пероксидті ағартқыштарды кір киімге қосып суда қайнатқанда да ... , ... ... түсі ... сақталады.Аңыздың химиялық механизмі қандай?Бұхар әмірлігінің алхимигі мен жұлдызшысы бірде өз әміршілеріне алтынды ...  ... ... ... ... ... ханға  қалай пайда болатынын көрсетеді.Ол газ тәрізді қызыл-қоңыр оксидті азот ... NO2 және суды ... ... ... ,азот қышқылы және азоттың монооксиді (NO) түзіледі, ол ауада оңай ... ...  ... ... газ NO2-ге ...                 3NO2 +H2O = 2HNO3 ... +O2 = ... қышқылына ас тұзын ( NaCI) қосқан кезде тұз қышқылының түзілу реакциясы жүреді:  NaCI + HNO3 = NaNO3 + HCI ... ... ... ( азот ... және тұз ... ... ол алтынды ерітеді: Au + 4HCI +HNO3 =H [AuCI4] + NO↑ + 2H2OАлтын химиялық ... ... ... аз ... ... ... ... да тот баспайды,қышқылда да ,сілтіде де ерімейді.Тек  -тұз қышқылы мен азот қышқылының қоспасы алтынды ерітеді. 1943 жылы ... дат ... ... сыйлығының иегері Нильс Бор  неміс басқыншыларынан тығылып,Копенгаген қаласынан жедел кету керек ... ... ... ... ... ... Франк пен Макс Фон Лауэнің Нобельдік алтын медальдары бар еді.Немістердің қолына түсіп қалу қаупі болғандықтан ,ол медальдарды өзімен алып кетпей,  ... ... шыны ... ... өз ... басқа көптеген сұйықтықтармен бірге сөреге қойып кетті.Өз медалін Даниядан ... ...  ... ... ... ... соң өз лабораториясына келген ол қымбат шөлмекті тауып алып,қайтадан алтынды таза ... ... ... ... ... ... ... күлдің атқылауыОқушылар құрамында азот ,(тотығу дәрежесі ІІІ )  және хром(тотығу дәрежесі +ҮІ )бар қосылыс дихромат амммониймен ... ... ... ... ... ыдысқа салып, шырпымен тұтатқанда Cr2O3 хром(ІІІ) оксидінің қып-қызыл  шоқтанған түйірлерін түзіп ,молекула ішілік тотығу-тотықсыздану ... жүре ... N2 + Cr2O3 +4H2O↑ шоқ ... ... ... күл ... Сорель тасы1877 жылы француз инженер-химигі Жорж Сорель цемент алудың жаңа технологиясымен айналысты.Бірде магний хлоридін ... ... ол ... ... қою сулы ... бөліктеп тұз қышқылын қосады.Өзінің жеке жұмысымен кетіп қалған ол келесі күні қоспа құйылған ыдыстың шытынап,ондағы зат өте қатты суда ерімейтін ақ ... ... ... тас  -  ... ... материалы , оны кесуге ,бұрғылауға болады.Сорель ойламаған жерден магнезиальды ... ... ... ... мына ... ... жүзеге асырды:MgO + 2HCI = MgCI2 + H2OҚышқыл жетіспеген жағдайда магний оксиді толық жұмсалмай қалады,қалған бөлігімен негіздік тұз ... ... ... + MgCI2  +H2O ... ... соң су ... ... полимерлену нәтижесінде -  Mg  -  O  -    Mg  -  O  -  Mg  -  O  -  ... ... ... ... ... ... иондар орналасады.Сорель магний хлоридінің күйдірілген магнезиямен қоспасынан тапталғыш , аз уақыт ... ...  ... су ... бұза ... , ... қабілеті портланд - цементтен 6-7 есе асып түсетін масса алды.Оны ... ... ... атымен-Сорель цементі деп атады.Басқа заттар тотықтырғыш бола ала ма?Тотықтырғыштардың ішіндегі ең әйгілісі  -  оттегі.Ол бейорганикалық және ... ... баяу ... ... ... және тез тотығудың (жану) негізгі айыпкері.          Химиялық қасиеттерін сипаттағанда  бейметалдарға тән ...  -  ... ... ... жай ... ... ... түсіндіруге болады.Бейметалдар тотығу-тотықсыздану процесінде тотықтырғыш та,тотықсыздандырғыш та бола алады.    Кез келген  бейметалл өзінен  электртерістілігі төмен ... ... ... тотықтырғыш ролін атқарады.Мысалы:  4Р +3S =P2S3Бұл реакцияда күкірт - тотықтырғыш,ал фосфор  -  тотықсыздандырғыш,өйткені фосфордың ЭТ  - гі ... ... ... және ...  металдарымен,алюминиймен реакциясында тотықтырғыш   қасиет көрсетеді.Сутегі сілтілік және сілтілік  - жер металдарымен   ... ... ... ...  ... ... реакциясында-тотықтырғыш .Фосфор,азот  типтік  металдармен,сутекпен тотықтырғыш қасиет көрсетіп реакцияласады.Кейбір реакцияларда бір бейметалл әрі тотықтырғыш,әрі ... ... ... = ... хлор әрі ... ... болып табылады.Ең күшті тотықтырғыш фтор болып табылады,өйткені оның ... ... ... жоғары.Колосс Родосский және суға батқан миллионердің кемесіБіздің эрамызға дейінгі ІІІ ... ... ... ... ... бейнесімен алып маяк салынды.Мүйіске кіре берісте ,биікте орналасқан  Родосский Колосы статуясы өте ... көз ... ол ... ... да ... тұратын.Тарихшылардың айтуына қарағанда:Скульптор Харес қоладан биіктігі 36 метр алып ескерткішті жасауға 12 жыл еңбек етті.Ол ақ мәрмәр тұғырда алысқа көз ... тік ... ... ... шашып тұрған өрілген гүл киген жас жігіт бейнесі.Мүсін саздан ...  ...  ... ... , ... ... жасалған жұқа жабынмен жабылған.Алып мүсінді жасау үшін : 13 ... қола және 8 ... ... ... ... ... 66 жыл ... сілкінісінен құлап қалды.Статуя мың жылға жуық жерде жатты, кейіннен Родосс аралын арабтар жаулап алған соң , оны бір бай ... ... ... да ,900 ... бөлшектеп,артып алып кетеді.Ғалымдардың пайымдауынша, алып статуяның құлау себебі , тек қана жер сілкінісі емес,ол тотығу-тотықсыздану үрдістерінің жүруінен  болуы керек.Әр ... екі ... ... түйіскенде гальваникалық жұп түзеді де, электрондарымен алмасады.Нәтижесінде белсендірек металл жылдам тотығады:        ... + ne = ... ... ... жылы физигі әрі химигі Артур де ля Рив мырыш металы  құрамында аз мөлшерде  темір және мыс ... ... ... ... сутегі бөліну реакция жылдамдығы таза мырышқа қарағанда жоғары болатынын анықтады.Металда көптеген түзіледі, мырыш анод болып табылады( тотығады), ал ... мен мыс  -  ... ... ... ғасырдың 20 жылдары  атты алып кеменің ашық теңізге шыға салысымен істен шығып қалуы да, онда жүрген ... ... ... ... ... бөлігі монель- металмен (мыс-никель құймасы) қапталған, бағыттаушы рулі, алдыңғы қыры және ... ... ... ... суға ... кезде алып гальваникалық элемент түзілген.Ол катодтан(монель-металл) және болат ... және ... ... ... ... ... кеме  ... коррозияға ұшырап, суға батып кеткен.Родосс Колосының құлауына да себепші болған темір мен қола(мыс+қалайы) ... ... ... ... ... мүмкін, ал теңіз ауасы (суы) электролит қызметін атқарған.Тұзды теңіз ауасында тотығу- тотықсыздану үрдісі әсерінен   темір каркас тез бұзылған.2008 жылы ... ... ... маяк ... ... ... келтіру жұмыстарын жүргізу жоспарланды, биіктігі түп нұсқасынан биік -- 60-100 метр ... бұл жоба 200 млн ... ... ... ... ... ... және неміс өнер қайраткері Герт Хоф өз қалтасынан бермекші болған. ... ...  ... ... ... ... ... иісі бар түссіз газ, суда жақсы ериді, өте күшті ... ... ... және ... ... ... қатарында сутекке дейін орналасқан металдармен өте белсенді әрекеттеседі.Бір қызығы,кернеу ... ... ... ... ... де ... ығыстырып шығарады.Бұл ерекше реакцияның жүруі,күміс иодидінің суда ерігіштігінің аз болуына,реакцияның оңға қарай ығысуына байланысты.Тұздары-иодидтер.1-колбада: иодсутек қышқылы жарықта ауадағы оттекпен ... ... - ... түзілген иод ерітіндіге біртіндеп қара-қошқыл түс беретін комплексті қосылыс түзеді:4НІ + О2 = 2I2 + 2H2O HI +I2 = H[ I( ... ... ... H[ I( I)2] ... көп ... НІ ... ... қара-күлгін кристалдарын салғанда түзіледі.Иодсутек ерітіндісіне қызыл  фосфордың ұнтағын салғанда ерітінді түссізденеді:H[ I( I)2] ... ... НІ- қа ... тотықсызданады.5H[ I( I)2] + 2Р +8Н 2О =2 H3PO4 ... НІ ... ... ... да оны ... комплексті қосылысына айналдырады:2Ag +4HI =2H[AgI2] +H2↑4- колбаға концентрлі азот қышқылы қосылған:HI +6HNO3 = 6NO3↑ +HIO3 +3H ... ... газ  - NO2↑2. ... ... ... сыры неде ... ... Ве(ОН)2 екідайлы қасиет көрсетеді, сондықтан NaOH натрий гидроксидінің артық мөлшерінде еріп кетеді  де,  ... ... ... Na2[Be( OH)4] Be CI2 +2NaOH = ... ... +2NaOH = ... ... оксидінен айырмашылығы   Mg(OH)2  негіздік гидроксид, ... NaOH ... ... ... ...  ... +2NaOH = ... + 2NaCIMg(OH)2 +NaOH !=  3.Клапрот қандай реакциялар жүргізді?ХVIII ғасырдың екінші жартысында химиктер мен ... ... ... сол ... ... жаңа минералдарды зерттеумен айналысты.Солардың бірі -әуесқой ағылшындық минеролог , діндар Вильям Грегор Менакон қаласына жақын ... ... қара ... жаңа ... ... қала атына сәйкес  деп атады.Минерал құрамында белгісіз элемент бар екені анықталды.Осы кезде (1795 ж.)В.Грегордың хабарламасын естіген ,бірақ оның ... ... ... ... ... ғалымы Мартин Клапрот Венгрия жерінен табылған минерал рутилден жаңа элемент тауып,ертедегі мифологиялық жер құдайы -ның құрметіне  деп ... ... ... ... ...  В.Грегордың қара құмнан тапқан минералын зерттеп,онда да рутил минералының құрамындағы  элементі бар екенін дәлелдеді.Бірақ бұлардың алған заты таза ... ... емес ... (ІV) ... ... таза  ... тек 1895 жылы алынды.Химиялық әдебиеттерде титанның ашылу жылы -1795, оны ашқан-Клапрот деп есептелінеді.Клапрот жаңа химиялық элемент титан диоксидін зерттеді.Титан ... ТіО2 ... (96%- дық) ... ... және ... триоксидімен әрекеттеседі де,титан (ІV) сульфатын түзеді:TiO2 +2H2 SO4 = Ti(SO4)2 + 2H2OTiO2  +2SO3 =  ... (ІV) ... ... ... ... ... ... бөлінеді:Ti(SO4)2 + 2H2O =  TiO2 ↓ + 2H2 ... (ІV) ... ... ... ... ... ерітінді түзілуі тотығу-тотықсыздану реакциясы нәтижесінде титан(ІІІ) катионы түзілуінен болады:Ti(SO4)2+ Zn = ... ... ...  бір ...  ... қышқылымен де әрекеттеседі.   Zn +   H2 SO4 =H2↑ ... газы ... ... ... ... сөз болып отыр?Ақ магнезия- магний карбонаты (MgC03) және ... ... ... оксиді  - ақ түсті борпылдақ ұнтақ (оны  деп те атайды),қиын балқитын,қышқылдарда жақсы еритін зат. Оның ... ... ... ... ауыр ... ... ... тердің бөлінуін азайту үшін қолдары мен табандарына ...  отқа ... ... ... үшін ... ... ... мақсатта да қолданылады.Құрамында магний бар минералдар (мальк,магнезит,асбест) ертеден белгілі және үнемі қолданыста болды.Асбест талшықтарын шамдарға  білтелер дайындау үшін ...  ... ... ... ... ... магнезитті әктаспен(СаСО3), ал магнезияны әкпен (СаО) шатастырып келді.- МnO2 марганец диоксиді  - қара түсті қатты зат,марганец оксидтері ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... ... термиялық айрылуы кезінде түзіледі:Mn(N03)2 = Mn02 + 2N02Көне Рим зерттеушісі Үлкен Плиний қара ұнтақтың  МnO 2  ... ... ... ... қасиеті туралы (шыныда темір оксидтерінен болатын жасыл-қоңыр түсті түссіздендіретіні-темір құрамындағы күкірт ... ... ... ) ...  тағы бір ... ... Малазияның Магнезия қаласы маңынан өндіруге де байланысты болуы мүмкін. - күшті катализатор,гальваникалық батареялар ... ... ... ... балқыған шыныны түссіздендіретін қоспа. қышқылдар қанша?1883 жылы дат химигі Юлиус Томсен ... ... ... зерттеді.Ол суда алтын (ІІІ) хлоридін ерітіп, комплексті қышқыл-сутегі (ІІІ) гидроксотрихлороауратын алды.AuCI3 ... КОН ... ... ... ...  - AuO(OH) ... сілтінің артық мөлшерінде ериді:H[AuCI3(OH)] + 3KOH = AuO(OH)↓+3KCI +2H2O  қоңыр-сары түсті тұнба-алтын метагидроксидін ...  ... деп ... .Ол ... өте оңай ... буландырғаннан кейін AuO(OH) +KOH +H2O=K[Au(OH)4] калий тетрагидроксоауратын (сары тұнба) түзеді.Томсен  қышқылды  AuO(OH) ... тұз ... ... тағы бір  ...  ... ол ... тетрахлораураты AuO(OH) + 4HCI =H[ AuCI4] +2H2OТомсен ерітіндіде тағы бір  қышқылдың бар екендігін білмеді,негізінде ол үш  ... ... ... ... ... мен ... (ІІ) ... тригидраты   Pb(CH3COO) 3H2O  -    - ... ... зат, суда ... ... ... ... дәмі бар, ... болғанымен аса улы.Қорғасын ауа қатысында сірке қышқылында еру нәтижесінде түзіледі. Pb + 2CH3COOH =Pb(CH3COO)2 ... ... ... қосылыстары медицинада ауруды және қабынуды басатын дәрі ретінде ...  ... ... ... ... суспензия немесе коллоидты ерітінді түзетін ұнтақ қорғасын (ІІ) оксиді қосылған  сулы ... ... - ... (ОН)  -  ... ... ... бір негіздік тұзы-  Pb3(CH3COO)2 (ОН)4  -  қорғасын(ІІ) тетрагидрооксо  диацетаты.  Бұл қандай минерал? Кварц ... ( ... - ... ...  -  күн сәулесінде де,     ... ... да  ... ... ... ... > пайда болады.Жарық күшіне байланысты минерал түсі ашық жасылдан , қою жасылға дейін өзгереді.Беті тегіс , жылтыр болады , тегістеп ... ... ... ... ғимараттарды әрлеу  үшін қолданылады.Кошачий глаз (хризоберилл)  - кварцқа ... ... ... сары ... ... түсті , көлденең асбест талшықтары жолақтары бар минерал , мысық көзі тәрізді жылтырап ,жарық сәулесі жарық түсу бағытына қарай   ... ...   ... ... бұйымдар жасау үшін қолданылады.HCl құпиясы неде?Ылғалдылығы жоқ сұйық хлорсутек молекулалық қосылыс болып есептеледі, онда Н+ және Cl- ... ... ... ... 18000С  - та Cl2 және Н2  - ге ... (аз ... ... жағдайда өте пассивті,  С, Р, S, Fe мен әрекеттеспейді.Жоғ.температурада (400-500градус) кат. қатысында оттекпен реакцияласады.              ... ... жылу ... ... ... ... ... +С1-   Суда диссоциацияланады, түзілген иондар әсерінен белсенділік қасиет пайда болады.Су молекуласы сутегі ионын өзіне тартып,(Н3О +)гидроксоний ионын ... Еру ... ... ... ... ... ... кіріп, "жол ашқанда" барып, жүре бастайды.НCI  және         H2O ... ... ... ... ... HCI суда ... ериді.Бордың қандай көмегі болды?Айдаудың сұйық өнімдеріне борды (СаСО3) қосу арқылы сірке қышқылын басқа құрамдас ... ... ... т.б.) ... алу үшін ... + ... ... Н2О +СО2 ↑Са(СН3СОО)2+H2SO4=2CH3COOH+CaSO4 деген не? -  CuSO4 ∙ 5H2O көгілдір кристаллдар. Толық формуласы ... ... ... [Cu(H2O)4] SO4∙ H2O. Cu+S+2O2 -->CuSO4CuSO4+5H2O= CuSO4 ∙ 5H2O2CuSO4 --> 2CuO+2SO2+O2CuSO4+6NH4OH = [Cu(NH3)4 ](OH)2+(NH4)2SO4+4H2Oқара-көк түсті ... ... мыс тұзы ... ... ... ... ... тұзынан ығыстырады.CuSO4+Fe = FeSO4+CuҚорғаныш газдары ?.Табиғи газды (СН4 )жағу арқылы  және  алынадыСН4+О2=CO2+2H2O   (сыртқы) өрт ... ... Газ ...  деп ... ... ...  ... оттегінің мөлшері 15%-тен аз пайызға төмендейді,өрт жылдам өшеді.Ас өнімдерін сақтауға қолданылатын газ ... ... ... N2+CO2 және ... болады. Ет, нан, майонез, шикі етті қаптау(упаковка) үшін қолданылады. Тағамдарды ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... алтынды улау(травление) үшін қолданылады.	 (француз ғалымы Люголь 1829ж )  Ол  ... I2 ,10 ... KI ... ... ... тұрады.Жалпы I2	мөлшері 130г-л			КI +I2= KI3	   I-3-трииодид ионның алтынды ерітетін қасиеті бар.Бұл  ион алтынмен комплекс қосылыстар түзеді ,құрамында ...           АиI2- және ... + ... ... ... ... алтынды тұз түрінде алып шыққан.Гранаттың қандай түрлерін білесіз?Гранат-(латынша )       ... ... ... ... 6 түрі ... ... түсті-Мg3AI2(SiO4) 32.Альмандин-таңқурай қызыл түсті  - Fe3AI2(SiO4) ... сары ... )34. ... ... түсті-Са3Сr2(SiO4) 35.Гроссуляр-сары ,жасыл түсті-Са3АI2(SiO4 )3  `(пакистан изумруды)6.Андрадит-жасыл,күрең  - қызыл,қара түсті           ... ... ... ... ... кездеседі, құрамында темір,титан,ванадий қоспалары болуы мүмкін.	Құмнан неге кремний қышқылы пайда болмайды? ... ... ... ... - ... ... бұл кәдімгі құм. Бірақ су жағасында жатқан құмды су қанша шайса да, оған ... ... ... ... пайда болмайды. Неге? Кремний диоксидінен ортокремний қышқылын алу үшін, алдымен кремний диоксидін ...  -  ... ...  -  Na4SiO4  -  ... алу ... + 4NaOH = Na4SiO4  + 2H2OТүзілген тұзды тұз қышқылының сулы ерітіндісімен ... ... +4HCI =H4SiO4 ↓ ... . ... қышқылы көмегімен кремний диоксидін бинарлы қосылыс- кремний тетрафторидіне  -  SiF4  -  ... ... ... соң су арқылы айрылу реакциясына түсіріп ,ортокремний қышқылын алуға болады.SiO2 +4HF =SiF4 +2H2O     SiF4 +4H2O = ... + ... ... өте ... қышқыл, оны көмір қышқылымен де тұздарынан ығыстырып алуға болады.Түзілген кремний қышқылы ақ іркілдек ... ... ... аз ериді.Ол сусызданғанда силикагель- түссіз борпылдақ зат(газ бен буды адсорбциялау үшін қолданылады) түзіледі. Табиғи кремний қышқылы минералдар  түрінде ... ... ... ... ... диатомит, кремень. Кремень полеолит дәуірінде адамдарға жауынан қорғанатын ... ... ... ... ... минерал болды.Кременьді темірге ұрғанда ұшқын шығатындықтан, алғашқы оттық(сіріңке) ретінде де пайдаланылды.Трепел  - ұсақ теңіз жәндіктері мен өсімдіктерінің қалдықтары  -  оны ... ... ... зат) ... ... ... жеді ме?Химияның кремний жайлы дәрісінде мынандай тәжірибе көрсетілді.Екі шыны пластинканың бетін жұқа парафинмен қаптап, одан ... ... тура ... ... пышақпен алып тастайды.Шыны пластинканың бірін парафин бар жағы ішіне қарайтындай етіп фторсутек қышқылына қыздырылған ... ... ... ... ... парафин терезесіне )фторсутек қышқылын құяды.Бір сағаттай уақыт ... тек ... ... ғана ... де ... ... ... сумен жуады.Бірінші пластинканың парафині алынып тасталған жерінде мөлдір емес шыны бөлігі пайда болады.Шыны құрамындағы кремний ... ... ... ... ...  әрекеттеседі. SiO2 +4HF=SiF4 +2H2O газ күйдегі кремний тетрафторидін түзеді,шынының құрамын бұзады да,мөлдір емес шыны ... ... ... SiO2 ... ... ... ... қышқылын шыныдан жасалған ыдыста сақтауға болмайды.Бұл реакция көмегімен шыныны өңдеу жүргізіледі.Екінші пластинкада шұңқыр ... ... ... ... ... ... ... : SiO2 +4HF=SiF4 +2H2O реакциясы нәтижесінде  шынының мөлдір емес бөлігі пайда болады да,ары қарай тағы да ... ... H2SiF6 ... ... де, ... ... шұңқыр пайда болады.SiF4+HF=H2SiF6HF-фторсутек оңай жылжитын,өткір иісті сұйық зат.Ауада түтінденеді,ауадағы ылғалмен тұман түзеді.Фторсутек ерітіндісі-балқытқыш қышқыл деп аталады.Сусыз фторсутек ... ... 0 С-та ... фторсутек органикалық қосылыстарға еріткіш болып табылады.Фторопластиктер бұл қосылыста ерімейді,сондықтан балқытқыш қышқылды ... ... ... ... Бірнеше рет ашылған затБұл газ-оттегі.Оның табиғатын анықтау қиынға соқты.Болжам бойынша бұл газды 1602 жылы калий селитрасын  қыздыру арқылы ... ... ... және ... ... ... алған.КNO3-->KNO2 +O21615 жылы Дреббел алғаш рет су асты қайығын жасап, оны оттекпен толтырып,12 адамнан тұратын ... ... ... Темза өзенінің түбіне үш сағатқа түсіреді.Бұл экспедицияға Англия королі Джеймс(Яков І) те қатынасты.Кейінірек  1678 жылы дат ғалымы Оле Борх,1721 жылы ... ... ... ... ... тәжірибесін қайталады.1772 жылы швед дәріхана қызметкері Карл 	Шееле осы газды күкірт қышқылымен әсер етіп бөліп алды да,  деп ... ... ... ... атауы.                                                                    NaNO3  - ... ... ... KNO3   ... нитраты(Үнді селитрасы),                                                 Ca(NO3)2  - ... ... ... ... әр ... органикалық қалдықтардың бактериялық ыдырауы нәтижесінде түзілген.Бұл үрдіс әсіресе өсімдік өспейтін ... ... ... ... жүреді.Мысалы,құс саңғырығы (гуано( шірігенде аммиак түзеді,ол бактериялар әсерінен ауадағы оттегімен тотығып,алдымен ... ... азот ... ... ... ... ... селитралар шайылып,шұңқырларға ағып келеді де,әр түрлі тұздар қоспасы түзіледі.Натрий селитрасының көп мөлшерде қоры Чилидің биік таулы қыраттарында кездеседі.Сондықтан натрий селитрасын  - Чили ... деп ... ... бойы бұл ... ... шөл ... ... келеді.Селитраның мол қоры солтүстіктен оңтүстікке 700км  созылған Икике мен Антофагаста порттары жағалауы арасын алып ... ... ... ... АҚШ т.б. ... тасымалданады.Чили селитрасы құрамында 0,02% натрий иодаты бар,одан иод алынады.Калий селитрасынан  ҮІІІ ғасырда-ақ Византияда жанғыш қоспа жасаған.ХІҮ ғ. Оқ-дәрі ... үшін ... ... ... калий селитрасын селитряница-үймелерде алған.Онда өсімдік ,жануар қалдықтарына (соңғы өнімдері),ізбестас,мергел,ескі сылақтар(штукатурка),сабан,топырақ араластырып,ара-тұра қалдық сулармен ылғалдап отырған.2-3 жыл өткенде үйме үстінде  ... ... ... деп ... негізінен кальций нитратынан тұрады.Кальций нитратына су қосып,түзілген ерітіндіні сақармен(К 2СО3  күлден алынған)әрекеттестіреді.Ca(NO3 )2 + К 2СО3  = CaСО3  ... ...  ... селитрасы алынады.Түзілген  оқ-дәрі жасау үшін қолданылады.Жоғарыдағыдай әдіспен калий селитрасын Үнді мен Қытай жерінде өндіргендіктен ,калий селитрасын  - Үнді ... деп те ... ... кен орны ХІХ ғ. ... Үнді жерінде табылған.1830 жылдары Европаға селитра аз мөлшерде әкеліне бастады.Селитра азот қышқылын өндіру үшін қолданылды.Натрий селитрасы калий селитрасына қарағанда су ... ... ... ... ... ... 1840 ж.бастап, NaNO3 -ті    KNO3  - ке ... ... ... ...  2NaNO3 + К 2СО3  = Na 2СО3  ... 1850 ж. ... ... кен орындарынан көп мөлшерде ас тұзын ,сильвин өндіре бастаған  кезде ,калий селитрасы мына реакция бойынша алынды: NaNO3 +KCI   = NaCI +  ... ... ... мың ... ... құрылыста байланыстырғыш материал ретінде балшық орнына гипс қолданыла бастады.Осы мақсатта оны әктен бұрын ... ... мың жыл ... египеттіктер тастан қаланған пирамидалардың арасын (жігін)гипспен бітеген.Мұндай жік Хеопс пирамидасынан табылған.Құрылыстық гипсті     -  ... ... гипс ...  (СaSO4 · 2H2O) ... ангидриттен ( СaSO4 ) алады. Гипстің жартылай мөлдір түр өзгерісі-селенит,жылтыр түр өзгерісі-алебастр деп аталады.Табиғи гипс ... ... ... ... ... ... қолдануда қоспалардың мөлшері 35%-дан аспауы керек.Гипс тасын шамамен 140 С-қа дейін қыздырғанда мынадай теңдеуге сәйкес судың бір ... ... ... сулы гипс СaSO4 · ... · 2H2O= СaSO4 · ... сулы ... ... сумен араластырғанда дигидрат түзіліп,масса қатты денеге айналады.Гипстің бұл қасиетін ... ... ... ... қамтамасыз ететін гипстік орауыштар жасау үшін травматологияда,ортопедия мен хирургияда көп қолданады.Сумен араластырылған гипстің қатуы көлемінің ... ... Бұл ... мен ... олар ... ... барлық бөлшектерін келтіруге мүмкіндік береді.Сомдаған бұйымға түрін беру үшін оған ... ... ... бензиндегі ерітіндісін сіңіреді.Ұшқыш көмірсутектердің булануынан кейін қалған балауыз тәрізді зат ... ... ... ... қорғайды.Құрылыста гипстен құрғақ сылақтар,араны бөліп тұратын плиталар,панельдер,архитектуралық бөлшектер,ауа сорғыш қораптар т.б. жасайдыГипс ... ... ... ... ... ... ... бұйымдарының құрамына массаны азайтатын және материалдың қағылған шегені шытынамай ұстап тұруы үшін ,ағаш үгінділерін,қож,т.б. толтырғыштар қосады.Гипс ... ауа ... ... ... ... жөн.Бұл қандай минерал?Бұл минерал аты-аквамарин (зүбәржат),(латынша: agua-су,marina-теңіз).Берилл тобының минералы,алюминий бериллосиликаты. ... ... ...  ... де Боот  ( 1609 ж.), ... суы ... ... енгізген Түсі көгілдір немесе көк-жасыл, ,көк,сұрғылт түсті  мөлдір морт сынғыш ... түсі ... ... ... ... ... байланысты өзгереді.400С-қа дейін қыздырғанда минерал түсі қоюлана түседі.Минералдың пішіні көбіне ұзынша келген алты қырлы ұқсас,түрліше құбылатын қасиеті ... ... ... ...  ... ... ,қар ... тәрізді) сұйыққа толғанда қоңырқай түс береді. Аквамарин гранит,гнейс,грейзен,кристалдық ... мен ... ... ... пегматиттен алады.Ірі кен орындары :Бразилияда(Минас-Жерайс,Эспириту  - Санду),Ресейде(Орал,Забайкалье), аз мөлшерде Австралияда,АҚШ-та кездеседі.Ірі кристалдарды сирек ... ... ... 42,5 см ең ірі ... ... 1910ж. ... ... ,зергерлік бұйымдарға   қондырылатын  қымбат тас.Ертеде патша тәждерін ... ... ... үшін қолданған.Өңделген аквамарин                                ... ... ... ... ... ... ,Ресей,Иран,Түркия елдерінде аквамариннің  ірі коллекциялары сақталған.Ең ірі тас 2594 карат тартады.Стибаттар ма, әлде   антимонаттар ма?Орысша сурьма сөзі  -  ...  ... ... ... ол аударғанда  немесе  мағынасын береді. XIX ғасырға дейін   Ресейде, барлық жағдайда оның ... да,  сөз ... Тек ... ... ғана  -  үш  ... ... қара түрі ...  - қас бояуы ретінде пайдаланылды.Күкіртті сурьмаға берілген атауы гректің -  ... ... ... жылтырының ине тәрізді кристалдары өсінді-лерінің түрі күрделігүлділертұқымдастарының гүліне ұқсас).Құдайға сиыну және ... ... ... Штальгаузен  монахтар үйінің жетекшісі Леонардус философиялық тас іздеді. Өз тәжірибелерінің ... ол ... ... бар сұр ... зат алды. Бұл қызық, әрі күтпеген нәтиже болды.Бірақ Леонардустың көңілі ... ...  оның ... ... тас ... және ... ... тиіс еді. Леонардус алынған  затты керексіз санап, монахтар үйінің ауласына  лақтырып ... ... ... соң ол осы ... ... ... ... тез семіретінін байқады. Осы кезде оған керемет ой ... ... ... зат ... да ...  ... жасап, үгітіп, ұнтағын  арық монахтардың тамағына қосып берді. Келесі күні ... ... ... ... ... қиналып өлді. Қатты өкінген Леонардус  осыдан ... яғни   
        
      

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іс - әрекет туралы жалпы түсінік3 бет
Балабақшада оқытудың психологиялық негіздері8 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының қабылдау процесінің ерекшеліктері8 бет
Ес туралы теориялар8 бет
Зат пен энергия9 бет
Мектепке дейінгі ұйымда балаларды оқытудың психологиялық негіздері6 бет
Шұбатқа ветеринариялық-санитариялық баға беру33 бет
«Қызықты графиктер»7 бет
Бастауыш сыныпта математикадан ұйымдастырылатын сыныптан тыс жұмыстар және оны өткізу әдістемесі36 бет
Әлеуметтік психологияның мақсаты мен міндеттері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь