Мұхтар Шаханов

Мұхтар Шаханов 1942 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Отырар ауданында туған. Аса көрнекті қазақ ақыны, мемлекет, қоғам қайраткері. Шығармалары дүние жүзінің 40-тан астам тілдеріне аударылған. Әкеден 9 жасында жетім қалған ол 7 сыныпты бітіре салысымен колхозда тракторшы, Шымкент цемент зауытында бетоншы, "Оңтүстік Қазақстан" газетінде корректор, әдеби қызметкер, "Лениншіл жас" газетінің Жамбыл, Шымкент, Қызылорда облыстары бойынша меншікті тілшісі және т.б. қызметтер атқарды. 1993-2003 жылдар аралығында он жыл қатарынан Қазақстан Республикасының Қырғыз Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болды. 2003-2004 жылдарда республикалық "Жалын" журналының Бас редакторы, "XXI ғасыр және Руханият" атты халықаралық элита клубының президенті, қазір ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты.
М.Шаханов 1986 жылы Кеңес Одағындағы тоталитарлық жүйеге ашық қарсы шыққаны үшін түрмеге қамалған, қуғын-сүргін көрген қазақ жастарын ақтап алуда өз басына төнген қауіпке қарамай, ерлікке барабар іс етті. Апат аймағы - Арал теңізі маңындағы адамдарды қорғау туралы әлемдік деңгейде дабыл қақты. Тіліміз бен тарихымыздың және сан салалы мәдениетіміздің көкейтесті мәселелеріне белсене ат салысты. 1988 жылы 62 жылғы үзілістен соң Қазақстанда, күллі Орта Азияда "Наурыз" мерекесінің қайта тойлануына мұрындық болды.
М.Шаханов 1989 жылы КСРО халық депутаты, КСРО Жоғарғы Кеңесінің мүшесі, 1990 жылы Қызылорда облысының Сырдария, Жалағаш, Тереңөзек аудандары бойынша Қазақ КСР халық депутаты болып сайланды.
Ф.Хитцер "Еуропа үстіндегі найзағай" деп атаған М.Шахановтың "Өркениеттің адасуы" атты романы әлемдік поэзиядағы жаңа құбылыс ретінде бағаланды. 1999 жылы ЮНЕСКО өзінің арнайы шешімімен Париждегі өз штаб-үйінде шығарманың тұсаукесерін өткізіп, оны әлемнің барлық басты тілдеріне аударуға ұсыныс жасады. Ал 2002 жылы ақынның "Жазагер жады космоформуласы" (Шыңғыс ханның пенделік құпиясы) атты екінші романы бойынша да ЮНЕСКО "Жібек жолындағы ғылым мен руханият" халықаралық конференциясы шеңберінде "Тарихи-адамгершілік жадыны жоғалту қаупі және рухани тазару проблемасы" деген тақырыпта дөңгелек үстел өткізді.
М.Шахановтың Ш.Айтматовпен бірлесіп жазған "Құз басындағы аңшының зары" атты эссе кітабы мен "Сократты ескеру түні" атты драмасы да көп тілдерге аударылды. Ақынның "Шыңғыс ханның пенделік құпиясы" атты драмалық туындысы негізінде Украинаның Довженко атындағы киностудиясы екі сериялы телефильм түсірді. Сондай-ақ бұл драма бірнеше мемлекеттің сахнасынан орын тепті. М.Шаханов - "Қырғыз Республикасының халық ақыны" (1994), "Қазақстан Республикасының халық жазушысы" (1996), ондаған шет елдік академиялардың, университеттердің құрметті докторы, профессоры. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған Орта Бағдарламасы сыйлығының, Қазақстан және Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлықтарының, Түрік Республикасының "Түрік дүниесіне қызметі үшін" халықаралық сыйлығының, Қырғыз Республикасы халықаралық "Руханият", Түрік дүниесі жазушылар бірлестігінің "Шахрияр", ЮНЕСКО-ның "Боорукер" клубы сыйлықтарының иегері. 2002 жылы М.Шахановқа "Жазагер жады космоформуласы" атты шығармасы үшін Калифорния Ғылым, Индустрия, Білім және Өнер академиясының А.Эйнштейн атындағы Алтын медалі мен Түркияның Гебзе қаласында "Түркі тілдес халықтар арасындағы ең үздік әлем ақыны" атағы берілді. "Нобель" сыйлығының 100 жылдығына орай Тамбов қаласында өткен "Нобель" сыйлығы лауреаттары мен нобелшілердің халықаралық конгресінде "Нобель" ақпарат орталығы, "Нобель" қоры, Ресей жаратылыс ғылымдары академиясы бірлесіп бекіткен "Нобельдің Алтын медалімен" марапатталды.
        
        ӨмірбаяныМұхтар Шаханов 1942 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Отырар ауданындатуған. Аса көрнекті қазақ ақыны,  ...  ...  ...  Шығармаларыдүние жүзінің 40-тан астам тілдеріне  аударылған.  Әкеден  9  жасында  жетімқалған ол 7 ... ...  ...  колхозда  тракторшы,  Шымкент  цементзауытында  бетоншы,  "Оңтүстік   Қазақстан"   газетінде   ...   ... ... жас" ...  Жамбыл,  Шымкент,  Қызылорда  облыстарыбойынша меншікті тілшісі  және  т.б.  ...  ...  ...  ...   он   жыл    ...    Қазақстан    Республикасының    ... ... және ...  Елшісі  болды.  2003-2004  жылдардареспубликалық "Жалын" ... Бас ... "XXI  ...  және  ... ... ... ... президенті, қазір ҚР Парламенті  Мәжілісініңдепутаты.М.Шаханов 1986 жылы Кеңес ... ... ... ашық ...  шыққаныүшін түрмеге қамалған, қуғын-сүргін көрген қазақ  жастарын  ақтап  алуда  өзбасына төнген қауіпке қарамай, ерлікке барабар іс ... Апат ...  -  ... ... ...  қорғау  туралы  әлемдік  деңгейде  дабыл  қақты.Тіліміз  бен  тарихымыздың  және  сан  ...   ...   ...  ...  ат  салысты.  1988  жылы  62  жылғы   үзілістен   ...  ...  Орта  ...  ...  мерекесінің  қайта   тойлануынамұрындық болды.М.Шаханов 1989  жылы  КСРО  ...  ...  КСРО  ...  ...  1990  жылы  Қызылорда  облысының   Сырдария,   ...   ... ... Қазақ КСР халық депутаты болып сайланды.Ф.Хитцер  "Еуропа  үстіндегі   ...   деп   ...   ... адасуы" атты романы әлемдік  поэзиядағы  жаңа  құбылыс  ретіндебағаланды. 1999 жылы ЮНЕСКО  өзінің  ...  ...  ...  өз  штаб-үйінде шығарманың тұсаукесерін өткізіп, оны әлемнің барлық  басты  ... ... ... Ал 2002 жылы ақынның "Жазагер  жады  ... ... ...  ...  атты  ...  ...  ...  да  ЮНЕСКО"Жібек жолындағы ғылым мен руханият"  халықаралық  ...  ... ... жоғалту қаупі  және  рухани  тазару  проблемасы"деген тақырыпта дөңгелек үстел өткізді.М.Шахановтың Ш.Айтматовпен  бірлесіп  ...  "Құз  ...  ... атты эссе ... мен  ...  ...  ...  атты  драмасы  да  ... ... ... ... ... ... құпиясы" атты  драмалықтуындысы негізінде Украинаның Довженко  атындағы  киностудиясы  екі  сериялытелефильм түсірді. ... бұл ... ... ...  ...  орынтепті. М.Шаханов - "Қырғыз Республикасының халық ақыны"  (1994),  ... ... ... (1996), ...  шет  елдік  академиялардың,университеттердің құрметті докторы,  профессоры.  Біріккен  Ұлттар  ҰйымыныңҚоршаған Орта Бағдарламасы ...  ...  және  ...  ... сыйлықтарының,  Түрік  Республикасының  "Түрік  дүниесіне  қызметіүшін" халықаралық сыйлығының, Қырғыз  ...  ...  ...  дүниесі  жазушылар  бірлестігінің  "Шахрияр",  ЮНЕСКО-ның  ...  ...   ...   2002   жылы   ...   ...   ... атты шығармасы үшін Калифорния Ғылым, Индустрия, Білім  жәнеӨнер академиясының А.Эйнштейн атындағы  Алтын  медалі  мен  ...  ... ... ... халықтар  арасындағы  ең  үздік  әлем  ақыны"  атағыберілді. "Нобель" сыйлығының  100  жылдығына  орай  ...  ...  ...  ...  ...  мен  ...  халықаралық  конгресінде"Нобель"  ақпарат  орталығы,  "Нобель"  қоры,  Ресей   ...   ... ... ... "Нобельдің Алтын медалімен" марапатталды.Мақалалар, сұхбаттарМемлекеттік тіл: толғақты тоғыз ... ... ... тіл» ... ... ... тіл: ... тоғыз мәселе        Астана қаласында  ҚР  Президентінің  мәдениет  ...  ... ... ... ... ... ... қолдану  мендамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік  бағдарламасының  орындалубарысы  ...  ...  ...  Сол  ...   ...   ...   ... Алтайды, Жамал апай қартайды» демекші сан  рет  айтылып,сан рет қайталанып, сан рет аяқсыз  қалып  келе  ...  тіл  ...  ... ... ... ... ызадан безергені  қашан?!  Бұл  жиында  ұзын-сонар көпірме сөзден гөрі нақты-нақты  ұсыныстарды  саралауға  күш  ... мен  ...  тіл»  ...  ...  төрағасы  ретіндеқазақ тілін қазіргі тұралап қалған орнынан қозғаудың  9  ...  ... Ащы ... ... тіктеп, тура қарамай іс оңалмайды.  Ауруадамның диагнозы дәл  қойылмаса  ...  ...  ...  ... ... және ... қол ... кейінгі он  төрт  жыл  көлеміндеқазақ ұлтының ішінен мүлде жаңа ұлт, яғни өз  халқының  ...  ...  ... ...  ...  ...  қарапайым  50-60  сөздің  төңірегінде  бір-бірімен зорға тіл қатыса алатын, ұзын  саны  екі  ...  асып  ... тобы ... ... Осы  күрделі  процеске  көзжұмбайлық  жасау,оны ... ...  ...  ...  таңда  әбден  ширығып,  ушығып,  бітеужараға айналған бұл ұлттық проблемаға ... ... –  ел  ...  ... Енді тағы ... жыл «сен ... мен тимен бадырақ көз»  бағытымен,арқаны кеңге салып  жайбарақат  күн  кешер  болсақ  космополиттік  ағым  ...  ...  ...  ...  ең   ...   ...   ...   күресуің.Республикамызда мемлекеттік тілдің кең құлаш жаюына өзге ұлт өкілдері  қарсыболмайды. Себебі  барлық  ...  ...  ...  ...  ... мен ... олар  жақсы  біледі.  Қарсылықты  негізінен,  өзқандастарымыздан, космополит бауырларымыздан ғана күткеніміз абзал.  Өйткеніолардың көбі ана  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... бір жылға жетер-жетпес уақытта  мемлекеттік  ... ... ... ... рет куә ... Ал өз ...  ... тіліміздің жұлдызы жанбай қалса екен» деген жасырын үміт пен  ... ...  ...  көп.  ...  біз  ...  баба  тіліненжерудің  арғы  жағында  қандай  қасірет   ...   ...   ... ... әлем ...  ...  тұжырым  мынау:  Адам  баласы  өзтабиғатында жалқыдан жалпыға ... жол ... Тек өз ... ... ...  ...  ғана  өзге  аналардың  аналық  болмысын,  ...  ...   ... ... табасың.  Өзіңді  туған  ұлттың  тіліне,  салт-санасына,рухани байлығына терең тамыр жіберу ... ғана  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ерекше   құрметпен,   сеніммен,сезімталдықпен қарайсың. Өз ана ... ... ... ...  баба  ... ... ... Бұл қасіреттің  ұлтыңа,  өзіңе,  айналаңа  тигізерзалалы аз  болмайды.  ХІІІ  ...  бет  ...  ...  жаудан  алты  айқорғанған қаһарман қала  Отырардың  қақпасын  Шыңғыс  хан  ...  ... ... атты ... әкесі өз перзентіне жат жерде  білім,  тәрбиеалып, ең бастысы, отаншылдық, тілдік, салт-саналық рухтан тыс өсуіне  ... үшін ... өлім ... ... талап еткен.  Өз  ата-бабаңның  тілімен рухын  мойындамаудың,  менсінбеудің  киесі,  ...  ...  ... сан  рет  дәлелдеген.Ендеше,  бір  мәселені  ...  ...  ... ... әбден еркелеп,  тайраңдап,  менменсіген  қазақ  космополитизміжеңіс пе, жеңіліс пе? Мақтанышымыз ба, әлде ... ба?  ...  ... бұл ... ... ... ... бағыттадым.  Өйткені,Парламентте  мемлекеттік  тіл  мүддесіне  қарсы  шығып  жүргендер  негізінен«Отан» ... ... ... партиясы қазір білікті жаңа  басшыларментолыққандай. Еліміздің бүгінгі кезеңдегі сандық құрамы ... ең  көп  ...  бұл  бас  ...  ...  қабылдап,  Президент   қол   қойғанмемлекеттік тіл ... және оның ...  ...  ... көзқарасын білдіруі керек деп есептеймін. Егер  олар  қазіргі  космополитқазақтардың өз  ана  тілі  мен  ...  ...  ...  ...  деңгейдемәңгүртке айналуын жаңа дәуірдің жетістігі ретінде  дәлелдей  ...  біз  ...  тіл  ...  ...  ...  ...   ... космополитизмге мемлекеттік деңгейде баға берілмей  мемлекеттіктілдің алдындағы тосқауыл алынады деп ... ... ... Қазақстанның бес облысы мемлекеттік тілге көшті.Бірақ бұл негізінен сөз жүзінде ғана.  Ал  іс  ...  ...  ... әкімшілігіне,  Үкіметке,  Парламентке  тиісті  қатынас  қағаздарынорыс тілінде жолдауда. Себебі, аталмыш  үштағанда  да  ...  ...  ... ... ... ... Президент  әкімшілігі,  Үкімет,Парламент   өздері   үлгі   көрсетіп,   мемлекеттік    ...    ...    ... ... мен ... ... және басқа да заңдарға  мемлекеттіктілдің мәртебесін ресми тілдің  мәртебесімен шатаспайтындай  етіп  ... ... ... мен құқықтарды және  жауапкершілікті  нақтылаужөніндегі түзетулер енгізу ... Ол үшін ... ...  комитеті  жанынанзаңгерлер мен сарапшылардан жасақталған сараптамалық орталық  құрып,  оларғақысқа мерзім  ...  ...  ...  бар  ...  сала  ...  заңдар  меннормативтік  актлерге  енгізілетін  ...  ...   мен   ...  әзірлету  керек. Қазір  біз  Парламент  Мәжілісі   жанынан   арнайымемлекеттік  тіл  ...  ...  ...  тобын   құрдық.   Егерболашақта құрылар орталық осы жұмыс тобына ...  ...  ...  нұр  ... ... ... ... туралы» заңның  орындалуын  бақылайтынорган жоқ, прокуратура  мұнымен  айналыспайды,  ал  жаңа  құрылған  ...  ...  бұл  ...  ...   ...   құзыр   мен   қауқарберілмеген. Сондықтан  республика  ...  ...  ...  ... ... ... ... орындалуын бақылайтын тіл  полициясы  немесетіл инспекциясы құрылғаны жөн.          Бесінші. Мемлекеттік қызметкерлерді аттестациялау – мемлекеттік  тілдіигертудегі маңызды қадам. Азаматтарға, ...  ...  ... ...  үшін  ...  ынталандыру  тетігін  іске  қосу  керек.Кейбір категориялар бойынша  үстеме  жалақы  тағайындалғаны  жөн.  ... пен  ...  ...  жүрсе,  онда  қазақ  тілін  үйренушілер  легікөбейеді.  Сұраныс  көбейсе,  ...  ...  де  ...  ... Егер де тілді игеруге белгілі бір  мерзім  ...  онда  ... ... ... ... ашішекше  шұбатылмайды,  бас  –аяғы  2-3жылда бүкіл ел бойынша бір мезгілде жүзеге асады. Жалпы, республика  ...    ...    ...    ...    ...    ...    уақытжетті.              Алтыншы. Шетелге «Болашақ»  бағдарламасымен  оқып  келіп  ... ... ... ... келіп жатқан мәлімет бойынша,  Қазақстанғаәсіресе, орыстілді және ағылшынтілді балалардың қайтпай  ...  жиі  ... ... шетелге оқитын  балалардың  ішінде  қазақтілді  студенттерүлесін кемінде 60% -ға ... ... ... ... оларға  мемлекеттік  тілдібілу талабын күшейткен мақұл.             Жетінші.  Орыс  тілінде  орта  білім  алып  шығып  ...  жас   ...   ...   ...   тілі   ...   де   ...   жатқан   жоқ.Сондықтанмектеп  ...  қай  ...  орта  ...  ...  қарамастан,Қазақстан бойынша мемлекеттік  тілді  белгілі  деңгейде  ...  ... ... өту қажет. Республикалық білім және ғылым  министрлігібұл  мәселе  төңірегінде  ...  ...  ...  деп  ... Орыстілді ақпарат құралдары  мемлекеттік тілге оң қабақ  танытуытиіс. «Казахстанская правда»  газетінен  бастап  ...  ...  БАҚ  ... ... ... отыруын талап етуіміз қажет.         Тоғызыншы. Республикамызда  мыңнан  ...  ...  ...  ...  ...  Мұны  мемлекеттік  тілге  жасалған  ... бірі ... ... ... жоқ.  ...  ...  61  мыңғана жас өскін қазақтілді балабақшаларда тәрбиеленуде. Ал, 600 мыңнан  ... ... не ... ...  жоқтығынан,  не  төлемақыныңтым жоғарылап кетуі себепті үйінде отыр. Парламент ...  мен  ... мың ... яғни бір шиша ... құнына жекешелендіріліп  кеткенбалабақшаларды  қайтару  және  оларды  мектептер  сияқты  мемлекет  есебіненқаржыландыру ... ... ... ...  ...  ... жауап келген  жоқ.Қазірдің  өзінде  Оңтүстік  Қазақстан  ...  ...   ...   бір,   ...   облысанан   бір   кәсіпкер    өздеріжекешелендіріп алған балабақша  ғимараттарын  ...  ...  ... бағытпен қазір Алматы қаласы мен Қызылорда облысында  бірнеше  балабақшаүйлерін кері қайтару ісі жүріп жатыр.  Бұл  шараны  ...  ...  ...  ...  ...  алар  деп  сенемін.  Өйткені,   балабақша   ... ... ... қ.   ҚР  Президентінің  мәдени  орталығы.    Мемлекеттік  тілдідамыту жөніндегі мәжілісте сөйленген сөз. 27 сәуір 2005жМақалалар, ... ... ... бала өз ... ... ете алмайдыХалық жазушысы Мұхтар Шаханов «Өзге тілде тәрбиеленген бала өз ұлтына қызмет ете алмайды»–  Мұхтар  аға,  әңгімемізді  сіздердің  ...  ...  ...   ... ... ... кезең – қазақ халқы үшін ең күрделі  кезең.  Біздің  көзімізкөрген Мұхтар Әуезов,  Ғабит  ...  ...  ...  ...  бақыттыөліммен кетті. Өйткені, олардың ойында «Қазақ ұлты  жойылып  ...  ... ұлт боп ... ба, жоқ па?» ... ... ... жоқ. Өткен  жылы  менҚырғызстанда Сүйінбай Ералиев ... ...  ...  85  ...  мерейтойындаБоронтой  Бедюров  деген  алтайлық  ақынмен  жолықтым.  Сонда   ол:   ...  ...  ...  85-90  ...  ...  ...   ...   өзотбасында бала-шағасымен, бір-бірімен туған тілінде емес, орыс ...  ... деп ...  жас  ...  ...  қарай,  қазақ  халқының  да  60пайызға жуығы қызмет  ...  ...  және  өз  ...  ... тек ... ... ... айқын. Менің  «Астана  –ғасыр қуатын жиған жұлдызы шырқау жас  қала.  Бұл  қала  ...  ...  ... ... бас ... ... ... бас қала болмаса, ол  не  үшінастана?  Он  қазақты  тоқтатып,  байқасаң  өз  ана  ...  ...   ...  сөзсіз  орысша  жауап  аласың.  ...  әлі  шала   ...   ... ... масқара!»... деген өлең жолдарым бар. Қазір  ешкімге  құпиясыр емес. Көшеге шығып,  бір-бірімен  ...  бара  ...  он  ... ... ... кейбір жерде жетеуі,  кейбір  жерде  тоғызы  бір-бірімен орысша ... бара ... Бұл не ... сөз?  Бұл  егер  біз  ... ... енді  7-8  жылдан  кейін  космополитке  айналып  ...  ...  ...  ...  ...  тілінің  дамуына  жол  бермейді.Қазірдің өзінде олар үлкен күшке айналды. Не істейміз? Осы  мәселеге  ... ... жүр? ... ... ...  ...  жынды  көреді.  Қоғамдағы  еңбеймаза, ең ... ... ... ... біз  ...  тілдіңтөңірегінде  қордаланған  мәселелерді  және  ұлтымыздың  басқа   да   ...  ...  үшін  ...  ...  ...  ...  мәжбүр   болыпотырмыз. Қазақстан  Республикасының  «Саяси  ...  ...  ...  ... 8-бабында: «Азаматтардың кәсіби, нәсілдік, ұлттық, этникалық  жәнедіни  белгілері  бойынша  саяси  партиялар  ...  ...   ... мен ... ...  ...  ...  саяси  партиялардыңбастауыш партия ұйымдарын құруға жол берілмейді» деп  таға  ...  ... ... ... ... ...  ұлттық  мүддені  ұстанатын  ... ... ...  ...  ...  мүдде  төңірегіндегі  шараларымыздыіске  асыруға  мүмкіндік  бермейтіні  ...  ...  ...   ...   жолдарыбар.         – Мысалы, қандай?– Біз республикамыздағы барлық  ұлт  ...  ...  ... «Бұл ... басқа партиялардан ерекшелігі ол өзінің  негізгіқуатын ... ...  ...  ...  ...  Жалаң  материалдықбайлықты ғана мақсат тұтып,  рухани  құндылықтарды  елемеу  мен  ескермеудіңүлкен  қасіреті   ...   ...   ...   ...   ...   ҚазақстанРеспубликасының сыртқы саясаты мен экономика саласында жүргізіп  отырған  оңқадамдарын қолдаумен қатар елімізде  ұзақ  ...  бойы  ...  ... ...  ...  мен  ...  алға  тартады  және  ... ...  ...  ...  Сонымен  қатар  партия  тіл  саласындаРеспублика  Президенті  Н.Назарбаевтың:  «Қазақстанның  ...... ... ... ... ...  ...  Ал  мемлекеттік  тілменшұғылданба деп ... ...  ...  ...  ...  ...  ... ол - әрбір адамның азаматтық міндеті.  Бізд  ...  ...  ... ... ... тілді өз мәртебесіне көтеруге белгілі  бір  деңгейдеықпал етуге тер төгеміз.– Мемлекеттік тілді дәріптеуге  арналған  ...  ...  ... ... – Олардың ешқайсысы өз деңгейінде жұмыс  ...  ...  Ата  ...  ...  тіл  ...  ...  заң  болу   ... Бірақ Үкіметте бәрінің «мордиясы» қазақ болғанымен  қазақ  тіліндеоқып, жаза білетіндер саусақпен  санарлықтай.  Сондықтан  олар  күні  ... бұл ... ат ... ала ... ... ... бұл мәселені  бірнешерет көтергенімді білесің.  Жуырда  жеңіске  қол  ...  ... ... ...  Ол  ...  мінез  көрсетті.  Қазір  бұл  заңәзірленіп  жатыр.  Егер  көңілдегідей  шықса   ...   тіл   ... ... ... ... тиіс.   – Сіздердің партияларыңыздың заңды түрде тіркелуіне «бет-әлпеті  ғанақазақтар» мүдделі деп ойлайсыз ба?–  ...  олар  ...  ...  ...  Қазірдің   өзіндебазбіреулер айналамда жүрген  ...  ...  ...  ...  ... ... ... болған. Құрылтай өткізетін жерді  жалға  алуға  ... ... ... ... әлі  тіркеліп  үлгерген  жоқ,  алайда,кеше ...  ...  ...  бірлестігі»  қоғамдық  ұйымының»өкілдері  арнайы  баспасөз  мәслихатын  өткізіп,  «Партиясын  «демократиялықбағыттағы партия» деп ... ... ...  ...  бағыттағы  ұйымдардыңөкілдерін жинап алды. Партияның демократиялық бағытты ұстанатындығына  ...  деп  ...  ...  ...  ...  ...  ...   кіммәжбүрлеп отыр? Олар тіпті, біздің Жарғымыздан да бейхабар  ғой?  Жарғымыздыәлі жариялаған жоқпыз.  Бірақ  ...  ...  ...  ... Ол ...  ...  жат.  ...  рухы»  республикамыздағыбарлық ұлт пен ұлыс мәдениетінің орнықты түрде ...  ...  ...  ... ... және орыс гуманистері қолдаған, көптеген  өркениетті  ...  ...  ...  жүреміз...  Өйткені,  өз   ұлтының   руханиқұндылықтарына терең тамыр жіберген адам ғана  өзге  ...  ...  ... ... қарай алады» деп анық жазылған.        – Ендеше мәселенің байыбына бармай жатып, олардың  ...  ... ... ... ... ар ... біздің партияның халық  арасында  үлкенбедел алып  кетуінен  қауіптенетіндер  тұр.  Әртүрлі  ұйым  ...  ... ... жала ... ... ... да ... «Жарты миллионға жуық қазақ орыс мектебінде жүр»– Аға, қазіргі ...  ...  ......  ...  ......  руханижұтаңдаған – қазақ, діні мен тілі ақсаған – қазақ, ұлт ... ...  ... ......  Бірақ  біздің  билік  «қазақ  мәселесі»  дегенненшошынады. Орыс пен ... ... ...  ...  ...  ... ал ... мәселесі туралы  жақ  ашсаң,  «әсіреұлтшыл»  деген  «таңба»басылады маңдайға. Неге?  – Өкінішке қарай, ... ... ... «Не ...  оны  айта  ... қазақтың ұлттық мүддесіне болыспа. Ұлттың тіліне,  оның  рухына  басыңдықатырма. Сонда ғана жағдайың жақсы болады». Егеменді ел ... он  ... ... Осы он алты ... ішінде  қазақ  халқы  бұрын  соңды  болмағандеңгейде  орыстанды.  Қазірдің  ...  орыс  ...   ...   ... жуық ... ... алуда. Кезінде  Жүсіпбек  Аймауытов:  «Балаөз ана тілінде тәрбиеленбесе, өз ұлтына  ...  ете  ...  ...  ... дөп ... ...  ...  тұжырымдамасында»  «Тарихың  тұрсанаңа өткел тастап, Өз тіліңде ойлау, сөйлеу тоқталған  сәттен  ... ...  ...  байланысың  кесілер.Тағдырыңнан  атамұра   шамын   солай   өшірер.    Өз    ...    ...    ... қай ... болып еді тапқырлық?Ол –  рухи  мүгедектікәрі ұлттық сатқындық!Аз қайғы  ма,  талабыңды  түсінігің  алдаса?..Мейлі  ... жүз тіл ... ... ... тілі ...  рухыОй-санаңаіргетас боп қалмаса...» деген жолдар бар. Яғни, тілден үлкен ана  жоқ.  Егерөз тілі мен рухы ... ... адам жел ... қарай үрлесе,  солай  қарайдомалайтын қаңбаққа айналады.  ...  ...  ...  ...  ... қой» деп сабырға шақырғысы келеді. Оның бәрі бос  әңгіме!  Егер  біздіңтіліміз қажетті ...  ...  ...  болашақта  жойылатыны  айқын.Қазір біздің тіліміз кімге қажет? Бәріміз ... ... ... ел  ...  ...  ...  ...  әншейін   ұялғаннан   бір-екі   ауызқазақша...   – Кіріспе сөздерді ... пә, ... ... ... ... оған да рахмет!– Демек, биліктің бүйрегі бұрмаса, қазақ тілінің сорлағаны сорлаған.  Сіздіңжан ... ... ... ... ... ...  кері  ...  кетебереді.– «Халық рухы» партиясы тіркеуден өтетін болса, оған кедергі жасалмаса,  бізүлкен күшке ... ... ... ... ... ...  ...  мәжбүрболады. Кейбіреулердің бізден қауіптенетіні сол, қазірдің өзінде түрлі өсек-аяңдарға жол берілді.  Мысалы,  «партияның  артында  пманғали  ... ... ... мен былтыр  желтоқсаншыларды  жиынында  ғана  көргем.Біреудің обалына қалудың қажеті қанша?– «Үкіметтің арнайы тапсырысымен құрылғалы жатыр ... ... де ... ... ...  ...  шешім  қабылдағанымызды  мәлімдеп,  баспасөз  мәслихатынөткізгенімізде 31-арнадан басқа бірде-бір телеарна өкілдері келген жоқ.  Нақбір бізге ... ... Егер ... ... ...  болсақ,барлық телеарна қызметкерлері алдымызда құрдай жорғалар еді ғой?  Мен  –  өзұлтына  адал  ...  ...  ...  ...  өз  ...  ... да ұлттық  мүддеге  сатқындық  жасаған  емеспін.  Оның  үстіне,  ... ... ... ...  жоқпыз.  Күрделі  мәселелерді  шешуге  ... ... ... болсақ, ұтылғанымыздан ұтқанымыз  көп  болары  анық.Елімізді мекен еткен өзге ұлт өкілдерінің де ... шет  ...  ... діні мен ... ... ... Кейбіреулер «қазақстандық ұлтты» қалыптастыруға жанталасып жүр...– Олардың бағытымен жүрсек америкалық ұлт сияқты  боламыз.  Тек  түрміз  ... ғана ...  ұлт  ...  ...  ...  ...  ... көпшілігі соған бейім.  Кезінде  біздің  150  бизнесменіміз«қазақстандық ұлт» идеясын жақтап, кәдімгідей ... ... ...  ... ... да  –  биліктегі  шалақазақтар.  Оларға  ұлттың  ... ... ... ...  ...  қазақша  түс  көретін,  ұлт  үшін  жанпидағабаратын ұландар келмейінше, қазақ өз  жерінде  өгейдің  ...  кеше  ... елім ... ... ... билікке қол жеткізбек?Ақын туралы лебіздерШаханов —  бүгінгі  әлемдік  өркениет  тағылымдарын  пайымдауға  өзініңқайталанбас қолтаңбасын ... сан ... ... ...   ...    ...    ...    сияқты    "Жазагер    жадыкосмоформуласында" да тіршіліктегі ұлағатты ...  ...  ... ақындық-ғылыми-философиялық тұжырымдама жүзінде  ұсынылады.  Үлкенромандарға арқау боларлық өрнекті оқиғалар желісін қысқа  өлең  ...  ...  бұл  тың  ...  ...  компьютерлік  ғасырымызда  даақындық сөздің жаңа қуатты мүмкіндігін ашады.Майкл Бахмутски, Халықаралық Калифорния ... ...  ...  және  ... ... ... 2001 жы   Ол – ... ойлау дүниесінің өрені.  Менің  пайымдауымша,  мұндай  өзгешемән-мазмұнға ие ақын ... ... ... Азия ... ... ... Бұған көз жеткізгіңіз келсе, оның поэмалардан құралған "Жазагер  жадыкосмоформуласы" (Шыңғыс ханның ... ... атты алып  ...  ...  Нақ  ...  заңғар  деңгейдегі  ақын ХХ  ғасыр  мен   ХХІ   ғасыраралығында бой көрсетуі  ...  еді.  Ол  ...  ...  Шаханов  екенідаусыз.Шыңғыс АйтматовШаханов поэмасына ЮНЕСКО тарапынан ерекше назар  аударылуының  ...  ... ... Орта  Азия  ...  ойлау  деңгейінің  жаңабелестерге қол артқандығынан ғана емес, осы дара  ақын  ...  ... ... жаңа ... ... ...  және  оның  өз  сана-түйсігі арқылы ХХ ғасыр тудырған келеңсіздіктерге ... ... ...  ... ... ... ... лауреатыСаяси қызмет2006 жылғы 12 сәуірдегі депутаттық сауалы2006 жылғы  «12» сәуір     №  32                                                                 Мұхтар ШАХАНОВ,Қазақстан РеспубликасыПарламенті Мәжілісінің депутаты  Депутаттық мәлімдеме  «ЭЛЕКТРОНДЫҚ ... ... ... ... ... дәуіріміз – ақпарат ғасыры.  Қай  ел  ақпарат  көзін  тиімді,орнықты әрі жылдам пайдалана ...  сол  ...  өз  ...  ... қоса алады. Бұл жалпыға белгілі қағида.         Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 10 қарашадағы  №1471жарлығымен бекітілген  «Электрондық  ...  ...  ... аса маңызды стратегиялық құжат екендігі  күмәнсіз.  ... бұл ... іске ...  ...  үш  ...  бағдарламаға  Үкімет  51,9миллиард теңге бөліп отыр. Енді осы ... ... ... ... ...  ... үңілер болсақ, біраз күдікті ойлардың бас қылтитатыны ... ... біз  ...  ...  ...  хатшысы  ЖұматайӘлиев ұйымдастырған жиында аталмыш ... ...  ...  ...   ...   салдық.   Өкінішке    орай    ...    ... және  ...  ...  төрағасының  орынбасары  ҚуанышбекЕсекеев қаржылардың қалай жұмсалып жатқаны жайлы ... ... бере  ... біз ... күні ...  және  ақпарат  министрлігі  Тіл  комитетініңтөрағасы  Ерден  Қажыбек  ...  ...  осы   ...   ...   ... ... агенттікке бардық. Көзіміз анық жеткен  мәселе  мынау:  үшжылдық бағдарламаға бөлінген 51,9 миллиард  қаржының  4,2  ...  ...  ...  осы  ...  ...   Бірақ   агенттік   басшыларыкомпьютерді қанша  ...  ...  ...  ...  ...  жасалғанбағдарламаны  көрсете  алмай  әлекке  ...  Өз  ана   ...   ... ... ... ... өзін ... айтатын бұл  жігіттер  біздің:«Электрондық қызмет ауқымын мемлекеттік тілге  көшіруде  тиісті  ... ... ... ... ...  ...  ма,  оған  отандықөнім жасаушылар қатысты ма, ... ... ... ...  ...  деген  сұрақтарымызға  орнықты  жауап  қайыра  алмай,  бастарынқасыды. Әйтсе де осы агенттіктің ... ... ... ... ...  ғана«Егемен Қазақстан» газетінде:         «Ақпараттандыру  саласында  «Электрондық  үкімет»  құрудың  ...  ...  десе  де  ...  ...  норомативтік   құқықтық   базасықалыптастырылды. Орталық және  ...  ...  ...  95  ... ...  ...  ...  ақпараттар  ұсына  бастады»  –  депсұхбат берді. Тағы бір мәселе, болашақта халыққа  кемінде  85  ...  ...  тиіс  ...  үкімет»  бағдарламасынан  осы  салаға  тікелейқатысы бар Тіл ... ... ... ...  де  ...  ... сыр ... түсіне алмадық.       Қасымыздағы  мамандарды  ерекше  күдікке  бұрған  жайттың  бірі  әлгібағдарламаның жүзеге  ...  ...  ...  қаржының  1,7  миллиардыҚаржы министрлігіне жол тартқан.  Ау,  сонда  1,7  ...  ...  ...  «Электрондық  үкімет»  бағдарламасына  қандай  үлес   қоспақшы?Бағдарламаға бөлінген ... ... ... айтсақ: 2005 жылға 4,5  миллиард,2006 жылға – 25,3 миллиард теңге жоспарланса, 2007  жылға  -  22,1  ... Бұл ... аз ... ... ... бермегенді жолынан  бұрып  алыпкететін, жолбарыстың өзін түгімен, поезды бүкіл жүгімен  білдіртпей  жымқырасалатын қазіргі ... ... ... ... ...  ...  ... құпия қалталарға сүңгитінін ешкім  дөп  басып  айта  алмайды.  ... ... ... ... ... асар болсақ осы  миллиардтағанұшан-теңіз  қаржының  едәуір  бөлегі   желге   ұшуы   ...   ...   ... ... ...  ...  ...  атқарылуын  бақылау  жөніндегіЕсеп  ...  ...   ...   ...   ...   ... ... үкімет» және «Ақпараттық  жүйелердің  жұмыс  істеуінжәне ... ... ...  ...  қамтамасыз  ету»баптары бойынша бөлінген қаржының 2005 жылғы және 2006  жылдың  1-тоқсандағыигерілуін  тексеруді  сұраймыз.  ...  ...   ...   ...  мемлекеттік тілде қалай жасақталып жатқаны  жайлы  Тіл  комитетінқатыстыра ... ... және ... ...  ...  АсқарЖұмағалиев мырзаның есебін тыңдауды ұсынамын.  Өйткені,  мемлекеттік  тілдіңболашақ өрісі электрондық кеңістіктің бүгінгі нәтижесіне тікелей  ... ...  
        
      

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
HTML тілінде «Мұхтар Шаханов» атты сайт жасау15 бет
Мұхтар Шаханов поэзиясындағы рухани-адамгершілік құндылықтар7 бет
Мұхтар Шаханов өмір жолының кезекті кестесі3 бет
Мұхтар шаханов, ақын, қоғам қайраткері: ұлттық мүддесі жоқтар қазақ емес5 бет
Мұхтар Шахановтың махаббат, достық , тіл тақырыбындағы өлеңдері39 бет
“Шала қазақ”. Мұхтар Шаханов11 бет
Алашорда үкіметі және мемлекеттік тіл саясаты7 бет
М.Шаханов – халқымыздың ұлттық қасиетін қастерлеуші ақын61 бет
М.Шахановтың өлеңдер жинағы34 бет
Төлеген Айбергенов2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь