ХХ ғасыр мәдениеті дамуының негізгі тенденциялары


Мәдени өрлеу мәселесін шешу мәдениеттің табиғатын түсінуге, оны ұғыну сипатына, мәдениеттің тарихи дамуының бай материалын түсінуге байланысты болады. Мәдениеттануда мәдениеттің аз жетілген түрінен толық жетілген түріне даму бағыты ретінде өрлеу (прогресс) проблемасына екі негізгі тәсіл бар.
Бірінші тәсіл оның құндылықтарын байыту, адам өмірінің барлық формаларының дамуы ретінде мәдениеттің даму кезеңдерінің ауысуына сүйенеді. Осы тәсіл шеңберінде мәдениеттің көптеген формалары мен типтері олардың бар айырмашылықтарына қарамастан адамзаттың рухани және материалдық-өндірістік дамуының біртұтас линиясын құрайды және мәдениеттің өрлеуін оның табиғатының біртұтастығы және мәдени алуан түрлердің бірлігі ретінде қарастырады.
Екінші тәсіл мәдени өрлеудің болуын біртұтас мәдениеттің үдемелі дамуы ретінде күмән келтіреді, ол оны әр түрлі типтерін жергілікті, автономды, өзінің өмірлік циклі ретіндегі, бір-біріне сай емес мәдени жүйелердің инварианттары ретіндегі түсініктен шығады. Бұл оларды салыстыру мүмкіндігін тарылтады, ол өрлеуді “өз мәдениеті” шеңберінде түсінуді, оның даму циклділігін түсінуді шектейді.
Мәдениеттің өрлеуі туралы мәселе – бұл қоғамның үдемелі тарихи дамуындағы мәдениеттің элементтері мен құндылықтарының сабақтастығы, жеке елдерде, халықтар мен қоғамдастықтарда адамның дамуының әр түрлі тарихи кезеңдері мен дәуірлерінің өзара қатынастары туралы мәселе.
Қазіргі мәдениеттану теориялары линиялық эволюция идеяларына сын және “жергілікті өркениеттер” тұжырымдамасын құру ретінде қарастырылады. Бұл тұжырымдаманы әр түрлі ғалымдар дамытты және әр елде дамыды: Шпенглер Германияда, Тойнби Англияда, Данилевский мен Сорокин Ресейде.
Белгілі “Европаның құлдырауы” (“Закат Европы ”) жұмысының авторы Освальд Шпенглерге мәдени-тарихи ұласу идеясы жатады: әрбір
        
        ХХ ғасыр мәдениеті дамуының негізгі тенденциялары
Мәдени өрлеу мәселесін шешу мәдениеттің табиғатын ... оны ... ... ... ... бай ... түсінуге байланысты
болады. Мәдениеттануда мәдениеттің аз жетілген түрінен ... ... даму ... ... ... ... проблемасына екі негізгі тәсіл
бар.
Бірінші тәсіл оның ... ... адам ... ... дамуы ретінде мәдениеттің даму кезеңдерінің ауысуына сүйенеді.
Осы тәсіл шеңберінде мәдениеттің көптеген формалары мен типтері ... ... ... ... ... және материалдық-өндірістік
дамуының біртұтас линиясын ... және ... ... ... ... және ... алуан түрлердің бірлігі ретінде
қарастырады.
Екінші тәсіл мәдени өрлеудің болуын ... ... ... ... ... ... ол оны әр түрлі типтерін жергілікті, автономды,
өзінің өмірлік циклі ретіндегі, ... сай емес ... ... ... ... ... Бұл ... салыстыру мүмкіндігін
тарылтады, ол өрлеуді “өз мәдениеті” шеңберінде түсінуді, оның ... ... ... ... ... ... – бұл ... үдемелі тарихи
дамуындағы мәдениеттің элементтері мен ... ... ... ... мен ... адамның дамуының әр ... ... мен ... ... қатынастары туралы мәселе.
Қазіргі мәдениеттану теориялары линиялық эволюция идеяларына сын және
“жергілікті өркениеттер” ... құру ... ... ... әр түрлі ғалымдар дамытты және әр елде дамыды: Шпенглер
Германияда, Тойнби ... ... мен ... ... “Европаның құлдырауы” (“Закат Европы ”) жұмысының ... ... ... ... ... ... ... мәдени организм
өмірге келген соң, табиғи ұласудан өтеді, яғни гүлденеді және кедейленіп,
құлдырайды, өркениет түрінде ... ... ... ... ... ... ... өзінің өмірлік қарқынын жоғалтып, Европаның ... ... ... тең ... қол ... табыстары бойынша
мәдениеттердің көптігі туралы ілімін дамыту кезінде мәдени антропологияны
сипаттай отырып, кең этнографиялық материалға сүйенді. ... ... ... саны ... ... үнді, вавилон, қытай, антика,
византиялық-араб, ... ... және ... ... майя.
Европоцентристік негіз болатын, тарихи даму жолындағы барлық халықтар
үшін универсалды тарихи даму туралы түсінікке Арнольд Тойнби қатты ... Ол ... факт ... ... ... ... тарихи процестің
мәнін түсінуге тырысады және адамзаттың әлеуметтік- ұйымдасу формаларының
алуандығы туралы қорытындыға келеді. ... ... ... ... анықталады, бұл әрбір өркениеттің қайталанбас бейнесін жасайды
(“аймақтық ... ... ... өркениет тарихи дамудың
барлық фазаларынан өте алмайды (“пайда болу”, “өсу”, “күйреу”, “құлдырау”,
“ыдырау”), кейбірі гүлденуге ... ... ... өз ... бір
фазада ұзақ уақытқа тоқтап қалады. Н.Я. Данилевский үшін мәдениеттердің
тарихи алуандығы ... және оның ішкі ... ... ... ... ретінде болады. Оның ойынша, тарих бар, ... ... ... “мәдени-тарихи” типтердің (“өркениеттердің”)
тарихи тұрмысы табиғатпен және ... ... ... ... ... ХХ ... ең ірі ... мен мәдениеттанушылардың бірі
болып саналады. Ол әлеуметтік стратификация (қоғамның әлеуметтік жіктелуі)
және ... ... ... жаңаруы) теориясын жасаушылардың
бірі. Тарихи процесс ... ... және оның ... ... бірнеше
басты алғышарттар бар. Сорокин мәдениеттердің үш типін айқындап көрсетеді:
1) сезімдік (шындықты сезіммен қабылдау басым болады);
2) идеационалды (ұтымды ... ... ... ... ... ... ... болады);
Қазіргі мәдениет түсінігі бойынша И. Хейзингтің ойын теориясы маңызды
болып саналады. Ол ... ... ... және көзі деп санайды. Оның
ойынша, ойын мәдениеттен үлкен, өйткені ойынның негізгі белгілері жануарлар
әлемінде бар. ... ... ойын ... ... ... ... ұтымды қызметінің формаларында кездеседі: өнерде, философияда,
құқықта және ... К. ... ... ... ... ... ... архетиптері адам психикасында орын алған, оның терең қабаттары –
ұжымдық санасыздықта. Архетиптер сыртқы әлемде ... ... ... түрін анықтайды. Нақты мәдениетті қалыптастырудың әрекетті тәсілі
ретінде сакрализация туралы Юнг идеясы маңызды болып саналады: ... да бір ... ... мен ... ... көрініс табады, оған
санасыздықтан ауысады, сынға жатпайтын құндылықтар ретінде ... ... ... ...... теориялар
синтезінің өзіндік тәжірибесі. Жалпы адамзаттық ... ... ... мәдениеттің мәнін түсінуде руханилыққа орын бере ... ... ... ... жеке ... ... ... жергілікті идеясынан және ежелгі заман ... ... ... ... ... ... мәдениеттің тарихи типтері
туралы түсінікті едәуір байытты.
Ол келесі топтарды атап көрсетеді:
- ертедегі тарихқа ... ... ... және ... ... ... дейін кеңіген (оның ғылымымен және техникасымен,
тарихтың әлемдікке айналуымен). Одан әрі ... екі ... ... ... ұлы мәдениеттерінің” тарихы (оның локализмі және
автономиясымен), және де осьтен кейінгі, “империялық” кезең, Батыс,
Үнді, Қытай өркениеттерінің ... ... ... ... Ал орталығында – “осьтік уақыттың” өзі ... ... ... ... дейінгі) және олардың барлық
үш мәдени облыстарда жасаған универсиалды және ... Ол - өз ... ... ... ... “өсиеті”
және адамзат үшін болашақта тірі қалып, ... ... жүз ... мәдениетінің алуандығына қарамастан ұлттық нормалардың
өзара әрекеттестігі мен ... ... ... ... ... ... бірыңғай жалпы адамзаттық мәдениеттің қалыптасуы туралы айтуға
болады. Осыған ... ... ... ХХ жүз ... мәдениеті дамуының
негізгі тенденцияларын (қазіргі мәдениеттің қалыптасуында сабақтастық пен
дәстүрлер, қазіргі мәдениет дағдарысы, одан шығу жолдары, осы ... ... ... концепцияларымен түсіну); ХХ ғасыр мәдениетіндегі жалпы
адамзаттық және ұлттық.
Қазіргі мәдениет ... бірі – оны ... ... ... ... ... ... қазіргі гуманизм универсалды, ол құқықтарын жариялай отырып, әр
адамға арналған универсалды ... бұл – ... ... ... ... ХХ ... саяси мәдениетінің дамуында байқалады.
Қазіргі заманның басқа тенденциясы мәдениеттің материалдық өндіріске
ену, ғылым мен ... ... ... ... ... ... болып табылады. Техниканы жаңарту негізінде материалдық
байлықты үнемі ... ... ... экономикалық қызмет қаруына айналдыратын
жағдай пайда болды. Екінші жағынан, адамзат өміріндегі техниканың ролі ... ҒТР ... ... құралдар, техника) өзін жасаушыға қарсы
шығып, адамның өмірдің табиғи негіздерімен органикалық байланысы үзілуінің
және мәдени тұтастығы ... ... ... шеттелу болады. Шеттелу –
бұл адамзат қызметінің әр түрлі формалары мен оның ... өзі ... және оған қас ... жеке ... ... ... Шеттелуші механизм
өмірдің сыртқы күштеріне тұлғаның дәрменсіздігінің ... ... ... ... ... ... ... сақтау бойынша
адамдардың өзара міндеттерін жоғалтуы, құндылықтардың билік құрушы жүйесін
мойындамау арқылы, ... өзін ... ... ... ... ... ... өзін жоғалтуы, тұлғаның өзіндік
ерекшелігінің бұзылуы арқылы әрекет ... ... ... ... бірыңғайландыру, барлық
мәдениеттердің бірыңғай құндылықтар жүйесі ... ... ... және ... ... ... ... туралы, олардың
арасындағы келісім туралы сөз болмақ. ...... ... ... туралы мәселе емес, жеке алынған ... ... ... ... ... ... тәсілі туралы мәселе. Бүгінгі
күні мәдениеттер арасындағы келісім принципінің дамуы – рухани ... ... ... ... ... және атом ... нақты мүмкіндігі. Сонымен бүкіл байлығымен және ... ... ... ... ... түсінушілік пен мәдени
байланысқа әкеледі.
Қазіргі дәуірдің дағдарысты құбылыстарын жеңудің тағы бір ... ... ... ... Осы ... арнайы
әзірлеумен адам, қоғам және қоршаған орта, табиғат арасындағы ... ... және ... ... ... Бұл ... мен биосфера эволюциясы қызықтырады. Ғылымның мақсаты – адамның
экологиялық мәдениетін қалыптастыру.
Қазіргі заманның, экологияландырудың, ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... Швейцердің жаңа этика концепциясы маңызды орын алады. Оның негізі ... оның ... ... ... ... А. ... сәйкес мәдениеттің даму критерийі қоғам қол ... ... ал ... ... ... ... ... табылады.
Ғалымдар К. Циолковскийдің, А. Чижевскийдің, В. Вернадскийдің
көзқарастары қызықты болып табылады, олар ХХ ... ... бір ... оның ... ... заман адамының өз тұрмысының космизмділігін
сезінуді ... Орыс ... ... ... космостағы
барлық тірі заттар мен өлі заттардың байланысын көрсетеді, басқа дүние
өкілдерімен байланыс жасау, ... ... ... ... процестер мен
тарихи процестің өзара байланыс проблемаларын қарастырады.
Өркениет тағдыры байланысты болатын ХХ ғасырдың дағдарыс ... ... - жер шары ... глобальды деген атауға ие болды. Оған
мыналар жатады:
1) ҒТП-ның катастрофалық салдарымен ... ... ... ... ортаның ластануы, атмосфераның озонды ... ... әсер және ... ... ... ... қолдана отырып, соғысты болдырмау;
3) қайыршылықты, ашаршылықты, сауатсыздықты ... жаңа ... ... ... әрі ... ... ... ету,
ғылыми-техникалық революцияның зиянды салдарын болдырмау.
Глобальды проблемалардың пайда болуының өз себептері бар. Біріншіден,
терең саяси және экономикалық ... ... ... қазіргі
әлем тұтастығы. Екіншіден, табиғатты ... ... ... ... ... проблемалар себептерінің бірі елдер ... ... ... ... өркениеттің глобальды проблемаларының болуы мен оларды шешу
жолдарын бағалауда екі ... бар: ... ... 30-50 ... ... «Оптимистер» адамзат пайда болған бөгеттерді жеңіп
шығады деп ... 60-70 ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде футурология (латынның болашақ
сөзінен) ғылымы пайда болады. Футурологиялық зерттеулерде 1968 ... және ... отыз ... ғалымдарын біріктірген Рим клубы белгілі
болды. Рим ...... ... Рим ... идеалы – адамзаттың ең
жақсы қасиеттерін қайта жаңғырту, ... ... ... ... ... оның ғылыми-техникалық прогреске көзсіз сенуінен ... жаңа ... ... оның тұрмысын ізгілендіру.
Рим клубының зерттеулері екі бағытта жүрді. Дж. ... мен ... ... ... - ... ... позициясы – адамзат
өркениетінің өсуін шұғыл шектеу, адамзат қажеттіліктерінің құрылымын қайта
қарау, экономикалық және экологиялық тұрақтылық ... ... ... ... Э. ... және Э. Тоффлер Жерге қаупі ... ... ... ... ... «адам-социум» қатынастар жүйесіндегі түпкілікті
төңкерістен шығатын жолды іздеу керек деген ... ... ... мен ... ... мен тәуелсіздігіне, шығармашылық өзін-өзі
дамыту идеясына негізделетін жаңа ... ... құру ... болған
өркениет пен болашақ мәдениетінің принципі болады.
Жапон әлеуметтанушысы Е. Масуданың ақпараттық қоғам тұжырымдамасы
адамзат өркениетінің жаңа ... ... ... ... ... ... ... – бұл бірыңғай ақпараттық желідегі қоғамдық бірлестік, оның
арқасында адамзат үшін бірыңғай мақсаттар ... ал ... ... ... ... мүмкіндік пайда болады. «Ақпараттық
қоғам» тұжырымдамасы болашақ мәдениеттің «материалдық денесін» қалыптастыру
жолдарын анықтайды.
Э. Тоффлердің ... ... ... ... ... және ... ... индустриалдыдан
супериндустриалдыға ауысумен байланысты адамзаттың даму жолы ескерілген.
Жоғарыда көрсетілгендей, дүниенің тұтастығы қазіргі заманның ... ... ... ... бірі болып саналады,
өйткені дүниенің тұтастығы – біртұтас жалпы адамзат мәдениетінің ... мен ... ... ... ... ... бар мәдениеттердің алуандығын теріске шығаратын
бірыңғайланған типті гуманитарлық дара мәдениетті ... екі ... ... ... ... ... абсолюттендіруге және
сталинизмнің әлемдік пролетарлық революциясының идеясына негізделген.
Екіншісі – бір ... ... бір ... және бір ... билік
құруын бекітуге (герман фашизмі). Бұл ... ... ... ... не ... құндылықтармен (тап), не мәдениеттің жарты
бөлігі оның тұтас бөлігіне теңестірілді. ... ... ... ... ... болды, мәдениеттің антимәдениетке айналуы болды.
Жалпы адамзат мәдениеті – көркем-поэтикалық, ғылыми, өндірістік
қызметтің ең ... ... ... әр ... ... ұрпақтар жасаған
өмір мен шындық дүниетанымның бірыңғай тәсілдері, оның негізінде адамзат
Жердің бірыңғай ... ... онда ... және ... ... мен халықтардың құқықтарын аяққа ... ... ... ... және ... ... орын жоқ.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Постмодернизм ХХ ғасырдың ағымы27 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
XX ғ. 50 жж. Қазақстанның саяси-әлеуметтік жағдайы және экономикасы мен мәдениеті6 бет
«Менеджмент теориясы мен тәжірибесі» пәні бойынша тест cұрақтары13 бет
«Мәдениет» ұғымы4 бет
Алтын адам10 бет
Америка этнологиясындағы психологиялық бағыттар4 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Басатуыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастыру мазмұны және әдістемесі57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь