Астрофизика пәні, негізгі мәселелері

1 Астрофизикада зерттелетін электромагниттік сәулелену аймағы
2 Спектрлік талдау
3 Абсолют жұлдыздық шама
4 Астрофизиканың әдістері мен аспаптары
Астрофизика міндеті – Ғалам және жеке космостық объектілердің физикалық табиғаты мен эволюциясын зерттеу. Астрофизика – астрономияның негізгі және жылдам даму үстіндегі бөлімдерінің бірі. Ол астрономияның маңызды және жалпылама есептерін шешеді. Соңғы онжылдықтарда астрофизика астрономияның негізгі бөліміне айналды. Бірақ “Аспан механикасы”, “Астрометрия” сияқты “классикалық” салалар өз құндылығын жойған жоқ, керісінше астрономияның дәстүрлі салаларындағы жұмыстардың маңыздылығы өсуде. Қазіргі кезде астрономия біртұтас ғылым ретінде жүйелі түрде дамуда.
Астрофизика тарихында көптеген сілкіністер орын алғаны белгілі. Нәтижеде бірнеше жаңа бөлімдер пайда болды. XIX-XX ғасырларда спектрлік сараптаудың ашылуы, фотографияның пайда болуы, фотоэлектр, радиоастрономия және атмосферадан тыс зерттеу әдістерінің меңгерілуі астрофизиканың дамуын жеделдетті және мүмкіндіктерін кеңейтті. ХХ ғасырда астрономия бүкілтолқындық болды, яғни электромагниттік сәулеленудің кез келген түрі арқылы информация алу жүзеге асты.
Физикадағы даму және практикалық астрофизика әдістерінің арқасында теориялық астрофизика да дамыды. Астрофизиканың екі саласы да өз кезегінде бірнеше бөлімдерден тұрады. Теориялық астрофизика зерттеу объектілері бойынша: жұлдыздар, Күн, ғаламшарлер, тұмандықтар, космостық сәулелер физикасы, космология және т.б. болып жіктеледі. Практикалық астрофизика қолданатын әдістеріне қарай: астрофотометрия, астроспектрометрия, астрофотография, колориметрия және т.б. болып бөлінеді. Жаңа әдістерді қолдануға негізделген теориялық астрофизикаға: радиоастрономия, атмосферадан тыс астрономия, рентген астрономиясы, гамма-астрономия, нейтринді астрономия жатады. Соңғы уақытта астрофизикадағы динамикалық хаос проблемасы да өте өзекті. Қазіргі кезде осы бағытта қызу зерттеулер жүргізіліп, ол пәрменді даму үстінде.
Астрофизикада зерттелетін электромагниттік сәулелену аймағы
Спектрлік талдау
Абсолют жұлдыздық шама
Астрофизиканың әдістері мен аспаптары
        
        Астрофизика пәні, негізгі мәселелеріАстрофизика міндеті  -  Ғалам және жеке космостық ...  ... ... мен эволюциясын зерттеу. Астрофизика  -  астрономияның негізгі және жылдам даму үстіндегі ... ... Ол ... ... және жалпылама есептерін шешеді. Соңғы онжылдықтарда астрофизика астрономияның негізгі ... ... ... ... ... "Астрометрия" сияқты "классикалық" салалар өз құндылығын жойған жоқ, керісінше астрономияның дәстүрлі салаларындағы жұмыстардың маңыздылығы өсуде. Қазіргі ... ... ... ғылым ретінде жүйелі түрде дамуда.Астрофизика тарихында көптеген сілкіністер орын алғаны белгілі. ... ... жаңа ... ... болды. XIX-XX ғасырларда спектрлік сараптаудың ашылуы, фотографияның пайда болуы, фотоэлектр, радиоастрономия және атмосферадан тыс зерттеу әдістерінің ... ... ... жеделдетті және мүмкіндіктерін кеңейтті. ХХ ғасырда астрономия бүкілтолқындық болды, яғни электромагниттік сәулеленудің кез келген түрі арқылы информация алу жүзеге ... даму және ... ... ... арқасында теориялық астрофизика да дамыды. Астрофизиканың екі ... да өз ... ... ... тұрады. Теориялық астрофизика зерттеу объектілері бойынша: жұлдыздар, Күн, ғаламшарлер, тұмандықтар, космостық сәулелер физикасы, космология және т.б. ... ... ... астрофизика қолданатын әдістеріне қарай: астрофотометрия, астроспектрометрия, астрофотография, колориметрия және т.б. болып бөлінеді. Жаңа әдістерді қолдануға негізделген теориялық ...  ... ... тыс ... рентген астрономиясы, гамма-астрономия, нейтринді астрономия жатады. Соңғы уақытта астрофизикадағы динамикалық хаос проблемасы да өте өзекті. Қазіргі кезде осы ... қызу ... ... ол ... даму ... ... ... сәулелену аймағыКөрінетін жарық - кванттар түрінде шығарылатын электромагниттік сәулеленудің дербес түрі екендігі белгілі. Кванттар ... ... ... ... ... (эв) ... ... - бұл потенциалдар айырымы 1 вольт электр өрісімен үдетілген еркін электронның алатын энергиясы. Көрінетін жарық кванттарының энегриясы 2-3 эв-қа тең және ... ... ... ... тек аз ... ғана қамтиды, ал негізінде астрофизикада зерттелетін сәулелену аймағы Мэв-тан (миллион эв - гамма-сәулелер) электрон-вольттың миллионнан бір (1/106) ... ... ... аралықтарды қамтиды. Бұл аралықта рентген, ультракүлгін, көрінетін және инфрақызыл сәулелер орналасқан.Электромагниттік толқынның толқындық ... ... ... оны толқын ұзындығы және жиілігі арқылы сипаттауға болады:  .Кванттар энергиясы электромагниттік тербелістердің жиілігіне тура пропорционал, ал пропорционалдық  ... h = 6,625  10 -27 ... ... ... ... ... олай болса .  Энергиясы 1 эв квантқа мынадай толқын ұзындығы  және жиілігі сәйкес келеді: мк (микрон),  ... ... ... ... 0,39 мк-нан (көрінетін спектрдің күлгін шекарасы)  0,76 мк-ға (қызыл шекара) дейінгі аралық сәйкес келеді. Олардың арасында ... ... ... ... ... ... мк), көк (0,45- 0,48 мк), көгілдір (0,48-0,51 мк), жасыл ... мк), сары ... мк), ... сары (0,58-0,62 мк) және қызыл (0,62-0,76 мк) орналасқан. Спектрдің көрінетін облысындағы ... ... ... зор, ... Жер ... оларды жақсы өткізеді. Ал спектрдің басқа бөліктерінде сәулелер жұтылуы күштірек болғандықтан космостық сәулелер Жер атмосферасының белгілі бір деңгейіне дейін ғана ... ... ... спектрдің қысқа толқындық облысын күштірек жұтады, яғни ультракүлгін, ... және ... ... (ультракүлгіннен басқасын) тек ракеталар мен жасанды серіктер арқылы ғана бақылауға болады.Көрінетін спектрден ұзын ... ... ... ... мен радиотолқындар орналасқан. Инфрақызыл сәулелердің басым бөлігі  (1 микроннан бастап) ауа молекулаларымен ... ... су буы мен ... газы ... Жер атмосферасы 1 см-ден 20 метрге дейінгі аралықтағы радиотолқындар үшін мөлдір. Ұзындығы 1 см-ден аз толқындар (1 мм, 4.5 мм және 8 ... ... Жер ... төменгі қабаттарымен толық жұтылады, ал ондаған метрден ұзын толқындар атмосфераның ең жоғарғы қабаты - ионосферамен шағылады және жұтылады.Спектрлік талдауСәулелену ... ... ... ... жиілігі) бойынша үлестірілуі сәулелену спектрі деп аталады.Құранды (күрделі) жарықты жай (құраушы) ... ... ... шыны ... ... ... призма), не дифракциялық решетка болады.Егер құранды ақ жарықты шыны призмаға түсірсек, оны құрайтын жай ... шыны ... ... әр ... ... олар ... ... сынады да, жолындағы экран бетіне барып түскенде, бәрі экранның бір ... ... ... ... қатар-қатар түседі. Ал толқын ұзындығы әртүрлі сәулелер біздің көзімізге әртүрлі түсті болып көрінеді (егер  микрон болса қызыл ... ... ... ... ... әлгі ... жай сәулелер жіктеліп түскен жерде әртүсті жолақтарды  -  спектрді көреміз.Күрделі жарықты жай ... ... ... оның құрамын зерттеуді  спектрлік талдау  дейді.Егер құрал спектрді тек окуляр арқылы ... ... ... үшін ... ... онда ... ал ... фотографиялау үшін арналған болса, онда спектрограф дейді. Бұлардың құрылысы бірдей, тек спектрографта спектрдің суреті ... ... ... ... ... ... ... спектрін түсіру үшін спектрограф пен телескопты аспан денесінің кескіні спектрографтың саңылауына дәл келетіндей етіп біріктіреді.Заттың ... ... және оның ... ... ... ... ... негізгі үш түрі болады.Тұтас не үздіксіз спектр бірімен бірі жалғасып жатқан әр түсті жолақтардың жинағы. Мұндай спектрді қызған күйдегі ... ... ... бәрі де және ... ... мен ... ... жағдайында молекулалары мен атомдары иондалған газдар береді.Сызықша немесе жолақ спектр қараңғы аралықпен ... ... ... ашық ... немесе жолақтардан тұрады. Мұндай спектрлерді сиретілген газдар мен булар, мысалы, қызған күйде не электр тогы өткен ... ... ... ... ... ... ... жарық көзінің алдында салқындау газдар не булар тұрған кезде шығады. Мұның түрі көлденең қара ... ... ... спектр болады. Мұны газдар мен булар өздері арқылы ... ... ... ... ... қандай сәулелерді шығара алатын болса, соларды жұтып қалады деген неміс физигі Кирхгоф заңы бойынша түсінуге болады.Молекулалардың немесе олардың қосылыстарының ... ... ... ... ... бұл жолақтардың әрқайсысы өте тығыз орналасқан сызықтар.Газ не бу ... ... ... ... тән ... ... бар  -  ... саны, түсі, орны, жарықтығы (интенсивтігі) әр элементтікі әртүрлі. Мысалы, натрий буының спектрі толқын ұзындықтары  және болатын қос сары ... ... - ... элементтің ен-таңбасы. Спектріне қарап бір элементті екінші элементтен оңай ... және әр ... ... ... ... жарық келіп тұрған зат қандай элементтерден құралғанын айыруға болады.Күн мен жұлдыздар спектрі тұтылу спектріне жатады.Жарықты шығаратын атом. Ендеше неғұрлым ... ... ... ... ... ол ... шығаратын атомдар саны да көбірек болу керек, осыдан элементтің мөлшері қанша екенін де ... ... ... көрсетуіне қарағанда газдың қысымы көбейген сайын, оның спектріндегі сызықтар жалпая береді және жаңадан сызықтар ... ... ... ... ... ... ... туралы түсінік ала аламыз.Температура күшейген кезде атомдар мен молекулалар иондалады. Ал ... ... ... шығаратын спектрі нормаль күйдегіден өзгеше келеді. Ендеше спектрге қарап температураны да анықтауға болады.Спектрдің түріне ... ... ... электрлік және магниттік күштер туралы да мәліметтер алуға болады. Себебі, жарық пен электр және ... ... ... ... бар ... ... егер ... көзін күшті магнит өрісіне қойса, спектр сызықтары   -  бір ... ... екі не үш ... ... ... шығады, ал күшті электр өрісі болған кезде сызықтар жалпаяды. Аспан денелерінен келетін сәулелерді талдап тексергенде, олардың құрамы өте ... ... ... Ол сәулелер толқын ұзындықтары нешетүрлі электромагниттік толқындардың жинағы екен: оның ішінде ұзын толқынды радиотолқындар, инфрақызыл сәуле, көзге көрінетін ақ ... ... ... ... ... ... жұлдыздық шамаКөрінетін жұлдыздық шамалар жұлдыз шығаратын энергия, оның бетінің жарықтығы жөнінде хабар бере алмайды. Шын ... ... және суық ... ... ... болуы салдарынан ғана алыс орналасқан ыстық алып ... ...  ... ... шамаға ие болуы (яғни, жарық болып көрінуі мүмкін) мүмкін.Егер, екі жұлдызға дейінгі қашықтық бізге белгілі болса, ... ... ... ... негізінде сәуле шығаратын және нақты жарық айдарының қатынасын табуға болады. Ол үшін бұл ... ... ... мен ... жұлдызға сәйкес стандарт арақашықтық арасындағы қатынас тексеріледі. Бұл қашықтық ретінде 10 пс (парсек) қабылдаған. Жұлдызды 10 пс қашықтықтан ... оның ... ... ... ...  -  ... жұлдыздық шама деп аталады.Көрінетін жұлдызды шамалар сияқты Абсолют жұлдыздық шама да визуалды фотографиялық, және тағы басқа ... ... ... мен ... ... денелерінің физикалық табиғатын зерттейді. Қазіргі кезде  аспан денелері жайында  толып жатқан қызық мәліметтер жиналған. Мысалы, ... ... ... жұлдыздардың да атмосферасында қандай элементтер бар, тіпті қандай мөлшерде деген сұрақтарға сенімді жауап алуға болады.Күннен, жұлдыздырдан, тұмандықтардан ... ... ... ... ... мен бөлшектер ұдайы Жерге түсіп, біздің көзімізге, құралдарымызға әсер етеді. Алыстағы жұлдыздардан келетін сәулелердің энергиясы өте аз. ... да осы ... ... ... ... ... ... толқындары мен бөлшектерді талдау арқылы, біз олардың физикалық табиғатын зерттеп біле аламыз, өйткені ... мен ... ... ... мен ... ... Ал, Жердегі зертханаларда істелген зерттеулерден, атомдар мен молекулалар қандай күйде, ... ... мен ... ... ... және жұта алатыны бізге белгілі.Жер бетінде адам шам, электр лампасы, электр доғасы сияқты жарық көздерін жасағанмен олардың ... ... ... дәл ... ... ... ... жылдарда адам баласы дәл Күннен келіп түсетін ... ... ... ... ... алатын болды. Мысалы, ядролық реакциялар кезінде шығатын жарықтың күштілігі де, құрамы да Күннің және жұлдыздардың шығаратын ... ... ... ... сәуледегі бөлшектердің энергиясындай энергиясы бар протон, нейтрон т.т. деген бөлшектерді ғалымдар синхротон, синхрофазотрон ... ... ... ... ... алатын болды.Ал, соңғы жылдарда ғана радиотелескоп арқылы қабылдап зерттей бастаған, ... ... ... радиотолқындары сияқты, толқындарды ғалымдар (Герц, Попов т.т.) әлдеқашан Жер ... ... ... ... шығарып, оларды тұрмыста пайдаланып жүрміз.Осының бәрі аспан ... ... ... ... ... заттардың қасиетіне ұқсас екендігін және жердегі заттарда орын алған процестер аспан денелерінде де болатынын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... де қолдануға болады.Табиғаттағы заттардың таңғажайып қызық, өзара байланысты қасиеттерін талдап білу арқылы, ... ... ... ... жетеді.Астрофизиканың ең күшті әдісі спектрлік талдау деуге болады. Шексіз әлемнің сондай алыс ... ... ... ... ... аз сәулені талдау арқылы ол денеде қандай элементтер бар екенін, оның температурасын, ол дененің қозғалыс ... ...  -  адам ... ... ... оның ... қолының әлемді танудағы тамаша мүмкіндіктерінің шексіз екендігін дәлелдейді. Әлем жөніндегі білімді молайтып, ... ... ... ... ... ... бірі фотографияның маңызы да осы кезде өте зор ... ... пен ... ... көмегінің арқасында жарығы миллиондаған жылдарда жүріп келетін қашық объектілер де бар екенін білдік. Ғылым мен ... ... ... ... ірі ... ... ... ұсақ (микро) объектілерді тереңірек танып білу үстіндеміз.  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
Астрономияның қазақстанда даму жолы48 бет
Астрофизикалық ағын лақтыруларды моделдеу3 бет
Астрофотометрия элементтері. Жұлдыздық шамалар9 бет
Бейсызық физиканың жаңа әдістері және компьютерлік модельдеудің көмегімен айнымалы жұлдыздар мен галактикалардың фракталдық қасиеттері мен заңдылықтарын анықтау59 бет
Кейбір астрофизикалық құбылыстарды динамикалық хаос теориясы әдісімен сипаттау36 бет
Космогониялық және космологиялық болжамдар27 бет
Шаңкөмірлі отынды жағу кезіндегі жану камерасының температуралық сипаттамаларына ауырлық күшінің әсері67 бет
Ғалам эволюциясы идеясының қалыптасуы5 бет
Астрономия пәнінің оқу-әдістемелік кешені (дәрістер жинағы)80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь