Күндегі және планета аралық кеністіктегі бейстационар процестердің мультифракталдық сипаттамалары

КІРІСПЕ 6
1 МӘСЕЛЕНІҢ ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ КҮЙІ. ЕСЕПТІ ҚОЮ 7
1.1 Күндегі бейстационар процесстер туралы жалпы мәліметтер 7
1.2 Күннің конвективті аймағындағы магниттік өрісі 8
1.3 Күн фотосферасындағы бейстационар процестер 8
1.4 Күннің хромосферасындағы бейстационар процесстер 12
1.5 Күндегі жарқ етулер 13
1.6 Күн желі және және онда магниттік өрістің бар болу дәлелдемелері 16
1.7 Үлкен гелиоцентрлік қашықтықтардағы күн желі 22
1.8 Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері 28 2 КҮРДЕЛІ СИГНАЛДАРДЫ ТАЛДАУДЫҢ ЖАҢА ӘДІСТЕРІ 34
2.1 Информациялық энтропия туралы түсінік 34
2.2 Фракталдар мен мультифракталдар 36
2.3 Фракталдық өлшемділік 37
2.4 Корреляциялық өлшемділік 38
2.5 Мультфракталды спектрлік функция F() 39
2.6 Күрделі жүйелер динамикасын айқындаудың Таккенс әдісі 41
3 НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ 45
3.1 Эксперименттік мәліметтер 45
3.2 Күн белсенділігін Паккард.Таккенс әдісімен зерттеу нәтижелері 47
3.3 Күн белсінділігін рекурренттік талдау әдісімен зерттеу нәтижелері 54 ҚОРЫТЫНДЫ 61
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 62
Күн атмосферасында болатын ірі ауқымды жоғары энергиялы бейстационар процестердің жиынтығын Күн белсенділігі деп атайды. Күн белсенділігінің табиғатын, оның уақыттағы әр түрлі өзгерістерінің себептерін айқындау теориялық та, практикалық та тұрғыдан өзекті болып табылады. Расында да, күн белсенділігіне көптеген ішкі және сыртқы факторлар әсер ететіндіктен, оның динамикасы өте күрделі сипаттқа ие болғандықтан, осы күнге дейін КБ табиғатына байланысты көптеген сұрақтар әлі шешілмей қалып отыр. Оған қоса, күн белсенділігінің өзгермелілігі планетааралық кеңістікте, Жер магнитсферасы мен атмосферасында, Жер беті мен қойнауында түрлі процестерді қоздырады, мысалы, геомагнит өрісінің, ауы райы мен глобальды климаттың ұйытқуларына әкеледі, сейсмикалық белсенділікке әсер етуі мүмкін, т.с.с.
Күн белсенділігінің күрделі уақыттағы динамикасын ескере отырып, оның табиғаты жөніндегі жаңа және пайдалы ақпаратты уақыттық қатарларды зерттеудің бейсызық физика әдістерін қолданып алуға болады деген қорытынды жасауға болады.
Айтылғанға байланысты, бұл жұмысқа мынадай мақсаты қойылды: динамикалық хаос теориясының шеңберінде дамытылған сигналдарды талдаудың жаңа әдістерін қолданып, күн белсенділігінің уақыттағы өзгерісін динамикасын зерттеу.
Күн белсенділігінің білінулері болып табылатын барлық құбылыстар (күн дақтары, хромосфералық жарқ етулер, протуберанецтер, т.б.) Күн қойнауындағы магнит өрістерінің күн бетіне шығуымен байланысты болатыны жақсы белгілі. Сондықтан бұл зерттеу WSO Wilcox Solar Observatory сайтында берілетін күн магнит өрістерінің уақыттағы өзгерісі туралы мәлімет негізінде жүргізілді.
1. Блинов А.В. Солнечная активность // Соросовский образовательный журнал, 2004, т.8, №2, с.64-68
2. Божокин С.В., Паршин Д.А. Фракталы и Мультифракталы. Москва, Ижевск, 2001
3. Николис Г., Пригожин И. Познание сложного. Москва, «Мир», 2001, с. 310-316
4. Анищенко В.С. Детерминированный хаос // Соросовский Образавательный Журнал. 1997, №6, с. 70-76.
5. Ишков В.Н., Кононович Э.В. Солнечная активность // http://crydee.sai.msu.ru/Universe_and_us/1num/v1pap4.htm
6. Климишин И.А. Астрономия наших дней. Москва, «Наука», 1986.
7. Абраменко В.И. Фрактальный анализ вихревой структуры магнитного поля на солнце// Астрономический журнал 1999, том 76, №9, с. 712-720
8. Kurths, J. & Schwarz, U. 1994, Space Sci. Rev., 68, 171
9. 9.Солнцев Д. Солнечные пятна // http://solncev.narod.ru/Sun_p.htm
10. Варвара Прайс. Официальная наука о влиянии Солнца и планет через Солнце// http://www.astrosystem.ru/AstroSystem/Members/p1/a1/index_html
11. Veronig, A., Messerotti, M., Hanslmeir, A. & Rucker. H. O. 1998, CESRA
12. Workshop on Coronal Explosive Events (Metsaehovi Publications on Radio
13. Science) HUT-MET-27, 66
14. Veronig, A., Messerotti, M., Hanslmeir, A. 2000, A&A, 357, 337
15. Сюняев Р.А. (ред.) – Физика космоса. М.: Сов. энциклопедия, 1986.
16. 14. З.Ж.Жаңабаев, Н.И.Ильясов, Н.И.Темірқұлова Бейсызық физика фрактикумы А.2003
17. 15. Басенко В.И. Закономерность солнечной активности и физический механизм солнцедеятельности
18. Ai G. // Publ. beijing Astron. Observ. 1987. V. 9. P. 27.
19. Abramenko V. I., Wang T., Yurchishin V. B. // Solar Phys. 1996. V. 168. № 1. P. 75.
20. Abramenko V. I., Gopasyuk S.I., Ogir’ M.B. // Solar Phys. 1991. V. 134. № 2. P. 287.
21. Abramenko V. I., Yurchishin V. B., Carbone V. // Solar Phys. 1998. V. 178. № 1. P. 35.
22.
23. Ott E., Du Y., Sreenivasan K. R., Juneja A., Suri A.K. // Phys. Rev. Lett. 1992. V. 69. № 18. P. 2654.
24. Жанабаев З.Ж. Обобщенная метрическая характеристика динамического хаоса // Материалы 8-й Международной школы «Хаотические автоколебания и образование структур»- Саратов (Россия), 2007. С.114
25. В.И Абраменко.2002,С.182-192.Т,79
26. В.И Абраменко.1999, С.712- 720 Астрономический журнал том 76
27. http://www.spaceweather.com
28. Жанабаев З.Ж. Информационные свойства самоорганизующихся систем // Докл. НАН РК,- 1996. №5.с.14-119
29. Жанабаев З.Ж., Мухамедин С.М., Иманбаева А.К. Информационные критерии степени самоорганизации в турбулентности // Изв. вузов. Физика. 2001, №7. –с. 72-77.
30. WSO Wilcox Solar Observatory, http://www.WSO.com
        
        КҮНДЕГІ ЖӘНЕ ПЛАНЕТА АРАЛЫҚ КЕНІСТІКТЕГІ БЕЙСТАЦИОНАР ПРОЦЕСТЕРДІҢМУЛЬТИФРАКТАЛДЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТақырыбы: «КҮНДЕГІ ЖӘНЕ ПЛАНЕТА АРАЛЫҚ КЕҢІСТІКТЕГІ БЕЙСТАЦИОНАРПРОЦЕСТЕРДІҢ МУЛЬТИФРАКТАЛДЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫ»РЕФЕРАТДипломдық жұмыс 63 ... 63 ... 38 ... 30   ... ... ... сөздер: күн белсенділігі,  күн жарқ етуі,  факель,  протуберанц,күн  дағы,   ...  ...  ...  ...  ... ... Күн атмосферасында болатын  ірі  ауқымды  жоғарыэнергиялы бейстационар процестердің жиынтығын Күн ...  деп  ...  ...  ...  оның  ...  әр  ...  ... айқындау  теориялық та,  практикалық  та  ...  ...  ...  ...  да,  күн  ...  көптеген  ішкі   және   сыртқыфакторлар  әсер  ...  оның  ...  өте  ...  ...   иеболғандықтан, осы күнге дейін КБ  табиғатына  байланысты  көптеген  сұрақтарәлі шешілмей  ...  ...  Оған  ...  күн  ...  өзгермелілігіпланетааралық кеңістікте, Жер магнитсферасы  мен  атмосферасында,  Жер  бетімен қойнауында түрлі процестерді қоздырады, мысалы, геомагнит өрісінің,  ...   мен   ...   ...   ұйытқуларына    әкеледі,    сейсмикалықбелсенділікке әсер етуі ... ... ... күрделі уақыттағы динамикасын ескере  отырып,  оныңтабиғаты  ...  жаңа  және  ...   ...   уақыттық   қатарлардызерттеудің бейсызық физика әдістерін қолданып алуға болады  деген  қорытындыжасауға болады.Айтылғанға байланысты, бұл ... ... ... ... динамикалықхаос теориясының шеңберінде дамытылған сигналдарды талдаудың жаңа  әдістерінқолданып, күн белсенділігінің уақыттағы өзгерісін динамикасын зерттеу.Зерттеу әдістері WSO Wilcox Solar ...  ...  ...  ... ... уақыттағы өзгерісі туралы мәлімет негізінде жүргізілді.ГЛОСАРИЙКүн  белсенділігі  (КБ)  -   күн  атмосферасындағы  және  оның  ... ... ... ... құбылыстарының жиынтығы.Факел  –  Фотосферада  өзін  ...  көрі  ...  ...   ... олар  ...  ...  деп  аталады.Олар  көптеген  жіңішкежолақтар,  ...  ...  мен  ...  (факелдік   түйіршіктерден)тұрады. Факелдердің пайда болуы да ... ... ... дағы – Күн ... жиі ... ...  ...  арқылы  жарықтауала көлеңкемен қоршалған қараңғы  ...  (оны  дақ  ...  деп  ... ... ... ... өлшемі ≈ 35000 км, көлеңкесі шамамен екі  есекіші болады.Протуберанец - ... ... 1/3   ...  ...  жататын,  неқозғалатын салыстырмалы суық және тығыз (n = 1010-1011 см-3. Т ~ 104K.)  ... ... ... күн протуберанецтер де оранласады.  Олардың  пішінітаң қаларлық болады (диффуздық  түзілістер,  доғалар,  воронкалар,  т.с.с.),оларда өте ... ... ... ...  желі ... ... ие, ол  ...  тыныш   және  тез,  жылдамағындардың қоспасы.Тыныш күн  желі  –  ...  ...  ...  күн  ... ... ... күн желінің жылдамдығы 300 – 500 км/с, тығыздығы  10  –15 см-3.Қысым – күн желі плазмасының жылдамдығы мен ... ...  ... төмендегідей формуламен өрнектеледіР= 1.6726 · 10-6 · n · V2,мұндағы Р – қысым  [нПа],  n  –  ...  ...  ...  V  ... жылдамдығы [км/с].Күн желінің квазистационарлы жоғары  жылдамдықты  ағыны  тәж  тесігініңбетінде бақыланған рекурентті  геомагнитті  ауытқуына  ...  ...  ... 700 – 1000 км/с ... ... ... түскен (3 – 4  см-3).  27  –күн периодты ... ... ... М – аймақ (осыдан  күн  желінің  М  -аймағы) деп аталатын Күннің белгілі аймақтарымен ... ал  ... тәж ... деп ... белсенділігінің минимумында күн желінің осы  екі  ...  ... ... Күн желінің стриммеры мен  тыныш  ағыны  экватор  ... ... ал тәж ... 70 °  ...  ...  қарай  ығысқан.Осы  көрініс  орбитасы  эклиптика  жазықтығының  үстінен  ...  KA   ... көре ... тәж ... негізінде  полюст  орналасқан  болса  да,  бірақмагниттік белсенділікке  экватордан  полюсқа  созылған  тәж  ...  ... ... ... ... циклдың құлау мезетінде артады.Жылдамдығы үлкен ағын баяу ағынға жеткен жерінде  соққы  толқыны  пайдаболады,  онда  ...  ...  және  ...  ...  кернеулігіағынның басқа бөліктеріне қарағанда жоғары.  Жоғары  жылдамдықты  күнжелініңрекурентті ағыны Күнді бірнеше 27 – күн айналғанға ...  ...  ... ... ... 2 – 4 ... біруақытта өмір  сүретін  болғандықтанкүн желінде бінеше ...  ...  ...  деп  ...  ...  ... жеткенде рекурентті  магниттік  ауытқуды  тудырады  -  ...  ... ... ... ... ... жылдамдықты ағындар – құрылу құрылымының аз  уақыттыжәне күрделілігіне  байлансты,  спорадикалы  магнитосфералық  ...  ... ... ... борандар байланысты.Спорадикалы ағында күн желінің жылдамдығы 1200 км/с; артқы ... ... ... ... ... ... болады,  мұнда  энергиясы  бар  бөлшектрдіңүдетілуіне алып келетін көптеген процесстер  жүреді.  Ұзақ  ...  бойы  ...  ...  ...   күн   жарқ   етуімен   түсіндіріледі   депесептелген, ал қазіргі уақытта көзі ...  ...  ...  тасталындысын(CME, Coronal Mass Ejection) қабылдайды,  дегенмен  күн  жарқ  етуінің  әсеретуін ... алып ... ... ... – күн ... ...   ...  өткізгіштіккеие болғаны соншалық планетааралық кеңістікте  күн  тәжінің  магнитті  күштіксызықтары онымен планетааралық кеңістікке шығарылады. Плазманың  ... ... ...  (немесе  энергияның  тығыздығы)әлдеқайда  жоғары,соның ... ... өріс ... ... ... ... – геометриялық обьект сызықтар, жазықтықтар, қатты бөлшектенгенформадағы кеңістік денелері және олардың өзіне тән қасиеттері  бар.  ... ... ... ... ... ... ... мағынаны білдіреді.МАЗМҰНЫКІРІСПЕ61 МӘСЕЛЕНІҢ ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ КҮЙІ. ЕСЕПТІ ҚОЮ                          71.   ...   ...   ...   туралы   жалпы    ...     ...     ...     аймағындағы     магниттік      өрісі81.3      Күн        ...       ...       ...     Күннің      хромосферасындағы      ...      ...                 ...                 жарқ                 ... Күн желі және және онда ... ...  бар  болу  дәлелдемелері161.7     Үлкен     гелиоцентрлік      ...      күн      ...   ...   белсенді   аймақтардың    мультифракталды    қасиеттері28                                             2 ... ... ЖАҢА ...               342.1        ...        ...         ...         ...             ...             мен             ...                        ...                        ...                      ...                       ...        ...        ...         функция         F(()392.6   ...   ...   ...   ...    ...    ...           НӘТИЖЕЛЕР           ЖӘНЕ           ...            ...                      ...                      ...  Күн  ...  ...  ...  зерттеу  нәтижелері473.3 Күн белсінділігін рекурренттік талдау әдісімен  зерттеу  нәтижелері54                                 ...                      ...                      ... ... ... ірі ...  жоғары  энергиялы  бейстационарпроцестердің жиынтығын Күн  ...  деп  ...  Күн  ...  оның  ...  әр  ...  ...  себептерін  айқындаутеориялық та, практикалық та тұрғыдан өзекті  болып  табылады.  Расында  ... ... ... ішкі және ...  ...  әсер  ... ... өте күрделі сипаттқа ие болғандықтан,  осы  күнге  дейін  КБтабиғатына байланысты көптеген ... әлі ... ... отыр. Оған  қоса,күн   белсенділігінің   өзгермелілігі    планетааралық    кеңістікте,    ... мен ... Жер беті мен ... ...  ... ... геомагнит өрісінің,  ауы  райы  мен  глобальды  климаттыңұйытқуларына әкеледі, сейсмикалық белсенділікке әсер етуі мүмкін, т.с.с.Күн белсенділігінің ... ... ... ...  ...  оныңтабиғаты  жөніндегі  жаңа  және  пайдалы   ақпаратты   уақыттық   қатарлардызерттеудің бейсызық ... ... ... ... ...  ...  қорытындыжасауға болады.Айтылғанға байланысты, бұл жұмысқа мынадай мақсаты қойылды: динамикалықхаос теориясының шеңберінде дамытылған сигналдарды талдаудың жаңа  ... күн ... ... ... ... зерттеу.Күн белсенділігінің білінулері болып табылатын барлық  құбылыстар  (күндақтары, хромосфералық жарқ етулер, протуберанецтер, т.б.) Күн  қойнауындағымагнит өрістерінің күн ... ... ...  ...  ...  белгілі.Сондықтан бұл зерттеу WSO Wilcox Solar Observatory  сайтында  берілетін  күнмагнит өрістерінің уақыттағы өзгерісі туралы мәлімет негізінде ...  ... ... ЗАМАНҒЫ КҮЙІ. ЕСЕПТІ ҚОЮ1.1 Күндегі бейстационар процесстер туралы жалпы мәліметтерКүн   ...   Күн   ...    ...    ... хромосфералық жарқ етулер және де сол сияқты құбылыстар  КБ— нің білінулері болып табылады. КБ — нің білінулері   ...  ...   ...   ...   ...   Күн    ...    ...  тығыз  байланысты.   Белсенді  аймақтардың  көрінулері  үнемікейбір  фотосфера  ...  ...  ...  ...  ...  да,   ...   ...   кейін   сутегі   мен   ... ... ... ... ...  ...  ... аталады. Шамамен Күн  фотосферасындағы  осындай  аймақтан  (яғни  кейбіртереңдіктерде) тағы да ақ жарықты – ... ... ... ...  ... магнит өрісінің кернеулігінің бірнеше  ондаған  ...  ...  ... және ... ... ... аймақтардағы флоккулалар  көрінгеннен  1-2  күннен  кейін  ... ... ... қара  ...  –  бос  ...  пайда  болады.Олардың көбі тез арада жоғалып кетеді, тек кейбір бос  қуыстар  2  -  3  ... ... қара ... ... Күн ...  өлшемі  бірнеше  ондаған  мыңкилометрге жетеді және  бөлшектің  қараңғы  орталығында  –  ...  ... ала  ...  ...  ...  негізгі  маңыздылығы  –  олардакөлеңке аймағының кернеулігі ең үлкен бірнеше  мың  эрстедке  жететін  ... ... бар ... . Тұтастай  алғанда  хромосфералық  тордың  бірденнемесе  бірнеше  ұяшықтарын  түгелімен  толтыратын  барлық   ...   ...  күш ... ...  ...  ...  ...  көрінеді.Түтіктің  жоғарғы  бөлігі  кеңейңді  де,  ондағы  күш  ...  ... ... айналасында магнит өрісінің күш сызықтарына  горизонтқажақын  бағыттыр  алынады.  ...  ...  ...  ...  ...   ... және ... фотосфераның қысымымен теңеседі , сондықтан  дақтағыгаз қысымы фотосферадағы қысымнан әлде қайда аз болады. ... ...  ... ... ... ... ... қатар магнит  өрісі  жоғары  тереңдіктенэнергияны тасымалдайтын газдың конвективті қозғалысын  ...  ... дақ ... ... ... 1000 ... кіші  ...  Дақкүн фотосферадағы салқын және магнит өрісі шырмалған шұңқыр сияқты.Дақтардың көп ... екі ... ... бөлінетін бүтін топтардан тұрады.Үлкен  емесі  біреуі  батысқа   ...  ал  ...  ...  ...   қарайорналасады. Олардың арасында және айналасында ұсақ дақтардың  көпшілігі  жиіболады. Дақтың осындай тобы биполярлы деп ... ... екі  ...  ... өрісінің полярлығы әрқашанда  қарама –  қарсы.  Олар  бір  –  біріментерең ... ... ... ...  ...  сүзіп  алынған,  асаірі  тұзақтар  түріндегі  магнит   өрісі   күш   ...   ... ... ... ...  ...  ...  шығуынасәйкес келетін күш сызықтары солтүстік поляр, ал  фотосфераға  кері  ... ... ... оңтүстік поляр болып табылады.КБ-нің ең күшті білінуі – ол жарық етулер. Олар  хромосфера  мен  тәжгесалыстырмалы  үлкен  емес  ...  ...  және   дақ   ...   бетіндеорналасады. Жарық етудің маңыздылығы - ол күн плазымасының  кенет  ... ... ... Ығысу магнит өрісінің қысымы астында өтеді және  бауғанемесе шиыршықталған ұзын плазмаға айналады. Оның   ...  он  ...  ... ... ... Ерекше жарылыс  кезінде,  жалпы  ...  ... ... 1023 нен 1025 Дж ... ... ету аймағының  ортасындығы1гр. заттың энергия  бөлу  қуаты  тұтас  ...  1гр  ...  ...  ... 10 есе көп. Бұл дегеніміз, жарық  етудің  энергия  көздерін  Күнніңбарлық энергия көздерінен  айыруға  ...  ...  ...  ...  ...  ...  әлі  ...  зерттелмеуі  олардың   электромагниттікқасиеті екені анық. Негізгі шиыршықталған жарық ету ...  ...  ... күш ... ... ... - әр  ...  полярлы  аймақтарғабөлінуімен бағытталған. Кейбір шарттарды  орнықсыздық  пайда  болып,  магнитөрісі нейтралды сызықтар маңына қатты жақындайды да, бір  –  ...  ...     ...     ...     аймағындағы     ...      ... ... ... ... конвектиті  табиғатқа  ие,бірақ көрінерліктей өте үлкен ... ... 35 000  км)  ие.  ... ... ... ... супергранулалар бізге қозғалып  кележатқан заттан келетін жарықтың толқын ұзындығының  осі  бойынша  көк  ... ал ... ... ... ... ... ... ығысуына  сәйкес,  өзіДоплер эффектісі бойынша ... ... ...  ...  толығыменКүннің бетін жауып тұрады және үздіксіз  дамиды.  Жеке  супергранулалар  бірнемесе екі күн өмір ...  және  өмір  ...  ...  ...  ... секундына 0,5 км.  Супрегрануланың  ішіндегі  плазманың  ... ... ... ...  ...  өрістердің  жолдарын,  мұнда  бұлөріс хромосфералық ... ... Күн  ... ... ... ... бетін  жақыннан  қарасақ,  күн  гранулаларын  көреміз.  Осыгранулаларды  ...  ...  ...   ...   ...   ... Олар толқын ұзындығы көрінерлік  диапазонда  бақыланатын  күн  бетіжіңішке  қара  ...  ...  ...  ...  ...   шоғырыретінде көрінеді. Егер  Күннің  бетін  жақыннан  қарасақ,  күн  ...  Осы  ...  ...  ...  ...  ...  Күнніңбейнесінен көреміз. Олар толқын ұзындығы көрінерлік  ...  ... беті ...  қара  ...  қоршалып  тұратын  жарық  аймақтардыңшоғыры ретінде көрінеді. Олардың өлшемдері ...  және  ...  ...  ≈700 км. Оған ... осы ... ... ... қара контурларда  көптегенжарық нүктелер табылған. Осы жарық нүктелердің пайда болып,  жойылуы  ... ... ...  Олар  Күннің  бетінде  әрқашанда  бар  және  күндақтарымен байланысты  ...  ...  ...  ...  магниттік  өрістердіңөскен тығыздығының аймақтары болып ...  Және  де  осы  ...  ... ... ...  ...  фотосфера  қабатының  астында  ыстығырақжәне  тереңірек  қабаттардың  бар  ...  ...   ... ± 30 ... ... ...  тыныш  қалпынан  басқа,  күндақтары мен факел бақыланады.1.1 сурет - ... ... ... ... күн ... дағы бізге Күндегі бейстационар процесстердің көрінерліктей үлгісінбереді. Ең ... ол ... ... дамуы.  Басқа  жағдайда  фотосфераның“таза” жерінде үлкен дақтың немесе дақтардың үлкен тобы ... ... екі  -үш күн ғана ... ... ...  ...  ...  дамуы  баяу  жүреді  жәнеүлкен топтар максимумға 2 – 3 ... ...  ...  ...  ...  ... апта ... пайда болып және жойылып кетеді,  ал  сол  ...  ... ... ... бойы бар ...  Бір  дақ  ...  ол  1,5  жыл  ... ... ... әлі ... дақ ... ... кезінде  онда  арықарай  талшықты  түрге  ...  ...  ...  ...   ...  ...  гранулаларға  қарағанда  тұрақтырақ.   Дұрыс   ... дақ күн ... ... ... ол бізбен проекцияда  бақыланадыжәне оның ендігі күн дискісінің  радиусына  бағыттас  қатты  кеміген  (пропорционал; 8 ...  ...  Сол  ...  жиі  ...  эффектісі  депаталатын бақыланады, ол диск шетіне қарай дақтың  жартылай  ...  ... және диск ... ... қаратылған жағынан күшті  қысқартылуыментүсіндіріледі. Осындай құбылыс күндағының күн  ...  ...  ... аса ірі  ...  ...  үйлесіміне  рұқсат  етеді.Бірақ  осы  жағдай  барлық  ...  ...  ...  ...   ... ... (кейбір жағдайларда -  20°  дейін  және  көп)  бойыншасозылған. Мұнымен бірге күн дағының тобында жиі Күн ... аз  ғана  ...  ие  ...  ...  ...  екі  өте   үлкен   ірі   дақтарбақыланады. ...  ... ... ал батыс дағын келесі(артынан жүруші)  депатайды. Жиі осындай  қос  құралуға  бейім  бөлек  дақтарда  ...  ...  дақ  –  ...  бар  ...  ...   ...   әр   ... және оған дейінгі әр түрлі көру бұрышында әр  түрлі  спектральдысызықтар ... ... ... ... дақтың  жартылай  көлеңкесіндекүшті (3 км/с) қозғалыстардың  бар  екенін  –  оның  ...  ... ...  және  ...  ...  ...  ішіне  ағылуын  көрсетеді.Соңғысы спектрогелиограммада   сәулесінде  дақтардың  ...  ... жел ... ... Осы  ...  ...  Күннің  солтүстікжәне оңтүтік жартышарларында қарама  қарсы  және  жалғыз  дақтарда  ... ... ... ... ... ...  ...  көрсетеді.Әдетінше   жартылай   көлеңкенің   сыртқы   жағында   жүйелі   ...   ... ... кеткеніміздей, күн дақтары  күшті  магниттік  өрістерінеие. Кернеулігі 1000 – 2000 Э қалыпты  болып  табылады,  ал  бір  ...  ... ...  ...  кернеулігі  5100  Э   өлшенді.  Дақтың  ішіндегімагниттік  өрістің  бағытын  және  ...  ...   ...   ... ...  ...  ...  дақтың  осі  бойынша  ...  ... ... ал ... ...  қарай  жақындауынан  олардың  нормальданбетке  қарай  ауытқитынын,  ...  ...  ...  ...  90°  ... Сол кезде магниттік  өрістің  кернеулігі  ...  ...  ... ... ... үлкен болған сайын, әдеттегінше  оның  мгинтті  өрісі  декүштірек, бірақ ірі дақ  максималды  өлшемдеріне  ...  ...  ... оның ... ... ... өзгеріссіз қалады, ал ал  толықмагниттік ағын дақтың ауданына пропорционал кемиді. Оны былай  түсіндіреміз,дақ беттң астында ұзақ  ... бар ... ... ...  тек  қана  сыртқашығаруға себепші болатындай. Айтылған сөздер сонымен  қатар  ...  ... жоқ ... кетсе де жоқ болып кетпейді, бірақ ол дақтың болған  аймағындабола ...  және  тура  сол  ...  ...  ...  ...  дақта  қайтаданкүшейеді. Мұнда перманентті факелдық  өрістрдің  болуы,  сол  жерде  тұрақтыбелсенді аймақтар бар ... ... ... ... топтарда бастапқы және келесі (артынан  жүріп  отырушы)дақтар қарама қарсы магниттік полярлыққа  ие,  осындай  ...  ... ... ... оған ... дақтарды жатқызады, биполярлы деп  атауғаболады. Дақтарда минус  немесе  плюс  полярлықтары  ретсіз  ...  ... ... да ... Күн ...  ...  ...  дақтың  бастапқыныңжәне  келесінің  полярлықтары  солтүстік  және  ...  ...  ... ... қарсы. Егер  Күннің  солтүстік  ...  ...  ... ... (N), ал  келесінікі  –  оңтүстік  (S)  болса,  онда  солуақытта оңтүстік ... ... ... ... - S, ал  ...  -N ... ... сирек  дақтарда,  экватормен  қиылысатын,  солтүстік  жәнеоңтүстік ... ... ... ... ...  күн  ...  ... оның минимумы басталған  кезінде,  әрбір  жартышарда  биполярлытоптағы дақтарда ... ... ... ... ...  ...  ... болғанына өзгереді. Осы маңызды шындық Хэйл  өзінің  қызметкерлерімен1913 жылы ... ... ... ... ... өте  ...  болады,  оныңжалпы магниттік өрісі өте әлсіз және күн  өрістерінің  минимумды  жылдарындағана ... ... әрең ... Одан ...  ол  ...  1953  –1957 ... оның кернеулігі 1 Гс  индукциялы  дипольға  сәйкес,  белгісіЖер магниттік өрісінің белгісіне  қарама  қарсы  ...  ал  ...  ... ... ...  ...  1957  жылы  өрістің  белгісі  ...  ... ... кері өзгерді, 1958 жылдың соңында – солтүстікте.  Соңғырет өрістің белгісінің өзгеруі 1970 – 1971 жж.бақыланған.Күн   ...   ...   ...   дақтардың   магниттікполярлығының ауысуы циклдың бітуінің бір  ғана  ...  ...  ... ... ... алыс ... сирек  құрылады.  Олардың   аймақтарыоңтүстік және солтүстік жартышарлардың гелиографиялық ендіктерінде 1 - 2°  -тан 30°  ...  ...  ...  ...  өзінде  және  30°  жоғарыендіктерде сирек кездеседі.  Бірақ  осы  ...  оның  ...  ... өзгеруінде ерекшеліктер бар: жаңа циклдың (минимумнан  кейін)  алғашқыдақтары экватордан алыс ... ( ...    =  +45°  тең  дақ  ... 15 ...  = - 43° 1943 тең дақ ... 17 мамыры және   =+48° тең дақ 1954 ... 11 ... ... ... болады, ал  сол  уақыттабіткен циклдың соңғы дақтары экватордың  маңында  бақыланады.  ...  ... оның ... ... ... ... ендіктер - 45°  тан+ 45° аралығында (+ 50° ендікті дақтар тобы белгілі, ол күн  ... ... 1957 жылы  ...  ...  ),  негізі  5  пен  ... ... ... болады. Сонымен, күн белсенділігінің  11  ...  ...  ...  даму  ...  ...  ...  ... үздіксіз кішірейеді, және жаңа дақтар экваторға жақын маңда  пайдаболады (39 сурет). Осы заңдылық ең ...  1858  жылы  ...  ... ... оны Шперер заңы деп атайды (дегенмен соңғысы оны он ...  ... егер ... деп барлық қасиеттер уақыт өткен  сайын  өзгеретінжәне бастапқы  күйге  қайтып  келетін  ...  ...  ...  онда  күнқызметінің шын периоды 11 жыл емес, ал 22 жыл. Қызық, цикл бойынша  максимумбиіктіктерінің өзгеріп ... да 22 – ...  ...  ...  ... 80 – жылдық циклы да  белгіленіп  отыр.  ...  ішкі  ... күн ...  кең  ...  ...  тән  жүз  ...  уақыттаөзгереді. Сонымен,  1645  және  1715  жылдар  аралығында  ...  ...  ... ал ...  тобы  тек  бір  рет  қана  ...  болған.  Оны  Маундерминимумы деп атайды. Басқа минимум, Шперер минимумы, 1410  мен  1510  ...  ...  ...  1120  және   1280   ...   ... ... ... бізде болып жатқандай,  өте  энергиялы  болған.Сипатталған  түрлендірмелер  Англияда   ...   ...   ...   ... ... ... ... процесстердің бірі  болып  дақтардан  кейін  ... ...  Күн  ...  деп  күн  дақтарының  қоршап  тұрған  жарықөрістерді  айтады.  Шындығына  ...   ...   ...   ...   ... ... ... көрінеді  және  олар  Күн  бетінің  ... көп ... ала ...  ...  өте  ...  Ол  көп  ...  жолдардан,  жарықтүйіншектерден, нүктелерден,  басқаша  сөзбен  айтқанда  әрбіреуінің  ... км ... ... ... гранулалардан тұрады.Күн факелдары Күннің магниттік өрісінің белсенді аймақтарында құрылады.Табиғаттағы  барлық  процесстер  сияқты,  ...  да  ...   жай   ...  ...  ...  болуы   магниттік   өрістің   бір   ...  ...  ...  ...  ...   заттың   қозғалысынакедергі болатын уақытысы ол күштік сызықтарға көлденең ...  ...  ... ... ... өте ...  болса,  онда  заттың  қозғалысы  текқана күштік сызықтардың  маңайында  ғана  жүретін  болады.  ...  ...  ...  ...  өріс  өте  қуатты   конвективті   қозғалыстардытоқтатуға күші ... ... олар ...  ...  бастайды.  Айта  кетукерек, ретсіз  ...  ...  ...  да  және  горизонтальдыжазықтықта да болады. Соңғылары конвекцияның  бөлек  бөлшектерінің  арасындаүйкелістің пайда  ...  алып  ...  ал  ...  ...  факел  аймағындакернеулігі басқа облыстарға қарағанда  өте  ...  аз  ...  ... Осы ... газдарға жоғарырақ көтерілуге және  өте  үлкен  энергияағынын тасымалдауға  мүмкіндік  береді.   ...  ...  ...  ... ... ... ... пайда болады.Центрге  жақын  факелдар  ...  ...  ...  күн   ... олар  өте  ...  көрінеді.  Бұл  ерекшелік  ...  ... ... ... ...  ...  орналасқан  көршіфакелдардан 200 –  300  К  жоғары  ...  ...  Ал  ...  ... салыстырғанда  факелдардың  температурасы  шамамен  2000  ... ... ... ... ... өрістерде  қосылады  (бірігеді).Сонымен, қорытынды жасасақ факелдарда күн дағының болуы өте керек ...  ... өмір сүру ... 3 – 4 айды ... Күн дақтарының саны  сияқтыфакелдардың саны күн белсенділігі деп аталатын сипатқа әсер етеді.1.4 Күннің хромосферасындағы бейстационар процесстерКүн атмосферасының беткі ... ... ...  ... мың есе ... Ішкі атмосфераның  Күн  дискасына  проекциясын  зерттеу  ...  мен  күн  ...  ...   негізделген,   себебі   кейбірспектрлік ... ... Нa, Н және К ... CaII т.б.)  ...  бақылап,олардың фотосферадан  жоғарғы  аймақта  –  хромосферада  ...  ...   ...   ...   ...   күн   бетінен     ... ... газ ... ... ... ... аймақты,  ал  кейбіржерде  бейтарап  газдың   жарық   сызықтарына   сәйкес   ...    ... ... бақылауға болады. Спикуланың  диаметрі  ~  1000  км,өмір сүру уақыты  ...  ...  ...  ...  ...  ...  магнит  өрісінің   [3,4]   күрделі   құрылымына   ...  ...  ...  ...  ...   ...   облыстардаспикула саны көбейіп, сәулелену артады.1.5 Күндегі жарқ етулерКүндегі жарқ етулер – күн белсенділігі ... ... ең ... Күн ... ...  ...  ...  үлкен  жарқетулердің 103 с уақытта энергия бөлуі (1 - 3) · 1032 эрг жетеді,  ол  ... (1 - 3) · 1029 эрг · с-1 ... ...  Уақыттың  бөлек  мезеттеріндеэнергия бөлуі көрсетілген міндерден бірнеше есе  асуы  мүмкін.  Жарқ  ... ... ... ...  ...  ...  ... бөлшектерінің өте үлкен энергияларына дейін  үдетілген  ағынның1000  км  ·  с-1  ...  ...  күн  ...   және   ... ...  ...  ...  Қуатты  жарқ  ету  екі  жарқ  етутүрінде (1  ...  ...  ...  алып  ...  ...  ...  көрінерлікжартышарының  10-3  ауданына  дейін)  хромосфералық  ...  ...   ...   жарықтылығының   үлкеюі   ретінде    ...    ...  осы  ...   қарсы   полярлықты   магниттік   өріс   ... ...  жарқ  ...  егер  де  онда  ...  басты  процессіхромосфералық  құбылыс  емес,  тәждік  түрінде  болады.   Ол   жарқ   ... және УК – ... (  90 %  ...  ...  ... ...  жарқ  ...  қойнауынан  алыс  жерінен  екінші  эффектретінде пайда болуы мүмкін, көбінесе рентгендік және УК - ... Осы  ... ... ... ... бөлігі болып табылады.Магниттік ағындар екі тұратын, шектелген бетпен бөлінген. Осы  әрбіреуіфотосферада   тұйық   шектелген   ...   ...   ...   ... (қалың сызық) қиылысады және кеңістікті төрт аймаққа,  ал  оғансәйкес магниттік өріс төрт тәуелсіз ағынға бөлінеді.  Ол  ...  және    ...  ...  ...  ...  магниттікөрістің  нейтралды  сызығы  белгіленген.  ...  ...   ...  ... ... жарқ  ету  ...  жоғарғы  хромосферада  жәнетәждің   төменгі   жағында   тәуелсіз   магниттік   ...    ... ... ... ... ... растайды.Тәуелсіз деп мұнда фотосферада шығатын көздері бір,  ...  ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.1.2 сурет -  сутегі сызығында екі сызық түрінде бақыланатын, Күнжарқ етуі. Штрихті сызықпен фотосфералық магниттік өрістің нейтралды ... ... - ... қарсы полярлықты төрт дақ үшін магниттік өрістіңмоделіОсындай ... ... ...  болуы  әр  түрлі  жолдармен  жүзеге  асуымүмкін.  ...  ...  ...  ...  Фотосфераның  астында  көздердің(токтың)  баяу  ...  Күн  ...  ...   өрісті   үздіксізөзгертіп отырады. Кейбір  мезеттерде  ол  айтарлықтай  ...... ... ... деп аталатын  болуы  мүмкін  (1.3  сурет).  Осы  сызық  –өрістің маңызды ...  ...  ...  ол  ...  әсер  ... ... үшін ...  деп  саналады. Шекті  сызық  арқылы  магниттікағынның  қайта  таралуы  ...  ол  ...  ...  ...   ... өзгерткен кезінде  потенциалды  болып  қалуы  үшін  ...  ... ие, күн ...  ...  шекті  бағыт  магниттік  өрістіңнөлдік бағыты, екі ...  ...  ...  ...  және  ... ... зерттелген,   сияқты  болып  қалады  (1.4  ...  ... ... болу ... магниттік өрістің  өзгеруімен  индуцирленетін,электрлік  өріс  оның  бойында  токты  пайда  ...  ...  ... ...  ...  ...  ...  енеді.  Жоғары  өткізгіштілікшартында токтық қабат ... ...  ...  ...  ...  жасайды.Нәтижесінде Күн атмосферсында токтық қабаттың  магниттік  энергиясы  түріндеэнергияның ... ... ... - ... өрістің нөлдік бағытында токтық қабаттың құралуы:а – бейненің жазықтығына перпендикуляр (Е – нөлдік бағыт маңына бағытталғанэлектрлік өріс),  - түрді ... ... ... ... ... ... б – нөлдік бағытта құрылатын, токтық қабатТоктық қабаттың үш даму  кезеңіне  С.  И.  Сыроватский  ...  ... жарқ ... үш ... ... ... фаза – ... қабаттың пайда болу және құралуының салыстырмалыұзақ (сағат немесе ... ... ...  Осы  кезеңде  қабатта  плазманыңджоульдік ысытылуы токтан  басым  болады.  Негізінде,  осы  кезеңде  ... ... жарқ ... ... көзі – токтық қабат – тәжде магниттікөрістің  шекті  күштік  ...   ...   ...   және   ...  ...  магниттік  күштік  бағыттар   маңында   таралады   жәнефотосфералық  ...  ...  ...  ...   әр   ...   ...  ысытылуы  пайда   болады.   Сөйтіп,   хромосфералық   сызықтабақыланатын жарқ ету иірілуі құрылады (1.2 ...  ...  ...  ... ... ... өйткені, энергия ағыны  оған  түспейді  (ол  негізіндеәрқашан токтық қабатпен күштік бағытпен байланысты емес).Токтық  қабатта  ...  ...  ...  ...   –   плазманыңгидродинамикалық өтуі, ... ... ... ...  –  Күн  ... жарқ етулермен  пайда  болатын  көп  әр  түрлі  құрылымды  ... ... ... ... және  ...  толқындары,  үдетілгенэлектрондардың радио – және  қатты  ...  ...  ...  ... олармен  – сәулелену, анықтайды.Күндегі жарқ етулерді зерттеудің тәжірибелік мәні  бар,  ...  ... ... ... ... және т.б.  байланысынүзіп, ионосфераға үлкен зиянды әсерін  ...  ...  жарқ  ...  ...  ...  ...   айтарлықтай   әсер   етеді.   ғарыштықұшулармен байланысты жарқ ... ...  ...  космонавттардыжәне мүмкін радиациялық қауіптің қорғау мақсаты тұрды. Соңында, Күннің  жарқету ... ауа ... және ...  ...  ...  әсер  ... ... Күн желі және және онда магниттік өрістің бар болу дәлелдемелеріКүн желі – ол, Күннің магниттік өрісінің күштік бағыттарын алып жүретінжәне ... ... ... ... ...  ...  ... жылы  Чикаго  университетінің  профессоры  Е.  Паркер  “күн  ... ие ... ...  ... ...  ...  Осы   болжамдардыК. И. Грингауз тобымен советтік ғарыштық аппараттарда «Луна - 2» және  ...... ... көмегімен тәжірибелердің  дәлелденуіне  екі  ... ... Осы ... ... неде ... екен ?Күн  желі  –  ол  ...  үдетіліп   қозғалатын   электрондардың   жәнепротондардың (квазинейтрал шарты) шамамен ... ...  ...  ...  иондалған  сутегі  плазмасы  деп  аталатын,  толық  ...  ... ... Жер ... ... (бір  астрономиялық  бірлікте  немесеКүннен  1АЕ  -  ге)  протондардың  температурасы      100000   К   ... ... ... ... ... « Е  »  ...  және  оданкейін де Жер орбитасына қатысты болады) кезінде оның жылдамдығы   400 – 500  км/  сек  ...  ...  ...  Осындай  температураға  жеткенкезінде жылдамдық дыбыс жылдамдығынан 1 АЕ  басымырақ  ...  ...  ... ... күн желінің  ағыны  аса  дыбысты  ...  ... ... ... ...  ...  ...  аз  жәнебірлік сантиметр кубта     10  –  20  ...  ...  ...  мен  ...  ...  ...  ...  кеңістіктеальфа – бөлшектер (протондар концентрациясынан бірнеше процентке),  ауырырақбөлшектердің аз ғана ... ... ... ... ...  ...  Жерорбитасында  оның индукциясының орташа шамасы бірнеше гамма ... ...  (lg= 10-5 ... ... ... бойы ... ...  атмосферасы  гидростатикалық  тепетеңдік күйінде болады деп есептелген, яғни берілген жұлдыздың  гравитациялықтарту күші қысым градиентімен ... ... ...  ...  ...   қысымның   жұлдыз   центрінен   r   қашықтыққа   ... ... осы тепе ... ... ... ...  ... G – гравитациялық тұрақты, M* – жұлдыздың массасы, p  және  r  ...  және  ...  ...  r  қашықтықтағы  массалық   тығыздық.   Күйтеңдеуінен ... ... ... газ үшін өрнектесекр = rRT                                                      ... ... және ... теңдеуді  интегралдап,  барометрлікформула деп аталатын және жеке жағдайда  температурадан  Т  ...  ... (R – ... ... ол ... ... ... p0 – жұлдыз атмосферасы басталған жерінде қысымды көрсетеді (r  =r0  ...  ...  ...  ...  ...  күн  атмосферасы  басқажұлдыздардың атмосферасына ұқсас гидростатикалық тепе теңдік күйінде  боладыдеп  есептеліп  жүрген,  және  оның  да  күйі  ...   ... ...  ...  ...  бетінде  10 000  К  –  нан  ... ... К ... тез өсу  ...   ...  ...  және  ... С.Чепмен  Күн  жүйесін  қоршаған  бөлек  ...  ...  ... ... күн ... ... дамытты. Бұдан шығатыны,  С.Чепменніңкөрсетуіне сәйкес, Күн  айналасында  айналатын  Жер  ...  күн  ...  .  Ұзақ  ...   бойы   осы    ...   ...   ... шешімдерге қатысты қарама қарсы шешімдерді Паркер көрсетті.Ол барометрлік формуладан шығатын ... ... ( r  ­  Ґ  ...  ... ... ... орта үшін қабылданған, қысым 10 есе шамасы  ... ... ... Осы ... ... бір ... ету үшін күн  ... тепе теңдікте болу мүмкін емес, ал  керісінше  Күнді  қоршаптұрған планетааралық  кеңістікке  үздіксіз  өсу  ...  ...  күн  ... ... V ... тең емес деген тұжырымын ұсынды.  Сонымен  қатаргидростатикалық тепе теңдік теңдеуінің  орнына  қозғалыс  түрін  ... ... ... ... МЕ – ... ... ... функциясы ретінде температураның Т берілген  қашықтыққатаралуы кезінде барометрлік  ...  ...  үшін  және  ...  ... шешу үшін ... мына ... келтіремізМұны күн желі ретінде қабылдауға болады және бөлек жұлдызаралық  ... ... ... ... ( r < r* кезінде )  аса жоғары дыбысқа (  r  >r* ... ... өту ... р қысымды келтіруге болады, міне осы  шешім,күн желі деп ... ... ... ... ... ... ... алғашқы ғарыштық аппараттардажүргізілген бірінші планетаралық плазма параметрлерін тікелей өлшегенде  асажоғары күн  ...  ...  ...  ...  ұсынған  идеясының  екендігінкөрсетті, оған қоса Жер ... ...  күн  ...  ...  ...  өте  көпке  асатынын  көрсетті.  Содан  бері  Чепменның   күнатмосферасның  ...  тепе  ...  ...   ...   ... көз жеткізді, ал күн  тәжі  планетааралық  ғарыштық  кеңістікке  асажоғары   дыбысты   жылдмдықпен   ...   ...   ...    Одан   ... бақылаулар  көптеген  басқа  жұлдыздар  да  күн  желіне  ұқсас«жұлдыз желіне» ие ... ...  желі  ......  ...  үлгі   ... ... құбылыстың өзі өте күрделі болып шықты.Ұзақ уақыт бойы күн желі сфералық – ... ... күн  ...  ... ... деп есептелген. Өйткені 1990  жылға  дейінгі  аппараттар,«Улисс»  ...  ...  ...  ...   ...   ... жазықтығында ұшқан, және  осындай  ғарыштық  аппараттардың  өлшеуікүн желінің параметрлерінің тек қана осы жазықтықта ... ...  ... ... бойынша жүргізілген бақылаулардың  есептеулері  күн  желініңкүн ендігіне  шамамен  алғанда  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  осы   қорытындылар   осы   бақылаулардытүсіндіру қиындығынан айтарлықтай сенімді ...  жоқ.  ...  күн  ...  ...  тәуелділігі  ғарыштық   аппараттарда   орнатылғанқұралдармен өлшенген,  ...  ол  не  ...  емес  ...  және  күн  шығутегіндегі  магниттік  өріспен  немесе  Күндегі  қысқа  ...  ... ... ... күн жарқ ... ... ... және  магниттік  өрістің  парамерлерінөлшеу  планетааралық  кеңістікте  әр  ...  ...  күн  ...   ... өрістің әр түрлі бағытымен секторлық құрылым  деп  аталатын  ... ...  ...  Осындай  құрылымдар  Күнмен  бірге  айналады  ... күн ... ... ... ...  ...  ... күн бойлығына тәуелді,  нәтижесі  болып  табылатынын  ...  ... тұр. ... төрт ... ... 1 ... көрсетілген.Осы кезде жер телескоптары Күн бетінде жалпы магниттік  өрісті  тапқан.Оның орташа ...  1  Гс  тең,  ...  ...  ...  құрылуларда,мысалы, күн дақтарындағы магниттік өрістер  шамасынан  бірнеше  ретке  үлкенболуы  мүмкін.  ...  ...  ...  ...  болғандықтан,  онда   күнмагниттік  өрістері    және    пондеромоторлық   ...   ... ... ... да күн ... ...  Осы  күш  радиалды  ... яғни ол күн ... ...  ...  әсер  ...  бірақ  оныңрадиалды  бағытқа  перпендикулярлы  проекциясы  күн   желінде   жылдамдықтыңтангенциалды құраушыларының пайда ... алып ... ... осы  ... екі ... ... ол ... қозғалыс мөлшерінің  мезетін  шығарудамаңызды рөль атқарады. Астрофизиктер, соңғы жағдай  Күннің  ғана  емес  ... желі ... ... да ... ... рөль  атқаруы  мүмкіндеп  тұжырымдайды.  Ақырғы  спектральды  классындағы  жұлдыздардың  бұрыштықжылдамдығының тез ... ...  үшін  ...  ...  ...  ...  планеталарға  беріледі  деген   ...   ...  өріс  ...  ...  ...  ...  ...  оның  бұрыштықмоментінің  жоғалу  механизмін   қарастырылғанда   осы   гипотезаның   ... ... ... магинттік өрісті тек қана Жер орбитасының маңында ғана емес жәнеүлкен геоцентрлік қашықтықта (мысалы, «Вояджер 1 және  2»  және  ...  ... 11» ... ... ...  ...  алынған  Күн  экваторыныңжазықтығымен шамамен сәйкес келетін эклиптика жазықтығында оның  шамасы  ... ... ... ... ... ... ... деп  аталатын  осы  формулаларда  Br,  Bjшамалары  –  ...  ...   ...   ...   және   азимуталдықұраушылары, оған ... W – Күн ... ...  ...   V  –күнжелінің радиалды құраушысы, индекс «0»  ...  ...  ...  ... тәжіндегі нүктеге қатысты.Европалық ғарыштық агентствомен 1990 жылдың қазанында «Улисс»  ... ... оның ... ... ... эклиптика  жазықтығынаперпендикуляр жазықтықта Күннің айналасында айналатындай  қылып  есептелген,күн желі сфералық симметриялы деген түсінікті ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  радиалды  жылдамдығының  және  күнендігі функциясы ретінде  күн  ...  ...  ...  ... ... ... және орбитасы  жоғары  аппогейлі  басқа  дағарыштық аппараттарында орындалған бақылаулар көрсеткеніндей,  ... ... ... ... ... – күн ...  плазмасымен.Күн желі Күн атмосферасының жоғарғы қабаттарында туады,  және  оның  ... күн ... ... ... ... ...  ... жақын күн желінің сипаттары мен  Күн  атмосферасындағы  ... ... ... ...  ...  және  одан  басқа  күнбелсенділігінің деңгейіненен және Күндегі нақты жағдайға  тәуелді  өзгереді.Сондықтан қарапайымырақ сипаттау үшін Жер ... ...  ...  күнжелі  бірінші  рет  жақындағанда  үш  тәуелсіз  ...   ...   ... олар:1) Тыныш күн желі – күн плазманың әр уақытта бар ағыны, ол барлықпланетааралық кеңістікті гелиосфера шегіне дейін (50 – 200 ... Күн ... ... жоғары жылдамдықты ағындарырекурентті геомагнитті жауапты;3) Спорадикалы жоғары ... ...... құрылымы бойынша азуақытты, аса біртексіз және күрделі, спорадикалы ... ... күн желі ... ... морфологиялықсипаттамаларын және құрылу механизмін қарастырамыз.Тыныш күн желі. Қазіргі ... ... ... Күн ... ядролық синтез процессі кезінде қалыптасады:1H + 1H 2D + e+ + + 1,44 МеВ,2D + 1H 3He + γ + 5,49 ...  +  3He  4He  +  1H  +   1H   +   12,85   ... e+ ... ... - ... және γ  -  ...  ... Атап  өтілген  процесстердің  нәтижесінде  1,0078  г  сутегі  1,0000  ггелииға өтеді, ал қалған ...  ...  ...  ...  ...  ...  айналады.  Протон  –  протондық   реакция   жүрісіндеэнергияның бөліну жылдамдығы төмендегідей ...              ...  ρ –  күн  ...  ...  X  –  ...  сутегі  ядросыныңсалыстырмалы мөлшері және T - температура. Назар  ...  ...  ... оның ... Күн центріне  қарай  жоғарылайды,  күн  ... 99% , Re =  0.25  R☼  ...  Күн  ...  генерацияланады  депайтуға болады.Күн типіндегі жұлдыздарда жылу өткізгіштік мағызды емес ...  ...  Күн  ...   ...   ...   негізінде   радиациялықтасымалдану жолымен оның бетіне өтеді,  яғни  оның  жұтылуында  және  ... ... ...  күн  ...  радиациялық  тасымалдануы   Күннің   ... аз ... ...  Күн  ...  ...  ...  оның  ионизациялану  дрежесі  төмендейді  және  онда   сутегініңнейтралды атомдарының болуы оның мөлдірлілігін айтарлықтай ...  ...  ...  Күннің  центрінен  алшақтаған  сайын   температурасының   тезтөмендеуіне  алып  ...  ...  Күн  ...  ...  әр   түрліэлементерлы  көлемді  күн  заты,  конвективті  тұрақсыздыққа  алып  ... ... ... ... ... және аз ...  ие.  ... шарты Күн бетінің қабаттарында r > 0.86 R☼  ...  ...  ...  ...  Күн  қойнуынан  көтерілетін,  заттың  ...  ... ... ... түрінде тасымалданады.Күннің бетіндегі қабаттарында қарқынды турбуленттің  дамуы  оның  беінетек  қана  энергия  ...  ғана  ...  ...  күн  –  ... ...  маңызды  орын  алатын  құбылыстардың  дамуына  алыпкеледі.    ...    ...    ...     ...     ... ... ... болады. Биіктік өскен  сайынплазманың тығыздығы  тез  төмендейтін,  Күн  атмосферасында  ...  ... ... ...  Олар ...  ...  ...  жұтылады,  соныңсалдарынан соңғысының температурасы күн тәжінде (1  –  3)  ·106  К  шамасынажетіп,  ...  Сол  ...  ...  ...  ...  көбі   ...  өрісімен  ұсталына  алмайды,   ол   өз   ...   ... ... ...  ...  күн  ...  генерациялануына  ұлғаюынаалып келеді.Қазіргі заманға сай етіп күн желінің жаңа  ...  ...  ... шығарған. Осы модельдің мазмұндамасы төменде келтірілген.Стационарлы  сфералы  симметриялы  жағдайда   ...   ... ... өрнектеледі:Қозғалыс жылдамдығы(1.9)мұндағы - күн желінің жылдамдығы,   және    -  оныңтығыздығы мен қысымы,  - Күннің ...  және    -  ... ... ... ...  - ағын ... көлденең қима ауданы, индекс 0 –  менКүн  центрінен    ...  да  бір  ...  ...  ... ... күйі теңдеуі(1.11)мұндағы α –политроптың  көрсеткіші,  α  ≤  5/3  күн  ...  ... ...  бар  ...  5/3  –  тен  басқа,  олар  ...  ... және (5) ... (3) ... ...  және  ...  r  ... төмендегідей түрде Бернулли теңдеуін аламыз (α ≠ 1 болғанда)(1.12)Өлшеусіз айнымалыларға өтіп,                  ... ... ... ... ... ... ...  u1  –  r=r0  бетіндегі  шекті  шарттарға  тәуелді  интегралдауконстантасы.(1.12) және (1.13) Күннен ... ...  күн  ...  ...  ...   Осы   ...   шешу   жолдарын   бірнеше   ...  ...  Бұл  ...  ...  ...  тек   қанақысқаша сипаттамалары келтірілген. (1.12)  немесе  (1.13)  теңдеулердің  дәлұқсас шешімдері жоқ, сондықтан ... ... ...    және  кіші  ... ... асимптотикасын зерттеді.7. Үлкен гелиоцентрлік қашықтықтардағы күн желіζ →∞, u(ζ) болғанда, шексіз өсуі мүмкін немесе қандай  да  бір  ... ... ... ... мүмкін. Ашық көрініп тұр, u  →  ∞  (8)  ... ... де,  сол  ...  бірінші  мүше  шексіз  өседі,екінші және үшінші мүшелер нөлге ұмтылады, ал сол ... (8) оң жағы   ... ∞) = const ... ... ... ... Мынадай жағдайда  u(ζ→ ∞) →u1. (9а)u(ζ→ ∞) → 0 шешімі де (8) теңдеуді қанағаттандырады. Осы ... сол ... ... және ... ... ... ... және(1.15)Сонымен, үлкен қашықтықтарды шешуге арналған  (8)  теңдеудің  шешімініңекі жолы бар: ... (u ) және  ...  (u    0).  ...  ... таңдау үшін осы шешімдерге сай плазманың тығыздығын ... ... (9б) - ғы u ... (10) ... теңдеуден көрініп тұрғандай, u() төменгі жағындағы  шешімгесәйкес болса, u → ∞ болғанда плазманың тығыздығы  ақырғы  және  ... ... ... ал бұл ... ...  ...  қарсы.  Жәнеде жоғарғы жағының шешімі  ρ(ζ→  ∞)  →  0  ...  ол  ...  ... ... ... ... қашықтықта Паркер теңдеуінің  жоғарғыжағының шешімі ғана ... ... ... ... ... (ζ→ 0) (8) ... сол  бөлігінде  ζ→  0  ... мүше ... ... ...  теңдеудің  оң  бөлігінде  тұрақты  ... ... өсуі (Н/ ζ) ζ→ 0  (8)оң  ...  мүшелердің  екеуінің  бірікомпенсирленген болу керек, яғни ... ... екі жолы ... ... ... ... ζ→ 0 болғанда, күн желінің жылдамдығының  шексіз  өсуінесәйкестендірілген, физикалық түрде келіспейді. Екінші шешім, 1/(α-1) –  2  >0   ...   ...   ...   ...   мәні   u(ζ)   →0болғанда,яғни α < 3/2,  ойға сиярлықтай ... ...  ...  ...  ...  егер  ...   ...   аадиабаттықтан кіші болса  (  =  5/3),  яғни  егер  ...  және  күн  ... ... ... орын алса ғана ...  ...  ...  алғашқыүлгісінде  қажетті  мөлшерде  энергияның  түсуі   күн   ...   ...  ...  ...  деп  ...   ...   күн  желіүдетілу үшін жылулық энергияның  бір  ағыны  ғана  жеткіліксіз  екенін  ... ... көзі ... екені төменде көрсетілетін болады.Сонымен біз көріп тұрмыз,шекті шарттарға үлкеніне Паркердің  теңдеуініңжоғарғы жағы, ал кішіде төменгі жағы ... ...  ...  Осекі тізбекті өсуі орны жазықтықта  (ζ, u)  төмендегідей орындалатын,  қандайда бір критикалық нүктеде шешімі барына тәуелді(1.8) ... ζ ... ... - )du/d = 2.               ... , ... ... ... (1.13) теңдеудің оң жағы  жәнетеңдеудің сол жағындағы du/dζ коэффициенті кезінде ... тең. ... ... шешу ... ... нүкте маңында  1.4  суреттекөрсетілген. Шешімі гипербола  ...  ...  ...  ...  өзінде  дешекті шарттарды қанағаттандыратын Күннен кіші де  және  алыс  та  ... ақ  ... бар. Осы ... ... ... ... ...  арқылыөтетін қисық сәйкес келеді.1.5 сурет - Критикалық нүкте маңында ... ... ... ... ... ... ... кесіндісі изотермиялық тәж ( = 1) әртүрлі  соңғы  температура  жағдайында  4  суретте  көрсетілген.  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ... Т0 = 0,5 106 К болғанда Жер орбитасында күн желінің жылдамдығы  260км/стең болып шығады, ал T = 4 106 К ...... 1150 км/с, ал ол  ... ... ... ... келмейді (1 кестені  қараңыз).  Солуақытта Жер орбитасында  есептелген  плазманың  тығыздығы  шын  5-10  см-  ... 25-40 см- 3  ... ... - ... әр ... ... Т ... Паркер моделінде күнжелінің жылдамдығының радиалды кесіндісіКестеден  көрініп  тұрғандай  күн  желінің  ылдамдығы  айтарлықтай  ... ... - ~ 300 ...  ~  700  км/с  ...  Осы  ...   моделінде   тәж   температурасының   ...   ...    ... ... еді (4  сурет).  Бірақ  тікелей  ...  ... ... ... көзі тәж ... ... ...  көрсетті,оларда тәждің температурасы орташадан кәдімгідей төмен.  Осыған  байланысты,күн желінің жылдамдығы ... ... ...  ...  ... ... да тәуелді: α өскен сайын Жер орбитасында күн ...  ...  ...  ...  мен  тәжірибелік  мәліметтер  арасындағы  жақсырақсәйкестікті Паркер α = 1,1 ... ... ... және α = 5/3 одан өте  ... ...  ...  шамасы  аз  болуымен   мынадай   түрді   қиыншылықтуындайды: α→ 1 ... ...  ...  ...  →  0.  Сол  ... ... жылу ағыны да  нөлге  ұмтылады.  Сонымен,күн желінің айтарлықтай жоғары температурасын ... тұру үшін ...  ...   ...   ...   ...   ...   альфавендік   толқындардыңэнергиясының диссипациясымен байланысты шығар.Жылулық энергияға МГД – толқындардың үлесі және  күн  желінің  ... ... ... Осы ... және олардың ары  қарайдамуы И. Чашеймен және В. ... (1987 год) ...  ...  жәнетәждің бастапқы жағында МГД  –  толқынның   спектрін  сәйкестендіріп  таңдапалып, одан тек қана ... ... ...  Жер  орбитасындағы  күнжелінің  ...  және  ...  ...  ...  ...  мүмкіндікбереді.Онымен қоса, бір сұйықты гидродинамика шегінде дамып жатқан модель, күнжелінде бақыланатын  электрондық  және  ...  ...  ... ... (1 ... ... кесте - Жер орбитасындағы күн желінің параметрлері|Параметр, өлшемділігі    |Орташа шамасы            |Күн желі                 ||                         |                         ... ...              ||                         |                         ...              ||n, см-3                  |8.7                      |11.9  3.9                || , км/с             |468                      |327    702               || , ...          |3.8·108                  ...  2.7·108         || , К                |7·104                    ...  2.3·105         ||, К                 ...                  ...  1.0·105         ||/              |1.9                      |4.4         0.45         ... бір ... моделі плазма физикасында тек қана мынадайжағдайда   пайдаланылады,   ...   ...   ...   ...  ...  ...  өйткені  ол  плазманың  электронды  және  иондықарасындағы    импульстармен    ...    ...     және     ...  ...  де  ...   ...   етеді.   P.A.Sturrock және ... (1966  жыл)   күн  ...  ...  ...  ...  ... тез ... назар аударған және соңғы  шарт  орындалмайды  жәнеиондардың   ...   ...   ...    ...  бар.  Сол  ...  ...  жылу  өткізгіштік  салыстырмалы   азболғандақтан, Күннің ... ... ... ... ...  және  оғансәйкес  тез  суйды.  Сол  уақытта  электрондық  ...  ... ... ... ... ... соңғысының  температурасыКүннен қашықтаған сайын  төмендейді,ол  тәжірибелік  мәліметтерге  ұқсас  ... ...  ...  ...   ...   ...   және   иондықұраушыларының гидродинамиканың екі ... ... ...  ...  ... (3) қозғалыс теңдеуінен газдық қысым электрондық және иондық ...  P= Pe + Pi = nk(Te + Ti ... ... ... Одан  ...  екі  сұйықты  жағдайында  газдық  күй  теңдеуінің   ... және ... ... үшін ... ... ...  ... алмастырылады, сондықтан (2) – (4)теңдеулер мынадай түрге келеді:;;(1.20)Мұндағы mi және me - ион мен электронның массасы, оған ...  Ti  ... - ... және ... ...  ki,  ke  –  иондық(электрондық)жылуөткізгіштік  коэффициенті,  K  –  Больцман  тұрақтысы  және  -   ... ... ... ... - (18) ... ... ... нәтижелері 3 суретте көрсетілген. 1қисық бір сұйықты моделге сәйкес, 2 және 3  қисықтар  екі  сұйықты  модельдекүн ... ... ... электрондық және иондықтың  температурасыныңөзгерісі. Суреттен көрініп тұрғандай, Жер орбитасында (r = 215R), Tp  =  4,4103 K және Te = 3,4 105 ... ... ... ... беретін модельде екі есеүлкен,  ал   протондардың   температурасы   –   күн   ...   ... ... аз ғана кіші (1 ... ...  ...  теориялықжәне тәжірибелік мәліметтердің ұқсас  болмауын  ...  ...  ... ... ... бір көз  бар  деп  ...  ...  және  ондаиондық құраушы басымырақ. Осы талаптарға жоғарыда аталып  өткен  альфановтықтолқындар ... ...  ...  ...  ...  ... күн желінде жұтылмайды, олар магнитодыбысты толқындарға  төрт  ... ... ... орын ... күн желі үшін ... сол ... ... жылытылатын, протондарменрезонансты әсерлесуі нәтижесінде  диссипацияланады.  Жер  орбитасындағы  күнжелінің параметрлері в 1971 жылы екі сұйықты модель  ...  МГД  –  ... ... ... көзін ескеріп, A. Barnes және  басқаларымен  алынғаннәтижелер 2 кестеде келтірілген.1.7 сурет - Күннен r ... бір ... ... күн желініңтемпературасының өзгерісі және екі сұйықты модельде электрондық және иондықтемпературалардың өзгерісі2 кесте - Барнестің екі сұйықты модель шегінде Жер ...  күн  ... ... n, см-3                                     |15            ... , км/с                                        |330           ... ... ... эрг *см-2 * с                     |0,46          ... ... Tр , K                                 |3,2 104       ... температура Tе , K                               |2,2 105       || Tе / Tр ...                                            |6,9           |Жер ... ... күн ...  параметрлері  бақыланатын  баяукүн желінің параметрлеріне ...  ...  ...  (1  ...  қараңыз).  Солкезде жоғары  жылдамдықты  ағындардың  параметрлері  күн  желінде  ...  ...  ...  бар.  Осы  ...  протондардыңтемпературасы  электрондардың  температурасынан   әлдеқайда   жоғары   болыпшыққаны,  мүмкін  Күндегі  ...  ...  ...   ... ... екенін көрсетіп тұр.1.8 Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттеріЕң алдымен күндегі белсенді аймақтардың фракталды қасиеттерін зерттеугеарналған Абраменконың бірнеше жұмыстарынан [19] шолу ... –де ... ... өрісінің құйындық құрылымының фракталды  талдаужасалған.  Жалпы,  ...  ...  ...  ...  ...   ... қозғалыс процесінде пайда болады.  Плазма  қозғалысы  дегеніміз  –Рейнольдс  саны  үлкен  кезіндегі  (дамыған  ...   )   ... ол ... сипатталады: ол регулярлы  емес,  әрбір  ағын  нүктесініңжылдамдығы және уақыт бойынша ретсіз  өзгеруі.  Мұндай  ...  ... ...  бір  нүктеден  ағын  нүктесіне  дейінгі  орынға  ие,  олқазіргі уақытты ... ... ...  теория  бойынша  дамығантурбуленттік  қазіргі  уақытта  жоқ.  ...  бір  ...  ...   ... Бұл ... ... ... турбуленттегі ағын масштабтық  каскад, яғни бұл Колмогорованың гипотезасы болып табылады.  Бұл  гипотеза  бойыншатурбуленттік ағындағы үлкен Рейнольдс  ...  ...  ...  мөлшерлерібар. Үлкен құйындар кішкентай масштабтағы құйындарға таралып кетеді.  Кез  –келген lv мөлшерінен бастап көрейік, кішкентай ... ...  ... ... ...  ...  ...  құйынды  каскадтарғаберіледі. Колмогоров мынадай болжам жасады:  барлық  мынадай   k  (k=2)толқындық санға ие және ... ... K0 ...  ...  ... ... ... бұл өз  кезгінде  каскадтардағы  энергияберілу жылдамдығы бағынады, ал  k>kv  тұтқырлыққа  ...  Бұл  ...  ...  ...  ...  vk~k-1/3  (vk-lk  ...  орташафлуктуация) толқындық  сан  интервалын     <  k  <  kv  ...  деп  ...   Бұл  ...  ...  ...   ... ... характеристикасы  болып  табылады.  (біздің  жағдайымызда  –жүйеде плазма плюс магнит өрісі бар  ):  ...  ...  жүйе  ...  ...  ...  )  ...  ие,  немесе  Мандельбротенгізген терминология  бойынша жүйе фракталды құрылымға ие болады.Жүйенің фракталды сипаты мынадай мүмкіншіліктерді береді.  ... ...  ...  ...  ...  масштабтан  кіші  масштабқа  ...  кіші  ...   ...   ...   ...   алады   дегенқорытындыны жасауға  болады.  Ақырында  күндегі  ...  өте  ...  ...  магнит өрісі кіші  масштабты  флуктуация  энергия  тасымалдаумеханизмін және күн атмосферасының  жылдамдығы  үлкен  ...  ... өріс ... ... ... ұсынысын  жоққа  шығара  алмайды.Екіншіден,  жүйенің  ...   ......   ... ... Сондықтан бұлардың өзгерісі белсенді  жарқылға  байланыстыгенерациядағы жарқыл проблемасын түсіндірер еді.  Үшіншіден,  соңғы  жылдарыфракталды  ...  ...  ...  ...  ...  ...  модельжасауға мүмкіншілік береді.Белсенді облысы магнит өрісінің  ...  ...  ...  ... Абраменко  күндегі  магнит  өрісінің  векторын  қолданды,  ол  Пекиндікастроном обсерваториядағы  ...  SMFT  ...  ...  ...  ...  Fe  І  5324,19    ...   ...   жүргізіледі.Телескоптың көру өрісі - 218’’x314” (ПЗС матрица 512х512 ұяшық).Тегістеуден  ...  ...  ...   1,72   ...   ... ... 128х170  ...  құрайды.  Әрбір  магнитограмманыңпроектысы  эффект  құрылған,  өріс  ...  ...  ...  Z  ... ... ... ... беттін нормаліна сәйкес.Біз белгілеген бір көлемде күн ... өріс ...  ...  ... ... бірақ біз  фотосферамен  бір  бірдей  өріс  векторы  ие  ... ... біз ...  өріс  ...  спиралі  тек  кішкенібөлігіне ғана шығара аламыз.(1.21)есептеуге    берілген  ...  ...  ...  ...   ... бір әлем ... береді, мынаны емес 5×5 ұяшық).Токтық спирал карта  2 өлшемді ... 128×170  бұл  өріс  ... ... масштабтың қасиетін пайдаланады.[21] 2 өлшемінде өзгермелі белгі ...   ...  ... Ол ... ... ...  қиылыспайтын иеархиялық размері r квадрат болып табылады. ... ...  ...  ...  R×R  ...  бұл  активті  облыстардықоршайды. Бірінші кезде Скейлинг ...  ...  ...  былайоқуды ұсынды.(1.23)егер  қарастырылып   жатқан   ...   ...   ...  ...  ...  не  ...   онда   біз      ...  ...  ...  ...  болады.  r-дің  R  үлесі  депалайық, онда спектрді мынамен есептеуге болады(1.24)барлық есептеулер  пен және   ...  ...  Kh  ... ... ... ал KВ өрістің вертикаль құраушылары.Kh  пен  ... Rj≡R кв. ... ... болды. Біз картадан N  кв.қатарын  L(R)деп таңдап алдық, өйткені маңызды мах өрісте кв. Жағы қиылыспауы  тиіс.  ... ... Вz-де ... онда ...  өріс  тік  ...  ...  спектрлергежақсы  визуальды  сызықтық  участок  таңдалған  және  соның  шегінде   ауданкішкентай кв.әдісі ... ... ... ...  Кh(l)  ...  KB,l=ImN. N(1.25)Одан басқа  N спиралдары орташалану  жүргізіледі  және  ...  ... ... ... N  спек  Lm  ...  ...  Және  орташа  квадратқаауытқту  ... ... Lg  k (ri), i=1… m. Ары ...  ...  ... ... ... спекторы жақсы сызықтардан алынады.  Және  солбойынша ең кіші кв әдісі бойынша n  ...  ...  ...  Бұл  ...  ...  Kn  және  Kb  ...  (Kn)  және   (Kb)   ... қателігінің шегінде болады. Қайта  оқытылуы  әлсіз  өрістегі  Hcжане B ... ... ... ... мынаны көрсетеді.  (Kn)  және  (Kb)спектор көрсеткіштері размер мен орыналасу кв.  L(R)  әлсіз  өріс  ... ... ... белсенді облысы бірінші және  соңғы  бөліктерінбөлек –бөлек есептелінеді. АО ... ...  ...  ... ... мен ... биполярлы облыс бір ғана квадрат L(R)  ұстап  алыпжәне оны толық ... ... ...  ...  ...  үшін  өріс  ...  ...  1.8суретте көрсетілген. Ауқымда биполярлы АО-да ток спирлі Скейлинг қасиеті  әржерде әртүрлі бола ... АО заң ... Кһ  ... ... ...  ... бөлііне қарағанды аз. Бұл былай түсіндіріледі: лидер (1-ші)  ... ... ... ... қарағанда. Бұл факт  токтың  спин  өрісінеәсер етеді.        км  ескерсек  ток  ...  ...  ...  мықтыдәрежеде  ұсталынып  тұрады:     және  ...  ...   ... ... ... ток ... үшін  алынған  спектр  түрлері  сызықтық  спектрікішкентай r-ге жалғаса береді. Қандай жағдайда  ...  ...  өріс  ... ... км ...  инварианттардың  қасиетеріне  ие.Бұл инвариант шкалалар кезкелген ауданда ток спиралі даминделетін орын бар.Спектр сызықтығы аудан спектріне  ашық  ...  ...  ...  ... ол ... масштаб кіші масштабқа  (тік  (оң)  каскад)  немесе  кішіденүлкен каск.тері каскад). Спектр  ...  ...  ...  бір  ... ...... ... Бұл қосымша  ЭДС  генераця  альфа  эффектісідеп аталатын. Зихафа [22] ... ... ... эффект жұмыс  істеу  шартымынадай –Күн атмосфера көлемінде ...  тоқ  ...  ...  нолдік  емесразбалансқа.Қазіргі уақытқа дейін анықталғындай барлық активті облыстар масштабында[23,  24,  25]   белсенді  ...  ...  ...  ...  ... ... көрсетті, кезкелген масштаб (сызықтық  спекр  белгісіндешегінде) қандай да бір тоқ спиралі белгісінде долинделетін ... ие.1.8 ... ... ... үшін өріс ... ... шамасының көрсеткіші  Кһ  спираль  өісінің  құрылым  ... ... ... құрылымы өрісі құрылымының бөшектілігі  шартталғанболса, онда Кһ шамасы көрсеткіші  жарқылдап  белсенділігі  дәрежесіне  болыпауысуы қажет.Сөйтіп,  [26]  ...  20  ...  ...  ...  магнитөрісінің тоқтық спиралінің масштабтық инвариантты қасиеті  көрсетілген.  Бұлқұйынды  құрылымды  өріс  фракталды  екеніне  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  және  соңғы  бөліктеріндеСкейлинг  көрсеткіштер  спиралінің  таңбалық   өлшемдері   ... ... ... 15 000 км ... (~  1000  км)  рұқсат  етушегіне дейін орын ...  және  осы  ...  ...  ...  ...  ... ... бар сондықтан бір  масштабтан  екінші  масштабқа  өтуге  рұқсатбар. Қуатты жарқыл ... 2 – 3 ... ... Скейлинг  спектрлік  таңбасыныңтөмендеуі басталады, бұл күшті жарқылды болжауды қолдануға болады.[  27  ]  Күн  ...  Вz  ...  ...   ...   ... ... ,  ...  ағын  пассивті  қоспасының  ауысутеориясын қолдануға болады.Бұл құрылымдық функциясын  сипаттау  магнит  жәнекинетикалық ... ... ... МГД – ...  ... ... ... параметрлік  байланыс  қатарынан  алынады.Жалпы   жағдайдағы   ...   ...   ...   ... функциясын Вz өрісіндегі есептерді  8  АО-да  ...  ...  Вz  ...  құрылымдық  функциясын  әрбір   АО   жекеше   екенінкөрсетті.Сонымен қатар энергиялық спектрін көрсетіші  ...  ... ... ... анықталады жарқыл белсенділігінің  деңгейінебайланысты: ең соңғысы биіктеген сайын диссепация спектрі көбірек  пологиясыАО мәліметті  де  көп  ...  ...  және  АО  ...  ... ... мүмкіндік береді.2.      КҮРДЕЛІ      ...      ...      ЖАҢА      ...       ...       ...        туралы        түсінікИнформациялық  ...  ...   ...   ...   ... ие. ... -  ...  информация  әлеуметтік  жүйенің  өзектіжаңалықтары туралы ... ...  ...  ...  ...  ұғымы сигналдарды сақтау, өңдеу және жіберумен  байланысты.Ықтималдықтар теориясында информация аддитивті мөлшерлік өлшем  ретіндекездейсоқ  ...  ...  ...  ...  салыстыруарқылы енгізіледі. Барлық информация  теориясы  негізінде  информациянымөлшерлі  ...  ...  ...   ...   ...   бұлтұжырымды  Р. Хартли  ұсынды,  ал  толық  ...  ...  К.   ...  ...  ...  О  және  L  екі  ...  ... арасындағы) қарапайым альтернативті таңдаудан шығады, ондағы  L1-ге, “иә”, “шындық” т.с.с. теңестірілсе, ал О  0-ге,  ...  ... ...  ... екі белгіден тұратын  хабарды  қабылдауғасәйкес  келеді.Мұндай  хабарда   болатын   информация   ...   ...   ... және ол бит деп ... ... бит - ... белгі  жәнеинформация  мөлшерінің  өлшем  бірлігі  ,  ол   екі   ...   ... ... ... ... ретінде анықталады.Айталық(2.1)– Х  және Y әріптерімен ... ...  ...  ...  ... ... ... Егер  – Х жүйесі  күйде болғанда  Y  уiкүйіне өту ... ... ... ...  онда  Y  ...  ... мынаған тең:.                                   (2.2)– X ...   ... ...  ...  ... аталады.Ықтималдық  арасында жатқандықтан I әрқашан оң шама.Логарифм негізін таңдауға байланысты информация мөлшері  ...  ... ... логарифм бойынша: сәйкесінше бит, дит, нат -пен өлшенеді.Статистикалық  ...  ...  (Г  –  ...  ішкі  ... ... салмағының  логарифмі ретінде енгізіледі:,                                ... ... ...  ,  ћ  ...  ...  g  ...  еркіндікдәрежесінің  саны.  Классикалық  физикада  ћ  қолданбайтындықтан  энтропиянынақты  анықтауға  ...   (5)-ші   ...   түрі   ...   ... ... талаптарынан шығады:(2.4)Идеал газдың энтропиясын (2.3)-ші формула бойынша есептей отырып (2.4)-ші формулаға келуге болады,  мұндағы  ((  -  ...  ...  ...  көлемі,температурасы бойынша анықталады.Энтропия түсінігі сонымен қатар кездейсоқ ... ... да  ...  Еi  энергияның  теңықтималдықты  таралуы  кезіндежүйенің ішкі ... ... ... ... мына ... ... ... мағынасы бойынша (2.5) былай жазылады:(2.6)(2.6) - бойынша анықталған энтропия информациялық энтропия деп аталады.(2.2)  және  (2.6)  өрнектерін  ...  ...   ...   ...  орташа  ықтималдық  мәнін  анықтайтындығы  көрінеді.  Жүйеніңтеңықтималды таралуы кезінде жүйе туралы ... ...  ... жүйе ... ... ... ... энтропияға айналады (2.5).  Тепе-тең жүйе информацияны сақтай алмайды.  Информацияны  білу  анықталмағандықтыазайтады.  ...  ...  ...  ...  анықталмағандық,  яғниэнтропия мөлшерімен өлшеуге болады:I = Spr – Sps,(2.7)мұнда pr - ... ... ... ...  ...  дейін)  ps«апостериорлы»  (тәжірибеден  кейін).  Осы  себептен  ...  ...  ...  шама  ...   информация   деп   ...   егер   ... ... ...  деп  ...  (егер  ол  жоғалса).  Осылайша  Хшамасы туралы информация Ү ... ... мына ... анықталады.I(X)    =    S(X)    –    S    ... ... ... ... ... алдын-ала белгілі хабардың энтропиясы 0 -ге тең.2) барлық басқа жағдайларда S > 0 болады.82.2 Фракталдар мен мультифракталдарФракталдар және мультифракталдар ...  ...  ...  ... үшін кең  ...  Фракталдар  санына  мына  обьектілер  кіредіқатты кесілген ... ... ... және  олар  кең  масштабтақандай да бір қайталанушылыққа ие болады. Қайталану толық болуы ...  ... ... ... ол ... ... деп аталады. Ал кейде  кездейсоқболады  ...  ...  ...  деп  ...  Фрактал  дегеніміз   –геометриялық обьект  сызықтар,  жазықтықтар,  қатты  бөлшектенген  ... ... және ... ... тән қасиеттері бар.Табиғи фракталдардың қасиеттері тек  l  min  ≤  l  ≤  l  max  ... l  ... ғана ... шектеулер табиғи, өйткені біз мысал ретінде – ... ... ...  емес  ...  ...  ...  бұл  бейненің  ашықидеализация  екенін  ...  Оның  ...  ...  кішкентай   масштабтамассаның  ақырғылығы  мен  Броундық  бөлшектің  өлшемі  және   де   ...  ...  деп  ...  Осы   жайттарды   ескерсек   Броундықбөлшектің траекториясы қисық болып шығатынын көреміз.Нақ ... ... ... тек қана ...  фракталдарға  тән  екенінатап  өтуіміз  керек.  Ал  ...  ...  ...  тәсілдерінкейбір ықтималдық  элементтің  құрылу  ...  ...  онда  ... ... ... d (d = 1 – ... d = 2  –  жазықтық,  d  =  3  –  ... ... ... ... ...  L  ...  ℒ  аймағын  алыпжатқан фракталды объектіні қарастырайық. Фракталды объект өзінің  құрылуыныңқандайда бір ... осы ... ... N>>1  ...  тұратын  жиынболсын. Нүктелер саны N мейлінше N (   шекке  ...  ...  ...  ... қабырғасы ( және  көлемі  ( d  куб  ...  ...  (  ... N(() ұяшықтар саны дәрежелік заңдылықпен өседі,                    ...  D  –  ...  ...  ...  фракталдық  өлшемділік  депаталады.Сөйтіп,(2.10)       ... ...  ...  емес  болып  табылады,  оларды  мультифракталдар   депатайды.  Мультифракталды  әр  ...  ...  ...  ...  иеболған бөліктерге  ажыратуға  болатын  объект  деп  ...  ...  ...   әр   ...   ...   ...   ...   барфракталдардың жиыны ретінде қарастыруға  болады.  Сондықтан  мультифракталдысандық түрде  сипаттау  үшін  ...  шама  ...  ...  ...  болады,  бұл  сипаттау  фракталдық  өлшемділіктердің   ... ... ... Оны есептеудің әдістері 3 тарауда қарастырылады.2.3 Фракталдық өлшемділікЕвклид кеңістігіндегі өлшемі L ... ... ... ... тек, бос ... яғни  ішінде  кем  дегенде  бір  нүктесі  бар  ұяшықтардыескереміз. Бос емес ұяшықтардың i  ...  i  =  1,  2,...  N(()  ... ... N(() ... ( өлшеміне тәуелді –  бос  емес  ұяшықтардыңжалпы саны. Егер ұяшықтар бойынша  нүктелердің  таралуы  бір  ...  ...    ...    яғни    ...    ...     ... сипаттау үшін ℒ облысындағы  берілген  нүктелердің  таралуынсипаттайтын Dq жалпыланған фракталдық өлшемділіктер енгізіледі.ni(() -i-ші нөмерлі ... ... саны ... ... көп  ...  кездейсоқ  алынған  нүктелердің  i-ші  ... ы ...... статистикалық қосынды:.Егер Dq=D= const, яғни  q-ға  ...  ...  бұл  тек  бір  ... –  D  ...  ...  сипатталатын  нүктелер  жиыны  жәй,регулярлы фрактал болады. Керісінше Dq функциясы q мен  ...  ...  ...  ...  жиын  ...  ...    жағдайда   (2.1)жалпыланған статистикалық қосындыға ең көп ni  ... бар  ...  ... етеді, сондықтан олар ең көп pi толтырылу ықтималдығымен  сипатталады.Керісінше  ұмтылғанда (26) жалпы статистикалық қосындыға ең  аз  ... яғни pi -дің аз ... көп ... ... ...  Dq  ...  отырған  ℒ  нүктелер  жиынының  қаншалықты  біртексіз   екендігінкөрсетеді.Жалпы  ...  ...  ...  ...   ( ( 0ұмтылғандағы  қасиетін  анықтайтын,  қандайда  бір      ...   ...   ...   Бірақ   нүктелердін   таралуын   ...   ... ... оның ... да білу қаже ... ... q мен бірге өзгереді.q = 1 болғанда жалпыланған фракталдық өлшем:.                                          ...  ...  ...   ...   ескергенде,   фракталдық   жиынныңэнтропиясы болып келеді. Нәтижесінде D1 жалпыланған  фракталдық  өлшем  ... ... ... ...                                          ...                                          ...  D1  ...  нүктенің  қандайда  бір  ұяшықта  орналасу  ... ... ... ... ...  D1  жалпы  фракталдықөлшемділікті  көп  жағдайда  информациялық  өлшемділік  деп  атайды.  Бұл  ... ... ... ұмтылғанда, нүктенің орнын анықтау информациясы  қалайөсетіндігін көрсетеді.2.4 Корреляциялық өлшемділікБірдей ... ( ... ... ... ... қарастырайық  жәнекез-келген х1 және х2 еркін таңдалған екі ... ... ...  ... ... ... Екі нүктеніңде i-ші ұяшықта болу ықтималдығы  қанша?Бір нүктенің осы беттің i-ші элементіне түсу  ықтималдығы  рi-ге  тең.  ... ... осы ... ... байланыссыз оқиғалар  деп  алсақ,  онда  оныңықтималдығы -ге тең ... бет  ...  ...  ...  ...  ... қосындының (26) өзгерісін қарастырайық. ( -  ны  кішірейткендеқосынды азаяды, бұдан ол дәрежелік заңға бағынады деп жорамалдауға болады:,                                          ... ... ... ... өлшемділік деп аталады.2.5 Мультфракталды спектрлік функция F(()Dq ... ... ... ... ... ... болсақ фракталдықөлшемділік емес. Сондықтан  көп  жағдайда  мультифракталды  ...  ...    ...    ...    ...    f(()    ... ... қолданылады. Біз f(() шамасы ℒ жиынындағы  біртектіфракталдық  ішкі  жиынының  хаусдорф   өлшемділігіне   (2)   тең   ... жиын үшін рi ... ( ... ...  ...  ... болады(2.18)мұндағы (i – қандайда  бір  дәрежелік  көрсеткіш  (шынында  әр-түрлі  ... ... ...  ...   ...  үшін  (i  дәрежеліккөрсеткіштер бірдей және D фракталдық өлшемділікке тең(2.19)Бұл жағдайда (26) статистикалық қосынды келесі түрге өзгереді(2.20)Сондықтан  және ... ... ...  өлшемділіктер  Dq=Dбұл жағдайда бір-біріне сәйкес  келеді  және  q-ға  ...  ...  ...  ...  ...  ...  үшін  рi  ұяшықтардың  толтырылуықтималдығы бірдей емес және (i дәреже көрсеткіші әр-түрлі.  Көп  кездесетінжағдайдың бірі – осы ...  ...  бір  ((min,  (max)  ...  ... ... (-ның  шектік  мәндерімен  ((q)  функциясының  туындысы  мәндерініңарасындағы байланысты, атап айтқанда q(±ұмтылғандағы  ...  ... ... Егер біз q( ...  ...  (2.10)  ...  iбойынша қосындыға, максималды  рmax  толықтыру  ықтималдығымен  сипатталатынтек ішінде көп нүктелер ... ... көп үлес ... ...  ... ...  Nmax)  ұяшықтарды  қалдыра  отырып,  (2.10)  теңдеудің  алымыNmax, ал бөлімі Nmax  екендігін  ...  ...    ... ... отырған туындының шегі (min -ға тең  болады.  Сол  сияқты,q(–, жағдайда  (2.10)  ...  ...  үшін  рmin  ... тек аз ...  бар  ...  ...  қажет.  Бұл  жағдайдатуындысы (max  мәніне ұмтылатыны анық.Сонымен біз маңызды қорытындыға ...  ...  ...  (  ...  q(±   жағдайда   жалпыланғанфракталдық өлшемділіктің Dq шектік мәндерімен анықталады.Енді (i-ның әр-түрлі мәндерінің таралу  ...  ... (i -нің  (  дан  ...  ...  ...  болу  ... болсын. Басқаша айтқанда n(() d( осы интервалда  жатқан,  (i  мен  ... ... ... ... саны i. (i ...  мәні  тек  D  менғана  бейнеленетін  ықтималдықпен  ғана   кездеспей,   ол   ...   ... f(() ... ... ... ...                                          ... f(() ... ... ... – ℒ  ...  ...  ... фракталдық  ішкі  жиынның  хаусдорф  өлшемділігі.  Ішкі  жиындардыңфракталдық   ...   ...   ...    D0    ...    ... кіші немесе тең болатындықтан, f(()  функциясы  үшін  негізгітеңсіздік жазылады:.                                         ... ...  f(()  ...  ...  ...  ...  ((әртүрлі  мәнінде),  бастапқы  ℒ  ...  ...  ...  ...  ішкі  ... ... өлшемділігінің спектрі болып табылады. Осыдан мульти-фрактал терминін  түсінуге  болады.  ...  ...  f(()  ...  бар,  ...  ℒ  жиынының   біртекті   ℒ(   ...   ... ... деп ... болады.Кез-келген ішкі жиынға жалпы N(() ұяшықтар санының  тек  ...  ...  ...  тек  осы  ішкі  ...  ...  ...  ықтималдылықтынормалау шарты(2.25)орындалмайды. Бұл  ықтималдылықтардың  қосындысы  бірден  кіші  болады.Сондықтан, (і мәндері ... рi ... осы  ...  ішкі  жиындықамтитын ұяшықтар  санына  кері  ...  ...  ...  ... Нәтижесінде, біз f(() функциясы  үшін,  келесі  маңызды  теңсіздіктіаламыз.  (-ның барлық мәндерінде(2.26)Теңдік белгісі тек ... ... ... үшін ...  ...  мен  ((q)  ...  ...  байланысты   Лежандртүрлендіруі береді:(2.27)Сөйтіп, (39) формула  бойынша  ...  q  үшін  τ-ды  ...  ... ... ... ...  объекттің  мультифракталдық  спектрінтабуға болады.2.6  Күрделі жүйелер динамикасын айқындаудың  Таккенс әдісіКүрделі жүйе сипаттамасы ... ... ... бір ...  ... ... ... арқылы шектеледі. Кейде жалғыз айнымалы  бойыншауақыттық тізбек аз ғана  ақпарат  беретін  ...  ...  ...  ... ... ... жайытқа қарсы келуге болар  еді,  шын  мәнінде  олөзәра  байланысқан  көп  ...  ...  Бұл  ...  [2]  ...  ...  көп  ...  ...  көрсетіледі,   ол   жүйединамикасының  сиппаттамасында   басқа   айналмалылардың   барлық   ...  және  ...   ...   ...   ...   ...   ... идентификациялауға мүмкіндік береді.Х0(t) –сынақтың өлшенген  көлемінің  бір  тізбегі  болсын.  ...  ... ... ...  ... айнымалылар да қатысуы  керек.  Алайда,біз ешбір нақты ... ... біз осы ...  ...  ...   ...  ...  қалыпқа  келтіргіміз  келеді.  Осы  мақсатпен{Хk(t)},  ...   ...   ...   ...   ...   ... Біз ...  бұл  кеңістіктегі  жүйенің  кейбір  мезгілдіккүйі, мысалы, p ... ...  ...  ал  жүйе  ...  ...  мұндайкүйлер тізбегі,  белгілі  бір  қисықты  –  фазалық  траекторияны  анықтайды.Уақыт өтісімен жүйеде белгілі бір ... ... ... оның  динамикасыдиссипативті процестерді  сипаттайтын  детерминантты  процедуралар  ... ... Бұл ... ... ...  ...  кеңістіктіңішкі  жиынына сәйкестігінде  көрніс  табады.   Осы   ...  ішкі  ... деп ...  ...  ...  ...   ...  айнымалылардың  терімінанықтаудан тұады. Бұл үшін  алғашқы  ...  ...  Х0(t)  ...  ... тізбектегі өспелі қозғалыстар терімі кей  Фиксирленген  кедергігеτ (τ = mΔt,  мұнда  m  ...  және  Δt  ...  ...  аралығындағыинтервал)  қысқа  тізімге  алмастырғн   ыңғайлы.    Сонымен   бірге,сынақтықмәліметтер терімінен N ...  ...  ...  келе,  біз  келесідискретті айналмалы теріміне келеміз:Х0 :        Х0(t1), ..... , Х (tn)Х1  :        Х0 (t1+ τ), ..... , Х (tn + ... :    Х0 (t1+ (n – 1) τ, ….., Х (tn + (n-1) ... ...  ...  ,  бұл  ...  сызықты  тәуелді  айнмалыекендігін күтуге  болады,  ал  бұл  ...  ...  ...  ...  ... ... табылады және бұл  айнымалыларды  Х0(t)  қатысты,   сынақтананықтлған  жалғыз   уақыт    ...   ...   ...   ... бар ақпарат алғашқы уақыт  тізбегіненнің   бірөлшемді  кеңістігішегінен  шығатын  жүйе  динамикасын   ...  ...   ...   ... көрінеді. Бұл ақпарат  жүйесінің  фазалық  портретін,  ...  ...   ...  ...  кеңістікті  азөлшемді   ішкі    ... ... ... ... ... ... енгізейік: Хi  -  {Х0(t1)....,  Х0(t1  +(n – 1) τ}      ... мен   ...  ...  ...  ... ...  ...  үшін   Хi   санау  бастамасы  белгіленедіжәне осы ...  ...  N-1  ...  дейінгі  қашықтықты  |  Хi   -  Xj|есептенуге болады. Бұл Хi дан ... бір τ ...  ...  ...  ...  ...  кеңістіктегі  нүктелер  санын  септеуге  мүмкіндікбереді.  Бұл  процестерді  ...  ...  үшін    ...  ...   ... ... болады:C(ε)            =                          ... θ – ... ... X0  ... = 1. C(ε)  ... ... ауытқуы Хi  нүктесінің басқа  нүктелер  күтетінеәсері болып табылады. Сондықтан  C(ε)   ...  ...  ... ... ... қарастыруға болады.Аз өлшемді ε ні алып, оны аттрактор құрлымын  шекаралу  үшін   ... ... ... Егер ең  ...  ...  ...  ...  берілгеннүктге дейінгі қашықтық r -ден аспайтын сынақтық нүктелер саны  r  ∕  ε  -гепропорциональды болуы ... Ал егер ... ... ... онда   ...  саны   (r  ∕  ε)  -ға    пропорционал   болуы   ...   ...  ε  аз ... C(ε)  функциясыC(ε)        =         ... ... деп  ...  ...  ...  ...  d  ... lnC(ε) белгілі ε диапозонындағы  lnε тәуелділікгімен беріледіln    C(ε)    =    d     ... ... ... ...  ... ...  уақыт тізбегінен   n  фазалық  кеңістіктің   өлешемдерініңөспелі  мәндерін  бірізді  қарастыра  ...  (2.13)  ...   ...  ... ... ... ... жақын d ылдиын  алу  және  бұлнәтиже n өскенде қалай өзгеретінін қарау.3.  Егер d ... n-ге ... ... ...  n  бір  ... қойса, онда берілген  уақыт  тізбегіндегі  ...  ...  ... Қанықтыуға шыққан d мөлшерін уақыт  бірізділігімен  келтірілген,  оныаттрактор бірқалыптылығы  ретінде қарастыруға болады. Жоғарыда  ...  ...  n  ...  ...  ...   сәйкес,   сипаттаманыүлгілеуге  қажетті  айнымалылардың  минималды  саны  болып   табылады.   ...  ...  ...  d  және  n  ...   отырған   сигналгаусстық ақ  шуылға ... ... Бұл ... ...  мен  шуыл  ...  ...  айырмашылықты  белгілейді.   Аттрактордың  бірқалыптылығыбүтін емес санмен берілетіндігінен, бұл факт климаттық жүйенің ...  ... ... негіз болады, өйткені бұл ерекшеліктердің  екеуі  дехаостық  динамиканың  негізгі  қасиеттерінежатады.  Бұл   ...   ... ... ... келтіру фактісін айта кету  керек,  алайдабұл кезеңде олардың нақты табиғатын анықтау мүмкін емес.Жоғарыдағы   суреттелген   әдіс   ...   ...   ...    сәйкесэлектроэнцефалография мәліметтерін  таңдауға  да  қолданылады.  Мұнда  тереңұйқы кезінде аттрактордың болатындығын айтуға  ...  ... бір ...  4 пен 4,3 ... болады.  Екінші  жағынан,патологиялық    белсенділіктің   (элиппис   сияқты)    ...    ... өте аз, 2-ге ...  Бұл ... ... ...  ,мысалы,ауа  райының  тез  арада  ...   және  ...  ...  ... жүйелерде талданады.9103  НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ3.1 Эксперименттік мәліметтерЗерттеу WSO Wilcox Solar  Observatory  сайтында  берілетін  ...  ... ... ... ... ... 1975  -  2011  жылдар  ... ... ...  (3.1  ...  пен  NOAA  Space  Environment  Centreберетін күн ... ... ... ... ...  мәндерінің  1818-2009  жылдар  ішіндегі  өзгерісі  ...  ...  (3.3   ...   ... ...... Күн магнит өрісінің уақыттағы өзгерісі3.2 сурет - 2013 жылдың 1 ... үшін Күн ... ... - 2013 ... 5 ... үшін Күн ... сурет - 2013 жылдың 9 маусымы үшін Күн магнитограммасы3.5 сурет – Күн белсенділігінің уақыттағы өзгерісі (Вольф сандарыныңорташа ... ... және 3.5  ...  күн  ...  11  ...  ...  анық  ...  сонымен  қатар  ғасырлық,  80  жылдық  ... ... ... Күн ... ... ... ... нәтижелеріОрташа күн магнит өрісінің уақыттағы  өзгерісі  2  тарауда  көрсетілгенуақыттық тізбегі бойынша ... ... ... ...  ...  ...  әдісімен   зерттелген.    Бұл   зерттеудің   нәтижелері    3.4-3.17суреттерде  ...  ...   күн   ...   ...   ... периодтары үшін D2 өлшемінің фазалық айнмалылар  саны    n  -ге ...  ...  ...  ...  ...  ...  КБ  ...   барлықпериодтары үшін аттрактордың интегралдық  корреляциялық  функциясының  ұяшықөлшеміне тәуелділігінде ұзындығы айтарлықтай түзу ...  ...  бар  ...   ...  ...   n-ге   ...   айнымалылар   санына)тәуелділігі n-нің 7 – 8 ... ... ... (қанығады).Бұл зерттеліп отырған уақыттық қатармен  көрсетілген  жүйеде  аттракторбар ... яғни оның ... өте ...  ...  да  ...  ... де ...  динамикасын  айнымалылардың  шектелген  санымен  сипаттауғаболатынын көрсетеді.  Сонымен қатар, үстірт   D2-ң  ...  емес  және  ... ~7.8 - 9.8 ... ... яғни ...  аттрактор  өлшемібүтін емес.3.6 сурет – 1979-1982 жж аралығындағы КБ максимумы үшін орташа Күнмагнит өрісінің ... ... ... интегралдық корреляциялықфункциясының ұяшық өлшеміне тәуелділігі3.7 сурет - 1979-1982 жж аралығындағы КБ ... үшін ... ... ... уақыттағы өзгерісі аттракторының жалпылама фракталдықөлшемділігінің фазалық айнымалылар санына тәуелділігі3.8 сурет – 1989-1992 жж аралығындағы КБ максимумы үшін ... ... ... уақыттағы өзгерісі аттракторының интегралдық корреляциялықфункциясының ұяшық өлшеміне тәуелділігі3.9 сурет - 1989-1992 жж аралығындағы максимумының периоды үшін ... ... ... ... ... ... өлшемділігініңфазалық айнымалылар санына тәуелділігі3.10 сурет – 1999 - 2002 жж аралығындағы КБ максимумы үшін орташа Күнмагнит өрісінің уақыттағы ... ... ... корреляциялықфункциясының ұяшық өлшеміне тәуелділігі3.11 сурет - 1999-2002 жж аралығындағы максимумының периоды үшін Күнмагнит өрістерінің тәуліктік мәндерінің жалпылама фракталдық ... ... ... ... ... - ... жж ... КБ минимумы үшін орташа Күнмагнит өрісінің уақыттағы өзгерісі аттракторының интегралдық корреляциялықфункциясының ұяшық өлшеміне ... ... - ... жж ... ... ... үшін ... өрістерінің тәуліктік мәндерінің жалпылама фракталдық өлшемділігініңфазалық айнымалылар санына тәуелділігі3.14 сурет - 1985-1987 жж аралығындағы Күн магнит өрістерініңминимумының периоды үшін КБ ... ... ... ... функциясының ұяшық өлшеміне тәуелділігі3.15 сурет - 1985-1987 жж аралығындағы минимумының периоды үшін Күнмагнит өрістерінің ... ... ... ... ... айнымалылар санына тәуелділігі3.16 сурет - 1995-1997 жж аралығындағы Күн магнит өрістерінің минимумыныңпериоды үшін КБ ... ... ... ... корреляциялықфункциясының ұяшық өлшеміне тәуелділігі3.17 сурет - 1995-1997 жж аралығындағы минимумының периоды үшін Күнмагнит өрістерінің тәуліктік мәндерінің жалпылама фракталдық ... ... ... ... ол фракталды болып табылатының көрсетеді. Демек, жүйеде айтарлықтайболжамсыздығымен сипатталатын хаостық  тербелістер,  яғни  ...  ...  ...  КБ  ...  келетін   болсақ,   бұл   ...  ...   ...   функцияның   ұяшық   өлшемінетәуелділігіндегі  түзусызықты  бөлігі   мен    ...   ... ... ... ... ... ... анық  бақыланбайды,демек бұл кездерде күн белсенділігінің динамикасында  стохастикалық  құраушыайтарлықтай болады. Бұл нәтиже  ...  ...  ...  Вольф  сандарыныңуақыттағы өзгерісін зерттеу нәтижелеріне сәйкес келеді.3.3 Күн белсінділігін рекурренттік ... ... ... ... ...  қоса  ...  күн  ...  өрісінің  уақыттағыөзгерісі 2 тараудың 3-4 бабында  ...  ...  ...  әдісімензерттелген. Бұл зерттеу нәтижелері3.18 сурет - 1979 – 1982 жж аралығындағы күн белсенділігінің максимумыкезіндегі орташа күн магнит ... ... ...  ... ... - 1979 – 1982 жж ... күн ... максимумыкезіндегі орташа күн магнит өрісінің уақыттағы өзгерісініңфазалық ... ... – 1989 – 1992 жж  ... күн ... максимумыкезіндегі орташа күн магнит өрісінің уақыттағы өзгерісінің  рекуренттікдиаграммасы3.21 ... - 1989 – 1992 жж  ... күн ... ... ... күн ... ... уақыттағы өзгерісінің фазалық портреті3.22 сурет - 1999 – 2002 жж аралығындағы күн белсенділігінің максимумыкезіндегі орташа күн магнит ... ... ...  ... сурет - 1999 – 2002 жж аралығындағы күн белсенділігінің максимумыкезіндегі орташа күн магнит ... ... ... ... ... ... - 1975 – 1977 жж ... күн белсенділігінің минимумыкезіндегі орташа күн магнит өрісінің уақыттағы өзгерісінің  рекуренттікдиаграммасы3.25 сурет - 1975 – 1977 жж ... күн ... ... ... күн магнит өрісінің уақыттағы өзгерісінің фазалық портреті3.26 сурет - 1985 – 1987 жж аралығындағы күн белсенділігінің минимумыкезіндегі ... күн ... ... уақыттағы өзгерісінің  рекуренттікдиаграммасы3.27 сурет - 1985 – 1987 жж ... күн ... ... ... күн ... ... ... өзгерісінің  фазалықпортреті3.28 сурет - 1995 – 1997 жж аралығындағы күн ... ... ... күн ... өрісінің уақыттағы өзгерісінің  рекуренттікдиаграммасы3.29 сурет - 1995 – 1997 жж аралығындағы күн белсенділігінің ... ... күн ... ... ... өзгерісінің  фазалықпортреті3.18 – 3.29 суреттерден  келесіні  көруге  болады.  Орташа  Күн  ...    ...     ...     ...     ... ...  біртекті  емес,  оларда  хаостық  процестерге  тәннүктелер  шоғырларынан  тұратын  ...  ...  олар  ...  ...   ...   және   де   күн   белсенділігінің    минимумдеріпериодтарында бұл құрылымдар күн белсенділігінің ...  ... анық  ...  Бұл  ...  ...  ...  сипаттау  үшінмынадай формула(3.1)бойынша  олардың  рекурренттік   өлшемі   есептелді.   Күн   ...  үшін  бұл  шама  КБ  ...  көрі   ... 30%) ... ...  шықты.  Бұл  Паккард  –Таккенс  әдісімен  зерттеунәтижесінде ... ... ... ... ... ... кезеңдерін атап өтейік:1) Күндегі жоғары энергиялы ірі ауқымды бейстационар процестерді  зерттеужөніндегі мәселенің қазіргі заманғы ... ... ... ... физика шеңберінде дамытылған  уақыттық  қатарларды  талдаудыңжаңа әдістері, соның ішінде уақыттық тізбегі бойынша  ...  ... ...   Таккенс  әдісі,  рекурренттік  талдау  әдісіигерілді.3) WSO Wilcox Solar Observatory сайтында ... күн ... ... ... ... мәлімет алынып, оның алғашқы өндеуі жасалды.4) Сәйкесінше уақыттық қатарлардың  мультифракталдық  қасиеттері  күрделіжүйелер  ...  ...    ...   әдісімен   жәнерекурренттік талдау әдісімен талданды.Жүргізілген зерттеу келесідей  қорытындыларды  тұжырымдауға  мүмкіндікберді.1) Күн ... ...   ...  корреляциялық  өлшемділігініңфазалық айнымалылар санына  тәуелділігі  n  -  ң  ~7-8,  ал   D2-ң  ... ... ... ... жүйе ... ... ие  ... және бұл жүйеде айтарлықтай болжамсыздығымен  сипатталатын  хаостықтербелістер,  яғни  ...  хаос  ...  ...  Күн   ... ... бұл ... өте анық  ...  демек  бұл  кездердекүн белсенділігінің динамикасындағы стохастикалық құраушының  үлесі  ... ... Күн ...  ...  ...  ...  хаостықпроцестерге тән нүктелер шоғырларынан тұратын түрлі құрылымдар, олар  ... ... ... Күн  ...  ...  үшінрекурренттік өлшемі КБ минимумдеріндегіден көрі  айтарлықтай  ...  ... ... ... ... ...  Блинов  А.В.  Солнечная  активность  //  Соросовский  образовательныйжурнал, 2004, т.8, №2, ... ... С.В., ... Д.А. Фракталы и Мультифракталы.  Москва,  Ижевск,20013. ... Г., ... И. ... ... ... «Мир», 2001, с. 310-3164. Анищенко В.С. Детерминированный хаос  //  ...  ... 1997, №6, с. 70-76.5.   ...   В.Н.,    ...    Э.В.     ...    ...    ... Климишин И.А. Астрономия наших дней. Москва, «Наука», 1986.7. Абраменко В.И. Фрактальный анализ вихревой ...  ...  ... ... Астрономический журнал 1999, том 76, №9, с. 712-7208. Kurths, J. & Schwarz, U. 1994, Space Sci. Rev., 68, 1719. ... Д. ... ... //  ... ... ... Официальная наука  о  влиянии  Солнца  и  ...  ... Veronig, A., ... M., ... A. & Rucker. H. O. 1998, CESRA12. Workshop on Coronal Explosive Events ... ... on Radio13. Science) ... 6614. Veronig, A., ... M., ... A. 2000, A&A, 357, 33715. ... Р.А. (ред.) – Физика космоса. М.: Сов. энциклопедия, 1986.16.  14.  З.Ж.Жаңабаев,  Н.И.Ильясов,  Н.И.Темірқұлова   Бейсызық   ...   ... 15. ... В.И.  ...  ...  ...  и  физическиймеханизм солнцедеятельности18.   Ai G. // Publ. beijing Astron. Observ. 1987. V. 9. P. 27.19.  ... V. I., Wang T., ... V. B. // Solar Phys. 1996. V.168. № 1. P. 75.20. ... V. I., Gopasyuk S.I., Ogir’ M.B. // Solar Phys. 1991. V.134. № 2. P. 287.21. ... V. I., Yurchishin V. B., Carbone V. // Solar Phys. 1998. V.178. № 1. P. ... Ott E., Du Y., ... K. R., Juneja A., Suri A.K. // Phys. ... 1992. V. 69. № 18. P. 2654.24. Жанабаев З.Ж. Обобщенная метрическая характеристика динамическогохаоса // Материалы  8-й ... ... ... ... ... ... Саратов (Россия), 2007. С.11425.  В.И Абраменко.2002,С.182-192.Т,7926. В.И Абраменко.1999, С.712- 720 Астрономический журнал том 7627.   ... ... З.Ж. ...  свойства  самоорганизующихся  систем  //Докл. НАН РК,- 1996. №5.с.14-11929.  Жанабаев З.Ж., Мухамедин С.М., ... А.К. ... ... самоорганизации в турбулентности // Изв. вузов. Физика.  2001,№7. –с. 72-77.30.  WSO Wilcox Solar ... ...  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сигналдардың вейвлет-талдауы9 бет
Гaлaктикaлaрдың кеңістіктегі үлестірілуінің мультифрaктaлдық пaрaметрлерін aнықтaудың әдістері7 бет
Жердегі лазерлік сканерлеу технологиясы7 бет
Кейбір астрофизикалық құбылыстарды динамикалық хаос теориясы әдісімен сипаттау36 бет
Кеңістіктегі координаталар әдісі мен векторлар5 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Күннің рентген сәулеленуін бейсызық талдау32 бет
Күрделі сызықтардық қисықтықтары мен бұралымдары19 бет
Хаусдорф теоремасы12 бет
N-винилкапролактам негізіндегі сополимердің синтезі және сипаттамалары39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь