Күннің рентген сәулеленуін бейсызық талдау

РЕФЕРАТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
ЖҰМЫСТА ҚОЛДАНЫЛАТЫН НЕГІЗГІ БЕЛГІЛЕУЛЕР ТІЗІМІ ... ... ... . ... ... 4
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
ЕСЕПТІҢ ҚОЙЫЛУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.ТАРАУ. КҮННІҢ РЕНТГЕН СӘУЛЕЛЕНУІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1. Күннің рентген сәулеленуін зерттеу этаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2. Рентген диапазонындағы Күннің жарқ етуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.ТАРАУ. БЕЙСЫЗЫҚ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.1. Сигналдардың мультифракталдық талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.2. Сигналдардың информациялық. энтропиялық талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.3. Зерттеу нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
1 ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2 ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Астрофизика негіздерін оқытуда осы заманғы ғылымның әмбебап түсініктерін пайдаланған жөн: бейсызықтық, бірқалыпсыздық, тұйықсыздық, бифуркация, аттракторлар, стохастану және хаостану, өзқауымдасу, фракталдық, мультифракталдық, информация, информациялық энтропия, масштабты инварианттық, скейлинг көрсеткіштері, ретпараметрлері,... т.б.
Астрофизика және астрономия курстарының мемлекеттік стандарттарында жоғарыда аталған жаңа ғылыми түсініктерді қолдануды талап ететін мынадай мәселелер қарастырылады: астероидтар мен аспан денелері орбиталарының стохастық және хаостық орбиталары; Галактикалар шиырылуы; Күндегі фракталдар мен магнитплазмалық құрылымдар; материяның Ғаламдағы фракталдық таралуы; фракталдық - табиғаттың әмбебап қасиеті болып табылады ма?; астрофизикалық жүйелердегі физикалық процестерді түсінуде скейлингтік заңдардың ролі; космостық сәулелер спектрлерінің скейлингтік заңдылықтары; Күннің радиосәулеленуі; астрофизикалық объектілердегі фазалық ауысулар (коллапс, қара құрдымдар,,,); информация және оның Ғаламдағы ролі, т.б..
Соңғы кездері астрофизиканың түрлі есептерін шешу мақсатында бейсызық физика әдістері кеңінен қолданылуда. Астрофизиктер әдетте, бақылаулар мәліметтерін қандай да бір параметрлердің және видеокескіндердің уақыттық қатары ретінде алып, алынған мәліметтерді өңдейді. Айнымалы жұлдыздарды бақылау, спутниктік телеметрия, т.б. - астрофизикадағы уақыттық қатарлардың мысалдары. Галактикалар мен жұлдыздық шоғырлардың, Галактикадағы нейтрал және иондалған сутегі бұлттарының видеокескіндері, электромагниттк толқындардың әртүрлі диапазондарындағы Күн кескіні - осының бәрі де бейсызық физика әдістерін қолдануға болатын мәселелер қатарына жатады..
Жоғарыда аталған факторлар астрофизика курсын оқытуда бейсызық физика әдістерін қолданудың актуалдылығын дәлелдейді.
Осы жұмыстың мақсаты жоғарыда келтірілген мәселелердің бірін таңдап алып, оған бейсызық физика әдістерін қолдану, атап айтқанда Күннің рентегн сәулеленуімен байланысты құбылыстарды қарастыру.
Күн физикасы мәселесі космостық плазма физикасында өте үлкен қызығушылық туғыздырады. “Тыныш Күн” деп аталатын периодтарда және Күн белсенділігі өсу периодтарында электро магниттік және корпускулалық сәулеленудің зерттеулері өте кең диапазонында жүргізіледі. Өткен ғасырдың басында А.Л.Чижевский орнатқан Жер құбылыстары мен Күнде болатын үдерістердің байланысын және Күн белсенділігінің периодтылығын қазіргі кезде жаңа ғылыми бағыт түрінде космостық ауа райында қолдауын тапты [1].
1. Мирзоева И.К. Слабые всплески мягкой компоненты рентгеновского излучения Солнца и микровспышки. Сборник материалов конференции «Трансформация волн, когерентные структуры и турбулентность». ИКИ РАН, ноябрь, 2004.
2. Сотникова Р.Т. Солнце в рентгеновских лучах. Соросовский образовательный журнал, т.6, №1, 2000.
3. Мирзоева И.К., Ликин О.Б. Микровспышка как один из этапов солнечного вспышечного события. Космические исследования, т.43, №2, 2005.- с.152, 2005.
4. Мирзоева И.К., Ликин О.Б. Механизм солнечной активности и микровспышки. Известия Крымской Астрофизической Обсерватории, 2005.
5. www.Sec.noaa.gov/ftpdir/lists
6. Жанабаев З.Ж. Иманбаева А.К. Алмасбеков Н.Е. Компьютерное моделирование в радиофизике. – Алматы., Қазақ университеті, 2005. – 144с
7. Жанабаев З.Ж. Информационные свойства самоорганизующихся систем Докл. НАН РК, №5.- 1996.- с.14-19.
8. Жанабаев З.Ж., Байболатов Е.Ж., Бейсебаева А.С., Елдесбай А.Т. Самоподобие и самоаффинность многомерных фракталов Известия НАН РК, сер.физ.-мат. №2. -2005.- с.48-60;
9. http://www.ngdc.noaa.gov/stp/SOLAR (National Geophysical Data Center)
10. http://rsd.gsfc.nasa.gov/goes
11. www.sec.noaa.gov/data/goes.html
12. http//www.sec.noaa.gov/ftpmenu/lists/xray/goes.html
        
        БІТІРУ ЖҰМЫСЫКҮННІҢ РЕНТГЕН СӘУЛЕЛЕНУІН БЕЙСЫЗЫҚ  ТАЛДАУМАЗМҰНЫ|РЕФЕРАТ…………………………………………………………………...................3                         ... ... ... БЕЛГІЛЕУЛЕР ТІЗІМІ……....... ........4           ||                                                                             ...                               ...                                                                      ...                                                ... ...                                                                ... Күннің рентген сәулеленуі…………………………..................7              ||1.1. ... ... ... ... ... ... ... Күннің жарқ етуі…………………………….............9        ||2.ТАРАУ. БЕЙСЫЗЫҚ                                                            ...                                                                     ||2.1. ... ... ...           ||2.2. ... ... ...                                 ...                                 ||2.3. ...                                                                 ...                                               ...                                  ... әдебиеттер                                                       ...    ||1 ...                                  ||2 ...                                  ||                                                                             ... ... саны15кестелер саны1қолданылған                         ...                          ...                                                              ... ... Күн, күн  Белсенділігі,  сәулелену,  күннің  рентгенсәулеленуі,  бейсызық   талдау,   ...   ...   ... ... ...  ... мультифрактал.Берілген  бітіру  жұмыстың  мақсаты   бейсызық   физика   әдістерікөмегімен ... ... ... Күн ...  ...  ағындарынзерттеу болып табылады. Күн көздерінен төменгі қуатты   рентген  сәулеленуінимпульстерінің     ...      және      ... ...  ...  ...  энтропиясы   (әр  түрліәдістермен  анықталған)  және   ...  ...   ... ... спектрлер көрсетілген.Күндегі  құбылыстардың  узақтығы  мен   ...   ...   ...   салыстырмалы   жағдайда,   үлкен   болса,   осыүдерістерді өзқауымдасу үдерістері болып табылатыны ... ... ... ... тізіміРС - рентген сәулеленуМГД - магнитті гидродинамикалық (үдеріс)толқын ұзындығыTтәж - Күн тәжінің температурасыUT - жалпы әлемдік уақытGOES - геосинхронды ... ...  ...  - National Oceanic and Atmospheric AdministrationSOHO - Solar and Hеliospheric ObservatoryКҮННІҢ РЕНТГЕН СӘУЛЕЛЕНУІН БЕЙСЫЗЫҚ  ТАЛДАУКІРІСПЕАстрофизика   ...   ...   осы   ...   ғылымның   әмбебаптүсініктерін  пайдаланған  жөн:  бейсызықтық,  бірқалыпсыздық,  тұйықсыздық,бифуркация,   аттракторлар,   ...   және    ...    ... мультифракталдық, информация, информациялық энтропия,  масштабтыинварианттық, скейлинг көрсеткіштері, ретпараметрлері,... т.б.Астрофизика және  астрономия  ...  ...  ... ... жаңа ... ...  қолдануды  талап  ететін  ...  ...  ...  мен  ...  ...   ...  және   хаостық   орбиталары;   Галактикалар   шиырылуы;   Күндегіфракталдар мен ... ... ...  ...  ...  фракталдық  -  табиғаттың  әмбебап  қасиеті  болып  ...  ...  ...  ...  ...   ...   скейлингтікзаңдардың ролі; космостық сәулелер спектрлерінің  скейлингтік  заңдылықтары;Күннің  радиосәулеленуі;  астрофизикалық  объектілердегі  ...   ... қара ... ... және оның ... ... ... кездері астрофизиканың түрлі есептерін шешу  мақсатында  бейсызықфизика  әдістері  кеңінен  қолданылуда.  Астрофизиктер  ...   ... ... да бір ...  және  видеокескіндердің  уақыттыққатары ретінде алып,  ...  ...  ...  ...  ... ... ... т.б. - астрофизикадағы уақыттық  қатарлардыңмысалдары. Галактикалар мен  ...  ...  ...  ...   иондалған   сутегі   ...   ...   ...  ...  ...  Күн  кескіні  -  осының  бәрі   дебейсызық ... ... ... ... мәселелер қатарына жатады..Жоғарыда аталған факторлар астрофизика курсын оқытуда  бейсызық  физикаәдістерін қолданудың актуалдылығын дәлелдейді.Осы жұмыстың мақсаты жоғарыда  ...  ...  ...  ... оған бейсызық физика әдістерін қолдану, атап айтқанда  Күннің  ... ... ... ...  ...  мәселесі  космостық   плазма   физикасында   өте   үлкенқызығушылық туғыздырады. “Тыныш  Күн”  деп  ...  ...  және  ...  өсу  периодтарында  электро   магниттік   және   ... ... өте кең ...  ...  ...  ...  А.Л.Чижевский  орнатқан   Жер   құбылыстары   мен   Күнде   ...  ...  және  Күн  ...  ...  ... жаңа ... ... түрінде космостық ауа райында қолдауын тапты [1].Күн белсенділігінің әртүрлі көріністерінің ішінен өте үлкен қызығушылықтуғызатыны бейстационарлы Күн құбылыстары, ол дербес жағдайда,  ...  ...  ...  он  жыл  ...  ...   жарқ   ...   ...   арналған,ерекшелігінде ірі жарқылды оқиғаларды зерттеуге арналған,  яғни  эрг-қадейін ортақ энергия шығаратын оқиғаларға арналған өте көп  ...  ... Бұл ... осы ... Жер ... ...  кеңістіккеүлкен әсерімен, екіншіден, кейбір ірі жарқыл  сипаттамаларын  өте  аз  балдыжарқ етулерімен салыстыру арқылы оңай ...  ...  ...  ... ... жарқ ету ... ...  материалдардың  жинағынанжәне Күн белсенділігі механизімі туралы  теориялық  көріністердің   дамуынаназ қуатты жарқ ету ... ... ... ... ... Бұл  ... жарқ етуі физикасының  өзінде  де  және  кейбір  өте  маңызды  араласмәселелерде жаңа ... ... ... ... Күн  тәжінің  қызып  кетумәселесі. Сондай-ақ, ірі жарқ ету  ...  ...  ...  ... ...  қиындатылған,  мұндай  жарқ  етулерде  плазма-магниттік құрылымдардың әртүрлі бөліктерінде және  ...  ...  ...  жарқ  ету  үдерісінің  өзара  қабаттасуы   өтеді.   Шындығында,берілген зонадағы жарқ  ету  ...  ...  ...  ...  ... алу өте қиын ...  нақты  зерттелетін  жағдайларда  біз  көптегенқұбылыстардың суперпозициясын бақылаймыз. Тіпті  ...  ...  ... өте ұсақ жарқ ету ... өзіндік «ретсіздігі»  бақыланады.Сондықтан  бізге   кем  ...  ...  жарқ   ету   ...   ...  және  ...  ...  ...   қарапайым   бөлінуінеқатысты нақты  бөліп  алу  кезіндегі  талдаулары  өте  ...  ... ... жарқ ...  ...  алып  ...  ...  шығарумен)және оның даму этаптарын қадағалау [1]. Осының бәрі  осы  ...  ... ... ... физиканың әдістерімен Күннің рентген  сәулеленуініңағынында өте ұсақ жарқ ету құбылыстарын зерттеу.ЕСЕПТІҢ  ҚОЙЫЛУЫЕсептің негізгі  ...  ...  ол  ...  ...  сәулеленуағынындағы жекелеген өте ұсақ жарқ ету құбылыстарын зерттеу негізінде,  жарқету  классификациясына  және  болжауға  қажетті  ...  ... ... ...  ...  ...  жарқ  ету  импульстеріқалыпсыз, хаостық, олардың  сандық  сипаттамаларын  алу  ...  бұл  ... ... динамикалық хаостың теория әдістерін қолдану қажет болды.Жұмыс   мынадай   сипатта   құрылған.   Бірінші   ...   ... ... ... этаптары қарастырылады, Күннің жарқ  етулерініңпайда  болу  механизмі  ...  ...  ...  ...  ... жарқ ету  құбылыстарының  классификациясы  келтіріледі.  Бейсызықталдау көмегімен зерттелген әртүрлі  класстағы  Күн  ...  және  ... ... ... бөлімде берілген.НЕГІЗГІ БӨЛІМ1 ТАРАУ.  КҮННІҢ РЕНТГЕН СӘУЛЕЛЕНУІ1.3. Күннің рентген сәулеленуін зерттеу этаптарыӘлем ... жаңа ... ... көзі ретінде  рентген  диапазоныныңролін астрофизиктер бұрын мойындаған. Тура бақылаулар  жүргізілместен  бұрынқатты рентген  сәулеленуін  ...  D  ...  ...  ... ... ... ... Жер атмосферасы  ультракүлгін,  рентген  жәнегамма-сәулелері бар Күннің  электро  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Жақын  ультракүлгіннен  басқаларының  бәрін  текарнайы  аспаптармен  ...  ...  және   ...   ...  ...   ...   ...   астрономиясы   атмосферадан   тысәдістердің пайда болуымен бірден интенсивті дами бастады [2].Әуе шарларында ... ...  ...  ...  ... көмегімен АҚШ-та 50-ші жылдардың аяғында  Дж.Уинклер  жәнеЛ.Петерсондар  тобымен  алғаш  рет  Күннің  рентген  ...  тура  ...  ...  өте  кең  ...  ...  ...   сәулеленуінөлшеген осындай  регистраторлар  ракеталарда  және  ...  ...  және  ...  ...  ие  және  ...   бортындажеткілікті  күрделі  және  ...  ...  ...  алып  ... өте ... ракеталар  және  космостық  станциялар  құрылған  кездеғана рентген астрономиясы нақты дами бастады.Күн физикасының аймағында ... ... ... рентген  телескобыменжабдықталған  американдық  орбиталық  станция  ‘Skylab’-   тың   1973   ...  ...  ...  өте  ...  ...  астронавтаржүргізді, оның ішінде  “Тыныш  Күн”  монографиясының  авторы,  ...  ...  ...  ...   ...   ...   түсірілді   жәнетүсірілген материалдар өңдеу үшін Жерге ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  көптеген  ашылуларға  алып   келді.   Планета   аралықкеңістікте  ...  ...  күш  ...  ашық  геометриясыменсипатталатын рентген диапазонында  жалтыраған  төмен  тәж  ...  -  ... ... табылды,  өте  ұсақ  активті  аймақтарға  ...  ...  ... ... ашылды, тәж массасынан тасталған ірі  тәждік  транзиенттертабылды және тағы басқалар. Келесі этап (1971-1981 жылдар) Күн  ... ... және осы ... жұмыс  істеген  орбиталық  станциялар“Solar Maximum Mission (SMM)” (АҚШ, ... және  ...  ...  менбайланысты.  Негізгі  тірек  спектрдің  аймағында   ...   ...  ...  ...  ...   ...   жарқ   етуіндегі   затбулануының хромосфералық құбылысы, одан кейін оның үлкен жылдамдықпен  тәжгетасталуы ... ... жарқ ... бір ...  өсуімен  ілеспейтінультракүлгін және  рентген  сәулеленуі  жарқ  ...  өсуі  –  ...  ... табылды. (2 сурет)2 сурет. 1995 жылдың желтоқсанында жіберілген,SOHO (Solar and Hеliospheric Observatory) обсерваториясындағыультракүлгін сәулелерінде алынғаныстық Күн тәжінің   ... ... ... Күн ... ... ... ашық  аймақтары  –тәждегі  жарқетулері көрінеді. Өзіндік туннель құрай  отырып,  күш  сызықтары  ...  ...  ...  ...  жарқ  ...  жиыны   дискініңшетінде (оң жақта) магнит  ...  бар  ...  ...  Осы  ...  да  ...  SOHO   ...  11  ...  циклдің   тыныш   фазасыныңаралығында да Күннің белсенді екенін көрсетіп отыр [2].Соңғы, аяқталған этап ... Күн ... жарқ ... және  ...  және  ...  диапазонда  кескін  алу  үшін  рентген  телескоптарыменжабдықталған “Yohkon” (Жапония,  АҚШ)  ...  ...  ...  ...  Энергиясы  ~1кэВ  және  ~10A   аймағында   кванттардытіркейтін телескоптарда жүргізілген бақылаулар алғаш  рет  тәж  ...   ...   ...   берді   (4сурет),   жұмсақ   ... ... ... барын көрсетті.3сурет . “Yohkon” обсерваториясында алынғанКүннің кескінің сериясы.4 сурет. “Yohkon” обсерваториясында уақыттыңәртүрлі ... 1992 ... 2 ... жарқ етуінің (1кэВ, 10A) 9 кескіні.1.2.  Рентген диапазонындағы Күннің жарқ ... ... ... ... ... бар: 1)  ...  ... үдерісінде  көрінетін  конвективті  зонадан  магнит  өрісі  бар  плазмаКүнінің   ...   ...   ...   ...    аймақтар:    2)    Күнатмосферасындағы ... ... осы ... ...  және  магнитөрісінің  төменгі  хромосфераға  және  тәжге   шығарылуы:   ...   ... ... 3) Күннің жарқ етуі және тәж қоқыстары [3].Күн белсенділігінің белгілі көрінісі жарқ ету ... ...  Өте  ...   ...   ...   шығаруымен,    жинақталуымен    ...    ...  ...  жарқ  ету  деп  қабылданған.  Жарқ  ету   кезіндесутегінің  да және  ...  ...  ...  сызықтарда  жарқетудің ұлғаюы  бақыланады.  Жарқ  ...  ...  ...  ... ... және ... кейде өте күшті жарқ ету  кезіндегамма сәулелер және жоғары энергиялы үдетілген  протондар  ...  ...  ...  ...  ...   ...   толқын   ұзындықтарындасәулелену шығарудың біршама өсуі болады, көрінетін және  рентген  ... ... ... ... жарқ етуі                                       б) ... ...                                                    ... ...                                                 ... пайда болу схемасы5. СуретҚазіргі көріністер бойынша Күн хромосферасында жарқ ету пайда болу үшінқажетті шарт ... Күн ... ...  ...  ...  яғни  ...  магнит  өрісі  бар  аймақтар  ...  ...  Егер   ...  ...  ...  салыстырғанда,  магнит   өрісінде   артығыменжинақталатын болса және хромосферада магнит өрісінің нолдік  ...  ...  ...  пайда  болса,  жарқ  етудің   алдындағы  жағдай  пайда  болады.(5б.сурет). Алғаш рет бұл ... ... ...  ...  және  дамибастады, ал А.Б. Северныйдың жұмысында эксперименталды ... ...  ...  ... ток ... ... ... С.И Сыроватскийдің,  Б.В.Сомовтың, С.В. Булановтың, Э.Р. Пристаның және  А.Г.  Франктың  жұмыстарындадаму алды. С.И. Сыроватскийдің ... ... ... ...  ...  осыконфигурацияны   бұзу   жолымен   өтетін   плазма-магниттік   конфигурациядажинақталған артық энергия болып ...  ...  ...  сызықтарыныңноль маңында ток қабаты  пайда  болады.  Магнит-гидродинамикалық  ...  ...  ...  ...  кезінде  (бұл  жағдайда   газ)   әртүрліажыраулар пәрменді секірістер және  ...  ...  ...  ...  ...  магниттік  күш  сызықтары  қайта  ...  және  жаңа   ... ... ... ал ... нәтижесінде бөлініп шыққан  энергиябосатылады және әсер етеді, оның ішінде қоршаған  бөлшектерді  ...  ... ... Осы ... ...  өте  аз  уақыт  аралығында  (ондағанминут) өте  ...  ...  ...  эрг  өте  ұсақ  жарқылдарда,  ... - эрг. Жарқ ... ... ... бөлігі  -  үдетілгенбөлшектер  ағыны  –  электрондар,  протондар,  иондар  плазма  ...   ...   және   ...   күш   сызықтарға   қатысты    күрделітраекториялармен   ...   ...   ...   және   ...   ... ... әртүрлі диапазонында  көрінеді:   радиодиапазонда,рентген және ультракүлгін сәулеленудің өсуінде. ... ...  ... ... ... ... ... магнит-гидродинамикалық  жарылыстыңдамуына  жұмсалады.  Электрондардың,  иондардың  және  протондардың   ... ... өте ірі жарқ  ...  үдетіледі)  Күн  атмосферасыныңсыртына  кетеді  және  космостық  ...  ...  ...  Ірі   ... ... эрг – қа жетеді, оның негізгі бөлігі ондаған  минутаралығында ... Ірі ...  ... үлкен   энергия  бөлінуі  Күнатмосферасында  ...  алып  ...  ...   ...   осы   ... ... Күн атмосферасындағы және  тәждегі  барлық  туындыкөріністер  және  екпінді  ...  ...   ...   алып   ...   ... ...  ...  жартысы  зарядталған  бөлшектерді  үдетугежұмсалса, энергияның жартысы  ...  ...  ... ... МГД –толқындардың жылдамдығы 1000км/c тан  асады.  қадейін энергия  бөлетін  жарқ  ету  ...  ірі,  ...  және  өте  ...  ...  ...  жарқ  етудің   негізгі   үлесін   ... кем ... ... ... жарқ ... аз жарқ ...  ...  азқуаттағы Күн оқиғасы  деп  есептеуге  болады.  Жарқ  ...  ...  ... ... ... қазіргі кезде қа жуық деп есептеледі [4].Жарқ  ету  өте  ...   ...   ...   ие.   Жарқ   ...  ...  ...  аймақтары  уақыттың  бір   мезетіндеәртүрлі даму  сатыларында  бола  алады.  Электрмагниттік  ...  ... ... ... ... жарқ ...  ...  фазаларынанақты шек қою мүмкін емес. Сондықтан, берілген  модель  тек  қана  жарқ  етумеханизмінің  негізгі  ...  ...  ...  Күн  ...  ... жарқ ету ...  болуына  алып  келетін  нақты  жағдай  келтірілгенсхемадан ... ... ... ...  ...  бойынша  Күндегі  токқабаттары кейде пайда болады және қандайда  бір  уақыт  аралағында  ешқандайжарқ етудің ... ... яғни ... ток  ...  бар,  бірақ  жарқету пайда болу үшін шарттар жеткіліксіз.1969 жылдан бастап және ... ... ...  Жер  орбитасына  жететінжарқ  етудің  рентген  сәулеленудің  ...  ...  ...   ...   ...  ...  ...  Жарқ  етудің  рентген  сәулеленудіңағынның қуаты  ватт  бөлінген  метр  ...  ...  ...  ...   2-15   Кэв   ...   диапазонындағы   Күннің   жарқ    етулердіңклассификациясы төменде көрсетілген (1 ... жарқ ... ... ...                 ...         ... ету қуаты (Вт/м2)            ||                     X         |10-4  -  10-3                     ||                     M         |10-5  -  10-4                     ||                     C         |10-6  -  10-5                     ||                     B         |10-7  -  10-6                     ||                     A         |10-8  -  10-7                     ||                      0        |- 10-9                            |Өз ... ... ... 9 ... 1 ден 9-ға ... С1-ден С9-ға дейін,  M1-M9, және X1-X9. Жарқ ... ...  неше  есе  ...  ...  ... ... қарағанда,  яғни  ол  көбейткіш.  Берілген  классификацияданкөрініп тұрғандай, өте аз  Күн  ...  ...  ...  сәулесі  ағыныныңмаксимумы қа тең О класының жарқ етулері есептеледі ... ... ... ... ... GOES жобасында қолданылғанжәне қазіргі кезде де өте сәтті қолданылуда (6 сурет).GOES спутниктерінің мәліметтері бойыншарентген жарқ етулері|а)  GOES ... [5]               |б) 2000 ... ... NOAA       ||                                     ... ... жарқ ету сериялары||                                     ... оңға ... [5]           |6 ...  ...  ...  ... ... талдауыБұл  бөлімде  біз  мультифрактал  теориясының   негізін   қарастырымыз.Мультифрактал  ...  емес  ...  ...  ...  [6].  ... үшін  ...  фракталдармен  салыстырғанда  бір  ғана  ...  ... ...  D,  ...  ...  яғни  сан  жағынан  шексізөлшемділіктер енгізу қажет. Бұның  себебі,   D  мөлшермен  анықталатын  ... ...  ...  бұл  ...  ...  ...  ие.  «Біртекті  емес»  сөзінің  мағынасын  көптік  нүктелерініңфрактал бойынша ...  емес  ...  деп  ...  ...  Біртектіліктіңболмау  себебі,  фракталдың  геометриялық  бірдей  ...   ... ... ...  ...  ...  ...  толтыруықтималдылықтарының сәйкес келмеуі.d (d = 1 – сызық, d = 2  –  ...  d = 3  –  үш  ...  ... бар ... кеңістікте өлшемі  L болатын, ℒ  шектеулі  аудандыалатын фракталды  обьектіні  қарастырайық.  Фракталды  ...  ... бір ... ол  осы ... ... N >> 1 нүктелерден  құрылғанкөптік болсын, түбінде  N ( болады деп есептейміз. Барлық  ℒ ауданды  ... және (d ... ... ... ...  (-ның  азаюына  байланыстыауданды алып жатқан ұяшықтардың  саны N((), мына ... ...  ... отырады:,(2.1.1)D  хаусдорфты немесе   фракталды  өлшемділік.  (1)  қатынасын  логарифмдейікжәне  (-ны ... ... ... ... ... ... оң негіз немесе   бірден өзге негіз  арқылы  ... ... ... 10 ...     D  ...  өлшемділіктің  ортақанықтамасы болып табылады. Осыған сәйкес  D- нің  мәні  ...  ... ... ... ... ...  ...  объектілердің  фракталды   өлшемділіктері.   Бір   ...    ...   ...   ...   ие    ...    ...  ...  яғни,   кіші   бөлшектер   үлкенге   ұқсас.   ...  ...  саны ... үлкен болса  және  осы   айнымалыларбойынша ұқсастық  коэффициенттері әр ...  ...  онда  ...  ... ... деп  аталады.   Өзұқсас  фракталдарға   мысал  ретінде,біртекті ортада  ...   ...  ...   траекториясын  алуғаболады. Бұл жағдайда координаттар осі  біркелкі,  ұқсастық   коэффициенттерібарлық бағытта бірдей. Және осы ...  ...  ...  ... ... ... қисықты береді, бөлшектің қозғалуы  уақытқасызық бойымен тәуелді болғандықтан,  коэфиценттері,  координат  және  уақытыбойынша  әртүрлі   ...   ...   ...   ...   ретінде   күрделігенераторлардан  алынған   сигналдардың   және    ...   ...   ...  ...  және  ...  ...  ...  т.б.қисық пішіндерін қарастыруға болады.Б.  Мандельброт   ...  ...  үшін   ...   ... Олар ... ... ...  анықталады  және  олардың  Херстіңэмпирикалық көрсеткіштерімен байланысы  болуы мүмкіндігін көрсетеді.  Алайдареалды  ...  ...  бір  ...  ...   ...   көрсеткішінанықтайтын)  әлі  анықталмаған.  Белгілі  болып  ...   ...   ...  ...  тек  қана  ...  ...  арқылы   фракталдықөлшемділігінің тек бір ғана мағынасын анықтайды, онысы - ең бір  көп  ...  ...  ...  ...  ...  (2),  фракталды   өлшемділіктізерттейтін  басқа  да  ...  ...  ...  ...   ... ... ... қолданысқа түсе алмайды. Төменірек  өзаффиндікобьектілердің фракталдық  өлшемділігін  бос  параметрлерсіз  анықтау  әдісінқарастырып,  ...  ...  ...  бар  ...  белгілерінсипаттауға қолданамыз [6].Фракталды  өлшемдер  –  ұзындық   L(δ),  аудан  F(δ),  көлем  ... ...  ...  ...  кез  ...  ...  ... шама M (масса аналогы):(2.1.3)бұл жерде N(() – ұяшықтардың ең аз саны,  олар  жиын  элементтерін  сипаттауүшін жеткілікті ... ... ның ... M ... табудың кері  тапсырмасын  қоюға  болады,  егероларды фракталдар үшін интервал мен интегралдуының нүктелерінің  шашырауыныңсанын яғни (-ға ... ... ...  алсақ.  Кездейсоқ  түрде  ... ... ... ... ...  ...  отырып,  біз  бір  әдіспентұрақты және кездейсоқ фракталдарды қарастыруымызға болады.,(2.1.4)Енді  ... ... ... ... ...  ...  -  ...  d2 = 2,  d3 = 3  –  ұзындықтың  ауданның,   көлемніңтопологиялық ... (V) – тен  δ2 мен δ3  - ті алып ... ... Vj(δ) –  көп  ...  ...  ...  Dn  –  оның  фракталдыөлшемділігі. Егер  фракталды  ...  ...  ...  ... ... di, i = 1, 2, 3 көлемінен түзілетінін  еске  ... ... ... ... болады,,(2.1.8)мұндағы γn – скейлинг көрсеткіші, яғни Dn-нің  бөлшек бөлігі.Dn - анықталатын  (19)  мағынасы  n-сатысының  ...  ...  ... ...  Vj ... тең ... жағдайында, яғни(2.1.9)біз γn-ге қатынасты теңдеуге ие боламыз [6].(9)-дың ...  Dn  ...  ...  ...  dn  және  dn-1топологиялық  өлшемділікті  элементтердің  каскадты  ...   ... ... білдіреді. Мысалы  үшін  dn-1  арқылы  өтетін  фракталдануыn = 1 болғанда  көптеген  нүктелерден  ...  ...  ...  ...  болғанда   үстіңгі   жақтың   деформациясы   нәтижесінде   түзілетін,нүктелерден құралған  қисықтан  ...  ...  ...  байқалатынынбілдіреді.Фракталдық өлшемдіктері арқылы өзаффиндік жиындардың жалпылама  суреттеумүмкіндігін  көрсеттік.  Осы  бөлімнің  негізгі  теңдігі  ...  ...   ...    ...   ...   ...   ...    күрделігеометриялық обьектілердің форма коэффициенттері және  өзаффинді  фракталдарретінің параметрлерінің  кірістіру мүмкіндігін орнату болып табылады.  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ал   жалпыламапараметрі  өлшеу  ...  ...  ...  Үздіксіз  фракталдық   қисықтыңсимметриясының өзгеруі екінші текті фазалық ауысуға ұқсас [6].Евклидтік  кеңістіктегі    L   ...   бар   ...   ... ... келсек.  Біз  ең  кемінде  бір  нүктесі  бар   ... ... ...  i  мына ... ... i = 1, 2,...  ...  –(  ұяшық  өлшеміне   тәуелді  ұяшықтардың  суммалық   саны.   Егернүктелердің ... ...  ...  ...  ...  фрактал  біртектіемес, яғни мультифрактал болып табылады. Мультифракталды  суреттеу  үшін,  ℒаудандағы   нүктелердің   ...   ...    ...    ... ... енгізіледі.ni(() - i нөмерге ие ұяшықтағы нүктелер санын берсін, онда(2.1.10)pi(() шамасы кездейсоқ алынған нүктенің i  ұяшығында болу ықтималдылығы.Жалпылама  ...  ...  ...   Dq    мына   қатынаспенанықталады:,(2.1.11)q     –< q +< ... ... ... қабылдайды, функциясы мына түрге келеді:,(2.1.12)– жалпылама  статистикалық  сумма:.(2.1.13)Егер Dq = D = const, яғни  q-дан ... онда ... ...  ...  ...  ғана  ...  жәй,  регулярлы   фракталдыбереді. Егер  Dq  q-ға ...  ...  онда  ...  ...  ... деп саналады..Жалпы түрде  мультифрактал  белгілі  -  бір  ...  ...  ...  ...  сипатын  білу  үшін     функциясыныңтуындысы да қажет:(2.1.14)q = 1 болса, жалпылама фракталдық өлшемділік ... ...   ...  ...   ...   ...   ...   береді.Нәтижесінде жалпылама  фракталдық  өлшемділіктің  D1  пен  энтропияның  S(()байланысы ...    D1   ...   ...   ...   ...   анықтауға   керекинформацияны   сипаттайды.   Осыған    байланысты    ...    ...  D1  ... ... деп те ... ... спектрдің функциясы - f(()Dq шамалары шын мәнінде  фракталдық  өлшемділік  ...  ...  ... ... ... ... жиынды сипаттау үшін  М.  спектрдіңфункциясын f(() ... ...  ...  спектрі).  f(()шамасы  берілген  q  шамасындағы  статистикалық  суммаға  үлес   ...   ... ... ... бөлігінің, өзі тектес көптіктерге  рi  –дің  (ұяшық ... ...  ... ... береді :(2.1.18)бұндағы  (i – дәреженің белгілі бір көрсеткіші (әртүрлі ұяшыққа  әртүрліI алынады).біртекті фрактал үшін (i ... ... ...  ... D ... ... ... статистикалық сумма мынадай болады.(2.1.20)Сондықтан  және  барлық  келтірген  функциялық  ...  ... q ... ...  Бірақ  мультифрактал  сияқты  күрделі  обьектіге  оныңбіртекті ...  ...  рi  ...  ...  ...  ... емес және (i дәрежесі  көрсеткіші  әртүрлі  ұяшық  үшін  әртүрлә  мәнбереді. ...  біз  ...  егер  бұл  ...   белгілі  -  бір  ... (......) ... ...  ...  ...  ...  интервал((min, (max),(                        ... ... ... мен ((q) ... ... ... ... арасындағыбайланысты табайық. Дәлірек айтсақ q(± кезіндегі  осы  туындының  шегінқарастырайық. Егер q( деп алсақ i бойынша ...  (21)  ...  ...  ...  ...  яғни  ...  максималды   түрде   толтыруықтималдылығына ие орынды. Аналогты  ...  q(–,  онда  (21)  ... аз  ...  яғни  ...  ...  ...  болатынұяшықтарға  орынды.  Бұл  жағдайда    ...   (max  ...  ...  қорыта келгенде мынадай қатынас шығады:(2.1.22)Яғни ( мәнінің интервалы  (q(±)  болғандағы  ...  ... ... әртүрлі мәні  бір  D  шамасымен  сипатталатын  тығыздықпен  емесәртүрлі ((- ға байланысты) f(() ... ... ... ...  f(()   ...   физикалық   мағынасы   ұяшықты   ...  ...  ......   ℒ(   ...   ... береді. Бөліктің функциялық  өлшемділігі  көптіктің  функциялықөлшемділіктен кем немесе тең болатындықтан мына теңсіздік ...  біз  ...  ...  келеміз  f(()   функциясының   әртүрлімәндерінің жиына  (әртүрлі  (  ......  ℒ(  ...  бөлігініңфракталдық өлшемділігінің спектрі болып табылыды. Бұдан ...  ... ... Әрбір бөлікке ұяшықтың жалпы санының N(() тек  бір  бөлігітиесілі болғандықтан, ықтималдылықтың нормалау шарты(2.1.25)бөліктер арқылы ... ...  Бұл  ...  ...  ... ...  (i ... бірдей болатын рi ықтималдылықтардың өзі  дебөлікті құрайтын ұяшықтардың санына кері пропорционал  ...  ... ... үшін мына ... теңсіздікке келеміз:.(2.1.26)Теңдік белгісі толығымен біртекті фрактал үшін жазылған, ондағы.2.2. Сигналдардың информациялық - ... ... ... ... ... информацияның келесі анықтамасынпайдаланамыз.Информация  объекттің  табиғатына  тәуелсіз   ...   ... ... ... ... ... ... және зерттелетін  құбылыстыңықтималды бағытында пайда болады. Жалпы  қабылданған  ...  ...  ... бар ...  ие  болған    информацианы  мына  түрдеберіледі:(2.2.1)ал оның орташа мәні ... ... ...                                 ...  ...  ...  ...   ...   ...   ... деңгейлерінің өзіне  ұқсастығы  болып  табылады:  Жартысы  бүкілбүтіні туралы мәліметтерге ие болуы мүмкін.Р құрылымның  ықтималдық  іске  ...  I  ...  ...  ... ... ... мынаны аламыз:,                                              ...  (1)  ...  ...  ...  ...  Р(I)   ... ... таралу функциясы f(I) арқылы өрнектейміз:,                   ... ... ... 1 ( Р ( 0 ... 0  (  I  (  (  ... сәйкес келеді. (4) қатынас келесі функцияны қанағаттандырады:, .              ...  іске  ...  ...   ...   P(I)   ...  ...   ...  сәйкес  келеді.  Әсіресе  информация  өздіксекілді жүйенің ажыратылмас оның әрбір иерархиялық ... ...  ... ... табылады:  жартысы  бүкіл  бүтін  туралы  мәліметтерге  иеболуы мүмкін.Информацияны I тәуелсіз айнымалы ретінде ... f(I)  ...  ...  және  S(I)  ...   ...   қозғалмайтыннүктелерін анықтайық [7];, ,         .               ...  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күннің рентген сәулеленуін зерттеу этаптары7 бет
Бейсызық физиканың әдістерін нақты радиофизика есептерін шығаруда пайдалану13 бет
Генераторлар негізіндегі телекоммуникациялық жүйелер21 бет
Радиотехникалық динамикалық хаос генераторларының энергетикалық тиімділігін анықтау40 бет
Фракталдық құрылымдардың бейсызық электрлік қасиеттері31 бет
Хаостық генераторлар және олардың қолданыс аясы23 бет
Бейсызық физиканың жаңа әдістері және компьютерлік модельдеудің көмегімен айнымалы жұлдыздар мен галактикалардың фракталдық қасиеттері мен заңдылықтарын анықтау59 бет
Вольфрам наноұнтағының рентген-құрылымдық талдауы19 бет
Кремний қос тотығының құрылымын аз бұрыштық шашырау және рентген құрылымдық анализ әдісімен анықтау38 бет
Күннің ғарыштық сәулелері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь