Планеталардың көрінерлік қозғалысы. Кеплер заңдары


1 Планеталардың көрінерлік қозғалысы.
Кеплер заңдары.
2 Аспан денелерінің массасын, өлшемдерін, пішінін және оларға дейінгі қашықтықты анықтау.
3 Телескоп және басқа да астрономиялық бақылау құралдары.
Планеталар көрінерлік қозғалыстары бойынша 2 топқа бөлінеді: төменгі (Меркурий, Шолпан) және жоғарғы (Жерден басқа қалған планеталар).
Төменгі және жоғарғы топ планеталарының шоқжұлдыздардағы қозғалыстары әртүрлі. Меркурий және Шолпан әрқашан Күн қай шоқжұлдызда орналасса, олар да сол шоқжұлдызда немесе көршілес шоқжұлдызда орналасады. Олар Күннен шығыс немесе батысқа қарай орналасуы мүмкін. Планеталардың Күннен шығысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы – ең үлкен шығыстық элонгация, ал батысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы – батыстық элонгация деп аталады. Шығыстық элонгация кезінде планета батыстан Күн батқаннан кейін көрінеді және Күннен кейін аз уақыттан соң батады. Содан кейін кері қарай қозғалады. Алғашында жәй, кейін қатты қозғалып Күнге жақындайды, төменгі бірігу процесі басталады. Біршама уақыттан соң планета қайта көрінеді, Күннен алшақтай бастайды да ең үлкен батыстық элонгацияға жетеді. Планета тоқтап, тік қозғалады, енді ол батыстан шығысқа қарай қозғалады, Күннен қашықтау қысқарады. Бұл уақытта планета Күннің артынан өтеді, екеуінің эклиптикалық бойлықтары тең болады – бұл Күн мен планетаның жоғарғы бірігуі деп аталады. Әрі қарай планета қайтадан батыста көрінеді, яғни төменгі планеталар Күн маңайында тербелетіндей болып қозғалыс жасайды.
Ал, жоғарғы топ планеталарының көрінерлік қозғалыстары басқаша болады. Жоғарғы планета Күн батқаннан кейін батыста көрінеді, жұлдыздар арасымен түзу бойымен қозғалады, яғни Күн сияқты батыстан шығысқа қарай. Бірақ оның қозғалыс жылдамдығы Күннен төмен, Күн планетаны қуып жетеді де планета уақытша көрінбей қалады, себебі ол Күнмен бір мезгілде шығып, бір мезгілде батады. Күн планетадан озады, планета шығыста қайта көрінеді.Планетаның қозғалыс жылдамдығы төмендейді, ол тоқтайды, ал әрі қарай жұлдыздар арасымен кері қарай қозғалады, яғни шығыстан батысқа қарай. Біршама уақыттан соң планета қайта тоқтайды, қозғалыс бағытын түзуге өзгертеді, ал бұл уақытта оны батыс жақтан Күн қайта қуып жетеді, ол тағы да көрінбей қалады, осылайша құбылыстар қайталана береді.
Кеплер Заңдары.
Кеплердің 1-ші заңы: барлық планеталар Күнді эллипс бойымен айнала
қозғалады және оның бір фокусында Күн тұрады.
Кенлердің 2-ші заңы: планетаның радиус-векторы тең уақыт аралығында бірдей аудандар сызады.
Кеплердің 3-ші заңы: планеталардың Күнді айналуының сидерлік периодтарының квадраттары олардың эллипстік орбиталарының үлкен жарты осьтерінің кубына пропорционал.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Планеталардың көрінерлік қозғалысы.
Кеплер заңдары.

Мақсаты: Төменгі және жоғарғы планеталар қозғалысының ерекшеліктерін түсіндіру. Кеплер заңдарының астрономиядағы алатын орнын көрсету.
Планеталар қозғалысы.
Планеталар көрінерлік қозғалыстары бойынша 2 топқа бөлінеді: төменгі (Меркурий, Шолпан) және жоғарғы (Жерден басқа қалған планеталар).
Төменгі және жоғарғы топ планеталарының шоқжұлдыздардағы қозғалыстары әртүрлі. Меркурий және Шолпан әрқашан Күн қай шоқжұлдызда орналасса, олар да сол шоқжұлдызда немесе көршілес шоқжұлдызда орналасады. Олар Күннен шығыс немесе батысқа қарай орналасуы мүмкін. Планеталардың Күннен шығысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы - ең үлкен шығыстық элонгация, ал батысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы - батыстық элонгация деп аталады. Шығыстық элонгация кезінде планета батыстан Күн батқаннан кейін көрінеді және Күннен кейін аз уақыттан соң батады. Содан кейін кері қарай қозғалады. Алғашында жәй, кейін қатты қозғалып Күнге жақындайды, төменгі бірігу процесі басталады. Біршама уақыттан соң планета қайта көрінеді, Күннен алшақтай бастайды да ең үлкен батыстық элонгацияға жетеді. Планета тоқтап, тік қозғалады, енді ол батыстан шығысқа қарай қозғалады, Күннен қашықтау қысқарады. Бұл уақытта планета Күннің артынан өтеді, екеуінің эклиптикалық бойлықтары тең болады - бұл Күн мен планетаның жоғарғы бірігуі деп аталады. Әрі қарай планета қайтадан батыста көрінеді, яғни төменгі планеталар Күн маңайында тербелетіндей болып қозғалыс жасайды.
Ал, жоғарғы топ планеталарының көрінерлік қозғалыстары басқаша болады. Жоғарғы планета Күн батқаннан кейін батыста көрінеді, жұлдыздар арасымен түзу бойымен қозғалады, яғни Күн сияқты батыстан шығысқа қарай. Бірақ оның қозғалыс жылдамдығы Күннен төмен, Күн планетаны қуып жетеді де планета уақытша көрінбей қалады, себебі ол Күнмен бір мезгілде шығып, бір мезгілде батады. Күн планетадан озады, планета шығыста қайта көрінеді.Планетаның қозғалыс жылдамдығы төмендейді, ол тоқтайды, ал әрі қарай жұлдыздар арасымен кері қарай қозғалады, яғни шығыстан батысқа қарай. Біршама уақыттан соң планета қайта тоқтайды, қозғалыс бағытын түзуге өзгертеді, ал бұл уақытта оны батыс жақтан Күн қайта қуып жетеді, ол тағы да көрінбей қалады, осылайша құбылыстар қайталана береді.
Кеплер Заңдары.
Кеплердің 1-ші заңы: барлық планеталар Күнді эллипс бойымен айнала
қозғалады және оның бір фокусында Күн тұрады.
Кенлердің 2-ші заңы: планетаның радиус-векторы тең уақыт аралығында бірдей аудандар сызады.
Кеплердің 3-ші заңы: планеталардың Күнді айналуының сидерлік периодтарының квадраттары олардың эллипстік орбиталарының үлкен жарты осьтерінің кубына пропорционал.
Лекция №5
Аспан денелерінің массасын, өлшемдерін, пішінін және оларға дейінгі қашықтықты анықтау.

Мақсаты: Аспан денелерінің массасын, өлшемдерін, пішінін және оларға дейінгі қашықтықты анықтау әдістермен танысу.
Аспан денелерінің массаларын анықтау.
Ньютонның бүкіләлемдік тартылыс заңы аспан денелінің массасын анықтауға мүмкіндік береді. Аспан денелерінің массасын былайша анықтауға болады: а) берілген дененің бетіндегі тартылыс күшін өлшеу арқылы; б) Кеплердің 3-ші жалпылама заңы бойынша; в) аспан денесіндегі пайда болатын ұйытқуларды бақылау арқылы.
Бірінші әдіс тек Жерге ғана қолданылды, оның мағынасы мынада: тартылыс заңы бойынша Жер бетіндегі ауырлық күшінің үдеуі мынаған тең:

g=GmR2 ,

мұндағы m - Жер массасы, R- Жер радиусы. Осыдан Жер массасы:

m=gR[2]G= 5.976 10[27] г.=6 1024 кг.

Кеплердің 3-ші түзетілген заңы бойынша Күн мен планета массалары арасындағы қатынасты анықтауға болады, егер планетаның кем дегенде бір серігі бар болса және оның планетадан қашықтығы мен айналу периоды белгілі болса.Планета серігінің қозғалысы планетаның Күнді айналу қозғалысы заңдарына бағынады, олай болса:

T2(M+m)t2c(m+mc)=a3a3c,

мұндағы M, m және mc - Күннің, планета және оның серігінің массалары, Т және tc - планетаның Күнді және серіктің планетаны айналу периодтары, а және ас - сәйкесінше планетаның Күннен және серіктің планетадан қашықтықтары.
Теңдеудің сол жағының алымы мен бөлімін m - ге бөліжәне оны массаға қатысты шешсек:

(Mm +1): (1+mcm)= t2c a3 T2 a3c.

Mm қатынасы барлық планеталар үшін өте үлкен; ал mcm керісінше аз шама және оны ескермеуге болады.
Олай болса соңғы теңдеуден белгісіз тек Mm шамасы ғана қалады. Ай және Жердің массаларының қатынасынан Күн массасы Жер массасынан 333000 есе үлкен екені анықталады, яғни Мкүн=2 1033 г. Күн массасын және оның кез-келген басқа планетаның массасына қатынасын біле отырып, осы планетаның массасын анықтауға болады.
Ал серіктері жоқ планеталардың массалары олардың басқа планеталар қозғалысына жасайтын ұйытқуларын бақылау арқылы анықталады.
Шырақтардың өлшемдері мен пішінін анықтау.
Жер бетінен бақылағанда шырақтың дискісі көрінетін бұрыш оның бұрыштық диаметрі деп аталады. Егер шырақтың бұрыштық диаметрі және оның Жерден қашықтығы белгілі болса, онда оның шын диаметрін анықтауға болады.Егер ρ - шырақтың бұрыштық диаметрі болса, Δ - шырақ пен Жер центрлерінің қашықтығы болса, ρ0 - шырақтың горизонталды экваториалды параллаксы болса, ал R0 - және r - Жер мен шырақтың сызықтық радиустары болса, онда
r= Δ sin ρ, ал R0 = Δ sin ρ0, бұдан

r= sin ρ R0 sin ρ0,

немесе ρ және ρ0 бұрыштарының аздығын ескерсек,

r= ρ R0 ρ0.

Аспан денелерінің пішінін олардың дискілерінің диаметрін өлшеу арқылы анықтауға болады.
Аспан денелеріне дейінгі қашықтықты анықтау.
Күн жүйесінің планеталарына дейінгі қашықтықты олардың горизонталды параллакстарын өлшеу арқылы анықтауға болады.Шырақ бетінен бақылағанда Жер радиусы көрінетін бақылау жазықтығына перпендикуляр бұрыш горизонталды параллакс деп аталады. Шырақтың экваториалды параллаксын біле отырып, оның Жер центрінен қашықтығын оңай анықтауға болады. Егер R0 - Жердің экваториалды радиусы болса, Δ - Жер центрінен шыраққа дейінгі қашықтық болса, p - p0 шырақтың горизонталды параллаксы болса, онда

Δ= R0 sin p0

Лекция №6.
Телескоп және басқа да астрономиялық бақылау құралдары.

Мақсаты: Астрономиядағы негізгі бақылау құралдарымен таныстыру.
Телескоптар. Галлилей бірінші рет өзінің қолдан жасаған телескопын аспанға қаратқан күннен бастап, әлемді зерттеудегі ең күшті құрал телескоп болды. Дүниені танытатын ең маңызды мүшеміз - көзіміз болса, телескоп көзіміздің қырағылығын мың еселеп арттырып алыстағы аспан денелерін мың еселеп жақын көрсететін болды.
Алғашқы кезде телескоп тек көзбен көру үшін қолданылатын болды да, бірте-бірте түрлі мақсаттарды шешу үшін телескопқа әртүрлі аспап-саймандар қоса тіркелетін болып, жай көзбен қараудың маңызы жоғалып келеді. Біздің көзімізде телескоп - спектроскоп, спектрограф, термоэлемент, фотоэлемент, фотокамера сияқты құралдармен жабдықталып сезгіштігі әлденеше арттырылып, күшейді.
Телескоптар бұрыш өлшейтін дөңгелектермен, микрометрмен жабдықталып, өзі сағат механизмінің жәрдемімен (не электромотормен) автоматты түрде қозғалатын, салмағы бірнеше тонна болатын ірі қондырғыға айналды. Осылай аспан денелерінзерттейтін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Күннің көрінерлік қозғалысы, атмосферасы, спектрі
Шоқжұлдыздар. Ай және күннің көрінерлік қозғалысы
Аспан денелерінің қозғалысы
Күн жүйесі планеталарының қозғалысы
Планеталардың түрлеріне жалпы сипаттама
Күн жүйесі қозғалысы заңдылықтарын оқытудың әдістемелік ерекшеліктері
Материялық нүктенің іргерімелі қозғалысы
Фотоэффект заңдары
Тауар қозғалысы
Газ заңдары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь