Планеталардың көрінерлік қозғалысы. Кеплер заңдары

1 Планеталардың көрінерлік қозғалысы.
Кеплер заңдары.
2 Аспан денелерінің массасын, өлшемдерін, пішінін және оларға дейінгі қашықтықты анықтау.
3 Телескоп және басқа да астрономиялық бақылау құралдары.
Планеталар көрінерлік қозғалыстары бойынша 2 топқа бөлінеді: төменгі (Меркурий, Шолпан) және жоғарғы (Жерден басқа қалған планеталар).
Төменгі және жоғарғы топ планеталарының шоқжұлдыздардағы қозғалыстары әртүрлі. Меркурий және Шолпан әрқашан Күн қай шоқжұлдызда орналасса, олар да сол шоқжұлдызда немесе көршілес шоқжұлдызда орналасады. Олар Күннен шығыс немесе батысқа қарай орналасуы мүмкін. Планеталардың Күннен шығысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы – ең үлкен шығыстық элонгация, ал батысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы – батыстық элонгация деп аталады. Шығыстық элонгация кезінде планета батыстан Күн батқаннан кейін көрінеді және Күннен кейін аз уақыттан соң батады. Содан кейін кері қарай қозғалады. Алғашында жәй, кейін қатты қозғалып Күнге жақындайды, төменгі бірігу процесі басталады. Біршама уақыттан соң планета қайта көрінеді, Күннен алшақтай бастайды да ең үлкен батыстық элонгацияға жетеді. Планета тоқтап, тік қозғалады, енді ол батыстан шығысқа қарай қозғалады, Күннен қашықтау қысқарады. Бұл уақытта планета Күннің артынан өтеді, екеуінің эклиптикалық бойлықтары тең болады – бұл Күн мен планетаның жоғарғы бірігуі деп аталады. Әрі қарай планета қайтадан батыста көрінеді, яғни төменгі планеталар Күн маңайында тербелетіндей болып қозғалыс жасайды.
Ал, жоғарғы топ планеталарының көрінерлік қозғалыстары басқаша болады. Жоғарғы планета Күн батқаннан кейін батыста көрінеді, жұлдыздар арасымен түзу бойымен қозғалады, яғни Күн сияқты батыстан шығысқа қарай. Бірақ оның қозғалыс жылдамдығы Күннен төмен, Күн планетаны қуып жетеді де планета уақытша көрінбей қалады, себебі ол Күнмен бір мезгілде шығып, бір мезгілде батады. Күн планетадан озады, планета шығыста қайта көрінеді.Планетаның қозғалыс жылдамдығы төмендейді, ол тоқтайды, ал әрі қарай жұлдыздар арасымен кері қарай қозғалады, яғни шығыстан батысқа қарай. Біршама уақыттан соң планета қайта тоқтайды, қозғалыс бағытын түзуге өзгертеді, ал бұл уақытта оны батыс жақтан Күн қайта қуып жетеді, ол тағы да көрінбей қалады, осылайша құбылыстар қайталана береді.
Кеплер Заңдары.
Кеплердің 1-ші заңы: барлық планеталар Күнді эллипс бойымен айнала
қозғалады және оның бір фокусында Күн тұрады.
Кенлердің 2-ші заңы: планетаның радиус-векторы тең уақыт аралығында бірдей аудандар сызады.
Кеплердің 3-ші заңы: планеталардың Күнді айналуының сидерлік периодтарының квадраттары олардың эллипстік орбиталарының үлкен жарты осьтерінің кубына пропорционал.
        
        Планеталардың көрінерлік қозғалысы. Кеплер заңдары.Мақсаты: Төменгі және жоғарғы планеталар қозғалысының ерекшеліктерін түсіндіру. Кеплер заңдарының астрономиядағы алатын орнын көрсету.Планеталар  ... ... ... ... 2 ... ... ... (Меркурий, Шолпан) және жоғарғы (Жерден басқа қалған планеталар).Төменгі және жоғарғы топ планеталарының шоқжұлдыздардағы қозғалыстары әртүрлі. Меркурий және Шолпан әрқашан Күн қай ... ... олар да сол ... ... көршілес шоқжұлдызда орналасады. Олар Күннен шығыс немесе батысқа қарай орналасуы мүмкін. Планеталардың Күннен ... ... ең ... ... ...  -  ең ... ... элонгация, ал батысқа қарай ең үлкен бұрыштық алшақтауы  -  ... ... деп ... Шығыстық элонгация кезінде планета батыстан Күн батқаннан кейін көрінеді және Күннен кейін аз уақыттан соң батады. ... ... кері ... ... ... жәй, кейін қатты қозғалып Күнге жақындайды, төменгі бірігу процесі басталады. Біршама уақыттан соң планета қайта көрінеді, ... ... ... да ең ... ... элонгацияға жетеді. Планета тоқтап, тік қозғалады, енді ол батыстан шығысқа қарай қозғалады, Күннен қашықтау қысқарады. Бұл уақытта планета Күннің артынан ... ... ... ... тең ...  -  бұл Күн мен ... ... бірігуі деп аталады. Әрі қарай планета қайтадан батыста көрінеді, яғни төменгі планеталар Күн маңайында  ... ... ... ... ... топ ... ... қозғалыстары басқаша болады. Жоғарғы планета Күн батқаннан кейін батыста көрінеді, жұлдыздар арасымен түзу бойымен ... яғни Күн ... ... ... ... Бірақ оның қозғалыс жылдамдығы Күннен төмен, Күн планетаны қуып ... де ... ... ... ... ... ол Күнмен бір мезгілде шығып, бір мезгілде батады. Күн планетадан озады, планета шығыста қайта көрінеді.Планетаның ... ... ... ол ... ал әрі қарай жұлдыздар арасымен кері қарай қозғалады, яғни шығыстан батысқа қарай. Біршама уақыттан соң планета ... ... ... ... ... ... ал бұл уақытта оны батыс жақтан Күн қайта қуып жетеді, ол тағы да көрінбей қалады, осылайша ... ... ... ... 1-ші ... ... ... Күнді эллипс бойымен айналақозғалады және оның бір фокусында Күн тұрады.Кенлердің 2-ші заңы: планетаның радиус-векторы тең уақыт аралығында бірдей аудандар ... 3-ші ... ... ... ... ... периодтарының квадраттары олардың эллипстік орбиталарының үлкен жарты осьтерінің ... ... ... ... ... ... пішінін және оларға дейінгі қашықтықты анықтау.Мақсаты: Аспан ... ... ... ... және ... дейінгі қашықтықты анықтау әдістермен танысу.Аспан денелерінің массаларын анықтау.Ньютонның бүкіләлемдік тартылыс заңы аспан денелінің массасын анықтауға мүмкіндік ... ... ... массасын былайша анықтауға болады: а) берілген дененің бетіндегі тартылыс күшін өлшеу арқылы; б) Кеплердің 3-ші ... заңы ... в) ... ... ... ... ... бақылау арқылы.Бірінші әдіс тек Жерге ғана қолданылды, оның ... ... ... заңы ... Жер ... ... күшінің үдеуі мынаған тең:g=Gm/R2 , мұндағы m  - Жер ... R- Жер ... ... Жер ... ... 5.976  10[27] г.=6  1024 ... 3-ші ... заңы бойынша Күн мен планета массалары арасындағы қатынасты анықтауға болады, егер ... кем ... бір ... бар ... және оның ... ... мен ... периоды белгілі болса.Планета серігінің қозғалысы планетаның Күнді айналу қозғалысы заңдарына бағынады, олай болса:T2(M+m)/t2c(m+mc)=a3/a3c,мұндағы M, m және mc  -  ... ... және оның ... массалары, Т және tc  -  планетаның Күнді және серіктің планетаны айналу ... а және ас  -  ... ... Күннен және серіктің планетадан қашықтықтары.Теңдеудің сол жағының алымы мен бөлімін m  -  ге ... оны ... ... ... +1): ... t2c a3 / T2 a3c.M/m ... ... планеталар үшін өте үлкен; ал mc/m керісінше аз шама және оны ... ... ... ... ... белгісіз тек M/m шамасы ғана қалады. Ай және Жердің массаларының қатынасынан Күн массасы Жер массасынан 333000 есе үлкен ... ... яғни ...  1033 г. Күн ...  және оның ... ... планетаның массасына қатынасын біле отырып, осы планетаның ... ... ... Ал ... жоқ ... ... ... басқа планеталар қозғалысына жасайтын ұйытқуларын бақылау арқылы анықталады.Шырақтардың өлшемдері мен пішінін анықтау.Жер бетінен бақылағанда ... ... ... ... оның ... ... деп ... Егер шырақтың бұрыштық диаметрі және оның Жерден қашықтығы белгілі болса, онда оның шын диаметрін анықтауға болады.Егер ρ  -  ... ... ... ... Δ  -  ... пен Жер центрлерінің қашықтығы болса, ρ0  -  шырақтың горизонталды экваториалды параллаксы болса, ал R0  -  және r  -  Жер мен ... ... ... ... онда r= Δ sin ρ, ал R0 = Δ sin ρ0, ... sin ρ  R0/ sin ρ0, ... ρ және ρ0 бұрыштарының аздығын ескерсек, r= ρ R0/ ρ0.Аспан ... ... ... ... ... өлшеу арқылы анықтауға болады.Аспан денелеріне дейінгі қашықтықты анықтау.Күн жүйесінің планеталарына дейінгі ... ... ... ... ... ... анықтауға болады.Шырақ бетінен бақылағанда Жер радиусы көрінетін бақылау жазықтығына ... ... ... ... деп аталады. Шырақтың экваториалды параллаксын біле отырып, оның Жер центрінен қашықтығын оңай анықтауға болады. Егер R0  -  ... ... ... ... Δ  -  Жер ... ... ... қашықтық болса, p  -  p0 шырақтың горизонталды ... ... ... R0/ sin p0Лекция №6.Телескоп және басқа да астрономиялық бақылау құралдары.Мақсаты: Астрономиядағы негізгі бақылау құралдарымен таныстыру.Телескоптар. Галлилей бірінші рет өзінің қолдан ... ... ... қаратқан күннен бастап, әлемді зерттеудегі ең күшті құрал телескоп болды. Дүниені ... ең ... ...  -  ... ... телескоп көзіміздің қырағылығын мың еселеп арттырып алыстағы аспан денелерін мың еселеп жақын көрсететін болды.Алғашқы кезде ... тек ... көру үшін ... ... да, ... түрлі мақсаттарды шешу үшін телескопқа әртүрлі аспап-саймандар қоса тіркелетін болып, жай көзбен қараудың маңызы ... ... ... ... ...  -  ... спектрограф, термоэлемент, фотоэлемент, фотокамера сияқты құралдармен жабдықталып сезгіштігі әлденеше арттырылып, күшейді.Телескоптар бұрыш өлшейтін дөңгелектермен, ... ... өзі ... механизмінің жәрдемімен (не электромотормен) автоматты түрде қозғалатын, салмағы бірнеше тонна болатын ірі қондырғыға ... ... ... ... ... да күнен күнге механизацияланып келеді.Ең алдымен телескоп рефрактор (линзалы телескоп) және ... ... ... деп екі ... ... ... (сөз ...  деген) негізгі бөлігі линза шыны болады да, ол ... бір ... ... ... ... ... сәулелерді сындыру арқылы бір нүктеге жинайды. Телескоптағы линзаның міндеті аспан денесінің не басқа бір нәрсенің суретін (кескінін) түсіріп беру. Ол ... ... ... байланысты линзадан айрықша біржерге үседі. Өте (шексіз) қашықтықта тұрған нәрсенің кескіні түсетін нүктені линзаның фокусы дейді.Рефлектордың (сөз түбірі  ... ... ... ойыс айна ... да, ол ... ... ... жинап нәрсенің кескінін түсіріп береді.	Айналы телескопты ең алғаш 1668 жылы жасап шығарған Ньютон еді. 	Телескоптарды, оны ойлап ... ... ... ... дабөледі; мысалы: Галилей, Кеплер, Ньютон, Гершель, Ломоносов, Максудов телескопы деп бөледі.Ең алдымен қай телескоп болса да ... ... ...  -  ол ... ... нәрсенің өзіне ұқсас қылып, айқын  түсіріп беру керек.Онан соң әр телескоптың: үлкейтуі, жарық күші, көру өрісі, ажыратқыш қабілеті ... ... ... сипаттамалары бар.Жиі қолданылатын рефрактор  -  Кеплер телескопы (астрономиялық труба) екі жинағыш линзадан тұрады: нәрсе жақтағысы объектив, көз жақтағысы ... ... ... ... ... ... (фокаль жазықтығына) келіп түседі де оны окуляр арқылы үлкейтіп қарайды. ... ... ... ... аспан денесін қарауда бұдан келіп кетер қате жоқ.Айналы телескоптың кескінді ... ... ең ... ...  -  ... ойыс айна болады. Мұнда да кескінді рефрактордағы сияқты әрі ... ... ... ... ... фокус аралығымен окулярдың фокус аралығының қатнасына тең. Кескін неғұрлым үлкен болу үшін объектив ұзын фокусты, ... ... ... ... ... ... ... объектив ол кескінді көмескі емес, неғұрлым айқын түсіріп беру керек. Ал, объектив ... ... көп ... ... оның ... ... ... болу керек және фокус аралығы аз болу керек. Аспан денелері өте қашықта болғандықтан олардың кескіні объективтің фокусына ... ... ... ... ... ... аралығы аз болатын объектив арқылы түсетін кескін кішірек болады да, оның жарықтығы күштірек, өйткені мұнда жалпы ... ... ... ... ... ... күші деп объектив диаметрі мен оның фокус аралығының қатнасын айтады. Телескоптың ажыратқыш ... ... де ... диаметріне байланысты, неғұрлым диаметр үлкен болса, соғұрлым аспан денесінің бетіндегі ұсақ егжей-тегжейлері ... ... ... ... көрінетін аймағын көру өрісі деп атайды. Бұл объективтің фокус аралығына кері пропорционал, сондықтан телескоптың үлкейтуі күшті ... ... көру ... ... ... Мысалы: 30 есе үлкейтіп қарағанда Ай беті көру өрісіне түгел сыйып ... ал 100 есе ... ... Ай бетінің тек бір бөлігі ғана сыяды, бірақ енді егжей-тегжейі көбірек көрінеді.Рефрактор мен рефлектор бір-бірімен ежелден ... ... ... ... ... бар: 1) мұнда жарық линзадан (объективтен) сынып өтетін болғандықтан, әртүсті ... ... ... да, олар нағыз бір нүктеге жиналмайдды, осының ... ... ... ... ... ... ... көрінеді (хроматикалық аберрация); 2) жарық, әсіресе ультра-күлгін жарық объективте ... ... 3) ... күші аз; 4) рефрактордың трубасы ұзын болғандықтан ол аздап майысады.Рефлекторда да кемшіліктер бар: 1) айнадан шағылысқан параллель сәулелер нағыз  бір ... ... ... жақын сәулелер айнадан қашығырақ нүктеде, ал шеткері сәулелер айнаға жақынырақ жерде жингалады (сфералық аберрация). Бұл кемшілік линзада да байқалады. ... ... ... ... ... ... көрінеді; 2) айна оңай майысқақ болады да оның дәнекері (күміс қабаты) бәрдәуір уақыттан соң ... ... 3) ... ... трубасы ашық.Айналы телескоптың артықшылығы: оның трубасы онша қзын болмайды. Мұнда сәуле сынбайды, шағылысады, ... ... ... ... болмайды; жарықкүші үлкен болады. Линзаға қарағанда айнаны жасау оңай, себебі айнаның бір ғана шағылыстыратынбетін тегістеп, жөндеу керек, ал ... екі ... ... ... дәл өлшеу жұмыстарында айналы телескпо ыңғайсыз, өйткені айна аз ғана бұрышқа ығысатын болса, шағылысқан ... екі есе ... ... бұрылады.Сонымен осы кезде астрофизикалық зерттеулер үшін үлкен рефлектор, ал дәл астрометриялық жұмыстар үшін ... ... ...  1941 жылы ... ғалымы Д.Д.Максудов айналы-линзалы телескоптың бір жетілген түрін ойлап шығарды. ... және ... ... тән ... ... мұнда жоқ. Мұның негізгі бөлігі сфералық айна мен оның алдына қойылған жұқа ойыс дөңес линза. Айна параллель сәулелерді бір ... ... ... ... ... ... ... аберрациясы дәл айнаныкіндей, бірақ кері (минус) таңбалы жұқа ойыс дөңес ... ... бұл ... ... ... жұқа ... оның ... аберрациясы да жоққа тән. Осындай айнамен тиісті линзаны біріктіру арқылы аберрацияның бәрінен де ададерлік телескоп жасалды. ... ... бұл ... ... шырақтарының кескінін өте таза, айқын етіп түсіреді.Бұл телескоптың тағы бір артықшылығы барлық беттер сфера беттері ... ... ... ... ... ... және өзі онша ұзын емес.Айнасының диаметрі 67 см осындай менискалы телескоп Алматының жанындағы обсерваторияда орнатылған.Бинокль және ... Ел ... көп ... ... бір түрі ... ... Оның бір түрі ... бинокль. Мұның объективі жигағыш, окуляры шашыратқыш линза, сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... құнды бақылаулар жүргізуге болады: Айдың бетін (жартыкеш Ай кезінде), қос жұлдыздарды, айнымалы жұлдыздарды, Үркер жұлдыз шоғырын т.т. бақылауды ... ашық ... ... ... және ... ... ұстап тұрмай, тиянаққа орнату керек. Бинокльмен түнде аспанның кез-келген жеріне қарасақ жай ... ... ... көп ... көреміз. Жақсы бинокльмен Айға қарағанда оның бүйірі шығып, шар екендігі айқын көрінееді.Кеплер телескопы күшті үлкейтумен қатар ... ... ... бірақ аспан денесін қарауда ол қолайсыз болмайды, ал Жер беетіндегі нәрсені қарау үшін, әрине ыңғайсыз, себебі, нәрсенің басы төмен ... ... ... ... тағы бір ... ... туура көрсететін бір линза қосып, Кеплер телескопые жер бетіндегі нәрсені қарауға ыыңғайлап жасайды. Кеплер телескопының мұндай түрі ...  ... ... аң қарайтын мерегендерде болды. Ел оны  деп атады.  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғылымның негізгі ерекшеліктері 5 бет
Күн жүйесі планеталарының қозғалысы11 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
1905-1917 жж. қазақ интеллегенциясының әлеуметтік қозғалысы21 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет
Автомобильдің қозғалысы22 бет
Ай қозғалысы мен ай фазаларының ауысуын зерттеу13 бет
Алаш қозғалысы және алашорда үкіметінің тарихи деректері78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь