Жер пішіні. Географиялық координаттар

Астрономиялық бақылаулардың басым көпшілігі Жер бетінен жүргізілетіндіктен, бақылаушының қай жерде тұрғанына тәуелді болады. Бақылаушының орнын анықтау үшін қажет болатын негізгі географиялық түсніктер мен терминдер және Жер пішіні туралы мәліметті шолып өтейік.
Жер пішінін бірінші жуықтауда радиусы R)=6370 км болатын шар деп қарастырайық. Жер өзінің масса центрінен өтетін белгілі бір ойша алынған түзу (PNPS) бойымен айналады, оны Жердің айналу осі деп атайды. Осы остің жер бетін қиып өтетін нүктелері солтүстік (PN) және оңтүстік (PS) географиялық полюстер деп аталады. Солтүстік полюске сырттан қарағанда Жер сағат тіліне қарсы бағытта айналады.
Айналу осіне перпендикуляр жазықтықта орналасқан Жер бетіндегі үлкен шеңбер Жер экваторы деп аталады. Осы сызық Жер бетін солтүстік және оңтүстік жартышарларға бөледі. Жер экваторына паралель кіші шеңберлер географиялық паралельдер деп аталады, екі полюсті қосатын үлкен жартышеңберлер географиялық меридиандар деп аталады. Гринвич обсерваториясы арқылы өтетін географиялық меридианды бас меридиан деп атайды. Ол жатқан жазықтық Жер бетін батыс және шығыс жартышарларға бөледі.
Жердің берілген нүктедегі ауырлық күшінің бағытымен бағыттас түзу сызық ілме немесе вертикаль (тік) сызық деп аталады.
Жер бетіндегі кез келген нүкте екі географиялық координатпен толық анықталады. Олардың бірі – φ, географиялық ендік, екіншісі – λ, географиялық бойлық.
Берілген О нүктесінің географиялық ендігі деп сол нүктедегі ілменің Жер экваторы жазықтығымен жасайтын бұрышын айтамыз. Географиялық ендік экватордан бастап солтүстік полюске дейн 0○ пен +90○ (солтүстік ендік) аралығында, ал оңтүстік полюске дейін 0○ пен -90○ (оңтүстік ендік) аралығында өзгереді.
        
        Жер пішіні. Географиялық координаттарАстрономиялық бақылаулардың басым көпшілігі Жер бетінен жүргізілетіндіктен, ... қай ... ... ... ... ... ... анықтау үшін қажет болатын негізгі географиялық түсніктер мен терминдер және Жер ... ... ... ... ... ... ... жуықтауда радиусы R=6370 км болатын шар деп қарастырайық. Жер өзінің масса центрінен өтетін белгілі бір ойша ... түзу (PNPS) ... ... оны Жердің айналу осі деп атайды. Осы остің жер бетін қиып өтетін нүктелері солтүстік (PN) және оңтүстік (PS) географиялық ... деп ... ... ... ... ... Жер ... тіліне қарсы бағытта айналады.Айналу осіне перпендикуляр жазықтықта орналасқан Жер ... ... ... Жер ... деп ... Осы ... Жер ... солтүстік және оңтүстік жартышарларға бөледі. Жер экваторына паралель кіші ... ... ... деп ... екі ... қосатын үлкен жартышеңберлер географиялық меридиандар деп аталады. Гринвич обсерваториясы арқылы өтетін географиялық ... бас ... деп ... Ол ... ... Жер бетін батыс және шығыс жартышарларға бөледі. Жердің берілген нүктедегі ауырлық күшінің бағытымен бағыттас түзу сызық ілме немесе вертикаль (тік) ... деп ... Жер ... кез ... ... екі географиялық координатпен толық анықталады. Олардың бірі  -  φ, географиялық ендік, екіншісі  -  λ, географиялық ... ... О ... ... ... деп сол ... ілменің Жер экваторы жазықтығымен жасайтын бұрышын айтамыз. Географиялық ендік экватордан бастап солтүстік полюске дейн 0○ пен +90○ ... ... ... ал оңтүстік полюске дейін 0○ пен -90○ (оңтүстік ендік) аралығында өзгереді. 1893570155575001.3-сурет. Географиялық координаттарды анықтауБерілген О нүктесінің географиялық бойлығы деп сол ... ... ... меридиан жатқан жазықтық пен бас меридиан жатқан жазықтықтық арасындағы екіжақтық бұрышты ... ... ... ... бас ... бастап шығысқа қарай (яғни Жердің айналу бағытында) градустармен өлшегенде 0○ пен 360○  ... ... ... 0h / 24h  ... өзгереді. Географияда бойлықты шығысқа қарай 0○ / +180○ (шығыс бойлық) аралығында, батысқа қарай 0○ / -180○ (батыс ... ... ... ... ... ... ... шешу кезінде Жерді радиусы 6370 км тең біртекті шар ретінде қарастыруға болады. Бұл жағдайда кез келген нүктедегі ілме ... Жер ... ... ал географиялық меридиандар мен экватор радиустары бірдей (Жер ... тең) ... ... табылады деп есептеуге болады. Онда Жердің кейбір нүктесінің ... ... ... ... бұл нүктеге дейінгі доғасымен, ал географиялық бойлығын экватордың бас меридианнан осы нүктеден өтетін меридианға дейінгі доғасымен өлшеуге болады. Бірақ ... ... ... ... ... үшін Жерді шар деп қарастыруға болмайды, өйткені ол өз осінен айналғандықтан, Жер ... әсер ... ... ... ... күш ... ... да, бұл әсерден Жер айналу осі бойымен сығылған болады. Оған қоса Жер беті ... ... ... ... ... километр аралықта өзгереді. Сондықтан Жердің дәл пішіні ешбір белгілі математикалық фигураға сәйкес келмейді. Ыңғайлылық үшін Жердің нақты күрделі ... ... ... ... ... ... ... Жер бетін жуықтайтын фигуралар ретінде геоид пен айналма ... ... ... Жер ... ... Жер ... ... мен ойпаттарды елемегендегі геоидты қабылдауға болады. Геоид деп Жер бетін түгелдей су басып жатқан және толқындар мен ... ... ... ... ... әсер ... тасу күштері жоқ деп жорамалдаған жағдайдағы беттің қабылдайтын пішінін айтады. Мұндай бет жердің тепе-теңдік ... ... ... ... ... ...  Тепе-теңдік бет деп кез келген нүктеде ілме сызығына нормаль болып табылатын бетті атаймыз. Сонымен, геоид  -  бұл ... ... ... сәйкес келетін, барлық нүктелері ауырлық күшіне нормаль болатын бет.Жер ... ... ... ... емес болғандықтан геоидтің қарапайым геометриялық пішіні болмайды, бірақ ол айналма эллипсоидке (сфероидке) өте жақын болады. Айналма ...  -  ... ... кіші осі ... ... нәтижесінде алынатын фигура. Әдетте геоидтің беті континенттер ішінде эллипсоидтан жоғары, ал ... одан ... ... AB ... ... ... және ... жер эллипсоидын анықтау Жердің нақты пішінін зерттеу геодезия мен гравиметрияның негізгі ... ... ол ... ең ... ... элементтерін табу мен геоидтің жеке бөліктерінің эллипсоидке ... ... ... ... Жер ... ... үшін эллипсоидтың екі түрін енгізеді. Ол геоидті Жер бетінінің берілген бір ... ... ... және ... жер ... олардың геометриялық параметрлер нақты Жердің физикалық параметрлермен (массамен, сығылумен, инерция моменттерімен) анықталады. Топографиялық ерекшеліктер (таулар, ойпаттар) таңдап алынған эллипсоидтан ... ... ... ... ең жиі ... ... жер эллипсоидтарының параметрлері келтірілген. Аталуыa, км1/fGM,1014 м3с-2J2, 10-3Ω, 10-5 рад/сWGS 846378.137298.257223563.9860044181.082637.292115GRS 806378.137298.2572221013.9860051.082637.292115IERS 966378.13649298.256453.9860044181.08263597.292115Мұндағы a - ... ... ... ... ... ... (Жердің экваторлық радиусы), f=(a-b)/a  -  эллипсоидтің ... ... (b - ... ... ... G - ... тұрақты, J2 - Жердің динамикалық форм-факторы деп аталатын шама: J2 = (C-A)/(Ma2) (С мен А  -  ... бас ... ... Ω- Жер ... ... ... эллипсоид үшін келтірілген параметрлер тұрақтылар болып табылады, яғни олар дәлме-дәл белгілі деп есептеледі. GPS серіктік ... ... ... WGS84 (World ... System 1984) ... жер эллипсоид жүйесінде береді. IERS96 (International Earth Rotation Service 1996) эллипсоидының базалары аса ұзын радиоинтерферометрлердегі (БАҰР-дағы) ... ... ... ... ... ... ... үшін Халықаралық геодезия ассоциациясы Ассамблеясының 1979 жылы ... GRS80 ... ... System 1980) эллипсоиды қолданылады. Жалпы айтсақ, Жер пішіні тасу әрекеті, тектоникалық плиталардың қозғалысы және өзіндік тербеліс салдарынан уақыт ... да ... ... ... бұл ... шамасы өте аз болғандықтан астрономиялық бақылауларға әсері жоқ деп есептеуге болады.Осы аталған себептер салдарынан ілме сызығы жер ... кез ... ... үшін ... ... ... ... бола бермейді. Сфероид бетіне түсірілген нормаль түзудің ... да ілме ... ... болмауы мүмкін. Осыған байланысты географиялық ендіктің үш түрін қарастырады. Олар: ... ... және ... ... Астрономиялық ендік деп берілген нүктедегі ілме мен Жер экваторы жазықтығы арасындағы бұрышты атаймыз (1.5-суреттегі φ ... ... деп жер ... ... ... ... ... вектор мен Жер экваторының жазықтығы арасындағы бұрышты атаймыз ... φ′ ... ... ... деп ... ... ... бетіне жүргізілген нормаль мен Жер экваторының жазықтығы арасындағы бұрышты атаймыз (1.5суреттегі OT2q бұрышы). 1.5-сурет.  Астрономиялық, геоцентрлік және геодезиялық ендіктерді ... ... тек ... ендікті анықтауға болады. Геодезиялық және гравиметриялық өлшеулерден берілген нүктедегі ... ... яғни ілме ... ... түзуден ауытқуы, ал оның негізінде геодезиялық ендік ... ... ... оны ... ендікпен байланыстыратын аналитикалық геометрияның формулалары негізінде анықталады. Астрономиялық ендік пен геодезиялық ендік арасындағы айырмашылық ... ... ... ... 3″ ... Сондықтан әдетте астрономиялық есептеулерде ол еске алынбайды да, астрономиялық пен геодезиялық ендіктер бірдей деп саналады.Ал геоцентрлік ендік пен ... ... ... айырмашылық 12′-қа дейін барады. Полюстар мен экваторда олардың айырмашылығы жоғалады.  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Геодезия және картографияның даму тарихы7 бет
Геодезияның даму тарихы5 бет
Айнымалы токтар4 бет
Алматы қаласында ауыр металдар мөлшері бойынша жерді аумақтарға бөлу83 бет
Астрометрия ғылымы32 бет
Аудандарды анықтау3 бет
Геодезиялық бөлу жұмыстары6 бет
Геодезиялық пункт. Геодезиялық пунктті бекіту2 бет
Жазбалар. Graph модулі. Сызықтық емес теңдеулер жүйесінің түбірлерін Итерация және Ньютон әдісімен жуықтап шешу. Анықталған интегралды Симпсон, Трапеция, Тіктөртбұрыштар формуласы арқылы есептеу13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь