Күн туралы жалпы мағлұматтар


1. Күн туралы жалпы мағлұматтар
2. Күн айналысы
3. Күн құрылысы
4. Күннің ішкі қабаттары
5. Күн ішіндегі конвекция
Күн кез келген басқа да жұлдыз сияқты плазмалық шар болып табылады. Оның массасы M » 1,99&1030; кг, яғни Жердің массасынан ~333 000 есе көп.
Күннің көрінетін дискі бойынша радиусы RКүн»6,96&108; м, яғни Жердің экваторлық радиусынан ~109 есе көп. Күннің орташа бұрыштық диаметрі 1919”,26.
Күн затының орташа тығыздығы r»1,41 г/см3, бұл Жер затының орташа тығыздығының »0,256 бөлігін құрайды. Күн орталығындағы тығыздық r»160 г/см3.
Көрнекі беті деңгейіндегі еркін түсу үдеуі 274 м/с2 құрайды. Бетіндегі параболалық жылдамдық (екінші ғарыштық жылдамдық) – 6,18105 м/с.
Күн бетінің (фотосферасының) тиімді температурасы »5780 К, орталығындағы температура - ~1,6&107; К.
Күн тұрақтысы - Q=1360 Вт/м2
Күн жарқырауы - L=3,91026 Вт.
Спектрлік классы – G2V.
Колор- индекстері: B-V=0,65; U-B=0,10.
Масса бойынша Күн ~71% астам сутегінен, ~27% астам гелийден және ~2% басқа элементтерден тұрады.
Галактикада Күн шиыршықты тармақтардың бірінің шетінде (не оған жақын), Галактика центрінен ~10 кпк қашықтықта орналасқан. Галактика центрі бойымен айналу жылдамдығы 220-250 км/с, айналу периоды ~200 млн жыл. Жақын жұлдыздар жиынтығына қатысты қозғалыс жылдамдығы 19,7 км/с.
Күн жасы - ~5 млрд жыл. Герцшпрунг-Рассел диаграммасында Күн негізгі тізбектіліктің орта бөлігінде орналасқан, яғни миллиардтаған жыл ішінде өзінің жарқырауын өзгертпейді.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Күн туралы жалпы мағлұматтар

Күн кез келген басқа да жұлдыз сияқты плазмалық шар болып табылады. Оның массасы M 1,991030 кг, яғни Жердің массасынан ~333 000 есе көп.
Күннің көрінетін дискі бойынша радиусы RКүн6,96108 м, яғни Жердің экваторлық радиусынан ~109 есе көп. Күннің орташа бұрыштық диаметрі 1919",26.
Күн затының орташа тығыздығы 1,41 гсм[3], бұл Жер затының орташа тығыздығының 0,256 бөлігін құрайды. Күн орталығындағы тығыздық 160 гсм[3].
Көрнекі беті деңгейіндегі еркін түсу үдеуі 274 мс[2] құрайды. Бетіндегі параболалық жылдамдық (екінші ғарыштық жылдамдық) - 6,1810[5] мс.
Күн бетінің (фотосферасының) тиімді температурасы 5780 К, орталығындағы температура - ~1,610[7] К.
Күн тұрақтысы - Q=1360 Втм[2]
Күн жарқырауы - L=3,91026 Вт.
Спектрлік классы - G2V.
Колор- индекстері: B-V=0,65; U-B=0,10.
Масса бойынша Күн ~71% астам сутегінен, ~27% астам гелийден және ~2% басқа элементтерден тұрады.
Галактикада Күн шиыршықты тармақтардың бірінің шетінде (не оған жақын), Галактика центрінен ~10 кпк қашықтықта орналасқан. Галактика центрі бойымен айналу жылдамдығы 220-250 кмс, айналу периоды ~200 млн жыл. Жақын жұлдыздар жиынтығына қатысты қозғалыс жылдамдығы 19,7 кмс.
Күн жасы - ~5 млрд жыл. Герцшпрунг-Рассел диаграммасында Күн негізгі тізбектіліктің орта бөлігінде орналасқан, яғни миллиардтаған жыл ішінде өзінің жарқырауын өзгертпейді.

3.2.2. Күн айналысы

Күннің өз осі бойымен айналуы оның бойымен ғаламшарлардың айналу бағытында (демек Жердің өз осі боймен айналу бағытында да), Жер орбитасының жазықтығына (эклиптикаға) 7[0]15' бұрышпен еңкейген жазықтықта болады.
Күн осіне перпендикуляр, Күн центрінен өтетін жазықтық күн экваторының (гелиоэкватордың) жазықтығы, оның Күн бетімен қиылысу сызығы гелиоэкватор деп аталады. Экватор жазықтығы мен Күн центрінен оның бетіндегі берілген бір нүктеге жүргізілген радиус арасындағы бұрыш сол нүктенің гелиографиялық ендігі деп аталады.
Күннің айналу мерзімі (периоды) ұзақ уақыт ішінде жойылмайтын күн дақтарының Күннің Жерге қарайтын жағында қайта көріну уақытын өлшеу арқылы белгіленді. Айналыс жылдамдығын Күн дискі шетінің спектріндегі спектрлік сызықтардың Доплер эффектісінен болатын ығысуы арқылы да анықталады.
Күн айналуы дифференциалдық түрде болады: экваторлық аймағы жоғары ендіктік аймақтарынан көрі тезірек айналады: 14,4 [0]тәул. және ~10 [0]тәул. жылдамдықтармен сәйкесінші, жұлдыздарға қатысты айналу периоды (сидерлік период) экватордағы 25 тәуліктен полюстік аймақтардағы 30 тәулікке дейін, ал Жерге қатысты айналу периоды (синодтық период) 27 тәуліктен 32 тәулікке дейін сәйкесінші өзгереді, айналудың орташа синодтық мерзімі (ол 16[0] ендіктегі айналу периодына сәйкес келеді) - 25,38 тәул. Экватордағы айналудың сызықты жылдамдығы 2 кмс.
Күн қатты дене сияқты айналмайтындықтан, гелиографиялық координаттар жүйесін оның бетіндегі барлық нүктелерімен қатаң байланыстыруға болмайды. Шартты түрде гелиографиялық меридиандарды гелиографиялық ендіктері +-160 тең нүктелермен қатаң байланыстырады. Бас гелиографиялық меридиан ретінде 1.01.1954 жылдың 0 сағатында (бүкіләлемдік уақыт бойынша) гелиоэкватордың эклиптикамен қиылысу нүктесінен өткен меридианды алады.
Келтірілген мәндердің барлығы Күн бетінің айналуын сипаттайды. Ішкі қабаттардың айналуы тікелей түрде бақыланбайды, оны 1980 жылдары даярланған, жер сілкіністерінен пайда болатын толқындарды тіркеу арқылы Жер қойнауын зерттеудің әдісіне ұқсастығы себебінен гелиосейсмология деп аталатын әдіс көмегімен таниды. Бұл әдістің идеясы мынада: Күннің конвекция алқабындағы газдың турбуленттік қозғалысымен тудырылатын дыбыс толқындары болып табылатын күн затының тербелістер периодының күн қойнауындағы шарттарға байланысты мәндерін (3-12 минут) есептеуге де, спектрлік сызықтар өзгерістерін бақылап өлшеуге де, өлшенген және есептелген мәндерді салыстыру арқылы Күн қойнауындағы шарттар туралы мәліметті алуға да болады. Бұл әдіс көмегімен барлық конвекция алқабындағы бұрыштық жылдамдық беттегі жылдамдыққа өте жақын екені, ол тек Күн центрінен қашықтық өсуімен экваторлық аймақтарда аздап кемитіні, ал полюстік аймақтарда - өсетіні анықталған. Сәулелендіретін ядроның бұрыштық жылдамдығы әлі де анықталмаған, бірақ ядро қатты дене сияқты, беттін орташа бұрыштық жылдамдығына жуық жылдамдықпен айналатынын көрсететін деректер бар.
Күн айналуының осындай сипаттағы себебі әлі де толығымен түсініксіз. Жалпы, Күннің дифференциалды түрдегі айналуы конвекциялық аймақтағы газдың (плазманың) қозғалысымен байланысы белгілі.

3.2.3. Күн құрылысы

Күннің жалпы құрылысы 3.1-суретте көрсетілген. Келтірілген мәндер жуықталған болып табылады, кейбір әдебиеттерде өзгеше мәндер де келтіріледі.

3.1-сурет. Күн қабаттарының физикалық сипаттамалары: - тығыздық, Т - температура, р - қысым, n - 1 см[3]-ғы бөлшектер саны. Фотосфера мен хромосфера суретте нақтылыдан көрі қалыңдау салынып көрсетілген.

3.2.4. Күннің ішкі қабаттары

Басқа да кез келген жұлдыз сияқты, Күн гравитация ықпалы себебінен сығылуға ұмтылады. Гравитация әсеріне Күннің ішкі қабаттарының өте жоғары температурасы мен тығыздығына байланысты пайда болатын жоғары қысым (дәлірек айтсақ, қысым градиенті) қарсы әрекет етеді. Күн орталығындағы температура Т1,610[7] К, 160 гсм[3], қысымы р2,210[16] Па 10[11] атм. Мұндай жоғары температура ұзақ уақыт ішінде тек сутегінен гелий синтезінің ядролық реакцияларымен сүйемелдене алады. Бұл реакцияларға керекті шарттар Күн қойнауларында бар. Аталмыш температура мен қысым жағдайында бөлек ядролар орасан зор жылдамдықпен қозғалады. Мысалы, сутегі үшін бұл жылдамдық жүздеген кмс-ке жетеді. Сонымен қатар зат тығыздығы өте үлкен болғандықтан, ядролық соқтығулар айтарлықтай жиі болады. Олардың кейбіреулері термоядролық реакциялар басталуына қажетті атом ядроларының тығыз жақындауына әкеледі. Бұл реакциялар Күн энергиясының негізгі көзі болып табылады.
Бұл жерде мынаны айтсақ жөн болады. Аталмыш реакциялар барысында нейтриноның өте қарқынды ағыны шығарылуға тиісті, бірақ соңғы бірнеше онжылдықтар ішінде өткізілген тәжірибелер нәтижесінде анықталған нейтрино ағыны Күн ядросының температурасы жоғарыда айтылған байқалуға тиістіден анағұрлым аз болып шықты. Бұл қайшылықты шешу үшін бірнеше болжам айтылды. Олардың біреуі мынадай. Электрмагниттік сәулелену бізге Күн ядросы туралы ~1 млн жылға кешіккен ақпаратты әкеледі, өйткені көпеселі жұтылу және қайта сәулелендірілу құбылысы нәтижесінде сәулелену ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Геодезия туралы жалпы мағлүматтар
Windows туралы жалпы мағлұматтар
С++ тілі туралы жалпы мағлұматтар
Excel программасы туралы жалпы мағлұматтар
Кен орны туралы жалпы мағлұматтар
Adobe PageМaker туралы жалпы мағлұматтар
Күн туралы жалпы мәліметтер
Excel программасы туралы мағлұматтар
Жер жұмыстарына арналған машиналар туралы жалпы мағлұматтар
Күн энергетикасы туралы жалпы түсініктер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь