Астрофизикада бақыланатын сызықтар

Сәулелену қарқындылығының толқын ұзындығы (немесе жиілігі) бойынша үлестірілуі сәулелену спектрі деп аталады.
Құранды (күрделі) жарықты жай (құраушы) сәулелерге жіктейтін құралдар шыны призма (кейде кварц призма), не дифракциялық решетка болады.
Егер құранды ақ жарықты шыны призмаға түсірсек, оны құрайтын жай сәулелердің шыны ішіндегі жылдамдығы әр алуан болғандықтан, олар әртүрлі болып сынады да, жолындағы экран бетіне барып түскенде, бәрі экранның бір нүктесіне беттесіп түспейді, жіктеліп қатар-қатар түседі. Ал толқын ұзындығы әртүрлі сәулелер біздің көзімізге әртүрлі түсті болып көрінеді (егер микрон болса қызыл түсті болып), сондықтан экран бетіндегі әлгі әртүрлі жай сәулелер жіктеліп түскен жерде әртүсті жолақтарды – спектрді көреміз.
Күрделі жарықты жай жарықтарға жіктеу арқылы оның құрамын зерттеуді спектрлік талдау дейді.
Егер құрал спектрді тек окуляр арқылы көзбен көріп бақылау үшін арналған болса, онда спектроскоп, ал спектрді фотографиялау үшін арналған болса, онда спектрограф дейді. Бұлардың құрылысы бірдей, тек спектрографта спектрдің суреті түсетін жерге фотопластинка қойылады.
Аспан денесінен келетін жарықтың спектрін түсіру үшін спектрограф пен телескопты аспан денесінің кескіні спектрографтың саңылауына дәл келетіндей етіп біріктіреді.
Заттың күйіне қарай және оның қандай жағдайда тұруына байланысты спектрдің негізгі үш түрі болады.
Тұтас не үздіксіз спектр бірімен бірі жалғасып жатқан әр түсті жолақтардың жинағы. Мұндай спектрді қызған күйдегі қатты, сұйық заттың бәрі де және үлкен қысым мен жоғары температура жағдайында молекулалары мен атомдары иондалған газдар береді.
Сызықша немесе жолақ спектр қараңғы аралықпен бөлінген жеке-жеке әртүрлі ашық сызықтардан немесе жолақтардан тұрады. Мұндай спектрлерді сиретілген газдар мен булар, мысалы, қызған күйде не электр тогы өткен кезде береді.
Жұтылу спектрі үздіксіз спектр беретін жарық көзінің алдында салқындау газдар не булар тұрған кезде шығады. Мұның түрі көлденең қара сызықтармен айғыздалған тұтас спектр болады. Мұны газдар мен булар өздері арқылы өтетін жарықтың ішінен, өздері жиілігі қандай сәулелерді шығара алатын болса, соларды жұтып қалады деген неміс физигі Кирхгоф заңы бойынша түсінуге болады.
Молекулалардың немесе олардың қосылыстарының спектрі бірқатар жалпақ жолақтардан тұрады; бұл жолақтардың әрқайсысы өте тығыз орналасқан сызықтар.
        
        Астрофизикада бақыланатын сызықтар.Сәулелену қарқындылығының толқын ұзындығы (немесе жиілігі) бойынша үлестірілуі сәулелену спектрі деп аталады.Құранды ... ... жай ... сәулелерге жіктейтін құралдар шыны призма (кейде кварц призма), не ... ... ... ... ақ жарықты шыны призмаға түсірсек, оны құрайтын жай сәулелердің шыны ішіндегі жылдамдығы әр ... ... олар ... ... ... да, жолындағы экран бетіне барып түскенде, бәрі экранның бір нүктесіне беттесіп түспейді, жіктеліп қатар-қатар түседі. Ал толқын ұзындығы әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... (егер  микрон болса қызыл түсті болып), сондықтан экран бетіндегі әлгі ... жай ... ... ... ... әртүсті жолақтарды  -  спектрді көреміз.Күрделі жарықты жай жарықтарға жіктеу арқылы оның құрамын зерттеуді  спектрлік талдау  ... ... ... тек ... ... ... ... бақылау үшін арналған болса, онда спектроскоп, ал спектрді фотографиялау үшін арналған болса, онда ... ... ... ... ... тек ... спектрдің суреті түсетін жерге фотопластинка қойылады.Аспан денесінен келетін жарықтың спектрін түсіру үшін ... пен ... ... ... кескіні спектрографтың саңылауына дәл келетіндей етіп біріктіреді.Заттың күйіне ... және оның ... ... ... ... ... ... үш түрі болады.Тұтас не үздіксіз спектр бірімен бірі жалғасып жатқан әр түсті жолақтардың жинағы. Мұндай спектрді ... ... ... ... ... бәрі де және үлкен қысым мен жоғары температура жағдайында молекулалары мен атомдары иондалған ... ... ... ... ... ... аралықпен бөлінген жеке-жеке әртүрлі ашық сызықтардан немесе жолақтардан тұрады. Мұндай спектрлерді сиретілген газдар мен булар, мысалы, қызған күйде не электр тогы ... ... ... ... ... ... ... беретін жарық көзінің алдында салқындау газдар не булар тұрған ... ... ... түрі ... қара ... ... ... спектр болады. Мұны газдар мен булар өздері арқылы ... ... ... ... жиілігі қандай сәулелерді шығара алатын болса, соларды жұтып қалады ... ... ... ... заңы ... ... болады.Молекулалардың немесе олардың қосылыстарының спектрі бірқатар жалпақ жолақтардан тұрады; бұл ... ... өте ... орналасқан сызықтар.Газ не бу күйіндегі әрбір элементтің өзіне тән сызықша ... бар  -  ... ... түсі, орны, жарықтығы (интенсивтігі) әр элементтікі әртүрлі. Мысалы, натрий буының спектрі толқын ұзындықтары  және ... қос сары ... ... - ... ... ... ... қарап бір элементті екінші элементтен оңай ажыратуға және әр элементтің спектрі белгілі болғандықтан жарық келіп тұрған зат қандай элементтерден ... ... ... мен ... спектрі тұтылу спектріне жатады.Жарықты шығаратын атом. Ендеше ... ... ... ... болса, солғұрлым ол сызықтарды шығаратын атомдар саны да көбірек болу керек, осыдан элементтің мөлшері қанша екенін де бағалап білуге болады.Тәжірибенің ... ... ... ... ... ... оның ... сызықтар жалпая береді және жаңадан сызықтар қосылады. Сөйтіп, ... ... ... ... қысым туралы түсінік ала аламыз.Температура күшейген кезде атомдар мен ... ... Ал ... ... ... ... ... нормаль күйдегіден өзгеше келеді. Ендеше спектрге қарап температураны да анықтауға болады.Спектрдің түріне қарап аспан денелеріндегі ... және ... ... ... да ... ... ... Себебі, жарық пен электр және магнит құбылыстарының арасында ... бар ... ... егер ... ... ... ... өрісіне қойса, спектр сызықтары   -  бір сызықтың орнына екі не үш ... ... ... ... ал күшті электр өрісі болған кезде сызықтар жалпаяды. Аспан денелерінен келетін сәулелерді талдап тексергенде, олардың ... өте ... ... ... Ол сәулелер толқын ұзындықтары нешетүрлі электромагниттік толқындардың жинағы екен: оның ішінде ұзын толқынды радиотолқындар, инфрақызыл сәуле, ... ... ақ ... ... ... ... сәулелер бар.10. Жұлдыздардың спектрлік классификациясыГарвард классификациясында спектрлік типтер  (кластар) ... ... О, В, А, Ғ, G, K және М ... ... ... Бұл класқа жататын жұлдыздар температурасының жоғары екендігін үздіксіз спектр сызықтарының интенсивтілігінің жоғарғылығынан білуге болады. Сол себепті бұл жұлдыздардың түсі ... ... ... ... Бұл ... ... гелийдің сызықтары ең интенсивті болып табылады. Сутегі және кейбір иондалған элементтердің сызықтары жақсы көрінеді. Түсі көгілдір-ақ. А класы. ... ... ең ... ... ... Иондалған кальцийдің және кейбір металдардың сызықтары әлсіз көрінеді. Жұлдыздың түсі  - ақ. Ғ ... ... ... әлсірей бастайды, иондалған металдардың (әсіресе кальций, темір, титан) сызықтары күшейе бастайды.. Түсі - әлсіз сары.G класы. Иондалған кальцийдің сызықтары ... ... ... ...  ... ... байқалмайды, яғни температура төмендегені. Жұлдыздың түсі қызғылттау.М класы. Қызыл жұлдыздар. Металдардың ... ... ... Титан және басқа да молекулалық түзілістердің сызықтары басым келеді.С класы. Бұл класс К және М кластарынан ... ... ... ... бар ... ерекшеленеді.S класы. Бұл класқа жататын жұлдыздар М класынан титан қышқылының орнына цирконий қышқылы басым болуымен ерекшеленеді.11.Герцшпрунг-Рассел диаграммасыXX ғасыр басында дат ... ... және одан ... ... астрофизигі Рассел жұлдыздардың спектрі мен жарықтылығы арасындағы байланысты анықтады. Бұл тәуелділік ... ... ... Бір оське спектрлік класс, ал екіншісіне  абсолют жұлдыздық шама сызылады. Бұл график спектр-жарықтылық немесе Герцшпрунг-Рассел диаграммасы (3.13-сурет) деп ... ... ... шама ... ... ... log ... ал спектрлік кластар орнына  -  түстердің көрсеткіші - ... ... ... өзін ... ...     Әрбір жұлдыздың орны оның физикалық табиғаты және даму ... ... ... ... жұлдыздар жүйесінің бүкіл тарихы келтіріледі. Бұл диаграмма физикалық қасиеттері ортақ жұлдыздар тобын және олардың кейбір физикалық ... ... ... ... ... тәуелділікті анықтауға мүмкіндік береді.Диаграмманың жоғарғы бөлігі жарықтылығы жоғары жұлдыздарға сәйкес келеді, ал төменгі ... ... ... ... қамтыған. Диаграмманың сол жағында ертеректегі ыстық жұлдыздар, ал оң ... ... ... ... суық жұлдыздар орналасқан.Диаграмманың жоғарғы жағында жарықтылығы жоғары (алыптар мен аса алыптар), төменгі бөлігінде жұлдыздардың ... ...  деп ... ... ... Жоғарғы бөліктегі жұлдыздар жиі орналасқан және солдан оңға қарай бағытталған диагональ  -  бас ... деп ... Бұл ... ... ыстық (жоғарғы жағы) және суық (төменгі бөлігі) жұлдыздар орналасқан.Жалпы алғанда, Герцшпрунг-Рассел диаграммасындағы жұлдыздар белгілі ретпен орналасқан, ал бұл ... пен ... ... қандай да бір тәуелділік бар деген сөз. Бірақ диаграмманы мұқият қарасақ, онда басқа да ... ... бар ... көруге болады. Бұл тізбектер белгілі бір жұлдыздар топтарының жарықтылығы мен температурасы арасында жекелеген тәуелділіктер бар екенін білдіреді.Қарастырылған тізбектер ... ... деп ... және олар ... кластардан кейін қойылатын Ι / ΙΙ дейінгі рим сандары арқылы белгіленген. Сонда жұлдыздардың толық ... 2 ... ... ... ... - спектрді, екіншісі  -  жарықтылықты сипаттайды. Мысалы, Күн бас ... ... ол V ... ... ... және оның ... белгіленуі - G2V. Қазіргі кезде қабылданған осы классификация МК (Морган, Кинан) классификациясы деп аталады.Жарықтылық кластары Ι ... ...  -  аса ... - бұл жұлдыздар спектр - жарықтылық диаграммасының жоғарғы бөлігінде орналасқан және бірнеше тізбектерге бөлінеді. ΙΙ жарықтылық класы  -  ... ... ... ... ... үш класс жұлдыздары диаграммада аса алыптар мен бас ... ... ... ... бас ... ... ... субалыптар - олар бас тізбектен бір жұлдыздық шамаға төмен өтетін тізбекті құрайды;VΙΙ ақ ергежейлілер - олардың жарықтылығы төмен және ... ... ... ... Жұлдыздардың берілген класқа жату - жатпауы спектрлік классификацияның арнайы қосымша ... ... ... ... аса ... ... сызықтары әдетте жіңішке әрі терең, ал ақ ергежейлілерде бұған керісінше болып ... ... ... бойынша ақ ергежейлілердің айырмашылығы, олардың кейбір металдарының спектрлік сызықтары алыптарға қарағанда әлсіз.Жарықтылық ... ... ... аталған қосымша белгі-шарттары (критерийлері) жарықтылық класын анықтауға және абсолют жұлдыздық шаманы спектроскоптық әдіспен анықтауға ... ... ... ... ... ... мен спектріКүннің химиялық құрамы басқа көптеген жұлдыздардың құрамына ұқсас. Оның 75%-ті сутегі, 25% ... және ... азы ...  ... ... Әлем ... ... кейін  элементтер тіпті болмаған. Олар яғни гелийден ауыр элементтер және ... ... ... ... ... ... ... пайда болған. Күн секілді жұлдыздардың өмір сүру уақыты он ... ... ... көзі ... ... ... ... нәтижесінде болатын (7,9*10жыл) өте баяу реакция. Оның ... ... төрт ... ... ... ... Бұл ... қос позитрон, қос нейтрино және 26,7 Мэв энергия бөлінеді. Күннен бір секундта бөлінетін нейтрино саны Күннің жарқырауына ғана байланысты ... Бұл ... ... жолы ... ... ... табылады.Әр секундта Күн 600 миллион тонна сутегіне өңдейді. Ядролық отын енді 5 миллиард жылға ... онан ... ол ақ ... айналады.Күннің орталық бөліктері қызып сығылады, бұл кезде сыртқы қабықшаға берілетін жылу әсерінен оның ... ... ... ... ...  ... ... жұтып қояды және  қазіргімен салыстырғанда жүздеген есе тез жағады. Күннің өлшемі ... ол ... жер ... ... қызыл алыпқа айналады. Жердегі өмір жоғалады немесе ... ... ... ... ... Ол үшін ... апаттың алдын ала 5 млрд жыл бұрын адам ... ... иесі ... осы ... ... шешу жолдарын қарастыруы қажет. Біз әрине мұны ертерек білетін боламыз, өйткені жаңа сатыға көшу 100-200 ... ... ... ... ... ... ... 100 000 000 К-ға жеткенде гелий де жанып, ауыр элементке айнала бастайды, Күн сығылу және ұлғаюдың күрделі циклына ... ... ... ... ...  сыртқы  қабықшасын жоғалтады, орталық ядро үлкен тығыздыққа, ал өлшемдері Жердікі сияқты өлшемге ие болады. Тағы ... ... жыл ... Күн суып ақ ... айналады.Егер күн сәулесінің жіңішке шоғын кез келген призма арқылы жіберсек Ньютонның ізімен Күн спектрі үздіксіз екенін байқауға болады. Яғни ... ... ... ... ... ... ... көрінетін жарық диапазонынан басқа толқындар үшін де орындалады. Көрінетін жарық ... күн ... ... ... ... біз осы ... көреміз. Жер орбитасына шығарылып,Күнге қаратылған  квадрат метр ... бір ... 1400 Дж күн ... ... Бұл ... күн тұрақтысы деп атайды. Басқаша айтқанда, күн сәулесі энергиясының тығыздығы 1,4 кВт/м.Күн ... 9% ке жуық ... ... сәулеге тән. Қалған энергия спектрдің көрінер және инфрақызыл аумағына жуықтап тең бөлінеді.Күн радиосәуле шығарудың қуатты көзі. Ғаламшараралық кеңістікке хромосфера және күн тәжі ... ... ... ... радиосәуле шығаруының екі  құраушысы бар: тұрақты және айнымалы. Тұрақты құраушысы қалыпты ... ... ... ... Күн тәжі ...  спектрлі  радиосәуле шығарады. Күннің радиосәуле шығаруының айнымалы құраушысы ... шулы ... ... ... Шулы ... ... ... бірнеше күнге дейін тұрады. Күшті күн жарқырауынан 10 ... ... ... ... ... қалыпты жағдайдағы Күннің радиосәуле шығаруынан мыңдаған есе, тіпті миллиондаған есе ... ... ... Және бұл ... минуттан бірнеше сағатқа созылады.Бұл радиосәуле шығарудың табиғаты жылулық емес.Рентген аумағындағы Күннің сәуле ... ... аз және күн ... ... қатты өзгереді.Спектрдің толқын ұзындығы 200 нм-ден аз ультракүлгін аумағында үздіксіз спектр интенсивтілігі күрт кемиді, ... ... ... ... ... ... ... Күннің қысқа толқынды ультракүлгін сәуле шығаруы фотосфераға жақын жерде жүреді,Ренгтен сәулесі фотосфера үстінде орналасқан ... және ... ... ...  ... ... Метрлік радиосәулелер Күн тәжінде сәулелер хромосферада пайда болады.  
        
      

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктің42 бет
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктердің, еншілестердің және тәуелді серіктестіктердің инвестициясының есебі25 бет
Күрделі сызықтардық қисықтықтары мен бұралымдары19 бет
Мөлшерлі саты. Бақыланатын саты12 бет
Сызықтардың түйіндесуі11 бет
Сұйықтың қозғалысы Сұйықтың ағын сызықтары мен түтіктері4 бет
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
Астрофизика пәні, негізгі мәселелері5 бет
Астрофизикалық ағын лақтыруларды моделдеу3 бет
Күңгірт энергия және ғаламдық антигравитация8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь