Күн айналысы

Күннің өз өсі бойымен айналуы оның бойымен планеталардың айналу бағытында (демек Жердің өз осі боймен айналу бағытында да), Жер орбитасының жазықтығына (эклиптикаға) 7015’бұрышпен еңкейген жазықтықта болады.
Күн өзінің масса центрі арқылы түзу бойымен айналады.Бұл оське перпендикуляр жазықтықты Күн экваторының жазықтығы немесе гелиоэкваторлық жазақтық деп атайды.Бұл жазықтықтың Күн бетімен қиылысу шеңбері гелиоэкваторы депатайды.Полюстерді қосатын Күн бетіндегі жарты шеңберлер гелиомеридиандар деп атайды. Күн бетіндегі берілген бір нүктенің гелиоендігі деп сол нүктенің радиус векторы мен гелиожазықтығы арасындағы бүрышты айтады. Сонда күн айналысы дифференциалды болып шықты.Атап айтсақ,күннің бетіндегі нүктелер айналыстың бұрыштық жылдамдықтары гелиографиялық ендікке тәуелді болып шықты.Күннің айналу мерзімі (периоды) ұзақ уақыт ішінде жойылмайтын күн дақтарының Күннің Жерге қарайтын жағында қайта көріну уақытын өлшеу арқылы белгіленді. Айналыс жылдамдығын Күн дискі шетінің спектріндегі спектрлік сызықтардың Доплер эффектісінен болатын ығысуы арқылы да анықтауға болады. Тағы бір әдіс күннің көрінетін дискі шеттеріндегі спектр сызықтардың доплерлік ығысуы арқылы анықтауға болады.
Доплер эффектісі сәулелену көзімен қабылдағыш бір біріне қатысты қозғалса қабылдағышпен тіркелетін толқын ұзындығы көзден шығарылатын толқын ұзындығынан өзгеше болады,көзбен қабылдағыш бір бірінен алшақтаса,онда тіркелетін толқын ұзындығы шығарылғаннан гөрі ұзын болады,яғни сызық спектрдің қызыл шекарасына қарай ығысады.Егер көзбен қабылдағыш бір біріне жақындаса,онда керісінше тіркелетін толқын ұзындығы шығарылғыннан қысқа болады,яғни сызық көк шекараға ығысады. Дискінің бір шетінен көк шекарасына ауысқан болады,ал қарама қарсы жағынан қызыл шекарасына ауысады.
Δλ/λ=V/c
Күн айналуы дифференциалдық түрде болады: экваторлық аймағы жоғары ендіктік аймақтарынан көрі тезірек айналады: 14,4 0/тәул. және ~10 0/тәул. жылдамдықтармен сәйкесінші, жұлдыздарға қатысты айналу периоды (сидериялық период) экватордағы 25 тәуліктен полюстік аймақтардағы 30 тәулікке дейін, ал Жерге қатысты айналу периоды (синодтық период) 27 тәуліктен 32 тәулікке дейін сәйкесінші өзгереді, айналудың орташа сидериялық мерзімі (ол 160 ендіктегі айналу периодына сәйкес келеді) – 25,38 тәул, орташа синодтық периоды – 27,28 тәуілік. Экватордағы айналудың сызықты жылдамдығы »2 км/с.
        
        Күн айналысыКүннің өз өсі бойымен айналуы оның бойымен планеталардың айналу ... ... ... өз осі ... ... бағытында да), Жер орбитасының жазықтығына (эклиптикаға) 7015'бұрышпен еңкейген жазықтықта болады. Күн өзінің ... ... ... түзу бойымен айналады.Бұл оське перпендикуляр жазықтықты Күн экваторының жазықтығы ... ... ... деп атайды.Бұл жазықтықтың Күн бетімен қиылысу шеңбері гелиоэкваторы депатайды.Полюстерді қосатын Күн бетіндегі жарты шеңберлер гелиомеридиандар деп атайды. Күн бетіндегі ... бір ... ... деп сол ... ... ... мен ... арасындағы бүрышты айтады. Сонда күн айналысы дифференциалды болып шықты.Атап айтсақ,күннің бетіндегі нүктелер айналыстың бұрыштық жылдамдықтары ... ... ... ... ... айналу мерзімі (периоды) ұзақ уақыт ішінде жойылмайтын күн дақтарының Күннің ... ... ... ... ... ... өлшеу арқылы белгіленді. Айналыс жылдамдығын Күн дискі шетінің спектріндегі ... ... ... ... ... ... арқылы да анықтауға болады. Тағы бір әдіс күннің көрінетін дискі шеттеріндегі спектр сызықтардың доплерлік ығысуы арқылы анықтауға ... ... ... ... ... бір ... қатысты қозғалса қабылдағышпен тіркелетін толқын ұзындығы көзден шығарылатын толқын ұзындығынан өзгеше болады,көзбен қабылдағыш бір ... ... ... толқын ұзындығы шығарылғаннан гөрі ұзын болады,яғни сызық спектрдің қызыл шекарасына қарай ығысады.Егер көзбен қабылдағыш бір біріне жақындаса,онда ... ... ... ... ... қысқа болады,яғни сызық көк шекараға ығысады.  Дискінің бір ... көк ... ... ... қарама қарсы жағынан қызыл шекарасына ауысады.Δλ/λ=V/cКүн айналуы дифференциалдық түрде болады: экваторлық ... ... ... ... көрі тезірек айналады: 14,4 0/тәул. және ~10 ... ... ... ... ... ... ... (сидериялық период) экватордағы 25 тәуліктен полюстік аймақтардағы 30 тәулікке ... ал ... ... ... ... ... ...  27 тәуліктен 32 тәулікке дейін сәйкесінші өзгереді, айналудың орташа сидериялық мерзімі (ол 160 ендіктегі айналу периодына сәйкес ...  -  25,38 ... ... ... ...  -  27,28 тәуілік. Экватордағы айналудың сызықты жылдамдығы 2 км/с. Күн айналысының сүлбесіКүн қатты дене ... ... ... ... ... оның ... барлық нүктелерімен қатан байланыстыруға болмайды. Шартты түрде гелиографиялық меридиандарды ... ... +-160 тең ... қатан байланыстырады. Бас гелиографиялық меридиан ретінде 1.01.1854 жылының  0 сағатында (бүкіләлемдік уақыт бойынша) гелиоэкватордың эклиптикамен қиылысу нүктесінен өткен ... ... ... ... Күн ... ... ... Ішкі қабаттардың айналуы тікелей түрде бақыланбайды, оны 1980 ... ... жер ... пайда болатын толқындарды тіркеу арқылы Жер қойнауын зерттеудің әдісіне ұқсастығы себебінен гелиосейсмология деп аталатын әдіс көмегімен оқып ... Бұл ... ... ... тұрады. Күннің конвекциялық алқабындағы газдың турбуленттік қозғалысымен ... ... ... ... табылатын күн затының тербелістер периодының күн қойнауындағы шарттарға байланысты мәндерін (3-12 минут) есептеуге де, спектрлік сызықтар ... ... ... де болады. Өлшенген және есептелген мәндерді салыстыру арқылы Күн қойнауындағы шарттар туралы ... ... ... Бұл әдіс көмегімен барлық конвекциялық алқабындағы бұрыштық жылдамдық беттегі жылдамдыққа өте жақын екені, ол тек Күн центрінен қашықтық өсуімен ... ... ... ... ал полюстік аймақтарда - өсетіні анықталған. Сәулелендіретін ядроның бұрыштық жылдамдығы әлі де анықталмаған, ... ядро ... дене ... ... ... ... жылдамдығына жуық жылдамдықпен айналатынына көрсететін деректер бар.Күн айналуы осындай сипатта болғандығының ... әлі де ... ... Жалпы, Күннің дифференциалды түрдегі айналуы конвекциялық аймақтағы газдың (плазманың) қозғалысымен сүйемелденетіні белгілі.14.Күннің ішкі құрылымының теңдеулері: Гидростатикалық тепе-теңдік ... ішкі ... ... ... мәліметтер негізінде жұлдыздық құрылым теңдеулер (жұлдыздардың ішкі құрылысының теңдеулері) көмегімен есептеуге болады. Бұл теңдеулер мыналар.Гидростатикалық тепе-теңдік теңдеуі: P = Pgas + ... ... ... ...  түрде:  grad=d/dxi+d/dyj+d/dzkШама ең тез өсетін бағытта ... мәні  ... ... солбағыттағы өсуінің кеңістік жылдамдығына тең.Гидростатикалық тепе теңдік теңдеуі мәнді еске ... күн ... тепе ... ... ... ... орындалц үшін күн затының әр элементіне әсер ететін центрге тартатын гравитациялық күшпен центрден сыртқа қарай бағытталған жылулық қысым күші бір ...  ... ... => 1500 км ... газдың тығыздалған аймақтарына сәйкес келетін жарықтылығы көтерінкі учаскелер бақыланады, және кейбір (әр сызыққа сипатты) ... ... ... ... деп ... газ ... ... бақыланады.  Олардың диаметрлері ~ 1000 км, көтерілу не түсу жылдамдықтары ≈ 20 км/с, өмір сүру ... - ... мин. ... ... ... аз саны ... h  ≈ 3000 км биіктікте олар күн бетінің шамамен2%  алады. ... ... ... ... ... құрылымына байланысты пайда болады.Хромосфералық тор ірі масштабты конвекиялық қозғалыстармен  -  асатүйіршіктелумен байлансты қалыптасады.Жалпысында хромосфераның сәулелендіру ... ... ... ... ... Тәж  -  Күн ... ең сыртқы және сиретілген қабаты басталады. Хромосфера мен тәж ... жұқа  ...  ...  ... ода температура кенет ~104 К-нен ~1 млн К-ге дейінгі көтеріледі. Тәж күннің толық тұтылуы ... ... Күн ... дейін созылатын күміс түсті жарқырау түрінде көрінеді . Тәж жарқырауы  -  ... ... ... ... ... Оның қарқындылығы бойынша тәж табанындағы электрондар (және ... ... ≈ 3.108 см-3 және ол ... ... ... ... күн тәжін аса сиретілген газ құрайды, сондықтан тәжге өтетін әлсіз де ... ... оның ... ... мен ... ... әсер етеді. тәж біртекті түзіліс болып табылмайды: үйектер (полюстер) маңайында тәждік      , ... ... ... мен ... ... ... ... жатқан өрістердің жалғасы болып табылатын тәждік магнит ... баяу ... ... ... тәж құрылымы да жетерліктей тұрақты болады, елеулі өзгерістер бірнеше жыл ішінде өтеді.Ішкі тәждің температурасы - ~1,5 млн К, ... - 610-8 ... ... ... ... ... тәуелсіз анықтамалармен расталады. Тәждің белсенді аймақтарындағы  -  тәждік конденсациялардағы  -  плазма қоршаған аймақтардағыдан көрі ... 3 есе ... ... ... ... температура әдетте ≈ 1,5.106K болады, бірақ күн дақтарымен жанасатын аймақтарда тәж плазмасы ~ 107K. Сиретілген тәжде 1/3  ... ... ... не ... ... суық және тығыз (n = 1010-1011 см-3. Т ~ 104K.) газ бұлттары болып табылатын күн ... де ... (9.2 ... ... ... таң ... болады (диффуздық түзілістер, доғалар, воронкалар, т.с.с.), оларда өте күрделі түрдегі қозғалыстар бақыланады. Протуберанецтердегі физикалық шарттар хромосфералықтарға ... ...  ... болуы, қозғалыс траекториялары, ұзақ уақытта жойылмауы магниттік керілу мен магниттік серпімділік күштерінің ... ... Олар күн ... мен ... ... ... ... ұстап тұратындықтан, Күн бетіне түспей, жеткілікті ұзақ (бір жылға дейінгі) ... ... өмір ... 2.1 ...  -  Күн ... физикалық сипаттмалары:  - тығыздық, Т - температура,  р - қысым, n - 1 см[3]-ғы ... ... ... мен ... ... нақтылыдан көрі қалындау салынып көрсетілген.  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күн туралы жалпы мағлұматтар6 бет
Күннің өз осінен айналу заңдылықтарын зерттеу14 бет
М. Әуезовтің Құнанбайдың тарихи тұлғасын көркем образға айналдыру жолындағы ізденістері15 бет
Ай4 бет
Аспан механикасы10 бет
Египет5 бет
Күн жүйесі эволюциясы3 бет
Мәдени даму мен теориялар14 бет
Қосылған құн салығы10 бет
Ақша айналымы және оның құрылымы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь