Астрономиялық объектер эволюциясының информациялық – энтропиялық критерийлері

КІРІСПЕ
1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1.1 Галактикалар классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1.2 Хаббл реттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1.3 Хабблдың қайта қаралған реттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.1.4 Ж. де Вокулёр жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.2.1 Фракталдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.2.2 Энтропия түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2 ИНФОРМАЦИЯЛЫҚ ЭНТРОПИЯ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.1 Теңсіздік статистикалық жүйенің өзаффинді және өзұқсастығының информация.энтропиялы критерилері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.2 Ашық жүйелер эволюциясының әмбебап энтропиялық
Заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.3 Хаостық сигналдардың формасының екіөлшемді коэффициенті ... 29
2.4 Корреляциялық өлшемділік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2.5 Динамикалық жүйелердің энтропиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
2.6 Біртектілік дәрежесі ескерілген екі өлшемді объекттің информациялық энтропиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
3 АЛЫНҒАН НӘТИЖЕЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
3.1 Геометриялық фигуралардың энтропиясы ... ... ... ... ... ... ... ..37
3.2 Екі өлшемді фракталдық объектер энтропиясы ... ... ... ... ... ... 42
3.3 Галактикалар үшін энтропиялық диаграмма тұрғызу ... ... ... ... 44
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
ҚОСЫМША А ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
ҚОСЫМША Ә ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54
ҚОСЫМША Б ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
ҚОСЫМША В ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
ҚОСЫМША Г ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
Аспан денелерінің пайда болуы мен эволюциясы астрономия ғылымының Космогония бөлімінде қарастырылады. Космогониялық проблеммалар қазіргі уақытта тек қана астрономдардың ғана емес, барлық ғалымдардың ойын өзіне қаратады[1 -13]. «Әлем қалай пайда болды? Болашақта не болады ?» деген сұрақтарға жауап беру, адамдардың әлемге көзқарасын қалыптастырады. Сонымен қатар космогония проблеммалары - шешімі ең қиын астрономиялық есептер болып табылады. Шынында да біздің бақылайтын аспан, - әлемнің бір мезгіл суреті. Бұл арқылы «әлем қазіргі кезде қандай ?» деген сұраққа жауап бере аламыз. Ал оның өткен уақыттағы бейнесі мен болашағын болжау қиын. Бірақ соңғы уақытта аспан денелерінің пайда болуы мен дамуы туралы көп мәлімет алдық.
Космогониялық проблеммаларды шешу үшін негізгі екі бағыт бар. Біріншісі таза теориялық: физиканың жалпы заңдарына сүйене отырып, аспан денелері бүгінгі күйде болуы үшін, өткен кезде олардың сипаттамалары қандай болуы қажеттігін болжау. Екіншісі бақылау жолымен: әр түрлі даму деңгейіндегі аспан объектілерінің сипаттамаларын салыстыру арқылы, денгейлердің ретін анықтау. Соңғы бағытты көптеген объектерге қолдануға болады, соның ішінде жұлдыздар, газ тұмандықтар, галактикалар. Біз жұмысымызда осы әдісті қолданамыз.
Соңғы уақытта жалпы физиканың тармағы - бейсызық физика қарқынды дамып келе жатыр. Бейсызық физика аппараты арқылы көптеген табиғи процестердің жалпы маштабтық инвариантты сипаттамалары анықталды. Биофизика, астрономия, электроника, кибернетика, социология сияқты пәндерді байланыстыра алатын жалпыға ортақ ережелер дүниеге келді. Информация, энтропия, фрактал, фракталдық өлшемділік терминдері ғылымға енгізілді.
Жұмыстың мақсаты бейсызық физиканың жаңа әдістері және компьютерлік модельдеудің көмегімен тұмандықтар мен галактикалардың эволюциясының энтропиялық диаграммасын тұрғызу. Осыған сүйене отырып глакатикалардың даму бағытын болжау.
1. Зельдович Я.Б. Современная космология // Природа. − 1983. - №.9. - С. 11-24.
2. Зельдович Я.Б. Почему расширяется Вселенная // Природа. − 1984. - № 2. - С. 66-71.
3. Зельдович Я. Б. Возможно ли образование Вселенной «из ничего» // Природа. − 1988. - № 4. - С. 16-24.
4. Kondratyeva L. Search for variability of planetary nebulae and related objects // Astron Astrophys. Trans. – 2005. - Vol. 4. - P. 291-296.
5. Peebles P.J.E., 1980, The Large-Scale Structure of the Universe, Princeton Univ. Press, Princeton.
6. Binney J., Merrifield M. Galactic astronomy. New York: Princeton University Press, 1998. – P. 321.
7. N. Prantzos On the early evolution of the Galactic halo// A&A
Volume 404, Number 1, June II 2003 Stellar clusters and associations 211 – 215
8. Allen D., Swings J. Spectra of peculiar Be stars with infrared excesses // Astron.& Astrophys. – 1976. - Vol.47. - P. 293-295.
9. N. Ryde and D. L. Lambert On the Galactic chemical evolution of sulfur// A&A Volume 415, Number 2, February IV 2004 Galactic structure, stellar clusters and populations 559 – 569
10. Chiosi C., Bertelli G., Bressan A. New developments in understanding the HR diagram // Annual review of astronomy and strophysics. − 1999. - Vol. 30. - Р. 235-285.
11. Luhman, K. L.,Myers, P. C.,Megeath, S. T. New Low-Mass Stars and Brown Dwarfs with Disks in Lupus // The Astrophysical Journal. − 2007. - Vol. 655. - Р. 1095-1102.
12. Haitun C.D. Evolution of the Universe and of our Metagalaxy. −Moskva: Nauka, 2006.– P. 259 – 304; P. 339 – 340
13. Contopoulos G. Order and Chaos in Dynamical Astronomy. − New York: Springer, 2002. – P. 344.
14. Zhanabaev Z.Zh. Information properties of self-organizing systems // Rep.Nat. Acad. Of Science RK. – 1996. No 5. – p. 14-19.
15. Zhanabaev Z, Zh. Obobshchennaya metricheskaya kharakteristika dinamicheskogo khaosa //Materialy VIII Mezhdunarodnoi shkoly “Khaoticheskie avtokolebanya i obrazovanie struktur ” – Saratov, 2007. s. 67-68
16. Zeinulla Zh. Zhanabaev, Yeldos T. Kozhagulov A generic model for scale – invariant neuron networks \\ Journal of Neuroscience and Neuroengineering, - 2013.
17. Жанабаев З.Ж. Квазиканоническое распределение Гиббса и масштабная инвариантность хаотических систем // Мат. 5-й Межд.конф. «Хаос и структ. в нелин. сист.», 15-17 июня, 2006. Астана. –Ч.1. - С. 15-23.
18. Жанабаев З.Ж., Алмасбеков Н.Е., Иманбаева А.К., Манапбаева А.Б., Ахтанов С.Н. Защита информации динамическим хаосом с фазовым управлением.// Материалы 7-й международной научной конф. «Хаос и структ. В нелин. сист», 15-17 июня, 2010. Караганда. – С. 13-20.
19. Zhanabaev Z. Zh. And Akhtanov S. N., New method of investigating of bifurcation regimes by use of realizations from a dynamical system. Vestnik KazNU, seriya fizicheskaya. v pechati.
20. Розгачева И.К. Фракталы в Космосе // Земля и Вселенная. − 1993. - № 1. - С. 10-16.
21. Halsey T., Jensen M., Kadanoff L., Procaccia I., and Shraiman B. Fractal measures and their singularities: the characterization of strange sets // Phys. Rev. A. – 1986. - Vol. 33. - P. 114
22. Mandelbrot B. B. The Fractal Geometry of Nature. – San Francisco: W.H. Freeman. – 1982. – 376 p.
23. Федер Е. Фракталы. – М.: Мир, 1991. - 254 с.
24. Пайтген Х.О., Рихтер П.Х. Красота фракталов. – М.: Издательство Мир: Институт компьютерных исследований, 1993. –206 с.
25. Зельдович Я.Б. , Соколов Д.Д. Фракталы, подобие, промежуточная асимптотика // Успехи физических наук. −1985. -Т. 146, вып. 7. - С. 493-506.
26. Соколов И.М. Размерности и другие геометрические критические показатели в теории протекания // Успехи физических наук. −1986. -Т. 150, вып. 10. –С. 222-255.
27. Зосимов В.В., Лямшев Л.М. Фракталы в волновых процессах // Успехи физических наук. − 1995. - Т. 165, вып.4. - С.361-402.
28. Павлов А. Н. Анищенко В.С. Мультифрактальный анализ сложных сигналов // Успехи физических наук. − 2007. - Т. 177, вып.8. - С.859-876.
29. Mandelbrot B.B. Self-affine fractal sets // Fractals in Physics. −1986. -Р. 3-28.
30. Фракталы в физике / под. ред. Пьетронеро Л. и Тозатти Э. – М.: Мир, 1988. – 627 с.
31. Божокин С.В., Паршин Д.А. Фракталы и мультифракталы.- Ижевск: НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика», 2001. - 128 с.
32. Жанабаев З.Ж., Тарасов С.Б., Турмухамбетов А.Ж. Фракталы. Информация. Турбулентность // РИО ВАК РК. – 2000. – С. 226.
33. http://astronet.ru
34. http://hla.stsci.edu/
        
         тақырыбындаДИПЛОМ ЖҰМЫСЫРЕФЕРАТДипломдық жұмыстың құрамы:* Беттер саны                                                                                               58* ... саны                                                                                           26              * ... ... саны                                                            34   ... ... энтропия, информация, информациялық  -  энтропиялық талдау, галактика, эволюция, жалпыландырылған метрикалық сипаттама.  Зерттелетін объектер: галактикалар бейнесі.Дипломдық жұмыстың ...  ... ... ... ... ... ... зерттеуЗерттеу әдістері  MatLab компьютерлік модельдеу ортасында, әр түрлі галактика типтері үшін, энтропия-метрикалық диаграмманы  тұрғызу арқылы жүргізілді.Алынған ... ... ... ... - ... ... ... нәтижесінде эволюцияның өту бағыты.  МАЗМҰНЫКІРІСПЕ1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ.............................................................................................5o Галактикалар ... ... ... ... қайта қаралған реттілігі.......................................10o Ж. де Вокулёр жүйесі........................................................121.2.1 ... ... ... ... ... Теңсіздік статистикалық жүйенің өзаффинді және өзұқсастығының информация-энтропиялы критерилері..........................................232.2 Ашық жүйелер эволюциясының ... ... ... ... ... ... екіөлшемді коэффициенті....292.4  Корреляциялық өлшемділік...................................................302.5  Динамикалық жүйелердің энтропиясы.....................................332.6	Біртектілік дәрежесі ескерілген екі өлшемді объекттің ... ... ... НӘТИЖЕЛЕР...............................................................373.1  Геометриялық фигуралардың энтропиясы..............................373.2  Екі өлшемді фракталдық объектер энтропиясы........................42 3.3  Галактикалар үшін энтропиялық диаграмма тұрғызу................44ҚОРЫТЫНДЫ..........................................................................................................49ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... Ә ... Б ... В ... Г ... денелерінің пайда болуы мен эволюциясы астрономия ғылымының Космогония бөлімінде қарастырылады. Космогониялық проблеммалар қазіргі уақытта тек қана астрономдардың ғана емес, барлық ... ойын ... ... -13].  ... ... ... беру, адамдардың әлемге көзқарасын қалыптастырады. Сонымен қатар ... ... - ... ең қиын астрономиялық есептер болып табылады. Шынында да біздің бақылайтын аспан, -   әлемнің бір мезгіл суреті. Бұл ...  ... ... ... бере аламыз. Ал оның өткен уақыттағы бейнесі мен ... ... ... ... ... ... ... денелерінің пайда болуы мен дамуы туралы көп мәлімет алдық. Космогониялық проблеммаларды шешу үшін негізгі екі бағыт бар. ... таза ... ... ... ... ... отырып, аспан денелері бүгінгі күйде болуы үшін, өткен кезде олардың сипаттамалары қандай болуы ... ... ... бақылау жолымен: әр түрлі даму деңгейіндегі аспан объектілерінің сипаттамаларын салыстыру арқылы, денгейлердің ретін анықтау. Соңғы бағытты көптеген объектерге ... ... ... ... ... газ тұмандықтар, галактикалар. Біз жұмысымызда осы әдісті қолданамыз.Соңғы уақытта жалпы ... ...  - ... ... ... ... келе ... Бейсызық физика аппараты арқылы көптеген табиғи процестердің жалпы ... ... ... анықталды. Биофизика, астрономия, электроника, кибернетика, социология сияқты пәндерді байланыстыра алатын жалпыға ортақ ережелер дүниеге келді. Информация, ... ... ... ... терминдері ғылымға енгізілді.  Жұмыстың мақсаты бейсызық физиканың жаңа әдістері және компьютерлік модельдеудің көмегімен тұмандықтар мен ...  ... ... ... тұрғызу. Осыған сүйене отырып глакатикалардың даму бағытын болжау.1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ1.1.1	Галактикалар классификациясыГалактика ...  -  бұл ... 200 ... ... ... алып ... жүйесі (олардың ішіне біздің Күн де кіреді). Мұнда сонымен қатар газ бен тозаңның да маңызды мөлшері бар; галактика ... ... ... ... ... ...  -  ғарыш сәулелерімен толтырылған.Галактикалардың морфологиялық классификациясы  -  астрономияда пайдаланылатын көзбен көру белгілері бойынша галактикаларды топтарға бөлу ... ... ... ... ... бірнеше схемасы бар. Оның ішінде ең танымалын Эдвин Хаббл ұсынды, соңынан оны Жерар де Вокулер мен Алан Синддиж ... ... ... ... ... өрнегі бар алғашқы тұмандылықтардың табылуымен бір мезгілде Лорд Росс тарапынан 1845-1850 жылдары бастау ... Ол ... ... тұмандылықтар біздің Галактикамызға тиесілі деген теория басымдық танытатын. Бірқатар тұмандылықтар галактикалық емес табиғатқа ие ... ... ғана 1924 жылы ... ... ... ... ... галактикалық тұмандылықтар деп те классификациялады.Бұрынғы фотографиялық шолуларда спиральды тұмандылықтар басым болды, мұның өзі оларды жеке ... ... ... ... 1888 жылы А. ... ... ... шолу жасап, нәтижесінде көптеген эллипстік құрылымсыз және өте созылыңқы ұршық тәрізді тұмандылықтар ... 1918 жылы Г. Д. ... ... және ... ... ... ... жеке Ф-тобына бөлді. Сонымен қатар ол ұршық тәрізді тұмандылықты қабырғадан көрінетін спиральдар ретінде түсіндірді.Гарвард классификациясы. Бұрын пайдаланылып келген ... ... ... үшін онша ... болмай қалды. Негізінен, бұл әлсіз галактикалардың көріністеріндегі бөлшектерді айқындау қиындықтарына байланысты еді. Сонымен қатар Гарвард обсерваториясының негізгі аспабы 24-дюймдік (≈61 см) ... ... бұл ... ... ... ... көріністерін алу қиын болатын. Осы мәселені шешу мақсатында, Х. Шепли 1927 жылы жаңа классификация ұсынып, әлсіз галактикаларды классификациялауда туындайтын қиындықтарды ... ... ... ... ... 5 ... бөлінді:* А класы  --  12m  - ден жарық галактикалар* B класы  --  12m -ден 14m-ке ... ... С ...  --  14m -ден 16m-ке ... ... D ...  --  16m -ден 18m-ке дейінгі галактикалар* E класы  --  18m -ден 20m-ке ... ... ... ... ... обсерваториясында бақылау үшін қолжетімсіз болды, алайда қажет болған жағдайда жүйе одан әрі кеңейтілуі де мүмкін.Галактиканың әрбір класының іші екі параметрмен ... ... және ... ... болып  формуласына сәйкес эллипстіліктің 10 градациясы енгізілді, мұнда a және b  --  ... ... ... ... ... және кіші ... ... Алынған мән бүтін санға дейін дөңгелектенеді. Сөйтіп,  галактика 10 ... ... ал ... тәріздісі  --  1 индексін иеленді. Шоғырлануға дейін орталығына шоғырлану дәрежесінің ұлғаюына қарай a, b, c, d, e, f кіші ... ... ... 6 ... ... Егер ... ... шоғырлану дәрежесі фотометрикалық тұрғыдан, кері жағдайда  өлшенді.Егер галактикаларда спиральды құрылым көрініп ... ... ... ... s ... ... отырды. Пішін мен шоғырлануының тұрақсыздығы i индексімен атап өтілді.Сөйтіп, Df2 галактикасы  --  16-18m ... ... ... ... қарай қатты шоғырланған және қатты созылған, sAb9  --  дөңгелек дерлік, ... ... ... ... келетін жарық спиральды галактика.Осы классификацияға жататын объектілер саны оны ... ... онша ... ... жоқ. Олар үшін жеке ... ... ... жүйені біршама уақыт бойы Гарвард обсерваториясы белсенді пайдаланып келді, алайда ол Хабблдың едәуір табысты классификациясы тарапынан ығыстырылып ... ... ...  ...  -  Хаббл камертоныХаббл реттілігі  --  бұл 1926 жылы ... ... ...  және 1936 жылы өзі ... ... ... ол Хаббл камертоны атауымен белгілі, өйткені осы реттіліктің дәстүрлі ... осы ... ... ... ... ... Хаббл (В) көк сүзгіде экспозицияланған фтотграфиялық пластинкалардағы олардың сыртқы түріне негізделе отырып, барлық галактикаларды 3 кең класқа бөледі.1.2 ...  -  M49 (E2) ... ... ... ерекше бөлшектері жоқ, орталығынан шетіне қарай жарығы біртегіс азая түсетін жазық эллипстік пішінге ие ... ... ... қатты майысқан). Олар Е әрпімен және галактикалардың майысу индексіне ие цифрмен таңбаланады. Мәселен, ... ... E0 ... ... ... ... бірі екіншісінен екі есеге үлкен  галактика E5 деп ...  мәні  ... ... ... a және b - ... ... үлкен және кіші жартылай өстері. Едеуір майысқандардың (E7) ... ... ... ... ... ... ескі жұлдыздардан құралып, газдан толық айырылған. 1.3  сурет  -  М81 (Sb) спиральды ...  ...  -  NGC 1300 (SBbc)  --   бар ... ... ... ... бен ... құралған жалпақ дискіден  (оның ортасында балдж деп ... ... ... ... ... қатар кең сфералық галодан тұрады. Диск жазықтығында көбіне жас ... газ бен ... ... ашық ... ... ... Хаббл барлық белгілі спираль галактикаларды қалыпты спиральдарға (S символымен белгіленеді) және бары бар ... (SB) ... оны ... ... ... ... қиылысқан деп жиі атайды. Қалыпты спиральдарда спиральдық бұтақтар тангенциалды түрде орталық ашық ... ... бір ... ... ... ... саны ... болуы мүмкін: 1, 2, 3,... бірақ галактикалар көбіне екі бұталы болып кездеседі. Қиылысқан галактикаларда ... бар ... тік ... ... Олардың арасында екі бұтаққа тең келмейтін бұтақтар саны кездеседі, негізгі массада қиылысқан галактикалар екі спиральдық ... сай ... ... жеңдер тығыз бұралғанына немесе ядро мен балдждың мөлшерлері қатынасы бойынша жұмырлануына қарай a, b ... c ... ... ... Sa ... ... балдж және қатты бұралған тұрақты құрылым тән, ал Sc галактикаларына кішігірім балдж және жұмырланған спиральды құрылым тән. Sb класс тармағына ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болмайтын галактикалар кіреді: Sa немесе Sc. Мәселен, M81 галактикасы ... ... бен ... спиральды құрылымға ие.1.5  сурет  -  NGC 1427A  --  дұрыс емес галактикаДұрыс емес немесе ... ...  --  ... ... және маңызды ядросынан айырылған галактика. Магеллан бұлттары дұрыс емес галактикаларға тән өкіл ... ...  ... ... де бар. ... емес ... ... алуан түрлі болып келуімен, кішігірім өлшемімен және тозаң мен жас  жұлдыздардың мол ... ...  I деп ... Дұрыс емес галактикалардың пішіні нақты анықталмағандықтан, дұрыс емес ... ... ... ... деп атаған.Галактикалар классийикациялау үшін тым көмескі болып табылатындықтан, Хаббл Q символымен белгіледі.1936 жылы құрылысы спиральды галактикаларға ұқсас, бірақ спиральды құрылымы жоқ ... ... ... ... S0 белгіленді. Егер линза тәрізді галактикалар жанынан көрініп тұрса, ол эллипстік галактикадан қатты қысылуымен және күңгірт тозаң қабаты болуымен ... ... ... ... ... ... бастап 1953 жылы қайтыс болғанына дейін Хаббл өз ... ... ... ... ісін оның әріптесі  А. Сендидж жалғастырды, ол 1961 жылы Хаббл реттілігін ... ... ... ... ... жаңартылған реттілігінің негізгі жаңалықтары: 1.6  сурет  -  Ұршық галактикасы (S0)Линза тәрізді галактикалар класы қосылды (S0 және SB0). Осы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Олар ашық, жақсы көрініп тұратын ядросы және азды-көпті біртекті дискі немесе линзасы, дискіден тыс аумақты ... ... ... ... ... шекарасы бар линзасы болуымен сипатталады. Спиральды бұтақтары жоқ.S0 галактикалары екі типке бөлінеді:1)      S0(1)  --  диск пен ... ... жоқ (NGC 1201, NGC ...  --  ... ... мен сақина пішінді қабықшада басталған құрылымға ие. Жанынан қарағанда, сақиналар ілмек тәрізді көрініп тұрады, мұның өзі осы галактикаларды Сатурнмен ... ... (NGC 4459, NGC 4111). ... қатар S0/a өтпелі сыныбы ерекшеленіп тұрады. Мұндай кластағы галактикаларда қабықшасында ... келе ... ... ... ... ... линзаны қиып өтетін бар көрініп тұрады; кейде кең әрі айқын емес, кейде тар және айқын. Қабықшаның ішінде сақина қалыптасуы мүмкін. ... осы ... 3 ... ...      SB0 (1)  --  ... ... құрылымсыз қабықшамен қоршалған, кең және айқын емес бары бар ... ... (NGC 3384, NGC 4203);2)      SB0 (2)  --  ... кең бар және ... бір сақина (NGC 2859);3)     SB0 (3)  --  жақсы ... ... бар және ... (NGC 4653, NGC ... SBa ... ... ... көпшілігі SB0 класына өткізілді. SBa класын анықтау барынша қатаң бола бастады: осы кластағы галактикалар  жылтыр ... және ... ... ... байланған спиральды жеңдерге ие.Қиылысқан спиральдар топтарға бөлінді (SBa және SBb кластарының галактикалары кірді): Галактикалардың жеңдері бар қиып өткен ... ... ... (NGC 2217 (SBa), NGC 5950 (SBb)); ... ... бар ... ... (NGC 4290 (SBa), NGC 6951 (SBb));Сендидж сонымен қатар кәдімгі спиральдарды топтарға бөлді:1)      ... ... ... ... ... басталатын галактикалар;2)      cпиральды жеңдері ... ... ... ... ... құрылымға және әлсіз айқын ядроға ие, төмен беткейлі жарқылы бар спиральды галактикалар үшін сәйкес ретте кәдімгі және қиылысқандарға ... Sd және SBd ... ... ... ... ... мүмкін болған дұрыс емес галактикалар үшін Sm таңбасы енгізілді.1938 жылы Мүсінші және Пеш ... ... ... ... ... ... (dE) ... енгізілді. Осы галактикалар беткейлік жарығының тым төмен болуынан басқа, қарапайым эллипстік галактикалардың барлық морфологиялық қасиеттеріне ие.Жалпы алғанда, ... ... ... алуан түрлі қасиеттерін қамтиды: газ бен тозаң жоқ, ... ... жоқ және ... ... ...  -  ескі ... жоқ эллипстіктен  құрылымының бұзылуына қарай газ, тозаң және жас жұлдыздар үлесі ... ... ... тәрізді және спиральды галактикалар арқылы тозаңның мөлшері көп ... ... ... ... ... орын алатын дұрыс емес галактикаларға. Хабблдың өзі осы реттілікті эволюциялық ... деп ... ... өзі кейінгі зерттеулерде расталған жоқ.Қазіргі таңда Хаббл реттілігі кәсіпқойлар тарапынан да, әуесқой астрономдар ... да ... ... үшін ... ... болып отыр.1.1.4 Ж. де Вокулёр жүйесі1.7  сурет  -  Ж. де Вокулёр жүйесінің үшөлшемді ... де ... ...  --  бұл 1959 жылы де Вокулёр ұсынған Хаббл жүйесінің кеңінен қолданылатын жүйесі. Маунт Стромло (ағылш. Mount Stromlo) ... ... ... ... ... ... бойынша жұмыстарға негізделе отырып, Ж. де Вокулёр Хаббл классификациясын барынша негізді етіп қайта өңдеуге ... Өз ... ол А. ... ... ... ... өзара әрекеттесті, мұның өзі олардың шешімдері кейбір тұстарда сәйкес келетіндігін көрсетті. Ж. де ... ... ... ... ие және ... ие емес деп бөлінуі спиральдырдың морфологиялық ерекшеліктерінің диапазонын ... ... ... көрсете алмайтынын Хаббл классификациясының негізгі кемшілігі деп санайды. Атап ... де ... ... және ... ...  ... ... құрылымдық ерекшеліктерін көрсетті.Өз жүйесінің негізінде де Вокулёр Хабблдың галактикаларды эллипстік, линза тәрізді, спиральды және дұрыс емес деп ... ... ... ... ... ... ... ұшыраған жоқ. Негізгі өзгерістер спиральды галактикалар классификациясын, аз шамада линза тәрізді және дұрыс емес галактикалар классификациясын ... ... ... жинақталу нәтижесінде, бары бар галактикалар саны бары жоқ галактикалар санымен мөлшерлес болып ... ... бары жоқ ... қалыпты жайт деп айту (ағылш. normal spirals) мүлдем дұрыс емес. Де ... ... ...  ... ordinary spirals) деп ... ... белгіледі, ал бары бар спиральды галактикалар (ағылш. barred spirals) өзінің SB блегісін сақтап қалды. Сөйтіп, бары бар ... ... ... ... онша ... ... ... SA, сонымен қатар SB қасиеттеріне ие галактикалар SAB өтпелі ... ... Дәл ... ... ... спиральды галактикалар (нашар шешіміне, көз нұрына қатты иілуіне орай және т.б.) жай ғана S-пен белгіленді.Линза тәрізді галактикалар да осындай өзгерістерге ... бары жоқ ... SA0 ... бары бар ...  --  SB0 ... ... типі  --  SAB0 ... алды. S0 белгісі классификацияланбаған галактикалардың еншісіне тиді.Спиральды және линза тәрізді галактикалардың ... ... де ... ... ... немесе сақина тәрізді түрді қабылдайтын (галактика орталығының айналасында спиральды бұтақтар тарайтын сақина бар) әлдебір ... ... ие. ... ... тәрізді түрлері (r) индексін, ал спиральды түрлері (s) индексін алды. Кейбір өтпелі түрлер үшін  (rs) ... ... ... ... галактикаларда сақиналар ішкі және сыртқы болып келеді. Сыртқы сақиналар үшін (R) индексі енгізілді.1.8  ...  -  ... Анри де ... классификациясына арналған галактикалар үлгісі1.2.1 Фракталдар. Табиғатта кездесетін ... ... ... ... ... ... ... жатқан обьектілердің (нысандардың) геометриясы біздің оны зерттеп түсіну үшін құратын, идеалдандырылған ... ... орын ... ... ... ... табиғат геометриясын индуктивті түсінудің негізі ретінде осы уақытқа дейін евклидтік геометрияның түсініктері: сызықтар, шеңберлер, сфералар мен тетраэдрлар қолданылады.Күрделі жүйелерде ... ... ...  -  ... ... ... қарапайым түрде сипаттауға, түсіну мен түсіндіруге мүмкіндік беретін ғылым  -  фракталдар теориясы.Фрактал түсінігі алғаш ... ... ... ... ... сипаттау үшін енгізіледі. Ғылымның дамуы және компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... табиғаттың ең жалпы, түбегейлі заңдылықтарымен байланысты екенін көрсетті. Физика  -  ... ... бұл жаңа ... күрт ... ... ... Б. ... 1982 жылы жарық көрген "Табиғаттың фракталдық геометриясы" атты кітабының шығуы тікелей себеп болды. Б. Мандельброт бұл кітабында табиғатта ... ... ... ... ... ... және оған ғылыми көпшіліктің жаппай назарын аударды. Оның дамытқан геометриясы сан ... ... ... сипаттауға қолданылуымен қатар, заңдылығы бар, масштабты  -  инварианты құрылымдарның моделін салуға мүмкіндік береді. Осы үлгілерді қолдану ... ... ... ... жаңа жолдары болып табылды.Аспандағы бұлттар, тау сілемдері, терезе шынысына қатқан қыраулар, полимерді түзетін молекулар, тірі клеткалар және тағы сол ... ... мен ... ... ... бір ...  -  олардың кіші және бөліктерінің бір  -  біріне ұқсастығы. Әртүрлі ... ... ... ... және кіші бұлттардың суреттерін салыстыру олардың өзгеру заңдылығының бірдей болатынын көрсетеді. Осы сияқты заңдылықты әртүрлі масштабта ... ... ... ... (мысалы, Британия аралының, Арал теңізінің, Балқаш көлінің) салыстыру арқылы да байқауға болады.Осындай өзұқсас нысандар үшін француз математигі Б. ... жаңа ... ... ...  -  ... ... ... енгізді. Ол құрылымдық, өзіне - өзі ұқсас иерархиялық ішкі құрылысы бар обьектілерді фракталдар деп ... ... ... ... ... мен құбылыстарды сипаттайтын фазалық кеңістіктерде, күрделі жүйенің функционалды харакеттерінде, адрондардың әсерлесуінің, ... ... ... ... және т. б. ... дәл және ... ... әзірге жоқ. Б.Мандельброт алғаш рет фрактал анықтамасының ... ... ... ... деп ... ... ... бір мағынада ұқсас бөліктерден тұратын құрылым айтылады.Математикада өзұқсас геометриялық ... деп ... ... саны ... ... элементтерге бөлуге болатын денелер саналады. Мысалы, төменде кесіндіні, тең қабырғалы үшбұрышты, квадратты, кубты сәйкес 2, 4, 4, 8, өзұқсас ... бөлу ... ... ... ... қандай масштабта байқалғанына қарамастан бір-біріне ұқсас , бірдей түрге ие екендігі ... ... ... еш информация алмай, біртіндеп кішірейіп немесе үлкейіп отыратын өзұқсас өркеш - өркеш ... ... ... өлшемдерін бағалау мүмкін емес. Себебі, бұл кезде элементтер саны өте көп және олар бірсыдырғы орналаспайды. Бұл үшін арнайы өлшемділік ұғымы ... ...                   ... ... ... ... ... орнын анықтауға мүмкіндік беретін, ең аз тәуелсіз координаталар санын анықтаумен тығыз байланысты. Физикада бұл геометриялық ... ... ... ... тәуелсіз айнымалылар санымен  -  параметрлік өлшемділікпен сәйкес келеді. Евклид кеңістігіндегі көлемді анықтауға ... ... ... саны үшке тең (x, y, z), ... ... ... оның екеуі  (x, y) болса, ал сызық үшін бір ... x ... да ... ... ... нөлге тең. Осы жағынан кеңістік үш өлшемді, жазықтық екі өлшемді, ал сызық бір ... деп ... ... ... ... мәндері бүтін сандар 0, 1, 2, 3. Өлшемділіктің екінші түріне топологиялық өлшемділік d  жатады. Топологиялық өлшемділіктің анықтамасы ... ... кез  -  ... жиынның топологиялық өлшемділігі оны екі, өзара байланыссыз бөліктерге ажырататын қиманың өлшемділігіне ... ... тең. ... екі байланыссыз кескіндерге бөлу оның бір нүктесін алып тастау арқылы жүзеге асырылады. Ал шекті нүктелер жиынының өлшемділігі нөлге тең ... ... бір ... яғни  Жазықтық екі өлшемді, себебі, оны екіге ... ... ... тең, ...  Демек, топологиялық өлшемділіктер де  бүтін сандар.Бірақ, табиғатта кездесетін ... ... ... ... бұл ... ... ... шықты. Себебі, адамның сезім мүшелерінің қабылдау шегін әртүрлі сезімтал құралдар (микраскоптар, телескоптар және т.б.) арқылы басқа деңгейге ауыстыруға ... ... ... масштабты бір мезгілде қадағалау және нысандардың өлшемдерінің әртүрлі масштабта қандай қатынастарда болатынын тағайындау қиын. ... ... ... мен ... - ... прогресс бұл қиындықты жеңуге мүмкіндік берді.Алғаш рет күрделі нысандарды өлшеуді ағылшын физигі Л. Ричардсон жүзеге асырды. Ол ... ... ... ... маңызды ерекшеліктерінің бірі  -  олардың ... ... ... өлшенетін шама (ұзындық, аудан, көлем, масса, заряд, және т. б.) ... ... ... ... дәлдігіне тәуелділігін пайдаланды. Мысалы, аса күрделі, шым  -  ... ... ... ... ... L, ... бірлігіне  (масштабына) байланысты. Масштаб кішірейген сайын өлшенген обьектінің ұзындығы арта береді.Л. Ричардсон Британия аралының әртүрлі ... ... ... ... оның А және С нүктелерінің арасын қосатын жағалау сызығының ұзындығын анықтау үшін адымы - ға тең ... ... ... (1  -  сурет ). А нүктесінен С ... ... ... ... аша ...  ... білу арқылы Л. Ричардсон өлшенетін жағалау сызығының ұзындығын мына өрнекпен анықталады.(1.1)Бұл кезде  масштабтың ішіне кіретін кіші иілулер, ... мен ... ... ... Л. Ричардсон өлшеу масштабын кеішірейтіп, өлшеулерді қайталады. Енді бұрынғы көптеген иілулер, дөңестер есептелгендіктен, өлшенген ұзындық біршама өсті. Сөйтіп ол ... ... ... ... отыру жағалау сызығының ұзаруына әкелетін шексіз өзгертулер енгізуге мүмкіндік беретінін байқады. Сонымен, айыру қабілеттілігін арттыру, ... ... ... ... әр ... ... ... ұзаруына әкеледі.1.9 сурет - Теңіз жағалауының фрагменті.Фракталдық нысандарды өлшеудің тағы бір тәсіл - өлшенетін нысандарды өлшеуді немесе оның ... ... ... - ға тең, ... ... ... торлармен жабу.                                                                                          Бұл ... де ... ... ... ... ... ... саны  анықталады (1.9 - сурет).Тәжірибелер, жағалау сызығының фрагментін жабатын, квадрат ұяшықтарының саны, жуық ... сол ... ... ... аша адымының санына тең болатынын көрсетті. Егер жағалау сызығы тұрақты  ... ие ... онда оны ... ... ... саны ... масштабына кері пропорционал, ал (1.1) өрнекпен есептелетін жағалау сызығының ұзындығы,   кішірейген сайын, тұрақты  - ге ... еді. ... бұл ... ... кезінде де  кішірейгенге артатындығы байқалады.Сонымен, Л. Ричардсон өлшеу масштабы кеміген сайын, фракталдық обьектінің жағалау сызығының өлшемі дәрежелік заңмен өсетінін ...                              ...  - ... ... бастапқы және соңғы нүктелерін қосатын түзудің ұзындығы,  - өлшемсіз шама.Бұл өрнек Ричардсон заңы деп аталады. Дәрежелік ...  оң ... ие ... ... ... сызығының ұзындығын тормен өлшеу тәсілінде де,  өлшеу масштабының кемуі торды түзетін квадрат ұяшықтардың санын көбейтетін ... ... заңы ...                                 ... жерде А  -  қабырғаларының ұзындығы   квадраттың ауданы.Өте кіші масштабтарда " жағалау сызығы " ұғымының мәні жоғалады. Ал атом ... ... " аша ... ", " ... ... " ... да өз мәндерін жоятыны түсінікті. Себебі, бұл кезде кванттық механиканың зерттеу обылыстарына енеміз. Бірақ, қалай дегенмен, Ричардсон заңы кең ... ... ... ... ... жоғарыда тағайындалған физикалық заңдылықтың сипатын түсіну мен түсіндірудің математикалық құралы болуы ... ... ... табу үшін кез  -  ... физикалық шаманы өлшеу  процесінің жалпы сатылары қарастырылады, себебі, (1.2), (1.3) жаңа дәрежелік заңдар өлшеу ... ...  ... Біз, обьектінің санақ жүйелерінің өзгерстеріне байланыссыз тұрақты сипаттамаларын, яғни, инвариантты сипаттамаларын қарастырамыз. ... ... ... ... ... ... оны ... тең) және скалярлы болатыны белгілі.Жиындар теориясында инвариантты, аддитивті және скалярлы қасиеттерге ие сипаттамалар өлшем деп аталады. Класикалық физикада обьектінің өлшемі ... ... ... ... ... ... ... байқалу ықтималдығы және т. б. жатады.Математиктер біркелкі емес күрделі обьектілерді бейнелеу үшін бөлшектік ...  -  ... ... ... Бұл ... ... кеңістіктегі нүктелердің ара қашықтығы, олардың таралу заңдылығы негізгі роль атқарады. Осы нүктелер жиынының өлшемділігін тағайындау үшін өлшем ұғымы енгізілген.Өлшенетін ... ... ... ... ... ... ... білу обьектінің өлшемін анықтауға мүмкіндік береді. Мысалы, қисық сызықтың ұзындығы, оны түгел жабатын, ...  түзу ...  ... білу арқылы анықталады (2 - сурет). Кәдімгі тегіс қисық үшін   ,Ал оның ... ... көшу ... мына формуламен анықталады:.                                                      ... ... L ... ... ... ... ... және  өлшеу масштабына тәуелсіз.1.10 сурет  -  Ұзындықты, ауданды және көлемді өлшеу әдістеріНүктелер жиынына жазықтықты ... ... ...  ... ... ... ... квадраттардың санын білу арқылы оның ауданын тауып көрейік. Бұл кезде өлшем аудан. Егер осы ... ... ... саны  , ал әр квадраттың ауданы  - қа тең болса, ... ... ... тең (1.10 - ...  ... . ... қисықтың ауданы нөлге тең. Дәл осы сияқты етіп, қисықтың көлемдік өлшемін тексеруге болады. Бірақ, сызықтың көлемі болмайтыны түсінікті:,яғни ,         ... ... ... нүктелер жиынын қарастырайық және оның өлшемі ретінде ұзындық алынсын. Бұл ... , ал ... ... ... ретінде көлемді алып көрелік. Бұл кезде оны түгел жабатын кіші кубтардың көлемінің қосындысы мынаған тең:,яғни , , ... ... ... ... ... ... пен ауданды өлшеу (1.4) және (1.5) формулалар мына түрде жазылады:,                                                   ... { L, S, V } - ... ... ... ... және т. б.) жалпы белгісі, ал d  -  топологиялық өлшемділік. Нүкте, аудан, ... үшін d = 0, 1, 2, 3. (1.6) ... ... өлшемге қолдану үшін ол мына түрде жазылады:,                                                             ... ...  - ... ... D  -  фракталдық өлшемділік. теңдеуден екі жағын да логарифмдеу ... ... ... ... ... ... шекке көшкенде, бұл өрнектің оң жағындағы екінші мүшеОдан фракталдық өлшемділік мына түрде анықталады(1.9)Бұл өрнек ... ... деп ... (1.9) өрнекті қолдану барысында, - ұяшықтың өлшемі, ал  - ... ... ... ... ең аз ... саны ... ... тиіс.o Энтропия түсінігіЭнтропия  -  бұл реттілік өлшемі, хаос өлшемі. Оның шамасы жүйенің реттелген, құрылған күйден алыс ... және ... ... ... біртекті түрге жақын екенін көрсетеді. Бірақ, дәл сол дәрежеде энтропия сонымен қатар жүйенің ... ... ... ... Өйткені рет пен хаос  -  бұл қарама - қарсы және ... ... ... ... хаос ... рет ... ... әртүрлі табиғат жүйесінде байқалды: термодинамикадағы Клаузиус энтропиясы, статистикалық физикадағы Больцман энтропиясы, ... ... ... ... ... ... ... энтропиясы, кванттық механикадағы фон Нейман энтропиясы. Энтропия жүйенің табиғатына тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... Ашық жүйелер физикасының дамуымен әртүрлі макроскопиялық функциялар ішінде тек қана ... оны ... ... процестерді статистикалық бейнелеу өлшемі ретінде пайдалануға мүмкіндік беретін қасиеттердің ... ие ... 1865ж. ... Юлиус Эммануэль Клаузиусв жаңа термодинамикалық шама туралы түсінік енгізген ( еж. -  грек. ἐντροPIία  --  ... ... Бұл шама жылу ... ... айналдыру, және керісінше айналдыру өлшемі болып табылады. Карно циклінде Q1/T1=Q2/T2. Яғни Q/T қатынасы сақталады. Клаузиус dS=dQ/T ... ... онда ... ... Т ... температурасына жататын dQ жылу энергиясының өзгерісі ретінде анықталады, және интегралS1(V1,T1) -  ... ... - Q2/T2 ... (V,T) ... ... ... жолына тәуелді емес. Осылайша, S Клаузиус интегралы  -  жүйенің күй функциясы болып табылады.  Клаузиус энтропиясының ... ...  --  Дж/К. ... ... оны ... ... ... өтуге болады:S=(1/k)∫dQ/T,	k=1.38⋅10-23Дж/К.				(1.11)Энтропия өзгерісі ең қарапайым термодинамикалық жүйелердің өзінде өте жоғары болады. Клаузиус энергия түрленулері туралы идеяны барлық процестерге ... ... ... ... өлімі туралы қорытындыға келеді. XIX және XX ғасырладың басындағы ұлы физик Людвиг Больцман энтропияның кинетикалық мағынасын түсіндірді. Ол термодинамикалық ... ... ... P санының логарифмі Клаузиустың термодинамикалық энтропиясының барлық ... ие ... ... Ал егер оны k = 1.38⋅10-23 Дж/К  тұрақтысына көбейтсе, онда мұндай ... ... ... ... ... ... ... барабар боладыS = k log P.						(1.12)Л. Больцман, 1877 жылы энтропияның статистикалы-физикалық анықтамасын бере отырып, энтропия жүйенің жеткіліксіз информациясын ... ... ... энтропия біздің жүйе туралы біліміміздің өлшемі. Осылайша, Больцман бірінші болып энтропияның информациялық мағынасын байқады.Больцманның ... ... (бір ... ... ... ... ...     			(1.13)мұндағы dx, dν  -  μ  -  ... ... ... ... ƒ(x,ν)  -  ... ... So  -  ... тұрақты. Сондықтан классикалық термодинамикада тек қана энтропияның әртүрлілігі туралы айтуға болады.1984ж. Клод Элвуд Шеннон, хабарламаларды шулы желілер ... ... ... ... ... ... (receiver) және таратқышының көптеген балама күйлердегі Pi  ықтималдықтың дискретті таралу шамасын енгізіп, және информацияны сандық теориясының ... ... ... ... ... Pi ... n  --  символдар саны, олардан хабарлама құралады, Н  --  ... ... Егер N --  ... ... ... және қабылданған символдардың саны болса, ондаPi =mi /N						(1.15)Pi  --  хабарламаның i - ші ... ... болу ... mi  -- хабарламаның i -  ... ... ... Ол Н ... энтропия деп атайды. I информациясын Шеннон хабарламаны алу кезінде энтропияның кемуі ретінде анықтайды: I=H1  - H2Энтропияның көптеген анықтамаларының ... ... не бар? ... ... ... ... сенімді және әлемдегі бүкіл процестерде ол уақыт бойынша дамудың бағытын анықтайды деп ... ... орта ... ... ... ... ... бар. Бұл табиғаттағы дәрежелік заңдардың ерекше рөліне байланысты. Осындай жағдайлар үшін  Рlog (Р) өрнегі адамның жұлдыз ... ... ... ... еместігі, интенсивтілігін және т.б. қабылдау планында  қолайлы аддитивті шама болып табылады. Сезім ...  ...  -  ... ... заңы ... ... жасайды: түйсік интенсивтілігі стимул интенсивтілігінің логарифміне пропорционал. Осы тұрғыдан, S~ РΣlog(Р) энтропиясы қабылдау үшін ыңғайлы абстрактті ... ... Оның ... ... Р  -  ... ... аргументінің қандай мағлұматта және қалай анықталатындығына байланысты. Логарифмдер негізі мардымсыз және сол немесе басқа тапсырманың қолайлық ... ... ... Больцманның термодинамикалық энтропиясы уақыт өте максимумға ұмтылады. Шеннонның информациялық ... ... ... ... ... өзін ... ... ұстайды, уақыт өте минимумға ұмтылады. Бұл деректі информация теориясының түсінігін физикалық жүйелерге қолданған кезде ... ... Ақ шу ... жағдайда максимал энтропияға сәйкес келеді. Фракталдарды қарастырған кезде жүйенің максимал энтропиясы оның құрылымдық ұйымдасуының, яғни ... пен ... ... ... ... ... ... энтропия жоғарғы құрылымдық ретсіздікке сәйкес келеді. Бұл жерде энтропия ... ... ... ... ретінде қолайлы. Бұл жағдайда энтропияны құрылымдық энтропия деп атаған жөн. 2 ИНФОРМАЦИЯЛЫҚ ... ... ... ... өзаффинді және өзұқсастығының информация-энтропиялы критерилеріИнформация түсінігі кибернетикада, генетикада, социологияда кеңінен қолданылады. Синергетика және ашық ... ... ... ... әртүрлі салаларында пайдалану үшін жарамды информацияларды универсалды ... ... ... Ашық ... ... ... информация түсінігін құрайды: ашық жүйе деп сыртқы ортамен заттарымен, энергиямен, ... ... жүйе ... [14]. ... ... ... ... оның негізгі қасиеттерінің тізімі арқылы құрылады. Кейбір ... x ... ... ... Ix ... оң шама болып табылады және  Ix!=Ix0, егер x!=x0 теңсіздігі бар кезде анықталады. Егер Pxx шамасының пайда болу ықтималдығы ... онда ... саны үшін ... қасиеттерді бейнелейді. Процестің қайталануыжәнетеңсіздігі 0  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Бюджеттік бақылау5 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
Ақпараттық (информациялық) қызмет көрсету жүйелері мен компьютерлік технологияны білім беруде қолдану мәселесі54 бет
Деректер базасына информациялық талдау19 бет
Жаңа ақпараттық (информациялық) технологиялар19 бет
Информациялық оқыту құралдардың комплекс түрінде пайдалану8 бет
Информациялық қоғам98 бет
Мәліметтердің өзара байланысы мен информациялық қарым-қатынасы.43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь