Жұлдыз атмосфералары

Сәулеленуі бізге тікелей келетін жұлдыз қабаттары жұлдыз атмосфералары деп аталады. Жұлдыз атмосфералары негізінен үш бөліктен (қабаттан) тұрады. Олар - фотосфера, хромсфера, тәж.

Фотосфера –жұлдыз атмосферасының ең төменгі жұқа қабаты. Ол бізге келетін энергиясының бәрін дерлік сәулелендіреді: фотосфера сәулеленуі одан жоғары орналасқан хромосера мен тәждің сәулеленуінен әлде қайда көп. Хромосфера мен тәж фотосфераның үздіксіз оптикалық сәулеленуін еркін дерлік жібереді, сондықтан фотосфера жұлдыздың көрнекі беті сияқты көрінеді. Күннің фотосферадағы температура ~6000 К, қысым - ~0,1 атм.
Температура мұндай болғанда тек иондану потенциалдары үлкен емес химиялық элементтер иондалған күйде болады (мысалы, натрий, калий, кальций). Басқа элементтер, олар ішінде сутегі мен гелий, көбінесе бейтарап күйде қалады. Осыған байланысты фотосферада конвекция тоқтайды, ал энергия тағы да сәулелі тасымалдау арқылы беріледі. Фотосферадағы зат тығыздығы биіктік өсуімен тез азаяды, сондықтан күн атмосферасының сыртқы қабаттары өте сиретілген. Фотосфера затының температурасы да биіктікпен кемиді, фотосфераның сыртқы қабаттарының температурасы ~4500 К. Бірақ бұл мән жұлдыз үшін минимальды болып табылады. Жоғарырақ жатқан қабаттарда (хромосферада) температура қайта өсе бастайды екен (7.1 сурет). Бұның себептері туралы кейін сөз болады. Сөйтіп, фотосфера – жұлдыздағы ең суық қабаты.
Хромосферада температураның өсуі байқалады.
Тәж – жұлдыз атмосферасының ең сыртқы және сиретілген қабаты. Хромосфера мен тәж арасында жұқа ауыспалы қабат жатыр, ода температура кенет (Күн үщін ~104 К-нен ~1 млн К-ге дейін) көтеріледі.
        
        Жұлдыз атмосфераларыСәулеленуі бізге тікелей келетін жұлдыз қабаттары жұлдыз атмосфералары деп аталады. ... ... ... үш ... ... тұрады. Олар - фотосфера, хромсфера, тәж.Фотосфера  - жұлдыз атмосферасының ең төменгі жұқа қабаты. Ол бізге келетін энергиясының ... ... ... ... ... одан жоғары орналасқан хромосера мен тәждің сәулеленуінен әлде ... көп. ... мен тәж ... үздіксіз оптикалық сәулеленуін еркін дерлік жібереді, сондықтан фотосфера жұлдыздың көрнекі беті ... ... ... ... ... ~6000 К, қысым - ~0,1 атм. 7.1 сурет - Температураның (Т), бейтарап сутегі концентрациясының(n) және еркін электрондардың (ne) ... мен ... ... ... (h  -  км түріндегі биіктік).Температура мұндай болғанда тек иондану потенциалдары үлкен емес ... ... ... ... ... ... натрий, калий, кальций). Басқа элементтер, олар ішінде сутегі мен гелий, көбінесе бейтарап күйде қалады. Осыған байланысты ... ... ... ал ... тағы да ... ... ... беріледі. Фотосферадағы зат тығыздығы биіктік өсуімен тез азаяды, сондықтан күн атмосферасының ... ... өте ... ... ... ... да ... кемиді, фотосфераның сыртқы қабаттарының температурасы ~4500 К. Бірақ бұл мән ... үшін ... ... табылады. Жоғарырақ жатқан қабаттарда (хромосферада) температура қайта өсе бастайды екен (7.1 сурет). Бұның себептері туралы кейін сөз ... ... ...  -  ... ең суық қабаты.Хромосферада температураның өсуі байқалады.Тәж  -  ... ... ең ... және ... қабаты. Хромосфера мен тәж арасында жұқа  ауыспалы  қабат  жатыр, ода ... ... (Күн үщін ~104 ... ~1 млн К-ге ... ... ... екі ... бірнеше біріне-бірі жақын орналасқан жұлдыздар жиі кездеседі олардың кейбіреулері шын мәнінде бір-бірінен өте ... ... және ... ... ... да түрліше болады. Олар тек аспан сферасындағы жақын нүктелерге проекцияланады, сол ... ... ... қос ... деп ... ... ... физикалық қос жұлдыздар деп атайтын жүйелер бар, олар ортақ динамикалық жүйе ... ... күйі ... ... ... ... бойында арналады. Кейде үш немесе оданда көп жұлдыздардың бірігуіде бақыланады. Егер қос жұлдыздардың компонеттердің ... алыс ... яғни олар ... көрінсе онда ондай жұлдыздарды визуалды жұлдыздар деп атайды. Кейбір тығыз орналасқан жұлдыздардың компонентері жекелей көрінбейді, олар тек фото ...  ғана ... ... айнымалы жұлдыздар) және  түрде ажыратылады (спектірлі қос жұлдыздар). Қос жүйелердің жалпы сипаттамаларыҚос жұлдыздар табиғатта жиі кездеседі сондықтан ол ... ...  ... ғана емес ... ... пайда болуы мен эволюциясының космогониялық проблемаларын шешуде де маңызды. Зерттеліп отырған жүйе оптикалық қос ... емес ... ... ... көз  ... үшін ұзақ ... бақылаулар жүргізу керек. Жұлдыздардың физикалық жүйе екендігі ... ... ... ... ... ... кезде онмыңдаған тығыз визуалды қос жұлдыздардың бар екендігі белгілі. Қос ... ... ... ... заңына сәйкес жүреді,яғни екі компанентте кеңістікте ортақ масса центіріне қатысты эллипстік ... ... бас ... ... ... онда ...  -  ... эксцентри/ситеті де кеплер заңына сәйкес алынады.Серігетін бас жұлдызды айнала саолыстырмалы қозғалысы орбитасының үлкен жарты осі екі  ... ... ... қатысты қозғалысы орбиталарының үлкен жұлдыздар остерінің энергиясына тең.Екінші жағынан,бұл екі эллипстің осьтерінің шамасы жұлдыздар массасына кері                                    ... ... ... ... ... ... ... онда белгілі өрнектірді пайдаланып қос жұлдыздар компаненттердің массаларының энергиясын анықтауға болады.Егер олардың орбиталарын жарты осьтерінің қатынасы ... ... ... ... табуға болады,яғни әр бар жұлдыздың массасын жеке  -  жеке анықтауға болады.Қос жұлдызды зерттеудің маңыздылығының бірі осы,,яғни негізгі шамалардың бірі  -  ... ... ... ... ... ... ішкі ... және оның атмосферасын зерттеуге болады.Визуалды қос жұлдыздарҚосарлығы тек телескоп арқылы анықтайтын қос жұлдыздар  -  визуалда қос жұлдыздар деп ... ... бас ... ... ... орбитасын ұзақ уақыт бақылаулар арқылы анықталады.Бұл орбиталар эллипс пішінді болады.Визуалджы қос жұлдыздың көрінетін орбитасы оның шын ... ... ... ... ... ... барлық элементтерін анықтау үшін ең алдымен еңкею бұрышын білу керек.Бұл бұрышта жұлдыздардың еңкеюі де көрінгенде ғана анықтауға болады.Егер ... ...  , ... ... ... , онда бұл ... анықтау геометриялық есеп болып табылады.Орбитаның үлкен жарты осьінің шын мәнін а және а келесі ... ... және а ... ... анықталады.Қазіргі кезде алпыс мыңнан аса визуалды қос жұлдыздар тіркелген. Бұлардың шамамен екі мың орбиталарының қозғалыстары анықталған.Тұтылатын айнымалы  жұлдыздарТұтылатын айнымалылар деп ... ... ... ... ... ... ... жарықтылығы жоғары жұлдыз  -  бас жұлдыз ал төменгі  -  серік жұлдыз болып табылады. Бұл жұлдыздардағы,мысалы ... және ... В-сы ... Бас жұлдыздың серік жұлдызбен  үнемі тұтымды нәтижесінде жұлдыздардың тұтылған айнымалыларының шамасы периодты түрде өзгеріп отырады.Жұлдыздардың сәулелену ... ... ... ... ... қисығыдеп атайды.Жұлдыздың ең аз көрінетін жұлдыздық шамасы кезіндегі уақыт мезеті  -  максимум кезеңі,ал тар ...  -  ... ... деп ... ... ... ... қисығының сипаты боиынша қос жұлдыздың біреуінің екіншісіне қатысты орбита элементтерін ... ... ... ... ... ... ... айнымалы жұлдыздар туралы келесі мәліметтер алынады:1. Тұтылу сипаты бұрыштың ... және ... ... ... = 90  ... тұтылу орталық болады.2. Минимумдардың ұзақтығының негізінде компаненттердің R1 және R2 радиустарын табуға болады 3. Егер тұтылу толық ... ... ... ...               ... ... анықтауға болады,ал егер радиустары белгілі болса онда Тэфф  -  ... ... ... ... ... ... сипатынан жұлдыздар сәулеленулерінің өзара шағылуларын сипаттауға болады.5. Жылтырлақ қисығының минимумдарын мұқият ... ... ... ... ... ... қараңғылау заңын бағалауға болады.Сонда жылтырлақ қисықтың нәтижесінде келесі ... ... ... ... i - ... ...  Р  -  ...  -  бас минимум кезеңі, е  -  орбита эксцент   , w -  ... ...  R1,R2 - ... радиустары,  L1/L2- жарықтық қатынасы; Спектрлі қос жұлдыздарКейбір жұлдыздардың спектірлерінде периодтық қосарлану байқалады.Егер бұл ... ... ... болса,онда сызықтардың тербелістер периодтары бірдей болады. Бұл жағдайда,яғни бірігу мезеттерінде спектірлік сызықтардың ортаңғы ... ... ... ... мезеттерде спектірлік сызықтардың қосарлануы байқалады.Компаненттерін сәулелік                    ... ... ... ... қосарлану мәні де соғұрлым жоғары болады.Егер бақыланып                     бар ... ғана тән ...   ... бар ... ғана тән ... ... оның ... салдарынан көрінбейді) онда сызықтардың қосарлануының орнына олар спектрдің бірде қызыл, ал бірде көк ... ... ... ... қисығы тек 2 параметр арқылы анықталады: орбита эксцентреритеті  е  және ... ... ώ. ... тек ... ... нәтижесінде ғана анықталатын жұлдыздар спектрлік-қос жұлдыздар деп аталады. Тұтылған айнымалыларға қарағанда бұл жұлдыздарды ί ... ... ... ... жағдайда да бақылауға болады. Қазіргі кезде шамамен 2500-дей спектрлік-қос жұлдыздар бар екені белгілі. Олардың ... ғана ... ... ... ... ... жылдамдықтар қисығының көмегімен бұл жұлдыздардың айналу периодтары мен ... ... ... ...  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тіршіліктің пайда болуы жөніндегі Опариннің теориясы9 бет
Астрометрия ғылымы32 бет
Астрофотометрия элементтері. Жұлдыздық шамалар9 бет
Атмосфералық озон6 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Газдардың толқындық ұлғаю процессі4 бет
Жалпы жер туралы түсінік45 бет
Жердің жалпы ерекшеліктері6 бет
Жұлдыздардың аспан сферасындағы орналасуын бұрмалайтын эффектілер9 бет
Күн жүйесінің кішкентай денелері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь