Күн атмосферасы

Конвекциялық аумақта жоғары күн атмосферасы деп аталатын қабат орналасқан. Оның сәулеленуін біз тікелей бақылай аламыз. Күн атмосферасы негізінен: фотосфера, хромсфера, тәж атты үш бөліктен (қабаттан) тұрады.
Фотосфера – Күн атмосферасының ең төменгі орасан жұқа қабаты. Оның қалындығы - 1/2000RКүн ≈ 350 км. Ол бізге келетін күн энергиясының бәрін дерлік сәулелендіреді: фотосфера сәулеленуі одан жоғары орналасқан хромосера мен тәждің сәулеленуінен 10 000 есе көп. Хромосфера мен тәж фотосфераның үздіксіз оптикалық сәулеленуін еркін дерлік жібереді, сондықтан фотосфера Күнді тікелей бақылау жүрісінде Күннің ақ жарықтағы көрнекі беті сияқты көрінеді. Фотосферадағы температура ~6000 К, қысым - ~0,1 атм. Температура мұндай болғанда тек иондану потенциалдары үлкен емес химиялық элементтер иондалған күйде (мысалы, натрий, калий, кальций) болады. Басқа элементтер, олар ішінде сутегі мен гелий, көбінесе бейтарап күйде қалады. Осыған байланысты фотосферада конвекция тоқтайды, ал энергия тағы да сәулелі тасымалдау арқылы беріледі. Фотосферадағы зат тығыздығы биіктік өсуімен тез азаяды, сондықтан күн атмосферасының сыртқы қабаттары өте сиретілген. Фотосфера затының температурасы да биіктікпен кемиді, фотосфераның сыртқы қабаттарының температурасы ~4500 К. Бірақ бұл мән Күн үшін минимальды болып табылады.
Жоғарырақ жатқан қабаттарда температура қайта өсе бастайды. Хромосферада әуелі сутегінің, одан кейін гелийдің де иондануына әкелетін температураның онмындаған Кельвинге дейін өсуі байқалады. Мұндағы қысым - ~10-6 атм. Сөйтіп, фотосфера – бейтарап сутегінің Күндегі жалғыз аймағы.
Хромосфераның жоғарғы қабаттарда тағы бір әдеттен тыс температураның кенет ~1 млн К-ге дейінгі көтерілуі байқалады. Мұнда тәж – Күн атмосферасының ең сыртқы және сиретілген қабаты басталады. Ішкі тәждің температурасы - ~1,5 млн К, қысымы - 6&10;-8 атм.
Тәждің мұндай жоғары температурасы көптеген тәуелсіз анықтамалармен расталады. Мысалы, тәждің бірнеше эмиссиялық сызықтар – жасыл (толқын ұзындығы l=5303 ), қызыл (l=6374 ), т.б. тоғыздан он төртке дейін электрондарынан айырылған жоғары иондалған Fe, Nі және Ca атомдарымен жіберілген сызықтар екені табылды. Электрондардың үзілуі ауыр (сондықтан аз қозғалатын) қозғалғыш электрондармен соқтығу нәтижесінде пайда болғандықтан, электрондардың кинетикалық энергиясы өте жоғары келеді (~1,5&106; К тең электрондық температураға сәйкес болу керек). Одан басқа, барометрлік формула бойынша тәждің өте үлкен бойлығы, тығыздығының биіктікпен баяу азаюы тек Т»1,5&106; К жағдайда байқалуы мүмкін. Радиоауқымындағы толқын ұзындығы 1 м көп толқындар үшін тәж мөлдір емес болады да, температурасы 106 К дене сияқты сәлеленуді шығарады. Қысқатолқынды (l=400 ) аймақта Т»1,5&106; К сиретілген газдың спектріне сәйкес иондардың негізгі (резонанстық) сызықтардың жиынтығы байқалады. Жылдамдықтарының жылулық шашылуына байланысты жоғарыиондалған FeX-FeXІV атомдарының спектрлік сызықтарының ендігі 106 К көп температураға сәйкес.
Тәж температурасының осындай жоғары болғаны күн желінің қалыптасуында шешуші рөлді атқарады, сондықтан Күннің сыртқы атмосферасының қыздырылу механизмдерін бөлек қарастырайық.
        
        . Күн атмосферасыКонвекциялық аумақта жоғары күн атмосферасы деп аталатын ... ... Оның ... біз тікелей бақылай аламыз. Күн атмосферасы негізінен: фотосфера, хромсфера, тәж атты үш бөліктен (қабаттан) тұрады.Фотосфера  -  Күн ... ең ... ... жұқа қабаты. Оның қалындығы - [1]/2000RКүн ≈ 350 км. Ол бізге келетін күн энергиясының бәрін дерлік сәулелендіреді: фотосфера ... одан ... ... ... мен ... ... 10 000 есе көп. ... мен тәж фотосфераның үздіксіз оптикалық сәулеленуін еркін дерлік жібереді, сондықтан фотосфера Күнді тікелей бақылау жүрісінде ... ақ ... ... беті ... ... ... температура ~6000 К, қысым - ~0,1 атм. Температура мұндай болғанда тек иондану потенциалдары үлкен емес ... ... ... ... ... натрий, калий, кальций) болады. Басқа элементтер, олар ішінде сутегі мен гелий, көбінесе бейтарап ... ... ... ... ... конвекция тоқтайды, ал энергия тағы да сәулелі тасымалдау арқылы ... ... зат ... биіктік өсуімен тез азаяды, сондықтан күн атмосферасының сыртқы қабаттары өте сиретілген. Фотосфера затының температурасы да биіктікпен кемиді, фотосфераның ... ... ... ~4500 К. ... бұл мән Күн үшін минимальды болып табылады. Жоғарырақ жатқан қабаттарда температура қайта өсе ... ... ... ... одан ... гелийдің де иондануына әкелетін температураның онмындаған Кельвинге дейін өсуі байқалады. Мұндағы қысым - ~10-6 атм. ... ...  -  ... ... ... жалғыз аймағы. Хромосфераның жоғарғы қабаттарда тағы бір әдеттен тыс температураның кенет ~1 млн К-ге дейінгі көтерілуі байқалады. Мұнда тәж  -  Күн ... ең ... және ... ... ... Ішкі тәждің температурасы - ~1,5 млн К, қысымы - 610[-8] атм.Тәждің мұндай жоғары ... ... ... ... ... ... тәждің бірнеше эмиссиялық сызықтар  -  жасыл (толқын ұзындығы =5303), қызыл (=6374), т.б. ... он ... ... ... ... жоғары иондалған Fe, Nі және Ca атомдарымен жіберілген ... ... ... ... ... ауыр (сондықтан аз қозғалатын) қозғалғыш электрондармен соқтығу нәтижесінде пайда болғандықтан, электрондардың кинетикалық энергиясы өте жоғары келеді (~1,510[6] К тең электрондық ... ... болу ... Одан ... ... ... ... тәждің өте үлкен бойлығы, тығыздығының биіктікпен баяу азаюы тек Т1,5106 К жағдайда байқалуы ... ... ... ... 1 м көп ... үшін тәж ... емес болады да, температурасы 106 К дене сияқты сәлеленуді шығарады. Қысқатолқынды (=400) аймақта Т1,5106 К сиретілген ... ... ... ... ...  ... сызықтардың жиынтығы байқалады. Жылдамдықтарының жылулық шашылуына байланысты жоғарыиондалған FeX-FeXІV атомдарының спектрлік сызықтарының ендігі 10[6] К көп температураға сәйкес. Тәж ... ... ... ... күн ... қалыптасуында шешуші рөлді атқарады, сондықтан Күннің сыртқы атмосферасының қыздырылу механизмдерін ... ... Күн ... қыздырылу механизмдеріҚазіргі заманғы түсініктер бойынша Күн атмосферасының сыртқы қабаттарының мұндай күшті қыздырылуы конвекциялық ... ... ... ... ... механикалық және гидромагниттік соққы толқындар энергияны ішкі қабаттардан хромосфера мен тәжге тасымалдайтынымен себептелінеді.Конвекция ұяшықтар ... ... ... бөлініп жүреді. Ұяшық осі бойымен газ көтеріліп, шеттерінде түсіп тұрады. Егер жұлдыздағы конвекциялық аумақ қалың болса, онда ол ... ... ... ... тығыздығы шамамен е2,7 есе өзгеретін газ қабатының) қалындығына жақын қабаттарға бөлінеді. Температура, онымен бірге, барометрлік формула бойынша, біртекті атмосфераның ... да ... ... ... ... ... ... ұяшықтар түзіледі, олардың көлденең өлшемі ~1/2(Rж, мұндағы Rж  -  ... ... ... ... ... ... болады, ең жоғарғы қабатта олардың өлшемі бірнеше жүз километрге дейін азаяды.Конвекциялық аумақтың түбінде конвекцияның жылдамдығы төмен, шамамен ... ... м/с, ... Биіктік өскен сайын бұл жылдамдық көбейеді. Конвекциялық аумақтың ең жоғарғы, фотосферамен шекаралас қабатынан энергия сыртқа ... ... ... да шыға ... ... бұл ... ... қатты азаюы орын алады да, мұның нәтижесінде конвекциялық аумақтың жоғарғы бөлігінде ... ... ... ... ... Ал бұл ... астындағы конвекция қозғалысының жылдамдығы ерекше жоғары, Күн үшін 1-2 км/с тең мәніне жетеді, яғни конвекциялық алқапта ... ... ... ... ... жоғарғы қабатын бөлуге болады.Фотосфераның бейтарап газы, иондау ... қоры ... ... ... орнықты температура айырмашылығы бар элементтер пайда бола алмайды. Сонымен қатар, сәулелелендіруден болатын энергия шығындары нәтижесінде температура кенет азаяды да, оның ... ... ... ... ... Бұл екі ... ... алқаптың ең жоғарғы қабаттарында, тікелей фотосфераның астында конвекция шұғыл тоқтайды да, конвекциялық қозғалыстар кенет тежеледі. ... ... ... ... ... ... ... сияқты болып көрінеді. Бұл соғулар нәтижесінде фотосфера меншікті тербелістерінің жиіліктігіне сай мерзіммен (~5 мин) ... ... Бұл ... ... ... тербелістер мен ұйытқулар табиғаты бойынша ауадағы дыбыс толқындарға жақын толқындарды туғызады. Олар жоғарыға қарай тараған сайын зат ... ... де, ... ... ... саны ... ... арасында үлестіріледі. Мұның нәтижесінде толқындар жоғарыға қарай таралғанда, олардың амплитудасы ... ... ... ... да ... ... І~a[2], мұндағы а  -  толқын амплитудасы) толқындар ... ... ... ... газ ... жоғары жылдамдықпен (яғни орта бөлшектерінің жылулық жылдамдығынан ... ... ... ... ... ... ... газдың тығыздығы, қысымы, температурасы, иондау дәрежесі мен басқа да сипаттамаларының кенет, секірмелі түрде өзгеруі ... ... ... газ ... ... ... жұқа ... (ұйытқыған және ұйытылмаған газды бөлетін қабат) соққы толқынның шебі деп аталады.Соққы толқындар қалай пайда болатынын түсіну үшін мына ... ... ... ... ... ... оған поршень кіргізейік. Поршень алдындағы газ қозғала бастап, сығылады да, ... ... ... ... оның ... поршень алдынан кейінгі қабаттар да қозғала бастайды. Қозғалыс күйі газда дыбыс ... ... Егер ... ... дыбыс жылдамдығынан аз болса, онда дыбыс толқыны поршеннен тез қозғалып, одан ... де, ... ... ... бәрі ... ... жылдамдығымен қозғала бастайды. Егер поршень жылдамдығы дыбыс жылдамдығынан көп болса, онда дыбыс толқыны поршеннен кетуге және газ ... ... ... қашықтыққа жылжытуға үлгірмейді, сондықтан газ тек тікелей поршень алдында сығылады. Поршень алдындағы газдың ... ... ... оның ... да ... (бұл ... ... деп қарастыруға болады), сондықтан бұл аймақтағы дыбыс жылдамдығы:  өседі, мұндағы vдыб  -  ... ...  - ... адиабата көрсеткіші, р - қысым,  - тығыздық, R  -  ... ... ... Т  -  ... М  -  ... масса), бір кезде ол поршень жылдамдығынан асып кетеді де, сығылу аймақтың ... алға ... ... ... ... ... газ екі бөлімнен: біреуі, поршенге тірелген, сығылғаннан, басқасы ұйытқымаған және қозғалмайтыннан ... ... ... газ ... ... қабаты поршень алдындағы газдан түрткі алып қозғала бастайды. Қозғалып тұрған және қозғалмаған газ арасындағы шекара айқындалады, ол ... ... шебі ... ... ... толқын шебінің өтуі газ қасиеттерінің кенет өзгеруіне әкеледі, олар секірмелі түрде өседі.Дыбыс толқыны оның амплитудасы артса да соққыға ... ... ... ... ... ... ... дыбыс толқын дегеніміз не екенін есімізге түсірейік. Ол - газ ... ... ... пайда болатын, кеңістікте таралатын кезектесетін сығылу және сиретілу газ аймақтары. Сондай-ақ газ сығылған аймақтарда vдыб газ сиретілген аймақтардағыдан көрі ... ... ... ... көбірек болады (газ сығылған аймақтарда температура өсетінін есіңізде ұстап, дыбыс жылдамдығы үшін формуланы қараңыз). Толқынның амплитудасы ... ... ... аймақтарындағы (өркештердегі) газдың тығыздығы, демек температурасы да, арта түседі, өйткені бұл ... ... ... саны өсе ... ... бұл ... ... қашықтықтан жиналады). Ал сиретілу аймақтарындағы газ тығыздығы, демек температурасы да, амплитуда өскенде кемиді. Яғни, амплитуда ... ... ... ... vдыб өсе ... ... ... vдыб азая береді. Демек, амплитуда өскен сайын сығылу аймақтары сиретілу аймақтарына жақындай бастайды да, амплитуда белгілі мәнге ... ... қуып ... ... амплитудасы үлкен емес дыбыс толқыны таралып жатқан газ тығыздығының кеңістіктегі лездік үлестірілуін графикке тұрғызсақ, ... ... ... Яғни, тығыздық кеңістікте біртіндеп өзгереді.-176403034988500Ал дыбыс толқынының амплитудасы өте жоғары болған жағдайда мынадай графикті тұрғызуға болады ... ... бұл ... газ ... мен ... ... кеңістікте кенет өзгеретін жұқа қабат түзіледі. Әрине, бір кезде өркештер ойыстарды қуып жетіп, одан әрі оза ... еді. ... олай ... ... пен ойыс ... қашықтық (яғни толқын шебінің қалындығы) орта бөлшектерінің еркін жол ұзындығымен салыстырмалы болғанда, сипаттамалар кенет өзгеретін барлық қабаты (шебі) ... ... ... жоғары жылдамдықпен таралатын соққы толқын пайда болады (толқын соққыға айналады).Газдың ... ... ... ... ретсіз, жылулық қозғалыс энергиясына ауысуының жылдамдығы газ тығыздығы, температурасы және т.б. ... тура ... ... бұл ... жоғары болатын соққы толқын шебі ішінде газдың асқындыбысты қозғалыс энергиясының жылулыққа қарқынды диссипацияы ... ... ... ... ... ... пайда болған толқындар жоғарыға, хромофера мен тәжге қарай таралғанда соққыларға ... да, ... ... ... мен ... ... тез өшіп, Күн атмосферасын жылытады.Бірақ біз қарастырған механикалық толқындардан басқа, Күн атмосферасында гидромагниттік деп аталатын ... да ...  
        
      

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күннің көрінерлік қозғалысы, атмосферасы, спектрі7 бет
Күн-ең жақын жұлдыз10 бет
Күн-жер байланыстары4 бет
Күннің өз осінен айналу заңдылықтарын зерттеу14 бет
Қоңырқай (ғаламшар)6 бет
Астрометрия ғылымы32 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Жердің жалпы ерекшеліктері6 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
ТМД аумағының климаты4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь