Жамбыл облысы, қордай ауданы жағдайындағы картопты өсіру технологиясы

Жоспары:
I. Кіріспе
Жамбыл облысы, Қордай ауданының табиғи климаттық жағдайы
1.1. Жамбыл облысы, Қордай ауданы жағдайындағы картопты өсіру технологиясы
1.2. Картоптың аурулары
1.3. Картоптың зиянкестері
1.4. Картоптың арамшөптері
II. Негізгі бөлім
2.1. Жалпы қорғау шаралары
2.2. Химиялық қорғау шаралары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Қазіргі таңда агроөндірістік кешеннің негізгі бағыттарының бірі елімізді ауыл шаруашылық шикізаттары және өнімдерімен тұрақты қамтамасыз ету. БҰҰ тамақ және ауыл шаруашылық ұйымының санағы бойынша жыл сайын
зиянды ағзалар ауылшаруашылық өнімдерінің 30 пайызын төмендетеді. Оның ішінде топырақтағы ылғал мен қоректік заттарды сіңіретін, күн көзінен көлеңкелейтін, улы тұқымдарымен ластайтын арамшөптердің үлесі мол. Ауылшаруашылық өнімдерінде таралған ауру қоздырғыштары (қаракүйе, тат, ақ ұнтақ, таз қотыр, жалған ақ ұнтақ, фитофтороз және т.б.)дәнді залалдап, микотоксиндер (афлатоксиндер, охратоксиндер) түзеді.Талдау бойынша микотоксиндер жоғарыулы заттарға (ЛД501,6 -30 мг/кг) жатады.
Аурулардың эпифитотиялық таралу жағдайында ауылшаруашылық дақылдары өнімін түгелдей жояды. Жәндіктер, кенелер тез көбейіп, мысалы колорад қоңызы бір мезгілде 3 рет генерацияланып, 30 млн.дана, ал қандала одан да көп жұмыртқа салады. Қазақстанда 2000 жылы жәндіктердің ішінде шегірткенің кең көлемде таралып, егістіктер мен шабындықтарға орасан зиян келтіргені белгілі. Адамзат өсімдік шаруашылығымен айналысқаннан бастап, өсімдік зиянкестерімен, ауруларымен, арамшөптермен әр түрлі жолдармен күресуде. Өсімдікті химиялық заттармен қорғау осыдан 2000 жыл бұрын басталған. Демокрит (б.э.б.460 -380 ж.) өсімдікті аурулардан плинус (б.э.б. 79 -23ж) күл, ұсақталған кипарис жапырақтарын және сұйытылғын зәр ерітіндісін өсімдікті қорғау үшін ұсынған. Қазіргі кезде жер шарында адамзат саны жылдан жылға өсуде. Болжам бойынша дүние жүзінде 2040 жылдары халық саны 8,5 млрд. құрауы мүмкін, ал адамзатқа жер өңдеу өнімдерінің мөлшері бірнеше есе артуы тиіс. Ауылшаруашылық өнімдерін жоғарылату үшін экстенсивті механикаландыру, топырақ қопсыту тәжірибесін жақсарту, жаңа сұрыптарды алу, т.б. шаралардың кешендері қолданылады. Өсімдікті химиялық әдіспен қорғау негізгісі болып саналады. Ол өзінің биологиялық және экономикалық тиімділігімен ерекшеленеді. Сондықтан өсімдікті қорғайтын химиялық заттардың өндірісі жылдан жылға артуда. Мысалы АҚШ да 20 мың препарат тіркелген (675 әсер етуші заттар) оның ішінде 470 ауылшаруашылықта қолданылады. Ресейде (194 әсер етуші заттар) 633 препарат тіркелген, ал Қазақстанда пестицидтер тізімін 249 дана құрайды. Өсімдікті қорғайтын химиялық заттар ауылшарушылық дақылдары өнімін арттырады, механикалық және адам қолымен жасалатын жұмыстарды жеңілдетеді. Пестицидтерді ауылшаруашылығында қолдану негізгі мәселелердің бірі болғанымен, олардың қоршаған ортаға, адамзатқа кері әсерінің бар екенін ескеру қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қ.К. Әрінов, Қ. М. Мұсынов, А.Қ. Апушев, Н.А. Серекпаев, Н.А.Шестакова, С.С.Арыстанғұлов «Өсімдік шаруашылығы» [1] 54-61бет
2. Агроинформ №5, Май 2007. Пестицидтердің Ауыл шаруашылық дақылдары мен қоршаған ортаға әсері. 13-14бет [3] 32-41бет
3.Энтомология, Ә.Т.Тілменбаев, Г.Ә.Жармұхамедова. Алматы, Қайнар,1994.[4] 87-89 бет
4. 2013-2022 пестицидтер тізімі.
5. Сағитов А.О., Исенова Г.Ж., Рвайдарова Г.О., Нұржанов Ө.С., Қалмақбаев Т.Ж. Өсімдікті химиялық қорғау. 122-145 бет [5]
        
        Жоспары:I. КіріспеЖамбыл облысы, Қордай ауданының табиғи климаттық жағдайы1.1. Жамбыл облысы, Қордай ауданы жағдайындағы картопты өсіру технологиясы1.2. Картоптың аурулары1.3. Картоптың зиянкестері1.4. Картоптың ... ... ... ... қорғау шаралары2.2. Химиялық қорғау шаралары ҚорытындыПайдаланған әдебиеттерКіріспеҚазіргі таңда агроөндірістік кешеннің негізгі бағыттарының бірі елімізді ауыл шаруашылық шикізаттары және өнімдерімен  ...  ...  ету. БҰҰ ...  және  ауыл ... ... ... ... жыл сайын зиянды ағзалар ауылшаруашылық өнімдерінің 30 пайызын төмендетеді. Оның ішінде топырақтағы ылғал мен қоректік заттарды сіңіретін, күн көзінен  ...  улы ... ...  ... үлесі мол. Ауылшаруашылық өнімдерінде таралған ауру  қоздырғыштары (қаракүйе,  тат,  ақ  ...  таз  ... ...  ақ  ...  ...  және  т.б.)дәнді  залалдап, микотоксиндер (афлатоксиндер, ... ... ...  ...  ...  заттарға (ЛД501,6 -30 мг/кг) жатады. Аурулардың  эпифитотиялық ... ... ... ... ... ... жояды.  Жәндіктер, кенелер тез көбейіп, мысалы ... ... бір ... 3 рет  ... 30  млн.дана,  ал  қандала одан да  көп жұмыртқа салады. Қазақстанда 2000 жылы жәндіктердің ішінде шегірткенің кең  ...  ...  ... мен ... ... зиян ... ... Адамзат өсімдік шаруашылығымен айналысқаннан бастап, өсімдік зиянкестерімен, ауруларымен, ... әр ... ...  ...  Өсімдікті  химиялық  заттармен қорғау осыдан 2000 жыл бұрын басталған. Демокрит (б.э.б.460 -380 ж.) өсімдікті  ...  ... ... 79 -23ж) күл,  ... кипарис жапырақтарын және сұйытылғын зәр ерітіндісін өсімдікті қорғау үшін ұсынған. 								Қазіргі  кезде жер шарында адамзат саны жылдан  жылға  ... ...  ...  ...  жүзінде 2040  жылдары  халық  саны  8,5 млрд. құрауы ... ал ... жер ...  ...  ...  ... есе  ... тиіс. Ауылшаруашылық өнімдерін жоғарылату үшін экстенсивті механикаландыру, топырақ қопсыту тәжірибесін ... жаңа ... алу, т.б. ... ... ... ... химиялық әдіспен қорғау негізгісі болып саналады. Ол өзінің ... және ... ... ...  Сондықтан  өсімдікті  қорғайтын  химиялық заттардың ... ... ... ... Мысалы  АҚШ да 20 мың  препарат  тіркелген  (675  әсер  ...  ...  оның  ... 470 ...  ...  Ресейде  (194  әсер етуші заттар) 633 препарат ... ал ... ... ... 249 дана ... ... қорғайтын химиялық  заттар  ауылшарушылық дақылдары өнімін арттырады, механикалық және адам қолымен жасалатын ... ... ... ауылшаруашылығында қолдану негізгі  мәселелердің  бірі болғанымен, олардың қоршаған ортаға, адамзатқа кері ... бар ... ... ... ... ... ... қауіпсіз қолдану өте маңызды. Қоршаған ортаға кері әсерін тигізетін пестицидтердің көпшілігі табиғатта кездеспейтін  синтетикалық  улағыш  заттар.  ...  ... ... ...  қоршаған  орта нысандарында жиналып,  пайдалы  флора  мен  фаунаға  кері  әсерін  тигізуі ...  ...  -  ...  улы  ...  оларды  дұрыс қолданбау қоршаған ортаның биологиялық нысандарына, адам өмірі мен  ...  ...  ...  ...  ... ... ...  олардың  сыртқы  пішінін,  дәм  сапасын және азық түлік ... ... ... ... зат алмасу процестеріне әсерін тигізеді. Сондықтан  ауылшаруашылық  дақылдарын,  орман  және ...  ...  ...  ...  ...  үшін  ...  ...  қолдану  регламентін  (мерзімі, жұмсалу  ...  ...  ...  ...  сақтау  қажет.									Жамбыл облысы, Қордай ауданының климаты континенттік, қысы-жазы жиі-жиі  Қордай желі  ... ... ... қаңтардағы орташа температурасы  - 8  -  10 °C, ... 22  -  24 °C. ... ... ... ... 300  -  350 мм, олардың басым бөлігі күз және қыс айларында жауады. Аязсыз ... 150  -  180 күн. ... ... Шу өзенінің оң саласы саналатын Ырғайты, Қалғұты, Қарақоңыз, Қақпатас (Қақпақтас), Кіндіктас пенЖетіжолдан бастау алатын бірнеше кішігірім өзендер ағады. ... ... және ... Іле ... алабына жататын, жазда құрғап қалатын Жаманты, Иірсу, Өзынсу т.б. өзендер ағады. Қақпатас, Қарақоңыз өзендері алабында осы өзендердің ... ... ... салынған. Олардағы судың жалпы сыйымдылығы 18,7 млн. м³. Олар аудан шарушылықтарының 4,5 мың гектар жерін суарады және суландырады. Одан басқа ... ... ... ...  және Қалғұты тоғандары бар. Шу өзенінен бірнеше каналдар тартылған. Олардың ең ірісі  -  ... ... ... ... ...  ... шалғынды  сор, қызыл қоңыр, солтүстігінде (Қопа  және  Қараой  жазығында) сұр, сортаңды сұр топырақ қалыптасқан. Онда  ... ... боз, ... сораң  шөптер, қамыс,  шырғанақ, тал өседі. Жануарлар дүниесінен таутеке,  елік,  қасқыр,  түлкі, ... ... ...  тау ...  ...  бұлдырық,  қырғауыл  т.б. тіршілік  етеді.1.1. Жамбыл облысы, Қордай ауданы жағдайындағы картопты өсіру ... ... ... ... ...  төмендегідей негізгі элементтерді қарастырады: 1) картоп ... ... ... ... ... ... ... жасау;3) органикалық және минералды тыңайтқыштардың жеткілікті мөлшерін (нормасын) енгізу;4) алдын-ала қырқалар тілу;5) отырғызылатын түйнектерді сапалы дайындау;6) жоғары ... ... ... ... ... дер ... және ... түрде түйнектерді отырғызу;7) уақытында күтіп-баптау (агротехникалық және химиялық тәсілдерді тиімді жүргізе отырып арамшөптерге, ... ... ... ... күрес жүргізу);8) шабу немесе десикациялау арқылы дер кезінде сабақ-жапырақ массасын аластату; 9) сапалы жинау  және ... ... ... ... ... ... жүйесі. Картоп өніміне керекті қоректік заттарға азот, ... ... ... ... ... ... бор, марганец және т.б. заттар жатады.Өсімдік тіршілігінде ... ... ... ... орны бар, солардың біреуі жетіспесе өсімдік ойдағыдай өсіп-дамымайды.Органикалық тыңайтқыштардың өсімдіктің өнімін көтеру жолындағы маңызы өте зор. ... олар ... ... ... ... қамтамасыз етумен қатар, Органикалық тыңайтқыштар құрамында өсімдікке керекті барлық қоректік заттар орта есеппен 1 т шіріген көң ... 5 кг ... 2,5 кг ... 6 кг ... және 3,5 кг кальций бар.Картопты отырғызу. Картоп отырғызуды ... ерте 10 -- 12 см ... ... жылу 6-70 ... бастаған дұрыс. Мұндай мүмкіндіктер Солтүстік Қазақстан жағдайында сәуірдің соңғы онкүндігі  -  мамырдың бас кезінде болады. Осы ... ... ... ... ... ... ... дамиды, өйткені салқын температурада жер үсті массасына ... ... ... ... ... ... ең алдымен механикалық құрамы жеңіл, ал сонан соң ауыр топыракқа отырғызылады. Кесілген түйнектерді ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін, өсірілетін сорттар және баска факторларға байланысты картоп отырғызуды 15 -- 17 мамырдан кешіктірмей аяқтау ... ... ... ... ... жаздық астық дақылдарын сепкеннен соң, 7-8 күнде аяқтаған тиімді.Картоп отырғызудың негізгі әдісі-қатараралығы 70 см кең қатарлы әдіс. ... ... ... ерте ... ... және ұсақ түйнектері, ал кең қоректену алаңы орташа мерзімде және ортадан кеш ... ... және ... ... және ірі ... ... байқалады. Суармалы жерлерде картоп жиі отырғызылады  --  гектарына 50-57 мың өсімдік (70х25, 70х28 см), ал ... ...  --  35-40 мың (70х35, 70х40 см). ... ... ... саздақ топырақта сіңіру тереңдігі 6 -- 8 см, ал кұмдақ топырақта 8-10 см. ... ... ... ... ... ... ... қырқаларға 12 -- 14 см тереңдікке отырғызады.Егістікті күтіп-баптау. Ерте ... ... ең ... және ... күтім әдісі картоп көгі шыққанға дейін және ол шыққаннан кейін алқапты тырмалау болып табылады. Тырмалауға картоп отырғызғаннан кейін 5-6 ... соң ... ... және 6-7 ... ... ... керек, ал үшіншісін картоп көгі шыққаннан кейін жүргізу қажет. Тегіс алқаптарға отырғызылған картопты отырғызу бағытына көлденең немесе айқыш-ұйқыш бағытта ... ... ... ... ... ... тырмалайды және осы мақсат үшін сеткалы немесе ротациясы мала қолданылады, кейде қырқалар бағытына қарай тістері майыстырылған Картопты суару. ... ... 1 ... ... ... ... орта есеппен 15 м3 су қажет екендігі белгілі . Осы жағдайларда гектарынан 200ц картоп түйнегін алу үшін ғана 3000м3 су ... Егер ... ... ... атмосфералық ылғал мөлшері ылғи  жоғары өнім алуға  мүмкіндік бере бермейді. Сондықтан картопты ... оны ... ... ... ... орын алады.Суару мөлшері суару тәсіліне, топырақ құрамына қарай өзгереді . Еліміздің көптеген аудандарында құмдауыт топырақтарда тиісті ылғалдылықты қамтамасыз ету үшін 600-800 м3/га ... су ... ... ...  --  оны ... барлық жұмыс жиынтығының ішіндегі көп еңбек сіңіруді талап ететін операция. Картоп өсіруге кететін барлық шығынның 50 -- 60 ... ... ... ... ... ... ... пісуі жеткен кезде, яғни сабақтары мен жапырақтары солып кураған кезде жинай бастайды. ... ... ... өсіп-өну кезеңі қысқа және жаздық екінші жартысында жауын-шашынның көптігіне байланысты картопты көп жағдайда жапырағы мен ... ... ... ... ... кеш ... сорттарын) жинауға тура келеді. Күзгі тұрақты үсік түскенше картопты 25 -- 30 ... ... ... ... ... үшінші онкүндігінде жинауды бастау кажет, ол үшін әуелі ерте пісетін сорттардан ... да 20 ... ... ... ... ... керек.1.2. Картоптың ауруларыКартоп  аурулары  -  картоп дақылында саңырауқұлақтар, бактериялар, вирустар және микоплазмалар ... ... ... ... ... аса кең ... көп зиян келтіретіндеріне фитофтороз, альтернариоз, макроспориоз, түйнектердің актиномикозды және қара таз қотырлары, сақиналы және фузариозды ... әр ... ... мен ... және ... қоздыратын аурулар жатады. 			Картоп фитофторозын төменгі сатыдағы оомицеттер (Oomycetes) класына жататын Phytophthora іnfestans саңырауқұлағы ... Ауру ... ... жапырақ  ұштарында  қоңырқай дақтар ретінде байқалады. Кеселдің дамуына жағдай қолайлы болса, жапырақ тақталары мен сабақтарында ... ... ... ... ... қара ... ... дақтар пайда болып, олар тез арада солып, қурап кетеді. Ауа өте ылғалды, жаңбыр мол ... ... ... ... ... ұлпа ... Ауру ... өршіген жағдайда. Картоп егісі бар-жоғы бір-екі аптаның ішінде қарайып, толық қурап, ал жаңбыр мол болса шіріп кетуі мүмкін. Фитофтороз ... ... де ... Онда ішке ... ... ... ... дақтар пайда болады да, түйнектер сақтау кезінде толығымен немесе ... ... Бұл ауру ... оңтүстігі мен оңтүстік-шығысындағы таулы аймақтарда және солт. өңірде жиірек ... Ол жаз ... ... және ... (15 - ... салыстырмалы ылғалдылығы жоғары (70  -  80%) болса ... ... ... ... және ... (ауру қоздырғыштары Alternarіa solanі Neerg., Macrosporіum solanі Ell. et Mart.) фотосинтез ... ... ... ... ... ... ... Актиномикозды қотыр және қара таз қотыр түйнектің беткі қабатын, ал сақиналы ... оның ішін ... ... ... орталық, оңтүстік және оңтүстік - шығыс аймақтарында кең ... Кей ... олар ... түсімділігін едәуір төмендетеді.			Соңғысы республикада сирек кездеседі.Саңырауқұлақтар қоздыратын картоптың аса зиянды ауруына түйнектердің фузариозды ... мен ... де ... ... ... ... сақтау кезінде дамып, жиналған өнімді біраз ысырапқа ұшыратады. Ауруға, көбінесе жиын - терін кезінде жарақаттанған түйнектер бейім келеді. ... ... ... темп - расы ... ауа ... ... ауру қатты өршиді. Картоп вироздарын А, Х, S, М, L вирустары қоздырады, көбінесе дақыл 2  -  3 ... бір ... ... Аурудың негізгі белгілері. Жапырақтың қатты дақтануы, қатпарланып бұйралануы, түтікше тәріздес ... ... және ... ... ... ... ауруын У-вирусы қоздырады. Кеселге шалдыққан өсімдіктердің сабақ буынаралықтары қысқарып, оның өсуі ... ... ... ... ... ... ... кесел бір өсімдіктен екіншілеріне өсімдік биттері арқылы таралады. Жапырақтардың түтікше ширатылуын картоптың L вирусы қоздырады. ... ... ... өте ұсақ және ... ... көп әрі ... ... Вирус түйнекте сақталады, вегетация кезінде ауруды шабдал биті ... ... ... ... қоздырады, жапырақтар хлорозданып, олардың жүйке аралықтары жолақтанады әрі әжімделеді. Вирус түйнекте сақталады.1-сурет. Фитофтороз ауруыВегетация кезінде картоп ... ... ... ... ... шырын арқылы жұғады және өсімдік биттерімен таралады. Теңбіл мозаиканы Х-вирусы қоздырады. Жапырақ жүйкелерінің ... ... ... ... ... ... ... түйнектерде, кейде латентті (көзге байқалмайтын) жағдайда сақталады.Инкубациялық кезеңі температураға байланысты 3-6 күн.	Картоп ... ... ... ... ... ... ... залалданады.Өнімді жинау кезінде залалданған жапырақтармен топырақтан кесел сау түйнекке жұғуы ... ... ауру ... ... ... ... бірақ залалданған түйнектерді басқа микроорганизмдер шірітуі мүмкін. Саңырауқұлақ ... ... ... ... да, өсу ... залалдап, олар жер бетіне шықпай жойылады. Кеселдің дамуына жаз айларынын салқын,жаңбырлы күндері қолайлы. Ауа ылғалдылығы төмен жылдары картоптың өсу ... ... ... ... байқалмайды, бірақ өнімді жинау және сақтау мерзімдерінде түйнектерде ауру белгілері анық білінеді. Инфекцияның ... қоры - ауру ... және оның ... ... ... ...  ... ауру. Картоптың түйнегі, тамыр сабағы (столон), кейде сабағымен жапырағы залалданады.Ауруға шалдыққан органдарда буылтықтар пайда болады. Олардың түсі ... ... ... ... ... ... ... түзілмейді.Сабақ залалданғанда бұлтықтар тамыр мойнында, ал жапырақтағы ісіктер оның қолтығында, кейде алақанында түзіледі.Бұлтықтар қоздырғышпен залалданған клетка көлемінің ұлғаюынан ... ... ... қоры ... ... беті ... сыртқы пішіні түсті қырыққабаттың гүл шоғырына ұқсас келеді. Бұлтықтар топырақтағы түрлі микроорганизмдер мен ылғал ... тез ... ... ... ... ... - ... endobioticum Pers. саңырауқұлағы. Қоздырғыш картоптан басқа да алқа тұқымдасына ... ... ... ... ... ұлпаларында тынышталған жынысты споралар - цисталар түзіледі. Олар қоңыр, қалың қабықты, топырақта 20 ... ... ... ... ... ... 16 - 170С температура, жоғары ылғалдылық, топырақ қышқылдылығы қолайлы жағдай болып табылады. Цисталар 70 күндік тыныштық кезеңінен ... өне ... ... ... ... бір ... ... түзіледі де, талшығы арқылы жылжып, картоп спорасына еніп, талшығын жойып, вегетативті дене - просорус түзіледі. Просорустар өсе келе ... ... ... мен ... рет бөлініп, сорустарда жаңа қабық пайда болып, ядролы 4 - 9 ... - ... ... әр ... 200-300 зооспора түзіледі. Зооспоралар ылғал жетпеген жағдайда ие-өсімдікті залалдайды.Ауруға шалдыққан мүшенің клеткалары шектен тыс ... ... мен ... ... ... даму ... 10-12 күн. ... кезеңде саңырауқұлақ бірнеше ұрпақ беруі мүмкін.Инфекция қоры циста түрінде топырақта,түйнекте өсімдік қалдығында сақталады.Кесел ... ... 40-60 % ... Ауру ... кең ... ... жиірек кездеседі.Өсімдіктің жапырағы мен сабағы залалданады. Гүл түйіні түзілу қарсаңында ... ... ... дөңгелек немесе бұрышты шеңберленген дақтарда жеңіл өңез ... ұлпа ... ... ... ... ... ... сарғаяды.3- сурет. МакроспариозАуру қоздырғышы - Macrosporium solani Ell. et Mart. ... ... ірі, ... ... ұзынша, бірнеше көлденең және бойлаған перделі, сұрғылт немесе зәйтүн-қоңыр түсті. Саңырауқұлақ конидиялары жел, жаңбыр ... ... ... ... ... ... ұлпасына устьица арқылы еніп,оны залалдайды. Саңырауқұлақ жіпшумағы өсімдіктің клетка ... ... ... бөліп, ұлпаларды жансыздандырады. Аурудың дамуына жоғары температура, су тамшысы, өткінші жаңбыр мен мол ашық ... ... ... ... ... 3-8 ... қоры - өсімдік қалдықтары. Бұл қоздырғыш картоптан басқа қызанақты, баклажанды, меңдуананы залалдайды. Кеселдің салдарынан өсімдік жапырақтары мен пәлегі ... 2-3 апта ... ... өнім ... ... ... және аурулардың атыАурудың қоры және қыстайтын түріЗалалдау кезеңі және залалданған орган ... түрі ... ... саныӨсімдіктің даму кезеңіФитофтороз.Инфекцияның  негізгі қоры-ауру  түйнектер  және оның  қалдықтарыАурумен ... ... ... ... сәл басылған сұрлау дақтар пайда болады.Инкубациялық кезеңі температураға байланысты 3-6 күн.Картоп ісігі (рак)Инфекция қоры ... ... ... ... ... сақталады.Картоптың түйнегі,тамыр сабағы кейде сабағы мен жапырағы залалданады.Зооспоралар ылғал жеткілікті жағдайда ие-өсімдікті залалдайды.Саңырауқұлақтың даму ...  -  ... ... ... ... ... ... мүмкін.МакроспариозАуру қоры -өсімдік қалдықтары.Өсімдіктің жапырағы мен сабағы залалданады. Гүл түйіні түзілу қарсаңында жапырақ бетінде ірі,қара-қоңыр,шеңберленген дақтарда жеңіл өңез байқалады.Споралары ... ... ... ... ... ... залалдайдыИнкубациялық кезеңі 3-8 күн.1.3. Картоптың зиянкестеріКолорад қоңызы  -  leptinotarsa decemilineata say. Қаттықанаттылар (Coleoptera) отрядының жапырақ жемірлері (Chrysomelidae) тұқымдасына ... ... ... 9-12 мм, дене ... ... арқа жағы ... түсі ... қанаттарының әрқайсысының үстінде бойлай орналасқан 5 қара жолақ болады. Алдыңғы ... 12-14 қара ... бар, ... ... ... пішіні римдік цифрі "V"- на ұқсас. Мұртшалары 12 бунақтан тұрады, олардың түп бөлігі ақшыл, ұшы қара ... ... ... ... сары ... ... ... жылтыр, ұзындығы 0,8-1,8 мм.	Дернәсілдері қызғылт-сары, алмұрт пішінді, басы және алдыңғы арқа сақинасы және аяқтары қара, бүйір жақтарында 2 қатар ... ... қара ... ... бар, ... 15-16 мм ... (4-сурет).			Қуыршағы кірпіш реңді қызыл немесе қызғылт-сары, ұзындығы 12 мм дейін болады. Картоптың колорад қоңызы Еуропаның ... ... ... ... және ... таралған. Ресей, Белорус, Украина және Қазақстанда да кездеседі. Колорад қонызы. Қазақстаңда ішкі ... ... ... ... ... Ақтөбе, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Алматы облыстарында кездеседі.	4-сурет. Колорад қоңызыЗиянкес имаго фазасында ... ... ... ... 20-50 см ... ... арасында қыстайды.	 Батыс  Қазақстан  жағдайында жылына  2  ұрпақ,  Оңтүстік  Қазақстанда 3,  ал  ...  ...  бір ...  беріп  көбейеді. 	Колорад  қоңызы  картоптан  басқа баклажанды, ... ... ... ... сонымен қатар алқа тұқымдасына жататын басқа өсімдіктермен де қоректенеді. Қоңыздардың және ... ... өте ... ... ... жапырағы мен сабағын күні-түні бірдей кеміріп жеп, ... зиян ... ... ... ... таситын құрал-жабдықтармен де таралады.										 Картоп күйесі - phthorimaea operculella ... ... ... ... ... ... ... жатады. Күйе көбелектің қанаттары сұр түсті болады. Тыныштықта арқасына жиналады. Алдыңғы қанаттарының ... ... ... ... ұрғашыларынікіне қарағанда 2-2,5 мм кіші келеді. Ашық-сұр түсті қанаттарының бетінде әр түрлі жолақтар мен нүктелері байқалады.		Алдыңғы ... ... ... түсті, іш жақ бетінде күңгірттеу қабыршақтары бар. Артқы қанаттарының шашақтары сарғыштау ... ... ... ұзындау болады. Ішкі жақ беттері бір келкі сұр түсті келеді. ... сұр ... ішкі жағы ... бунақтары анық байқалады.	5-сурет. Картоп күйесіАлдыңғы және ортаңғы аяқтары солғын-сұр ... ... ... ... ... ... үстіңгі жағы сарғыш-сұр түсті, ал төменгі беті сарғыш-ақ түсті болады. Құрсағының соңғы бунағының ұзындығы еркегінде оның 1/3 ұзындығындай болады. ... ... ... ... ... болып, жұмыртқа салғыш қынабы аздап алға қарай ... ... ... күйесінің еркегі ұрғашысынан құрсағының соңғы бөлігіндегі бүйір жақтарындағы жақсы жетілген тоғыз түкті шоқ қылшықтарымен ажыратылады. Жұмыртқасы ақ ... ... ... ... ... ... 0,4-0,55 мм, ені 0,4 мм ... Ересек жұлдызқұрттарының ұзындығы 10-13 мм, ені 1,5 мм сарғыш- қызғылт немесе сарғыш-жасыл түсті, бойлық солғын түсті жолағы болады. Картоп түйнегімен ... ... түсі ... ... темекі және басқа өсімдіктердің жер үстілік жасыл бөліктерінде қоректенетіндеріне қарағанда ақшылдау болады.	Қуыршағы сұр ... ... ... ... ... ұзындығы 5,5-6,5мм. Зиянкес жұлдызқұрт немесе қуыршақ фазасында өсімдік қалдықтарының астында қыстайды. Картоп күйесі АҚШ - та 4 ... ал ... 13 ... ... Краснодар өлкесіңде (Ресейде) 3-4 ұрпақ береді. Картоп күйесі, Еуропа, Азияда көптеген елдерде, Африка және" АҚШ-та таралған. Ресейде 1981 жылы Краснодар ... ... ... ... ... ... нысанға жатады. Күйенің жұлдызқұттары жапырақты өрмек жіптермен шырмап үңгіп, сабаққа еніпте зақымдайды. Жұлдызқұрттар түйнекте диаметрі 2-3 мм жол ... ... Онда ... ... ... күйесі картоп түйнегімен және алқа тұқымдасы дақылдарының жемістерімен барлық даму фазаларында таралады.Зиянкестер туралы мәліметтер    № 2 ... және ... ... ... ... ... ... стадиясы зақымның түрiЗақым келтіретін уақыты және жылына неше ұрпақ бередіҚай стадиясы жоюға ыңғайлы дәрілеу мерзіміКолорад қоңызы  -  leptinotarsa ... ... ... қыстайдыДернәсілдеріБатыс  Қазақстан  жағдайында жылына  2  ұрпақ,  Оңтүстік  Қазақстанда 3,  ал  Солтүстік  ...  бір ...  ...  ... және ... ... - phthorimaea operculella zellқуыршақ фазасында өсімдік қалдықтарының астында қыстайдыЖұлдызқұрттарыКартоп күйесі АҚШ - та 4 ... ал ... 13 ... ... ... ... ... 3-4 ұрпақ береді.жұлдызқұрттарын1.4. Картоптың арамшөптеріАлабота (Марь белая, Chenopodіum album). Ол өзі ... ... ... ерте ... ... арамшөп. Алаботаның жапырақтары мен сабағы ұн тəріздес жұқа ақ қабатпен жабылған. Гүлдері өңсіз. Алаботаның тұқымының сыртында ... ... бар, ... оларды алдын ала буландырмаса малдардың асқазанында қортылмай, қиымен бірге түседі (6-сурет). Көңді органикалық тыңайтқыш ... ... ... ... Топырақта алаботаның тұқымы өзінің өнгіштік қабілетін 10 жəне одан да көп жыл бойы сақталады. ... ... ... дақылдар (күріштен басқа), бұршақ тұқымдастар, жүгері, мақта, зығыр, қант  қызылшасы, картоп егістерін ластайды.6  -  ... ... ... ... ... ... тұқымдасына жататын, кеш пісетін арамшөп. Сабағы тік бойлап өсіп, биіктігі 15-120см-ге дейін жетеді. Бұл өте өсімтал арамшөп. ... ... ... Бір түп ... ... ... дейін тұқым береді. Тұқымы өте ұсақ, диаметрі 0,9-1,5 мм шамасында, түсі қара, сырты жылтыр(7-сурет). Өте ұсақ ... ... 1-2 см ... ... өніп шығады. Өзінің өнгіштік қабілетін топырақта 5 жылға дейін сақтай алады. Өніп шығу үшін 12-150С ... ... ... ... түрі ... ... қант қызылшасының исі шығып тұрады, сондықтан кейде оны қант қызылшасы қызылқұйрығы деп те атайды. Бұл арамшөпті малдар жақсы жейді, ... ... ... ... болып есептеледі. Қызылқұйрық гүлтəжі отамалы дақылдарды, оның ішінде қант қызылшасы мен көкөніс дақылдарын ... ... ... ... ...  -  ... ... LТауықтары  -  Echinochloa crusgalli L (8-сурет).  Қоңырбастар тұқымдасына жатады. Өсімдік барлық жерлерде де, ... ... және ... ... көбірек таралған. Өте зиянкес арамшөп, барлық дақылдарды, әсіресе суармалы егіншілікте отамалы ... ... ... ... ... ... ... өседі. Тамыры  -  шашақты. Сабағы ... ... ...  -  20-100 см. ...  -  ... ... ... ұзындығы 20-50, ені 2-5 мм дейін барады. Тұқымы  -  ... ... бір ... ... көтеріңкі, төбе жағы үшкірленген, жылтыраған жасыл дән. 1000 дәнінің салмағы  -  1,5-2 г. ... ... ... аты, ... ... ... бөлігіГербицидке төзімсіз  фазасыГербицидті қолдану мерзіміӨсімдік  фенофазасымәдениарамшөпҚызылқұйрық гүлтəжі  ... ... ... ... ... ұсақ ... ...    1-2 см тереңдігінен жақсы өніп шығады.Тұқымын егер алдындаТопырақты өңдегендеТауықтарыТамыры  -  шашақты. Жапырағы  -  ... ... 2-3 ... шыға ... егер ... ... - Chenopodіum albumЖапырақтары мен сабағы ұн тəріздес жұқа ақ қабатпен жабылған.5,6-жапырақ ... егер ... өну ... ... ... ... қорғау шараларыБелгілі экологиялық аймақтарда кездесетін ауру түрлеріне байланысты картоптың төзімді сорттарын сұрыптау. ... ... ... ... картопты 3-4 жылдан кейін қайта егу. Картоптың жақсы алғы дақылдары  -  астық, дәнді  - бұршақ, көп ... ... ... ... ... ... сүрі жер. ... аталғандар инфекция қорын төмендетіп, картопты қажетті қоректі заттармен қамтамасыз етеді.Тұқымдық және ... ... ... ... ара ... ... алқа тұқымдас көкөністерден кемінде 500 м алшақ орналастыру. Жақсы өңделген, температурасы  70С жоғары ауыр топырақта түйінді 6-8 см,ал ...  -12-13 см ... ... ... жиілігін сақтау.	Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды топыраққа мерзімінде енгізу. Өскінді тырмалап,өсімдікті түптеу және ... ... ... ... ... ... қарсы жүйелі инсектицидтерді қолдану. Картоп егістігімен оның айналасындағы инфекция қоры сақталатын арам ... ... рак ... ... карантинді шараларды қолдану. 											Фитофтороз және басқа да саңырауқұлақтар қоздыратын ауруларға қарсы күресу үшін түйнектерді отырғызар алдында беномил, фундазол немесе ... ... ... ... ... (2 т-ға 1,5  -  2 л препарат жұмсалады). Вегетация кезінде фитофтороз, макроспориоз, т.б. аурулардың дамуын тежеу үшін егістікті 1  -  2 ... ... ... голд, даконил фунгицидтерінің бірімен (га-ға 2  -  2,5 л) бүрку қажет.картоп өнімін мерзімінде, құрғақ ауа райында ... ... ... ... ... Қоймада сақталатын түйіндерді мұқият іріктеу. Қоймалардағы қолайлы режимді қатаң сақтау.Колорадо  қоңызына  қарсы  күрес  ... ...  ...  ...  ...  ...  сай  шараларды   жүзеге  асыру  керек.						* Шет  елдерден  тасымалданған  ...  ...  ... екінші  рет  тыңғылықты  тексеріліп  өнім зарарсыздандырылуы  тиіс.* Қ.Р  аумағында  ішкі  ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  жырту.* Картоп  өнімі  жиналған  соң  егістік  ...  ...  ...  тазартылып  өсімдік  қалдықтары  жойылуы  тиіс.* Ауыспалы  егіс  ...  ...  ...  іске   ... Алғы  ...  ...  :  ...  дақылы, дәнді  бұршақтар,  қант  қызылшасы  мен  көпжылдық  шөптер. Бір  орынға  картоп  кем  ...  3-4  ...  ...  ғана  ...  ...  ... Картоп  егістіктерін  арамшөптен  әсіресе  алқа  тұқымдастан  тазарту, тыңайтқыштарды  оңтайлы  ...  беру  ...  ...  ... ...  қоңызына  қарсы  биопрепараттарды  қолдану.* Картоптың  вегетация  ...  ...  ...  ...  оны  2  рет  химиялық  препараттармен  өңдеу .*  Картоп  егісіне  ...  ...  ...  ...  тұнбалары  мен   қайнатпаларын  бүрку   Картоп  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  өнімдерін  тыңғылықты  тексеру.2.  Картоп  күйесінің  жұлдызқұрттарын  табу  ...  ...  3  км  ...  ...  өнім  тасымалданған   жерден  ...  ... ...  ...  ...  аудандардан  алқа  тұқымдастарды  тасымалдауға  қатаң  тиым  салынады.4.  Картоп  пәлегін  ...  5-7  ...  ...  қию  және  оны  жою  ... 5.  ...  ...  тез  ...  егістіктен  тасымалдап  алып  кету.Картоптың  қара  ...  ...   ...  ...  және  ...  жолдары1. Картоптың  (түйнек)  қара  күйесімен  күресудің  ...  ...  ... ...  ... картоптың  төзімді  сорттарын  қолдану, ауыспалы  егіс  тәртібін  сақтау, қара  күйе  беріштерін  жою  ... 2. ...  ...  әлі  ...           3. ...  ...  ...  орындауЕгістіктің фитосанитарлық жағдайы, химиялық препараттар№ 4 кестеЗиянды организмдердің ... ... ... оңай ... ... ... экономикалық, тиімділк шегіӨңделетін дақыл көлеміФизикалық, жалпыбip дүркін дәріленген көлемге аударғанда1234567Колорад қоңызыДернәсілдеріЕресегі және ... га5 ... ... га5 ...  ...  ...  және ... сақтау үшін  белгіленген жоспары.№ 5 кестеЗиянкестерЖұмыскөлеміПестицидтер, басқа заттарДәрілеу мерзіміАуруларАрамшөптерФизикалық, жалпыбip дуркін ... ... ... ... аты, ... түpiзиянды организм ге қарсы колданы латын шаралар түрішығымы/кг.п./календарлықагрономиялықI-гектарғаБарлық көлемгеСактык, к,орыБарлығыАй, он күндегіMepзімi /неше күн ішінде ... ... га5 ... МЦ, 69 % ... ... ... ... 70 % с.ұ.Химиялық1.5л/га7,5л/га3,75 л/га12,75 л/га1Алабота5га5 гаБЕЕТКИНГ, 18% к.э.Химиялық1,5 кг/га7,5 кг/га3,75кг/га12,75 ... ... ... ... ... л/га11,9л/га1Картоп дақылында қолданылатын препараттардың сипаттамасы мен қолдану ережелері /2016 жыл/   № 6 кестеЗиянкестер, аурулар Пестицид тер биол. препараттар /аты, ... ... ... ... ... ... ... тобыТұрақтылы-қ тобыПайдалы насекомдарғa уыттылығыБалық пен құсқа уыт-тылығыДәріленген ... неше күн ... соң ... ... icтeyre ... ... лықҚолменКолорад қоңызыАЛПАК, 10% м.в.с.к.3 класс, орташа қауіпті.200 мг/кг300 мг/кг2-3 аптаКартоп күйесіАКТЕЛЛИК 500 к.э.3 класс, орташа қауіпті120-130 мг/кг33-447-12 күнФитофторозАНТРАКОЛ, 70 % с.ұ.4 ... аз ... 4000 ... ... 18% к.э.4 ... аз қауіптіДақылды  өңдеуге  қажетті  механизациялар  саны  (2016 жыл)  № 7 ... ... оның ... ... eгic ... рНеше күнде дәріленуі қажетСменаның ұзақтығы сағат ТсмАгрегат, машинааты, маркасысменадағы көрсеткіш саныкepeктi машиналар саны, КмКартоп күйесіАКТЕЛЛИК 500 к.э.1015ОПШ-15101ФитофторозАНТРАКОЛ, 70 % ... ... жеке ... сақтайтын арнаулы киімнің  керектігі.№ 8 кестеКолданылатын препараттарҚолдану тәсілдері (бурку, тозандату)Препаратпен жұмыс істейтін адам саныАрнаулы киімнің қажеттілігіаты, ... ... ... 70 % с.ұ.4 ... аз ... МЦ, 69 % с.ұ.4 ... аз ... 500 к.э.3 класс, орташа қауіптіБүрку2Респиратор2АЛПАК, 10% м.в.с.к.3 класс, орташа ... 18% к.э.4 ... аз ... ... ... шараларыҚазіргі кезде 1000  -  нан астам химиялық қоспалар белгілі, солардың негізінде әр түрлі ... ... ...  және оған қоса 300 ден ... ... бар. ... айтылғандай пестицидтер ауыл шаруашылық дақылдарын зиянкестерден, аурулардан, арамшөптерден қорғаудың жалпы жүйесі ішінде пайдалану көлемі ... ... орын ... және ... көп. ... оның артықшылықтарымен қатар кемшіліктерін де айта кету қажет, ең алдымен оның адам мен жануар үшін улылығы, себебі кейбір химиялық қоспалар ... өте жай ... ... ... ... ... ауыл ... дақылдарының құрамында зиянды заттар жинақталады, адам мен жануарлар организмінде, топырақта, суда т.б. қоршаған орта объектілерінде ... ... ... ... ... ... қасиеттерге ие болуы қажет: адамға және жануарға әлсіз және созылмалы улы; ... ... бір ... ... ... бірыңғай персистентті және ыдырау қабілеттілігінің болуы (деградацияға ұшырау);  техникалық және экономикалық ... ... ... сақтау және тасымалдау жайлылығы; пайдалы организмдерге зиянсыз; Персистенттілік  -  зиянды объектерге пайдаланудағы биологиялық белсенділігінің ұзаққа сақталуымен түсіндіріледі. Пестицидттердің ...  -  ... орта ... адам мен жануарларға қауіп төндірмейтін қарапайым химиялық қоспалар түзіп ыдырауы.		Пестицидтердің және метобализмнің кейбір аралық заттарының улығына байланысты әлемнің ... ... ... ... және жануар өнімдерінде, жем-шөпте, қоршаған ортаның басқа да объектілеріндегі қалдықтарының құрамын мөлшерлеу және қатаң бақылау жүргізіледі. Біздің елімізде тағамдық ... мен ... ... ... ... ... ... бақылау мақсатында қоршаған орта обьектілері (ауа, су, топырақ ) үшін әр ... ... жеке  -  жеке ... рұқсат етілген мөлшері (РЕМ), рұқсат етілген концентрация (РЕК), шамамен рұқсат етілген концентрациясы (ШРЕК) белгіленген. РЕМ 1 кг ... әсер ... ... мл  -  мен ... және тағамдық рациондағы қоспа қалдықтарының адамға зияны жоқ мөлшерін қамтамасыз ету үшін ... ауыл ... өнім ... және әр ... ... белгіленеді. РЕМ негізінде күту мерзімі немесе соңғы өңдеу мерзімін (дақылды соңғы пестицидпен өңдеген мерзім мен өнімді жинаған ... ... ... ... ... Бұл ... өткеннен кейін өсімдік құрамында пестицид РЕМ аспайтын мөлшерде болады немесе ... ... ...  ... және ... ... ... жол бермеу мақсатында жұмыс аймағындағы ауадағы, атмосфералық ауадағы, балық шаруашылығы су қоймаларының суларындағы және санитарлық  -  ... ... ... ... ... ... (РЕК) ... нормативтері белгіленген.  Қоршаған ортаның ортаның ластануына жол бермеу немесе ... ... ... ... іс  -  шаралардың негізгі РЕМ, РЕК, ШРЕК және басқа санитарлық  -  гигиеналық нормативтермен регламенттелген пестицидтердің қалдық ... ... ... ... ... ... Республикасының территориясында 15.12.1987 ж. Тағамдық өнімдер мен қоршаған ... ... да ... пестицид мөлшерінің санитарлық  -  гигиеналық нормативтері) белгіленген  -  ГН ... ... 1.1546  -  96 (РК № 6.02.001  -  3 - 97). ... ... ... ... және ... қолдану өңделетін обьектіге, қорғалатын дақылдың ерекшеліктеріне пестицидтердің жағымсыз әсерлері мен оның ... ...  ... ... негізді ұсыныстарда базаланып, қатаң түрде регламент жасалуы тиіс. Сондықтан да өсімдік қорғау мамандары өзінің ... ... әр ... ... улы  -  ... және ... баға ... препараттар енгізілген  жетекшілікке алулары тиіс. Егістерді пестицидтерді өңдеу жұмыстары ұсынылған тиімді мерзімде жүргізу қажет. ... ... ... ... регламенттейтін маңызды фактордың бірі препараттың шығымының мөлшері. Бұл жағдайда пестицид дозасы, жұмысшы ерітінді құрамының ... және ... ... ... бөлу қажет. Мөлшерін (дозасын) көтеруге және қайталануын көбейтуге қатаң тиым ... ... ... көкөністер ретінде пайдаланылатын дақылдары (пияз, аскөк, ақжелкен, жасыл бұршақ) дәндері улағышпен өңдеу мен топырақ гербицидпен өңдеуден басқа ... ... тиым ... Алма ... гүлдеу кезеңінен бастап өнімді жинағанға дейін пестицидтермен өңдеуге рұқсат егілмейді. ҚР ауылшаруашылық министрлігі, денсаулық сақтау ... және ...  ... қорғау және карантин ғылыми зерттеу институтымен нормативті докменттер, нұсқау, ... ... ... ... ... ... тасымалдау және пайдаланудың санитарлық ережелері дайындалған. Бұл құжаттардың барлығы өсмідік қорғау және карантин мамандықтарына, сондай  -  ақ, ... ... ... ауылшаруашылық дақылдарын ұтымды және қауіпсіз пайдалануға мүмкіндік береді. Улылығы жоғары пестицидтермен ... ... ... ... ... шараларын сақтамаған жағдайда оны өндіруші, сақтау, тасымалдаушы ... ... және ... ... ... ... ... төндіруі мүмкін. Сондықтан пестицидтермен жұмыс жасағанда  ... 1999), ... ... мен ... ... алу ... ... химиялық қорғау жұмыстарын ұйымдастырушы және атқарушы мамандардың Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау   және ауылшаруашылық министрлігінің талаптарына сай  ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Пестицидтермен және минералды тыңайтқыштармен жұмысқа бекітілген заңды тұлға және қоғамның құқықты мүшесі уставты қызметте міндетті түрде ... ... ... ...  ... мен ... жағдайлары көрсетілген, нормативті  -  техникалық құжаттары (қызметтік нұсқалар) болуы тиіс. Техникалық ... ... ... және ... ...  ... ережелеріне сәйкес министрліктер мен мекемелер (денсаулық сақтау, қоршаған ортаны табиғи ресурстарды қорғау, ауылшаруашылық министрліктері) бекілуі тиіс. Жұмыс қызметшілері ... ... ... ... ... ... үшін өсімдік қорғау және карантин қызметінің мамандарының басшылығымен нұсұау түріндегі өндірістік оқытдан өтуі тиіс, сонымен қатар МЗ РК № 440 ... ж  ... ... ... ... ... ... 											Пестицидтермен жұмыс жасауға медициналық тексеруден және қауіпсіздік шаралары туралы нұсқауды өткен 18 жасқа толған адам ғана ...  ... және ... тұқымдармен  -  жүргізілген барлық жұмыстарды арнайы ... ... Ол ... ... ... ... аты, шығын мөлшері, ерітінді көлемі, ерітінді дайындалған күн, өңдеу күні және ... ... түрі және т.б. ... ... ... ... ұйымдастырып жазады. Бұл журанал санитарлық қадағалау ұйымдары үшін азық  -  түліктерден пестицид қалдықтарын анықтауға үлгі ... ... ... ... ... қоршаған ортаның улану жағдайларын тексерудің ресми құжатты болып табылады. Пестицидтермен жұмыс жасалынатын ... ... оқу  -  ... брошюралар, нұсқаулар және пестицид пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шаралары мен улану жағдайларындағы ... ... ... ... ережелері туралы плакаттар мен жадынама ілінуі тиіс [5].ҚорытындыАуыл шараушылығын дамыту маңызды мемлекеттік басымдықтардың бірі болып табылатынын Президент Н.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... ... ... Ел ... әртараптандыру мақсатында агроөнеркәсіп кешенін өркендетудің негізгі үш бағыты көрсетілген. Қорыта ... ауыл ... ... ... ... ұйымдастырылған өсімдік қорғау шараларынсыз болмайтындығын дүниежүзілік тәжірибе ... ... ... ... ... ... туатын шығындардың экономикалық мөлшері өте үлкен. Өсімдік аурулары мен зиянкестерінің келтіретін шығын ... ... елде де аз ... ... мен ... ... ... 25-30% -ын жоюда. Ғалымдардың зерттеу жұмыстарының нәтижесінде ауылшаруашылық дақылдарының ... ... ... ... күресу шаралар жүйесі жете зерттеліп, казіргі кезде өндіріске енгізілуде. ... ... ... ... ... ... саласы қайтадан жақсаруда. 											Ауыл шаруашылық дақылдары мен жерлерін аса қауіпті аурулардан қорғау мемлекеттік қаржы есебінен атқарылады. ... ... ... ошақтарын оқшаулау және жою үшін қаражаттар бөлуде. Сонымен қатар өсімдік ауруларымен, зиянкестеріне және ... ... ... әкелініп жатыр. Бұның бәрі Қазақстанда химиялық қорғаудың маңызы ... ... ... ... ... Қ.К. Әрінов, Қ. М. Мұсынов, А.Қ. Апушев, Н.А. Серекпаев, Н.А.Шестакова, С.С.Арыстанғұлов  [1] ... * ...  №5, Май 2007. ... Ауыл ... ... мен ... ... әсері. 13-14бет [3] 32-41бет3.Энтомология, Ә.Т.Тілменбаев, Г.Ә.Жармұхамедова. Алматы, Қайнар,1994.[4] 87-89 бет4. 2013-2022 ... ... ... А.О., Исенова Г.Ж., Рвайдарова Г.О., Нұржанов Ө.С., Қалмақбаев Т.Ж.  Өсімдікті химиялық қорғау. 122-145 бет [5]  
        
      

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау8 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет
"ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру."99 бет
"Өндірістік цех ауданын есептеу"14 бет
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь