Балалардың ойындар арқылы табиғатпен таныстыру ерекшелігі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

Негізгі бөлім:
І. Қоршаған ортамен танысу ерекшелігі
1.1. Мектеп жасына дейінгі балаларға табиғат туралы ұғымды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Балаларды қоршаған ортамен таныстыру ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

ІІ. Балаларды табиғатпен таныстыруда ойындарды қолдану ерекшеліктері
2.1. Мектеп жасына дейінгі балалардың дүниетанымын танымдық.шығармашылық ойындар арқылы қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2. Ойындыдар туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.3. Қоршаған ортамен танысу бөлімінде дидактикалық ойындарды қолдану тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ІІІ. Мектепке дейінгі жастағы балалардың табиғатпен танысу жөніндегі білімдерін жинақтау үшін оқыту . тәрбиелеу үдерісіндегі ойындыдардың тиімді қолдануын экспериментті оқыту
3.1. Ойындарды қоршаған ортаны тану құралы ретінде іс.тәжірибе жүзінде тексеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
3.2. Ата.аналармен жұмыс істеуі арқылы экологиялық білімдерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Зерттеудің өзектілігі.Қазіргі таңда адамзат ауасын жұтып, суын ішіп отырған табиғат Ананы қорғап, аялау барша жұртқа тіршілік қамы, табиғи қажеттілік. Сондыктан да бүлдіршіндерді айналадағы табиғи ортамен үнемі қарым-қатынаста болуға үйрету, олардың ұғымдарын қалыптастыру, табиғатқа деген жанашырлыққа тәрбиелеу қазіргі балабақшадағы тәрбие ісінің өзекті тармақтарының бірі болып табылады.Балабақшадағы тәрбиенің мақсаты-табиғатты аялап, оны қамқорлыққа алып күту, табиғат жөнінде қарапайым білім бере отырып,тірі және өлі табиғаттағы құбылыстар жөнінде қарапайым ұғымдар қалыптастыру. Балаларға жануарлар дүниесіндегі ғажайып құбылыстар, анасынан тірі туылғанмен, жетілмеген, дәрменсіз, әлжуаз халде болғандықтан енелерінің қарнындағы тері қатпарларынан түзілгенқалтада сүтін еміп, өсіп жетілетін Австралияның қалталы қасқыры,
ағашқа өрмелеп тіршілік ететін қалталы кішкентай аю, тиін, кенгурудің суретін көрсете отырып әңгімелеу арқылы балалардың қиялына қанат
бітіру.
Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғат құбылыстарының жұмбақ сырлары әрқашан да қызықтырады. Олар тілі шыға бастаған кезден-ақ үлкендерден әрнәрсені сұрап, білмекке құштар. Әрнәрсені «қар неге жауады? Жаңбыр қайдан пайда болады? Жеміс-жидектер қыста неге піспейді? Қарлығаш неге күн жылы кезде келеді? Шыбын-шіркейлер күн суығанда қайда кетеді? – деген сияқты сан алуан сұрақтар қояды. Бала естіген, көрген, сезген нәрсесін танығысы, білгісі келуі заңды ғой. Ендеше балалардың осындай сұрақтарына мән беріп, ойдағыдай түсіндіре аламыз ба? Бүлдіршін бөбектің тіршілік, түйсігі осындай ұсақ-түйектен қалыптаса беретіні бекер ме?Бала зейінін құстар сайраған дауысына, судың сылдырына, жапырақтардың сыбдырына аудара отырып, жыл мезгілдерінің ауысуына байланысты осы құбылыстардың өзгеруін түсіндіру ғана емес, айналасындағы ортада болып жатқан өзгерістерді өздігінше бақылай білуге де үйрету қажет. Мұны бала психологиясын жетік білетін, туған елінін табиғатын сүйетін, жаны нәзік тәрбиеші ғана істей алады.
1. Богуславская З.М., Смирнова Е.О. Мектепке дейінгі жастағы балаларға арналған дамыту ойындары. – М., 1991.
2. «Отбасы және балабақша» журналы, 2004ж №4
3. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж №1
4. Қазақ бала – бақшаларындағы тәрбиелеу, оқыту мазмұнын жаңарту тұжырымдамасы – Алматы, 1991.
5. Балалар ұйымдарының білім кеңістігіндегі алатын орны. Бала тәрбиесі. 2011ж №7.
6. «Қазақстандағы Мектепке дейінгі білім» 2012ж №1
7. Шілдебаева Ж. Қызықты экология: оқу құралы. –Алматы: Ы.Алтынсарин, 2000. – 172 б.
8. Қалықбаева З. Табиғат – тал бесігің. \\ Отбасы және балалақша. – 1995. № 6. 30б.
9. Қоқанбаева Р. И. Экологиялық тәрбие беру. \\ Отбасы және балабақша. – 2006. № 5. 20 – 22б.
10. Ыдырысова Ж. Табиғатқа ынтызарлық сезімді ояту. \\ Отбасы және балабақша. – 1997. № 4 - 6. 70 – 71б.
11. Қонақбаева Р. Д. Балаларды эстетикалық тәрбиеге баулу. \\ Отбасы және балабақша. – 2008. № 2. 29 – 30б.
12. Қамақов Ә. Жеткіншектердің көркемдік талғамын қалыптастыру. \\ Отбасы және балабақша. – 1997. № 1 – 3. 53 – 54б.
13. Жұмабекова Ф. И. Көркемдік тәрбиені ұйымдастыру ерекшеліктері. \\ Бақшадағы көркемдік тәрбие.
14. Құдашева Д. Т. Баланың жан – дүниесін әсемдікке баулу. \\ Отбасы және балабақша. – 2007. № 3. 15 – 16б.
15. Манкеш А. Е. Экологиялық тәрбие негізінде баланың рухани жан дүниесін дамыту. \\ Білім беру және менеджмент. – 2007. № 2. 117 – 119б.
16. Хамитқызы Ғ. Балабақшадағы экокологиялық тәрбие жұмысы.\\ Отбасы және балабақша. – 1996. № 3 – 4. 34 – 37б.
17. Ерженбайқызы А. Балабақшадағы экологиялық тәрбие арналары. \\ Отбасы және балабақша. – 1996. № 11 – 12. 52 – 57б.
18. Шалғынбаева Қ. Экологиялық тәрбие. \\ Отбасы және балабақша. – 2001. № 12. 55 – 58б.
19. Құлшанова С. Табиғатты қорғау. \\ Отбасы және балабақша. – 1993. № 6. 6 – 8б.
20. Көбеева Н. Бала және табиғат. \\ Үйелмен және балабақша. – 1993. № 5. 6 – 7б.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігіЖ.Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледжПедагогика жәнепсихология кафедрасыКурстық жұмысТақырыбы:«Балалардың ойындар арқылы табиғатпен таныстыру ерекшелігі»Орындаған:тобының студентіЖетекшісі:Орал ... - ... ... ... ортамен танысу ерекшелігі1.1. Мектеп жасына дейінгі балаларға табиғат туралы ұғымдықалыптастыру..........................................................................................51.2. Балаларды қоршаған ортаментаныстыру...................................11ІІ. ...  ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың дүниетанымын танымдық-шығармашылықойындар арқылы қалыптастыру.............................172.2. Ойындыдар туралы жалпытүсінік...............................................182.3. Қоршаған ортамен ... ... ... ... ... ... дейінгі жастағы балалардың табиғатпен танысу жөніндегібілімдерін жинақтау үшін оқыту - тәрбиелеу ... ... ... экспериментті оқыту3.1. Ойындарды қоршаған ортаны тану құралы ретінде    іс-тәжірибе жүзіндетексеру.....................................................................273.2. ... ... ... ... ... ... ... таңда адамзат ауасын  жұтып,  суын  ішіпотырған табиғат Ананы қорғап,  аялау  барша  жұртқа  тіршілік  ...  ... ... да  ...  ...  ...  ...  үнеміқарым-қатынаста болуға үйрету,  олардың  ұғымдарын  қалыптастыру,  табиғатқадеген жанашырлыққа тәрбиелеу  ...  ...  ...  ...  өзектітармақтарының бірі болып табылады.Балабақшадағы тәрбиенің  мақсаты-табиғатты аялап, оны қамқорлыққа алып күту,  ...  ...  ...  ...  береотырып,тірі  және  өлі  табиғаттағы  құбылыстар  жөнінде  қарапайым  ұғымдарқалыптастыру. Балаларға жануарлар дүниесіндегі ғажайып ...  ...  ...   ...   ...   ...   ...   болғандықтаненелерінің қарнындағы тері қатпарларынан түзілгенқалтада  сүтін  еміп,  өсіпжетілетін Австралияның қалталы қасқыры,ағашқа өрмелеп  ...  ...  ...  кішкентай  аю,  тиін,  кенгурудіңсуретін көрсете отырып әңгімелеу арқылы балалардың қиялына қанатбітіру.Мектеп жасына ... ... ... ...  ...  ... да  ...  Олар  тілі  шыға  бастаған  ...  ... ... ... ... ... «қар неге ... Жаңбыр  қайданпайда болады? Жеміс-жидектер қыста неге піспейді?  Қарлығаш  неге  күн  жылыкезде келеді? ... күн ... ... кетеді? – деген сияқты  саналуан сұрақтар  қояды.  Бала  естіген,  көрген,  ...  ...  ... ... ... ғой.  Ендеше балалардың осындай сұрақтарына мән  беріп,ойдағыдай түсіндіре аламыз ба? Бүлдіршін бөбектің тіршілік, түйсігі  осындайұсақ-түйектен қалыптаса  ...  ...  ...  ...  құстар  сайрағандауысына,  судың  сылдырына,  ...  ...  ...  ...  ... ... ... осы құбылыстардың өзгеруін түсіндіру  ғанаемес, айналасындағы  ортада  ...  ...  ...  ...  ... де ... қажет. Мұны бала психологиясын жетік білетін, туған  елінінтабиғатын сүйетін, жаны нәзік ... ғана ... ...  ...  ...  танудағы   өзіндік   ойларының   дамуынапайдаланылатын шығармашылық, қимылдық, бақылау ойындармен қоса, кең  ... ... ... бұл ... тану ...  ойын  арқылы  балазаттардың  құрылымын,  түрін,  түсін,  пішінін,   өсімдіктер   мен   жан   ... ... ... Ойын  ...  барысында  балаларда  бақылай  алуқабілеті дамиды, қызығу ортасы ... ... мен ... ... ... ... ...  оның  ішінде  ойындыдардың  қағидасын  мынағалымдар жасады: К.Д.Ушинский,  П.П.Блонский,  ...  ...   ...  ...   ...   ... Р.М.Миронова,  И.Я.Гуткович,  Т.В.Владимирова,  С.В.Кишко   жәнетағы басқалар.Зерттеу пәні: табиғаттануЗерттеу объектісі: мектепке дейінгі ... ...  ...  дейінгі  жастағы  балалардың  табиғатпентанысу  жөніндегі білімін  жүйелеу  және  ...  ...  ... үшін оқу - ... үдерісіндегі ойындыдардың қолдану ерекшелігін оқыту.Зерттеудің міндеттері:-    ойынды туралы жалпы  түсінікті анықтау;-  мектепке  дейінгі  ...   ...   ...   ... ... ...  ... дейінгі жастағы балалардың табиғатты тану  үдерісіндегідаму мен қалыптасу ерекшеліктерін анықтау;-     ойындыдарды табиғатты тану  тану  ...  ...  ... ...  ...  ...   Педагогикалық   іс-әрекетте    балаларбақшасындағы  ...  ...  ...  ойындарды  қолдану   әдіс-тәсілдері ... және ... ... тұтастық принципін  басшылыққаала талданды;Зерттеудің   әдістемелік   ...   ...   ...   балалардытабиғатпен  таныстыруда  ойындарды  қолдану  әдіс-   ...   ... ... ... ... ... талданды;Зерттеу  әдістері:  психологиялық,  педагогикалық,   ғылыми-әдістемелікматериалдар  мен  ...  ...  ...  ...  қолданутуралы  ғылыми  деректерді  кешенді  жүйемен  салыстырмалы  талдау,  ... мен ... ... ... ... сараптау.Зерттеу  көздері:  педагогика,   ...   ...   ...  ...  жалпыға  міндетті  білім   берудің   мемлекеттікстандарттары, оқу бағдарламалары;Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... балалардыңтабиғатпен танысу  жөніндегі білімін жүйелеу үдерісіне қалыпты ...  ... ...  құрылымы:  Курстық  жұмыс  кіріспеден,  үш  тараудан,қорытындыдан,  ... ... ...  ... Қоршаған ортамен танысу ерекшелігі1. Мектеп жасына дейінгі балаларға ... ... ... қалыптастыруТабиғат дегенiмiз – бұл  бiздiң  санамыздан  тыс,  ...  ... ... ... ... тұрған болмыс, әсем дүние.Табиғат адамға қажет, баға жетпес байлық. Ол - ырыс пен мол  ... көзi. ... ... ... ...  өмiр  нәрi,  ... ... бәрi” деп дәрiптеген. Табиғат адам бойына  адамгершiлiк  абзалқасиеттердi ... ... ... ... мол тәрбиешi.Қазіргі уақытта жас ұрпақтың жеке тұлға  болып  қалыптасуына  ізгілік,ғылымилық, жүйелілік ұстанымдарына негізделген  үздіксіз  ...  ...  ...   құру,   оның   тәрбиелік   мүмкіндіктерін   саралау   өзектімәселелердің бірі ... ... ... да ... ...  ... ... мекемелерде экологиялық тәрбие жұмысы  бұрынғы  ... ... ... таныстыру» бөлімінен бастау алады.Ал  табиғатпен  таныстыру  –  балалардың   танымын   дамытудың   ...  ...   ...   ...   ...   орта   ...   ... байытатын жалпы және нақты  ғылыми  мәліметтер  алуының  маңызызор. ... ... ...  «Табиғат  –  бүкіл  тіршілік  атаулыныңалтын ұясы, тал бесігі, өсіп-өнер мекені» екендігі жөнінде нақты  түсініктерберіледі. ... он ... ...  ...  ...  тірі  және  ...   ...   сүйіспеншілік   қарым-қатынасын   ...   ... ... яғни ... ......  ...  жұмысыменұштастырылды.Экологиялық тәрбие жаңа категория, ол  экология  ...  және  ...  ...  байланысты.  Ал  классикалық  экологиядағы   негізгітүсініктер мыналар:а) жеке ... ...  ...  өмір  сүру  ...  ие  ...  ... ... қызметі;ә) өмір сүретін тірі ағзалардың қоғамдастығы және олардың  өзара  бір-бірімен қарым-қатынаста болуы.Бұл екі ұғым мектеп ... ... ... ...  ...  ...  ...  дамыту  арқылы  көзқарасын  қалыптастыруға   ...  ...  ...  ...  жағымды  қарым-қатынасты  айқындаудың  бірформасы баланың күнделікті іс-әрекеті. ... ...  ...  ... табатын іс-әрекеттің мынадай түрлерін атауға болады:❖ табиғаттағы әр түрлі оқиғаларды бейнелейтін немесе  табиғатты  ... ... ... ... ... балабақша  алаңында  (табиғаттағы  еңбек)  тіршілік  объектілері  үшіннемесе оларды күтіп-баптауды жүзеге асыру, сондай-ақ,  ...  ... ... ... және т.б. жөндеу) іс-әрекеті;❖ табиғаттан алған әсерлерін және адамдардың  табиғаттағы  іс-әрекеттерінегізінде бейнелеу өнерінің туындыларын жасау;❖   ...   ...   ...    мен    ...    ... ... түрде байланыс жасау – бақылау, оларды  еркелету,күтіп-баптау  іс-әрекеті,  қолға  үйрету  мен   белгілі-бір   ... ... ... кешенді іс-әрекет;❖ тәжірибе жасау – бақылау нәтижесіндегі өз пікірін  айтумен  сабақтасыпкелген іс жүзіндегі танымдық іс-әрекет;❖ тіл, сөйлесу  ...  ...  ...  ...  диалогқақатысу;❖  табиғатқа байланысты кейбір мәліметтер мен қызықты да  құпия  әсерлержөнінді пікір алмасу, әңгімелесу арқылы табиғат ... ... ... - өз ... ... ... табиғат туралы  және  табиғаттағыадамдардың іс-әрекеттері жөнінде мәліметтерді алуды қамтамасыз ету;❖ табиғат жайлы мазмұндағы телехабарларды, ...  ...  ... ... жөніндегі қалыптасқан түсініктерін айқындайтын жәнежаңа ықпал ететін іс-әрекет түрлері.Баланың табиғаттан ... ... ... ... беруі оның қиялынақанат бітіріп, табиғат  жөніндегі  түсінігін  айқындауға  ықпалын  тигізеді.Табиғаттағы әдемілікті ... ... ... ...  келе  ... дамыту, жағымды іс-әрекет түріне айналдыру ата-аналардың және  тәрбиеші-ұстаздардың көмегімен жүзеге асырылады.  Демек,  ...  өз  ...  ... ... оның мазмұнын талдау балалардың жеке басы  ерекшеліктерініңэкологиялық ... ... ... ... ... ...  ... түрлері арқылы баланың жеке тұлға ретіндегі дамуын  оның  экологиялықтәрбиесімен тікелей сабақтастықта байланыстыруға болады.Балалармен табиғатпен ...  ... ... түрлері кезінденақты нәтижелерге қол жеткізу  тәрбиеші-ұстаздың  кәсіби  шеберлігін  танып,тәрбие жұмысы кезінде тиімді әдіс-тәсілдерді игеруін қамтамасыз  ...  ...  ...  ...  қорғау  деңгейін  көтеруге   олардың   ... ... ...  ... ... пайдалануға болатын мынадай  әдістүрлерін ұсынамыз.«Тіршілік иелерінің  өміріне  қажеттілік  туғызу  және  қолдау  әдісі»балаларға ... ... ... басты әдіс  түрі  болып  саналады.  Олбалалардың   тәжірибе   ...    ...    ...    ... ... ... ... жақсы нәтижеге жету – осы әдіс  түрініңтәжірибе мен  моделденген  іс-әрекетінің  бір-бірімен  ...  ... ... ... оларды жөндеуде  және  жаңартуға  қатысубалаларға ... ... ... ... ... ...  -  табиғаттағы  сезімдік   тұрғыда   тану   әдісі,   мақсатқабағытталған қабылдау, ...  мен  ...  ...  ...  ... үрдіс. Ол  табиғатпен,  тіршілік  ...  ...  ... ... ... ... етеді. Табиғи  объектілер  мен  табиғатқұбылыстарын  бақылауды  ұйымдастыру   балаларды   ...   ... ... ... ...  Ұзақ  ...  ...  ұйымдастыру  -өсімдіктер мен жануарлардың  өмір  сүру  ...  ...  ...  ...  сол  ...  деген  бейімділігін  танудың  алғы  шарты.  Бақылаубалаларға табиғат жөніндегі ... ... ...  ...  ... ... Өсімдіктерді,  жәндіктерді,  құстарды  бақылау  арқылы  балакөптеген жаңалықтарға тап болады. Ал жүйелі  бақылау  ...  жеке  ...  ...  ...  ...  ...  дүниетанымы  кеңейіп,қоршаған ортаға деген өзіндік көзқарасы ...  ...  ...  ...  ... түседі.Табиғатты бейнелеу әдісі – экологиялық тәрбие жүйесіндегі ... ... әдіс ... ... ... ... ... кәсіби  шеберлер  дайындағанкөркемдік суреттерді, музыкалық және әдеби шығармаларды  тамашалап,  табиғаткүнтізбесімен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... тікелей байланыста алынған халқымыздың  ұлттық  ...  ...  ол  ...  ...  ...  ...  ...  танысуғамүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл әдіс түрі арқылы табиғат  адамдарға  ... ... ... ... ...  ...  олардың  сезімдерінеәсер  ету  арқылы  әсемдікті  сақтай  ...  ...   ...   ... ...  кезеңде бала қоршаған ортаны танып  біледі.  Баланыңтабиғатты  танып  білуге  деген  қызығушылығын  оята  ...  ...  ... ... қана ... оны  ...  өсімдіктер  мен  құстарғақамқор болуға,  ... ... ... ... үйретеді.Табиғат  әлеміне  қамқорлық  жасау  мақсатында  таным  білім   саласы,қоршаған орта ...  ... ... 2. ... ... 3.  ... ашуланды». 4. «Үй  жануарлары».  5.  «Жыл  мезгілдері».  ... ойын іс ... ... ...  ...  ...  және  керемет.   Дегенмен,   барлығы   бұлсұлулықты, аспан, су, жапырақ түстерінің алуандығын  көре ...  ... ... әсер ... Бірақ балалар  көп  нәрсені  байқай  бермейді,үстірт  қабылдайды.  Табиғат  сұлулығы  ...  ...  ... рөл ... ... ...  ...  адамгершілікке,  жақынадамдарға қамқор бола білуге көмектеседі. Балар үшін табиғат – бұл әр  түрлітабиғат  ...  ...  және  ...  қорын  байыту  көзі.   Бұл   –балалардың сөйлеу және ойлау қабілетінің дамуына  ең  ...  және  ... ... ...  ...  қалыптасуына  зор  ықпал  ...  ... ... өсуі – ... ... байланысты. Балалар үйі  балаларыныңэкологиялық тәрбиесі  алуан ... ... ету ... ... ...  іскеасырылады:✓ саяхат;✓ мұражайларға бару;✓ мақсаттық серуендеу;✓ телебағдарламалар, бейнефильмдер;✓ табиғат туралы көркем ... ... ... ... тамашалау;✓ музыка тыңдау;✓ дидактикалық ойындар, мақалдар, мәтелдер;Ересек және ... ... ... ... және  ...  табиғат  дегентүсініктермен  таныс.  Экологиялық  ...  ...  ...   ... қауіпсіздікке көп көңіл бөлінеді. Педагогтармен  “Балаларымыздыңқауіпсіздігі  мен  денсаулығы”тақырыбында  педагогикалық  ...  ... ... ...  ...  педагогтары  бізді  қоршаған  ортадабалалардың  қауіпсіздігін сақтау  бойынша сабақтар жүргізді. ... ...  ... ... ... үшін ...  дайындалып  ресімделген  болатын.Балалар  экологиялық  ...  ...  ...   ... өз ... бөлісуді жақсы көреді. Балалармен сабақ баланы  біздіқоршаған  ортаның  жағдайы  әрбір  ...  ...  ...   ...   Мектепке  дейінгі  жастағы   балаларға   адам   мен   ... ... ... ... ...  ...  ... дейінгі  тәрбие  мекемелердің  алдында   негізінен  мына  төмендегіміндеттер тұр. Атап ...   ... ... тәрбие  беру   жөнінде  білімдеңгейін көтеру;-балаларды айналамен таныстырудың ... ...  ... ... ... топтарындағы оқу-тәрбиелік жұмыстар;Қоршаған ортаны аялауға деген адамның саналы  көзқарасын  қалыптастыруоның бала кезінен ерте басталуы ... ... ... ... алғашқы 7  жылы  оны  тәрбиелеу  меноқытудағы ең басты ... ... оны ... ... ...  ... болашағы сол кезеңде алған тәрбиесіне өте  байланысты.  Олай  болса,адамзаттың  рухани  және  материалдық  ...  осы  ...  ...   тәрбиенегіздеріне тәуелді.Сұлулыққа  тәрбиелемей  тұрып  жақсы  ...   ...   ... ... ...  ...  ...  мүмкін  емес.  Сұлулықбала бойында қуаныш  сияқты  ең  жақсы  сезімдерді  ...  ...  ... ... ... ...  істеуі  мен  денсаулығына  оң  ықпалынтигізеді. Бірақ бала ... ... ... үшін  ...  өз  ...  ... ... білуі керек.Балалар тәрбие арқылы, ересектердің  өнегесі  арқылы  дүниені  таниды,көруді, сезінуді, тыңдауды  ...  ...  ...  ...  ... ... болсақ, балада соғырлым көбірек үйренеді.Баланың өміріндегі алғашқы қабылдаған қуанышты сәттер оның болашақтағыөміріне ... ... бере ... өмір бойы ... ... ... табиғатсыз  баланы  тәрбиелеуді  көз  алдымызға  елестетеаламыз. Сондықтан да балабақшамыздағы тәрбие  ...  ...  ... - «Балаларды айналамен  таныстыра  отырып,  оларға  экологиялық  тәрбиеберу» болып табылады. Баланы өз туған өлкесінің табиғатын ...  оны  ... оны  ...  ...  ...  жауапкершілігін  күшейтуге,табиғатпен бірге өмір сүретінін сезінуге үйрету мақсат.Балалармен жұмыс істеу  барысында  ...  ...  ...  ғана  емес,сонымен қатар мекеме ораласқан ғимарат та әсем  ...  ...  Егер  ... ...  өз  ...  көре  ...  оның  ...  байланысынсезіне білсе, онда олар сұлулықтың бар екеніне сенеді.Балаларды табиғатқа деген сүйіспеншілікке ...  ...  ... ... қана ... сол ... ... еңбектене білуге  үйретудіңмаңызы зор.Біз табиғи факторлар -  су,  ауа,  ...  ...  ...  ... ... ... өсімдіктер және жануарлар әлемімен таныстыру арқылы,  олардыкүтіп-баптаудың жолдарын үйрете отырып, оларды  ...  ...  ... тірі және өлі табиғат арасында, тірі организм мен ... өмір  ... ... ... ... ... ... бастап табиғатпен байланыста болады.Табиғат -  баланың  ақыл-ойының  балалық  деңгейден  нақты  түсініктербойынша ...  ...  ...  ...  қор  болып  табылады.  Оләртүрлі   табиғи   құбылыстарды жете ... өз ойын  ...  білу  ... ... ... білу  -  ...  дейінгі  жастағы  баланың  бойындатабиғатпен эстетикалық ... ... ...  құрайтын  экологиялықтәрбиені бере отырып, сонымен бірге оны қорғай, аялай білуге үйретеді.Мектепке  ...  ...  ...  ...  ...   алғашқытүсініктерін қалыптастыру үшін:1.Мектепке дейінгі мекемелерде балаларға  экологиялық  тәрбие  берудіңалғы шарттарын құру;2. ... ... ... ... үшін ... ... ... құру және ұйымдастыру;З.Тірі объектілерді күтіп-баптауға қолайлы ортаны іс жүзінде құру үшініс-шаралар ұйымдастыру;4.Сабақта  көркем құралдарды, әдістемелік және ... ...  ...  түрлі  ертегілер   кейіпкерлерін   жүйелі   ... ... ... деңгейі мен олардың біліктілігін  арттыру.Тәрбиеші - педагогикалық үрдістің ең басты тұлғасы және  экологиялык  тәрбиеберудегі шешуші  ...  ...  ...  Ол  ...  ...  ... материалдармен кең көлемде таныс болуы тиіс, сонымен қатар  балалардытәрбиелеу тәсілдерін қолдана білуі керек.Бала жүрегіне табиғаттың әсері өте зор, сол ... де  ол  ... ... ... кеңінен  пайдаланылады.  Дегенмен,  табиғат  өздігіненбала бойына қажетті  жеке  ...  ...  ...  алмайды,  оғанміндетті  түрде  ...  ...  ...  ...   қажет.   Балалардыңтабиғатқа  қызығушылығы  оның  құбылыстары  арасындағы  өзара  ...  ... ... жете түсінгенде ғана арта бастайды.Мектеп жасына дейінгі ересек топ балаларының табиғатқа қарым-қатынасынбақылау ... ... ... ...  ...  ...  теңдәрежеде   балаларды   ...   ...   ...   ...    ... өзінің қабылдауға жеңілдігіне қарамастан, балалардың сәндік ою-өрнектерін жасау әрекетіндегі  ...  ...  ...  таппады  деугеболады. Сондай-ақ  солар  шеңбері,  жұлдыздар,  найзағай,  ...  ай  ... де жете ... ... ... ... нақ осы  құбылыстарымен обьектілері қазақ халқының күнтізбесінің негізіне  жатады,  ал  жұлдыздыаспан сырын жете ұғыну көшпелі өмір ... үшін аса ... ... кең ...  ...  ...  ...  өмір  сүру  адамдарданкеңістікті жақсы бағдарлай білуді  және  жұлдыздар  ...  ...  ... ... жолдарын дәл таба білуді талап етті.  Көптеген  ... ... ...  ...  қатар,  ауа-райын  да  алдын-ала  болжайалды. Бұл маусымдық  жұмыстармен дұрыс  жоспарлауға  көп  ...  ... тууы мен ... орай ...  ...  ...  күннің  орналасуынақарай бағдарланды.2. Балаларды қоршаған ортамен таныстыруӘлем  бала  ...  ...  ...  Бала  ең  ...  оны  ... не қоршап тұрғанын ұғынады.  Біртіндеп өмірден алған  тәжірибесікөбейеді.  Мектеп  жасына  дейінгі  ...  ...  ...  ... ... өте ... ... балаларды қоршаған ортамен таныстыру  –  бұл  ... ... ... ... ...  сезілетін  тәжірибесіне  негізделгеншындық  тұрғысындағы  білім  қалыптастыру  және  оған  ...  ...   ... ... ...  ересектердің әсері арқылы адамгершілік  қарым-қатынаста  болаотырып, қоршаған ортаны, ондағы табиғат құбылыстарын және басқа өмірді  танибіледі.   ...  ...  ...  ...  ...  уақыт,  заттыңпішіні, т.с, сапасы,  салыстырмалы  түрде  үлкен-кіші,  қатты,  сұйық  ... ... ... және оның  ...  ...  ...  ... кеңейтеміз.Қоршаған ортамен таныстыруда мына  ұғымдарды  қалыптастырамыз:  Мен  ... ... және өзі, ... ...  ...  ...  кеңейтеміз.Өзін-өзі танудағы талаптарын мадақтауға, дене мүшелері (қол, аяқ,  бас  жәнет.б.), көру, есту, дәм сезу, ... сезу ... не үшін ...  ... ... ... ... боламын (қуанамын, ренжимін, ашуланамын  және  т.б.),өзін-өзі дұрыс ...  ...  ...  ...  өз  ...  сеніміннығайтып, өзіне құрметі мен дербестігін дамытуға мүмкіндік туғызуға,  өзініңқолынан келетіні, жақсы ...  не  ...  ...  ...  ... қарым-қатынастар туралы  ойлап,  өз  ойын  айта  білуге  ... ... өз ... ... ...  өзіне  қарым-қатынасынбілуге үйретеміз.Адам - тіршілік иесі.  Өзін  адам  әлемінің  өкілі  ретіндегі  ... ... ... ... ... ...  туыстық  жәнеқоғамдық қарым-қатынастар туралы білімдерін қалыптастыру.Адамдардың   дем   ...   ...   ...   ... туралы түсінік  беру.  Адамдардың  бір-біріне  ұқсастығы  менайырмашылығын сыртқы белгілеріне қарап ...  ...  ...  ...  қолымен аяқтары, тері және шаш қабаты,  көздері  мен  шаштарының  әр  түрлілігі.Адамдардың ... ішкі  ...  ...  ...  ...  бар  екендігітуралы ақпарат беру.Адамдардың бір-бірімен  айырмашылықтары  мен  ұқсастықтары  бар  ... ... ... ...  мен  ...  күйлерді  сезінеді).  Адамныңөсуі үшін қажетті шарттар - су, жарық, жылу, ...  ...  пен  ... мен  ...  ...  ...  сезімдерді  сезінеді:  қуаныш,  ауру,өкініш. Өзінің дене бөліктері мен мүшелерінің  кейбір  қызметтерін  ... көз, ... ... тіс, тіл, қол, аяқ. Отбасы бейнеленген  суреттердіқарастырып,  отбасы  мүшелерін,  ...  мен  ...  ... бір-біріне қандай қамқорлық жасайды,  қайда  баруы  мүмкін  жәнет.б.) атауға ынталандыру.Ойын жағдайларында отбасы үшін ... ... ...  мен  ... ... ...  қарым-қатынастар  мен  үлкендердің  еңбегінойын  әрекеттерінде  көрсету.  Балаларды  өзінің   отбасы,   ...   ...   ...   ...   мен   ...   ...   әңгімелеугеынталандыру. Өзінің  отбасы  мен  бір-біріне  ...  ...  ... ... беру. Басқа балалардың да өз отбасы,  ата-аналары,  олардыңөз балаларын жақсы көріп қамқорлық жасайтыны туралы түсіну.Ересектердің ... мен ... ... (тәрбиеші,  аспаз,  сатушы,дәрігер, құрылысшы)  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... машинист, капитан) әртүрлі көлік  құралдарын  басқаратынытуралы білім беру.Заттарды,  ...  ...  ...  (кең,  тар,  ... т.б.) ... ... ... (ұзындығы, ені, биіктігі,  жуандығы)шартты белгілердің көмегімен салыстыруға үйрету.Бөлме өсімдіктері мен жануарлардың тіршілігі  және  олардың  өсуі  ...  ...  ...  ...  ...  туралы  нақты  ұғымдарынқалыптастыру.Өсімдіктердің көптүрлілігі мен оларға әртүрлі күтім керектігі  (суару,жапырақтарды сүрту) туралы білімдерін бекіту.Тірі  табиғат  ...  ...  мен  ...   ... ... қолдануға үйрету. Бейнелеу өнеріндегі қол еңбек  бұрышы,көркем шығармашылық, музыка бөлмесіндегі ұлттық музыка  аспаптары  (домбыра,қобыз) туралы ... ... ... ... Домбыраның  сыртқы  бейнесінсызуға, суретін салуға үйрету.Алаңмен, аумақпен таныстыру. Балабақша ауласын көгалдандыру, гүлзарларбалабақша келбетін  көркейтетіні  ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  анықтап  және  ажырату  ...  ...   ...   байқауға,   балабақшаның   сыртқы    және    ... ... ... ... ... ... ... отырып өзін-өзі  ұстау  мәдениетідағдыларын   ...   ...   ...   ...    ...  ...  ...  теріс  қылықты  өзгеге   жасамау   ... ... ...  ...  ...  ...  дағдыларын  үйрету.Әрқашан ізеттілік көрсетіп, сәлемдесу, алғыс білдіру, көмегін  ұсыну  сияқтыжағымды әрекеттер  жасауға  дағдыландыру.   ...  ...  ... ... ... кеспеу, сөзін  бөлмеу,  кішілерге  ...  ... ... ... ... өзін ... ... т.б. Кішіге  -ізет, үлкенге  -  құрмет  ...  ...  ...  ...  шежіресінеқызығушылығын ояту. Ата-анасы, отбасы мүшелері мен  өзінің  аты-жөнін  дұрысайтуға   үйрету.   ...   ...   мен   оны   ...   дайындыққабелсенділігін мадақтау. Құрдастарымен жақсы қарым-қатынас орнатуға,  олардыңбір-бірімен қарым-қатынасын бағалауға, кім кіммен жақын дос,  олар  не  ...  ...  ...  мәселелер  туралы  көзқарастарын  білу  дағдыларынқалыптастыру. Әрқашан,  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... ұғындыру. Өзінің жақындарына, балабақшасына, еліне,  жеріне,достарына, ... ...  ...  ұлт  ...  ...  ... ... Өзін, өзінің қадір-қасиетін  бағалауға  тәрбиелеу.Ересектердің ... әрі - ... әрі - ...  ...  ...  ...  өзінің қоршаған ортасын айналадағы құбылыстарды тану арқылы  жетіледі.Қоршаған  ортамен  ...  ...  ...  тілі  ...  ...   ...   бойынша   балалар   өздерінің   аты-жөнін,   жасын,    жанұясын,балабақшадағы тәрбиешілер мен ... ...  аты ... тани  бастайды.Балабақшаның ішкі құрылысымен таныстырылып, топ бөлме, асхана, дәрігербөлмесі, т.б. ... ... ... ...  ...  әр  бөлмедежұмыс  түрін,  қажетті  құралдарды,  ...  аты,  не  үшін  ...   ... қайда? кімде? қандай? кім  не  істейді?  деген  сұрақтарға  дұрысжауап беруге балабақшада өздері ... ... ... ... ... ұл балалар жағының қызығы көлік түрлері,  яғни  ұшақ,поезд, жеңіл, жүк машиналардың  түрлі  көлік  түрлерінің  ...  ... ... бос ... жүк ... ... жақсы көреді.Қарапайым экологиялық түсініктерді меңгерту баланың  қоршаған  ортаментаныса ... ...  ...  ...  тығыз  байланысты  болыптабылады.Таным   білім  беру  саласының  базалық  ...  үш  ...  ... ...  ...  ойын  ...  жасай  келе,  белсенді  түрдеқимылдап,  қоршаған  әлемімен  танысады.  ...  ...  ...  ... ... ... мән беріп, ересектің соңынан сөйлемдер мен  сөздерқайталап  отырады.  Мысалы:  заттардың  қасиеттеріне,   ...   жан   ...  ...  ...  ...  ...  ...  заттардыңтемпературасын  сезіне  білуге:  қар  ...  ...   шай   ...   ...  қарай  жыл  мезгілдерін  ажырата  білуге  және  ...  ...   ...   ...   қуыршақты   киіндіру,   ойыншықтардыжинастыру,  киімін  тазалау,  қоршаған  ортадағы   ...   ...  ...  атай  ...  ...   ...   не   үшін,   негеарналғандықтарын түсіну.Баланың  танымдық  дамуы  ойын  барысында,  ...  пен  ... ... ... ... зерттеу  кезінде,  табиғат  күн  тізбесіндегіауа-райы жағдайын  бақылау  ...  айта  ...  ...  және  ...  даәрекеттер барысында  жүзеге асады.Мектепке  дейінгі  балалық  шақ  ...  ...   ...   ...    қызығушылықпен    қабылдайтын    қарым-қатынастар     ...  ... жеке бала - ... ортаны  кішкентай  зерттеуші.  Балабелсенді әрекеттерге талпынады.  Сондықтан  да  серуен  арқылы  бақылау  ... ... ... ... ... жақын болып табылады.Серуен:  тәрбиешінің  көмегімен  атқарылатын  іс-әрекет.  Серуен   барысындабалалардың табиғатқа қызығушылықтарын  ...  ...  ...  ... ... ... ... оқу-тәрбие жұмысын жоспарлаукезінде жеңілдік туғызса, екіншіден, бақылауды жүргізуге қойылатын  талаптарсақталады. Балалардың танымдық  ...  ...  ...  ... ... ... мен ...  ұйымдастыруына  тікелейбайланысты болып келеді.Қоршаған ортамен таныстыру сабағын балалардың бір-біріне деген  ... ... ... ...  жылы  ...  бір  –  ... айтудан бастауға болады. Мәселен:- Сәлеметсіз бе балақайлар!, Қайырлы таң,  балалар!,  Бүгін  күн  ...  жылы  ...  бала  ...  әсер  ...  ...  бір  ... күтіп баптау ертеңгілік  қабылдаудан  басталады.  Ертеңгілікбалалармен  топтағы  өсімдіктерді  күтіп  ...  ...  ...   ... гүлдердің шаңын сүртіп, су құйып тұрса оның ... ...  ... ... ... оның солып, өліп қалатынын әңгімелейді.Балалар аулада  құстардың  ...  ...  ...  ...  ... да ... оларға  тиіспеуді  үнемі  айтып  отырамыз.  Мысалы:ағаштардағы ...  ...  ...  сөйтіп  ағаштардың  әдеміболып өсуіне жағдай жасайтындығы туралы түсінік  беріледі.  ...   ... ... ... ... ... балаларға судың да  шектеулі  екендігі,ол бітіп қалса, ... ... ...  болатындығын  айтып  түсіндіреміз  жәнеүйде де, топта да суды ластамау,  таза  суды  ...  ...  ... ... ... түсінік бере  отырып,  оның  көзге  көрінбейтіні,бірақ онымен біздің,  басқа  да  ...  ...  дем  ...  ... Ауа таза ... ... айтып, оны таза  ұстау  үшін  топтың,үйдің таза болуы, топта ойыншықтарын ойнап  ...  ...  ...  ... ... ... ... үйді шашпау, кез келген  нәрсені  жерден  алмаукеректігі  ...  ...  ...  ...  ...  дем  алатынымызды,қандай  дене  мүшелерімізбен  дем  ала-алатынымызды,  мысалы:  ауызды  ... ... ...  ауызбен  дем  алатынымызды  тәжірибе  жасау  арқылыкөрсету қажет. Мұндай жаттығуды балалар өте ... ... ... ... дамыту. Заттардың тағайындалуын  түсінугеқалыптастыру. Заттардың құрылысымен өздеріне тән белгілері арқылы білу  жәнеесте  сақтауға  ...  ...  ...  ...   ...   құстар.Қоршаған ортадағы құбылыстар, заттар мен нысандарды зерттеуде,  ойыншықтардыжуу және жинаумен айналысқанды баланың өзіндік ... ... ... ... ... оның ... ортамен белсенді қарым-қатынасынегізінде қалыптасады. Бұл тұрғыда «Сезіну - танып білу -  жүзеге  асыру»  -осы үш ... ... ... қажет.  Ол  үшін  тиімді  әдіс-тәсілдердітаңдап алудың маңызы зор.ІІ. Балаларды  табиғатпен таныстыруда ойындарды қолдану ерекшеліктері2.1. Мектеп ... ... ... ... ... арқылы қалыптастыруМектеп жасына  дейінгі  балалардың  дүниетанымын  қалыптастыруда  дұрысұйымдастырылған  түрлі   ...   ...   ...   арналғанойындардың мақсаты дұрыс қойылып, сол мақсатқа  жету  ...  ... ... ...  ...  ...  жетістікке  жеткізеалады.Мектеп жасына дейінгі балаларға танымдық ойындар арқылы  естту,  көру,зейін, қабылдау, есте сақтау ... ...  ...  ...  ... баланың таным мүшелімен қоса денінің сау болып өсуіне де  өз  ... ... ...  ...  басқа  ойындардан  ерекшелігі  оның  бастымақсаты баланың таным қабілеттерін дамыту.Ал шығармашылық ...  ... ... ... ... ...  ...  ойлау,  сөйлеу,сөзбен сөзді байланыстыра білу ... ... ... бола ... ... мен шығармашылық ойындарды бірге байланыстыра  отырып,танымдық-шығармашылық ойындықоршаған ортамен ...  ...  ... ... қоршаған ортамен, табиғатпен таныстыруда ,  балалардыңдүниетанымын дамытуда өте маңызды рөл атқармақ.Танымдық-шығармашылық ойындар мектеп жасына дейінгі балаларды жан-жақтыдамудаға  ...  орны  ...   ...   ...   балалрғакөіңілді іөңіл күй сыйлай отырып, айнала  ...  орта  ...  ... танытады және оны ажыра отырып, қандай  қызмет  атқаратынына  ... ... ... бастайды.Мектеп  жасына   дейінгі   балалардың   дүниетанымын   дамытатын   ...  ...  ...  ...  ...  қоса  шығармашылыққабілетін  дамытуға  ең  ...  ойын   түрі   ...   ...   ... ойындарды ойната отырып балаларды  қоршаған  ортамен  таныстыраотырып, оның сұлулығын сезінуге, ...  оқу  ...  ...  ...  осы  ...  ...  ...  қолдануға   болады.Танымдық шығармашылық  ойындар  мектеп  жасына  дейінгі  балаларды  қоршағанортамен ... ... жан – ... ...  ...  айтқанда,  қоршағанортаны тану, есте  сақтау,  сөйлеу,  ән  ...  ...  ...  ... әуенді –қимыл қозғалысты дамытуға, зейінін бір затқа  ...  ...  ...  ...  қасиеттерінің   қалыптасуына   зорүлесін қосады.Танымдық-шығармашылық  ойындарды  тек  қана   ...   ...   ... оқу іс-әрекетінде  ғана  месе,  ...  ...  тіл  ... ... ... ... ... және т.с.с.  ұйымдастырылған  оқу  іс-әрекеттерінде, балаларды жан-жақты дамытуда қолдану өте тиімді.Танымдық-шығармашылық  ойындар  баланың  ...  ...  ...  ...  ... дамуына себепші бола алады.  Балалар  бала  кезінде  ... ... ... ...  ...  ...  кезеңінде  қоршаған  ортанытани, өзі трған ... ... ... осы ойын ...  ...  отырып,балаларды дамытуға болады.2.2. Ойындыдар туралы жалпы түсінікОйын - бала өміріндегі  тәрбиенің  шешуші  шарты.  Бала  өзін  ... өмір  ...  ...  ...  ...  мен  ...  ойынарқылы түсініп ұғынады.Егер  біз  ойынды  тек  көңіл  көтеру  үшін  ...  дем  алу   ... одан ... ... ... ... ойын ... да, ол  негізгімақсатқа жұмсалуы керек, өйіткені ойын  ...  ...  Ойын  адам  ... бірге,  оның  бойындағы  көптеген  қасиеттерді  ұштап,  ... ... ... ... ... қай -  қайсысы  болсада  баладантөзімділікті, тапқырлықты, ізденімпаздылықты, шеберлікті, т.б. толып  ... ... ... қашан да тәрбиеші ойынға койылатын төмендегі әдістемелік  талаптардыбіліп, орындап отыруы тиіс:Ойынның мақсаты нақты қойылып, керекті көрнекіліктер ... күн ... ... ... ... ...  ...  алдында  оның  жүргізілу   тәртібі   ...   ... ... топтағы  балалардың түгел қатысуын қамтамасыз етуі керек.4.  Ойынның  жүру  барысында   ...   ...   ...   ... ... ... ойын үстінде  шешім  қабылдай  білуіне,  ойланабілуіне жетелеуі ... ... ... ...  ...  мен  ...  неғүрлымсәйкес алынса, соғұрлым оның танымдық, тәрбиелік маңызы да арта ...  ... ...  ...  ...  ...  күшейтеді,  балалардыңсабаққа ынтасы мен қызығушылығын арттырады.Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақтың  тағдырыұстаздың  ...  Адам  ...  ...  ...  уақытпен  бірге  өмірсүреді. Білім туралы ... ... бас ... ... ...  саналыазамат өсіру туралы  талай  пікірлер  айтылады.  Болашақ  еңбек  етіп,  өмірсүретіндер ... ... Біз ... қалай тәрбиелесек  ертеңгі  Қазақстансол деңгейде болады. Сондыктан да тәрбиешіге жүктелер міндет жүгі өте  ауыр.Шәкірттерінің ... ... ... ... ... жаны  ауырмағаны.Ісіне  берілген  жаңалықты  жатсынбай,  ұлттық  қасиеттеріміздің   асылдарынасқақтата отырып, баланың жанына нұр құя білу ... ...  деп  ... балалар тәрбиешісіне ұқсағысы келеді.  Тәрбиеші  бақыты  мен  ...  ... ... ... болып, тәрбиеші сенімін ақтай білуі. Мұндай  белескежету үшін тәрбиеші алаңдамай жұмыс істеуі  ...  ...  ...  ...  ...  жан  ...  көркемділігіне,  біліктілігіне  байланысты.Ағартушы Ы. Алтынсарин  ...  ...  бір  ...  ...  оған  ... керек. Бұл жерде ұстаз кінәлі, сондықтан да  ұстаз  берер  білімінжеткізе білгені жөн" деген ойды айтқан.Тәрбиешілер мен ... ойын мен ...  ...  ... үшін әсерлі де тартымды ойын тәсілі болса,бала үшін бұл оқу  үрдісінтүрлендіру. Ойын түрінде өтетін ... ...  ...  ... ... ... ғылымында ойын әрекетінің оқу үрдісінде алатын  орны  ...  ...  ...  аз  ...  ...  ойын  -  оқу,  еңбек  іс   -әрекеттерімен бірге адамның өмір сүруінің маңызды бір ...  ...  ... ... - бұл ... ... - құлқын өзі  басқарумен  анықталатынқоғамдык тәжірибені  қалыптастыруға  арналған  ...  ...  іс  ... бір ...  де  ...  ...  адамның  дамуына,   қалыптасуына,   ... ... ...  Ойын  -  адамның  өміртанымының  алғашқықадамы. Сондықтан ойын арқылы  балалар  өмірден  көптеген  ...  ... ... ... ... ... жету болса, әр  ойыншы  өз  қарсыласыныңмүмкіндігімен санасып, бір - біріне ... ... ... ... ... ойнап ән салмай өсер бала болама?»  деген  пікіріненбала өмірінде ойынның маңыздылығын  көруге  болады.  Бала-бақша  ... ... ойын ... ... рөл  ...  ...  белгіліғалымдар өз еңбектерінде  айтып  кеткен:  Ж.  Аймауытұлы,  М.  Жұмабаев,  ... С. ... ... ... ойынның алар жөнінде Қазақстандық ғалымН. Құлжановада  зерттеген.  Ойын  бала  үшін  еліктеу,  ...  ... іс ... және ... деп  дәлелденген.  Оның  айтуы  бойынша  ойындыәдептілік тәрбиелік  мақсатқа  пайдалану  ...  ...  түзу  жол  ... ... және ... ... сай бейімдеу деп түсіндірген.Кезінде К. Д. Ушинский, В. А. Сухомлинскийлер балабақша  тәрбиеленушісі- балалық үшін оларды тәрбиелейтіндей орта ... ...  ...  ... ... болатын.Оқу мен тәрбиеге  байланысты  жұмыстарды  ... ... С. Т. ...  ...  ...  ...  жоймаған  мынадайпікір айтқан еді: «Біздің қолымызда күш  пен  қаржы  болғандықтан,  біз  ... ... ...  ...  одан  тыс  ...  ... ... керек».К. Д. Ушинский  мектеп  жасына  дейінгі  балалардың  ерекшеліктерінескерсе, ... деп ... ...  ...  көрнекілікті  аса  қажетсінеді.Балаға өзіне белгісіз бес сөзді жалаң үйрете  бастасаңыз,  көп  уақытты  ... ... ... Ал  енді  ...  ...  ...  байланыстыраүйретсеңіз, бала оны лезде қағып алады. Сіз балаға қарапайым  ғана  ойыңыздықанша түсіндірсеңіз де, оңай ұға ... Дәл  сол  ойды  ...  ... баяндасаңыз, ол сізді тез түсінеді».Ойынды көпжоспарлы, күрделі педагогикалық құбылыс ... ...  ол  ... ... ойын ... әрі ... ...  әрі  өзіндік  ойын  әрекеті,әрі баланың жеке тұлға болып қалыптасуына жан -  ...  ...  беру  ... ... ... ... анықтама беріледі: ойындыдар дегеніміз -балаларға  белгілі  бір  білім  ...  ...  пен  ...  ... ... іс - әрекет. Ендеше, бұл ойындар оқытуға арналған.Бала ерте  жастан  –  ақ  ...  ...  ...  Ол  ...  әртүрлі  заттармен   қарым   –   қатынасқа   ...   ... мен ... – сапалары туралы мағлұматтар  алады.  Бірақ,  балатек өзінің тәжірибесіне сүйеніп оқыса, оның білімі ... ...  ... білімді пысықтау, бекіту үшін ойындыдар пайдаланылады.Ойындыдардың басқа ойындардан ерекшелігі, оның негізгі ...... ... ... ... ... және  дамыту,  игі  қасиеттердітәрбиелеу.Ойындыдардың мазмұны - ... да ... ақыл - ой ...  ... Ережені орындау ойды,  қиялды,  есті  дамытуға  ықпал  етеді.  ...  ...  тану  ...  түрге   ие  болады,  ол   күнделікті   оқуғаұқсамайды, мұнда қиял – ғажайып та, ... өз  ...  ...  де,  ... пен ... ... көзқарас та, білімді толықтыру мен  кеңейту  де,жекеленген   құбылыстар   арасында   өзара   ...   ...   ... ... да  бар.  Ал  ең  бастысы,  балаларды  еш  қинамай,өздерінің қалауы ...  ...  ...  оқу  материалын  әртүрлі  тұрғыданбірнеше  рет  қайталауға  ...  ...  ...  ...   ...   ...  мүмкіндігін  туғызып,  балаларға  білімдерін   әртүрлі   ... ... ... ойындыдарды талдау кезінде міндеттің орындалғанын, әрекеттіңжүзеге   асырылғандығын,   ойынның   ...   бір   ...   ... ... ... ... сайын ойын өзінің мәнін,  жетекші  ролін  ...  ... ол ... ... ... іске  айналады  (шығармашылық,  техникалықжәне басқа да  ...  Ойын  ...  оның  ...  пайда  болғанынкөрсетеді, ендеше ол адамдар үшін еңбектің түрі болып қала береді.Ойынды  педагогикалық  ...  ...  ...   ...   ...  яғни  А.С.Макаренконың  сөзімен  ...  ...  ...  ... Мұндай ойынның өзіне тән сапасы бар, ол  -мазмұнының  тәрбиелік  -танымдық  құрылымы,  бейнелейтін  түсініктерінің  ...  мен  ... мен ... ... ережелерге бағынуы.Ойындыдардың өзіне тән ерекшеліктері бар. Бір жағынан - ойында  ойындықәрекет негізге алынған, оның көмегімен жеке ... ...  бір  ...  ...  ес,  ...  ...  ...  қалыптасады.Екінші жағынан –  ойын  сабақта  белгілі  бір  ...  ...  ...  оқып  –  ...  ...   қайталау,   іскерлік   пен   дағдынықалыптастыру, ... іс ... ... ... шешуді көздейді.Ойынға  қатысушыларды  қажетті  құрал  -  жабдықтармен  ...  ... Бұл ... ... ... ...  ...  жинақтар,тағы басқа сондай болуы мүмкін. Ойынды ұйымдастыру  формасына,  оның  ... болу ... ... ... ... ойынның мақсаты,  мазмұны  жәнеформасы  арқылы  анықталады.  Бұл  жағдайда   ...   ...   ...   зат(ойыншықтар, материалдар т.с.с) балаларға жақсы таныс болуы керек.Ойындыдарды таңдап алу, оларды дұрыс  өткізу  мен  ...  -  ... ... ... ... ... оқу  ...  енгізу,  біріншіденсабақта  қолайлы  жағдайдың   болуы,   ...   ...   ... балалардың психологиялық көңіл – күйінің болуын талап етеді.Ойындыдардың тиімділігі, олардың сабақтың кезеңіндегі орны мен міндетінжәне мақсатын дәл  ...  оны  ...  ...  мен  практикасыныңтәрбиешінің   жетік   игеруіне,   шеберлік   танытуына,    ойынға    ...  ...  ...  –  ала  ...  ...  ойын   ... ... ұйымдастыруға байланысты.Ойындыдардың қайсысын болмасын өткізу барысында  балалар   түрлі  іс  -әрекеттерді орындайды. Дегенмен ... ... да бір іс -  ...  ... орай ...  ...  ...  ойын  барысында  орындалатыннегізгі  іс  -  ...  ...  оның  ...  іс  -  ...  орайалмастырып   отыруға   тура   ...    ...    ...    балалардыңорындаушылықпен (қайта берілген үлгіге еліктей  отырып),  ...  ...  ...  ...  байланысты,  қайсы  бірінде  тексеру  менбақылау, өзгерту, түрлендіру, әртүрлі мүмкін варианттарды  іздестіру  ... - ... ... Ойын ... ...  ...  болу  ... сияқты іс - әрекеттерді алмастыра отырып ойындыдардың  өзгермелі  болуында жүзеге асыру керек.Балабақшада жиі  қолданатын  ...  ...  ...  жүйе  ... ойналатын ойындар.   2.Үстел үстінде ойналатын ойындар.   ... ...   ...   ...   жас   ерекшеліктеріне   байланысты    ойындаріріктелінеді, сондай - ақ ... ...  ...  ...  тереңдететүсіп және ойлауын, зейінін, есте сақтауын дамытуға көмектеседі.Ойынның мазмұны бірнеше элементтен құрылады: Дидактикалық  тапсырмалар,мазмұны, ережесі және ... ... ... ... ... -  ... ... табылады, ал қалған элементтер осы  тапсырмаға  және  ... ...  ...  ...  ...  ...  жануарларжәне өсімдіктер әлемі, адамдар, еңбек  т.б.)  және  қарапайым  математикалықұғымдарды ... ...  ...  ...  ...  әр  баланың  ойында  не   істеукеректігін, қалай істеу  керектігін,  мақсатқа  жетудің  ...  ... ... қабілеттерін дамытады, әсіресе, кішкентай топтағы балалар өзін-өзі  ұстауға,  ...  ...  ...  үйренеді.   Соныменбірге,   психологиялық   жағдайларын   ...   ...    ... және ... кішіпейілділікке үйретеді. Көптеген ойындыдар балалардың жеке - дара ойнауына арналған  ... олар ... ... ...  ...  ...  етуінжетілдіреді. Кейбір ойындар 4-6 баламен ойналады, сандық лотолар сан  үйретуүшін өте қолайлы қызықты. Ойындыды ...  үшін  ...  ...  ...  ...  ...  алған  соң,  ойынның  көмегімен   қандай   тапсырманы   орындайтынынанықтаймын және ... ... үшін  ...  ...  ...  ... ойын түсінікті, анық, жас ерекшеліктеріне сай болуы тиіс.  Мысалы:табу, көрсету, белгілеу естияр топқа лайықты, ал ересек балаларда  ...  ...  ...  ...  ...   рөлі   ...   ... сырттай қарағанда ешқандай қиындығы жоқ, оп-оңай  көрінуі  мүмкін.Ал іс жүзінде бала  ойынға  қатысу  үшін  ...  тіл  ...  ... ойын іске ... мүмкін  емес.  Баланың  рухани  жетілуі  мен  ... ...  ...  мен  ой  ...  өркен  жаюы  ойынға  тікелейтәуелді.2.3. Қоршаған ... ... ... дидактикалық ойындарды қолданутәсілдеріҚоршаған дүниемен танысу, экология негіздері ... ... ...  өмір  құбылыстарымен,  ересектер  еңбегімен,   әлем   ... ... ... ... ...  және  ...  балалардың  бір-бірімен  және  үлкендермен  өзара  ...  ...  ...  ...  ...   ...  ...  толықтыру  мақсатында  балаларға   күнделіктісеруен кезінде ауа-райын бақылату, жыл  мезгілдерінде  болатын  ... айта ... ... «Күн мен ... «Тез жина»  қимылды  ойындарынойната  отырып  ептілікке,  ...  және  ...   ... және ... ажырата білуге баулу.Табиғаттағы маусымдық өзгерістерді  байқауға  үйрету,  ...  ... ... ... оларға қамқорлық  жасау  керектігін  ұғындыру.Көкөністер  мен  жемістер  туралы,  олардың  дәмін   ...   білу   ... ... ортадағы нысандар мен құбылыстарға танымдық  қызығушылықтарынқалыптастыру. Айналадағы заттар, ...  ...  ...  қызметі,  неденжасалғандығы туралы түсініктерін жүйелеу.Көлік түрлерін,  ...  ...  ...  ... ... дұрыс ұстай білу сияқты дағдыларын қалыптастыру.Табиғатта өзін-өзі ұстау, жануарлар мен  ...  ...  ... ... ... тырысады. Өлі және  тірі  табиғаттағы  болып  жатқанқұбылыстарды ажыратады. Жел соғады, ағаштардың ... ...  күн  ... болады деген сияқты себеп-салдарлық ұғымдары кеңейеді.Тіршілік атаулыға қамқорлық, жақсы  көру,  қамқор  болу  ...  ... және іске ... талпынады.Балалардың сезімдік қабілеттерінің одан ары қарай кеңеюіне «Қай  пішінжоқ?», «Түсін таны», «Кімнің  ...  ...  ...  қонды»,  «Түрлі-түсті таяқшалар» сияқты дидактикалық ойындарды пайдалануға  болады.Дидактикалық ойын балалардың қоршаған орта туралы түсінігін кеңейтеді,баланы  ...  ...   ...   ...   ...   қалыптастырады,   әріадамгершілікке тәрбиелеу құралы болып табылады.Дидактикалық ойын сәбилер тобынан  басталады.  ...  ...  ... ... ... беріледі, балалар аз ойланады.  Мысалы,  бала  ойнапотырған машинаның дөңгелегі ...  түсі  ...  ...  ...  қарайтоптастыр, қане, «сен көк кубиктерді әкелші», «үстелге  апарып  қойшы»  т.б.Бұл жерде ... ... ... ...  ...   табиғаттың  табиғи   заттарды   ...  ...  ...  тұқымдар,  кепкен  ұрықтар),   өсімдіктер   менхайуанаттардың суреттері бейнеленген  суреттер,  үстелде  ойналатын  ... әр қилы   ...  ...  ...  ...  ...  оның  ...  ойналатын   дидактикалық   ...   ... ... ... танымдық іс-әрекетінің дамуында  негізгі  тәсілболып  табылады.  Ойындар  ...   ...   ...   ... ... өткізіледі.Сабақтарда  қолданылатын  дидактикалық  ойындар  балаларға   ... ... және ... ... ... ... елестетулерін  анықтайтүсуіне көмектеседі.Балалардың  сәби  топтарында  ойын  әдетте  ...  ...   ... ... ересектер мен мектепке  даярлық  топтарында  көбінесесабақтың бір бөлігін қамтиды да, 5 минуттан 20 минутқа созылады.Сәбилер ... ... бала  ...  түріне  қарап  айыра  білугеүйренетін ...  ...  ...  ...  ...  ...  отырып,балаларға  жапырақ,  гүл,  ...  ...  қияр  және  т.б.  алып   ... ... ... ... ... мен  жемістерді  ұстап,тани алатын болады.  Мұндай  ойындарға  «Дорбадағы  не  ...  ...  ... затты тап» ойындары жатады. Осы  ойындардың  ...   ... ... ала дорба әзірлеп оған  көкөністер  мен  жемістерді  (картоп,пияз, ... ... ... алма, алмұрт, лимон) салады.   Балалар  кезекпендорбаға қолдарын ... ... ... да ... ... атын ... одан  соңдорбадан алып шығып, топтағы барлық балаларға көрсетеді.Балаларда  өсімдіктер  (даладағы,  ...  ...  және   ...   ...   елестетулер   жинақталған   соң   ...   ...   ...  ...  салыстыра  және  олардың   бөлшектерін  (гүлдерін,жапырақтарын) тани білуге арналған ... ...  ...  болады.Мысалы,  «Ненің жапырағы  екенін  тап»  ойынын  ойнағанда  ...  ... ...  ... жапырақтарымен салыстырады.Мектепке даярлық тобында   өсімдіктердің  немесе  жануарлардың  ... таба білу және ... ... ... білу  ...  бардидактикалық ойындар ойналады.Сөз арқылы  ойналатын дидактикалық ойындарды, мысалы, «Затты  сипаттауарқылы тану», «Мынаның не екенін тап»  немесе  ...  не?»  ...  ...  ...  ...  олардың   көмегімен   балалардың   ойлаубелсенділігі артады, тілі ұшталады.  Мысалы,  «Гүл  ...  ...  ... ... негізгі  белгілерін  ерекшелеу  және  оларды  сипаттайбілу.  Өсімдіктерді  немесе   ...   ...   ...   ...  ...  бәрі  көретіндей  етіп  жайып   қояды.   ... ......  қалғандарын  сатып  алушы  етіп  тағайындайды.Өсімдікті сатып алу үшін, оның атын атамай-ақ,  сипаттап  беруі,  ал  ... ... ... тауып беруі керек.Сатып алушы өсімдікті толық суреттей алмаса ... ... ... ... Егер ... ... таба алмаса, оның орнын сол  өсімдіктітанитын бала алады да, өзі  сатып  алғысы  келген  ...  ...  ... кім ... ... немесе сатып алса сол  ұтқан  болып  есептеледі.Егер бұл ойын балалармен бірінші рет өткізіліп  ...  онда  ...  ... ... ... ... алдымен өзі атқарады.Айнала қоршаған ортамен таныстыру бойынша  көп қолданатын дидактикалықойындар: «Алақай  -  ау,  ...  «Ала  ...  ...  «Ұя  ...  ...  ...  «Нышандар»,  «Қоянға  көмектес»,  «Саңырауқұлақжинайық», «Кім  ...  ...  ...  жинаймыз»,  «Шанаменсырғанайық», «Үйректерге көмектес», т.б.Бұрыннан   белгілі   нақты   елестетулердің    негізінде    ... ... ... ...   ...  ойындардың  көмегімол, мұнда заттарды жалпы  белгілері  бойынша  біріктіруге  болады:  орманданемесе бау-бақшада ... ... атын ... жылдың қандай  да  болсынмезгілін  бейнелейтін  суреттерді  таңдап  алу,   ...   ... ... ... бар ... ... алу.Дидактикалық  ойындарды  бірте-бірте  күрделілендіру  керек.   Мысалы,заттарды ең алдымен сыртқы түрі ... ...  соң  ...  ...  одан  әрісипаттамасы  бойынша,  ал  ең  ...  ...  ...  ...  ... ... ... тану.Өсімдіктер арқылы ойналатын дидактикалық  ойындар  кезінде  балалардыңоларға ...  ...  ...  Табиғаттың  табиғи  материалымен  ойналатынойындар.   Серуендеулер   кезінде  ...  ...  ...   ... ... құммен, сумен, қармен, ұсақ тастармен ойындар  ойнаған  кезде,табиғи  материалдардың  сапасымен  және   ...   ...   ... ... ... ... олар судың  суық әрі  жылы  болатынын,оның төгілетінін, оған тастың ... ...  мен  ...  ойыншықтардыңқалқитынын, қиыршық қардың шашылатынын, ал жұмсақ қардан домалатып әр  түрліойыншық және т.б. ... ... ... ... ... жастағы балалардың табиғатпен танысу жөніндегібілімдерін жинақтау үшін оқыту - ... ... ... ... экспериментті оқыту3.1. Ойындарды қоршаған ортаны тану құралы ретінде    іс-тәжірибе жүзіндетексеруОйын әрекеті балалардың бағалы өмірінің алғашқы  күнінен  ...... орын ... ... ... дұрыс ұйымдастырылған  ойын  ғана  тиісті,қалағаныңдай нәтиже бере алады. Ойын мектепке дейінгі тәрбиешілердің  бірден- бір ... ... ... ... ... ... ...  өткізілген  «Тәрбиешініңдеребес іс-әрекеті» атты  іс-тәжірибе барысында  «Арғымақ»  тобы  балаларынаойындыдарды  ...  ...  ...   ортаны    ойындар   арқылы   ... ... ... ... қатысқан балалардың саны – 18.  Әройында балалардың қатысуына байланысты жоғарғы балл - 15, ортаңғы балл -  ... - 5 ... ... ...  ойын «Мен ... Яғни онда негізгі  зат  -  допболып табылады. Ол мынандай екі түрде жүргізілді. Ең біріншісі: балалар ... доп ... ... бір 5 құс, 5 жануар  тағы басқа заттарды  солайатап шықты. Ал  екінші  түрі:  ең  ...  ...  ...  мен  ... ... ... сол ...   бес  түрін  атап  шығуы  керекболды.Екінші ойын «Ұшады, жүзеді,  ...  Ең  ...   ...  ... және өлі ... туралы сұралды. Оларға не  жататынын  ...  ... ... ... Бұл ... мен ... ... ең бірінші  бастағанбала екінші балаға доп лақтырып, тірі табиғаттын затын ...  ...  ... сол тірі ... ... ойын ... сәйкес атайды.Бұл өткізілген ойындар бойынша мынандай қорытынды шығаруға болады:А) бірінші ойында:-бірінші топ:-екінші топ:Ә) екінші ойында:- бұл ойында ... топ ... ...  көрсетті.  Себебі  олар  басыңдақиналып, ойнай келе айта ... Олар ... ... ұй ...  ... ... ... топта ортаңғы дәрежені көрсетті. Себебі ойынды бастайтын  балаойын ... ... ... ... тірі ... айта ... тұрды.Әр ойында екі топқа бөлінген әр топтан мынандай қорытынды шығарылды:3.2. Ата-аналармен жұмыс істеуі арқылы ... ... ... ... ортамен танысуы өмірінің  бірінші  күнінен  басталады.Балабақшада біз қоршаған ортадағы заттар  мен  ...  ...  ...  және   ...   ...   ...   ...   жәндіктер,өсімдіктер  секілді  қозғалатын  нысандар  баланың   ...   ... ... әсіресе, тотықұстарды, аквариумдағы  балықтарды,  мысықтарды,иттерді ...  ...  ...  не  ...  ...  ...  көреаламыз.   Ересектер   өзінің   қоршаған   ортамен   араласуынан    ...  ...  ...  ...  ...  ...   немесеқұрдастарына  не  ересектерге  көрсететін  селқостық,  ...   ... ... ... ... жасайды.Балабақшада біз жеке тұлғаның жарасымды жан - жақты дамуына тәрбиелеугеталпынамыз. Экологиялық тәрбиелеу дәл осындай дамуға мүмкіндік береді.  Тіріжәне  өлі  ...   ...   үшін   ...   ...   ...   ...   ...   техникалық   құралдардыкөрсету, қоршаған ортаның дыбыстарын  (желдің гуілі, жаңбырдың сылдыры,  ... ... ... ... мен ... ... әрекет етуі  үлкен  роль  ...  ... ... ... ... суретін,  фотоларын)  дайындалуынакөмек жасайды. Ересектер балалармен араласу  ...  ...  ...  ...  ...  Экологиялық  даму  ой  -  өрісін   кеңейтуге,   моральдіксапаларын,  ...  ...  ...  ...  ...  ... мен білім берудің ең негізгі бөлімдері болып саналады. Олар  ...  ...  да  ...  -  ...  даму,  математикалық  жәнефизикалық даму және әлеуметтік  -  жеке  ...  даму  ...  ... ... бұл мектепке дейінгі жастағы балалардың қызметінің бастапқы түрі,жан-жақты тәрбие берудің құралы.  Ойын  ...  бала  өзін  ...  ... өз ... ересектермен  араласуды  үйренеді,  не  жаман,  нежақсы екенін айырады. Бірақ, дәл осы өмір жайлы ... мен ...  ... Және де осы ата- ... балалар өміріндегі маңызды  орынды  иеленеді-  олар  әрі  ұстаздар,  әрі  қорғаушылар.  Ал  ...  ...  ... ... ... дұрыс  ойнай  білуге,  балаларына  ... ... және  ...  ...  ...  Өкінішке  орай,  ата  -аналардың  көбісі  балаларымен  ойнай   ...   оған   ...   ... Бастысы, ата- аналардың баламен араласуға, ойын ойнауға  дегенқызығушылықтарының болуы.Ата-аналармен қарым - ... ...  ...  ...  бар:  кеңесберу, жиналыс өткізу, әңгімелесу, анкета жұмыстарын жүргізу,  ...  ... ... көмек жасайтын, оларды арақашықтықта оқытатын  білімберу мекемелерінің әр түрлі сайттары құрылып  жатыр.  Менің  ...  ата  ... ... ... ұсыну керек:«Төртіншісі  артық»  ойыны  -  бұл  ойын  ...   ...   ... дамуына, есте сақтау қабілетінің  артуына,  өз  көңілін  білдіреалуына және өзі таңдау  ...  ...  ...  Бұл  ...  әр  ... нұсқаларды және ауызша түрін қолдануға болады.«Ұшады - ұшпайды» ойыны - көңіл аудару, есту  пайымдауын,  әсер  ... Бұл ... ... көрнекіліктер керек емес.«Ойлан тап» ойыны  -  оң  жағы,  сол  жағы,  жаны,  ортасында  ... жиі ...  ...  ...  ...  ...  Өсімдіктерді,жануарларды, заттарды жүйелеу барысында білімдерін бекітеді.  Көңіл  аудару,есте сақтау қабілеттері дамиды.«Керемет ... ... - ... ... бойынша (үлкен/ кіші), құрылымыбойынша  (жұмсақ/  дөңес),  көкөністерді,  жидектер  мен  жемістерді,   түсібойынша (қызанақ ... ... ... ... және атауымен атайды.Бұл ойындарды ата-аналар үйде ойнағандай көшеде де, қыдырған сәтте  де,көлікте ... ... де, яғни бала өзін ... ... ... ...  ... алады. Ас үйде болсын,  ата-аналардың  қалтасында,  көлікте,  анасыныңсөмкесінде ойынға арналған  заттар  әрқашанда  ...  ...  ... ... ... яғни ... ... жатқан уақыттарында олармен  ауызшаәрдайым ойнауға  болады.  Мен  ата-аналар  мен  ...  ...  ... бірнеше түрін көрсеттім.  Бірақ,  әрбір  педагог  ата-аналар  менбалалары бірлесіп ойнайтын ойындардың бұл  түрлеріне  өз  ...  ... ... ... ... ... уақытты  қызықты  өткізуінекөмек жасауымыз.Табиғатты танудағы ойындар тірі және  өлі  табиғатпен  таныстырып  ... ... ... ... ... өзін тануға үйретеді.ҚорытындыЖаңа ғасырда  табиғатсыз  баланы  тәрбиелеуді  көз  ...  ...  ...  да  бала  –   ...   ...   ісінің   негізгіміндеттерінің  бірі  –   балаларды  айналамен   таныстыра   ...   ...  ... беру ... ... ... ... баланы өз туған өлкесінің  табиғатын  сүюге,оны аялай білуге, оны қорғауға қызығушылығын арттыруға,жауапкершілігін  ...  ...  ...   өмір   ...   ...  мақсат  тұтамыз.   Табиғаттағы,   ауа-райындағы,   жануарлар   ...   ...   ...   ...    ...    маусымдықөзгерістерді байқауға талпындыру арқылы эстетикалық талғам  қалыптастырамыз.Балабақшадағы  тәрбие  бағдарламасына   ...   ...   ...  ...  ...  тығыз  байланысты  білімділік  және   тәрбиелікміндеттер жүзеге  асырылады.  ...  ...  ...  және  ...  алу  жағдайында  адамгершілік  және  эстетикалық  тәрбие   ...                             да                              ... ... өздері бақылап, бағып-күтіп жүрген жануарлар менөсімдіктердің болуы ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  және  соған  дағдылануға  үйретеді,  сондай-ақ  балабойында  біртіндеп  тапсырылған  іске  жауапкершілік  ...  ...   ... ... Д. Ушинский «баланы табиғатпен жастай таныстыра дамыту, оның өзіндіклогикалык ойын, сөз қорының,  санасының  ...  ...  мол  ...  атапкөсеткен. Логикалық ойдың, пікірдің дамуы баланың келешекте  рухының  жоғарыболуына,  батыл  пікір,  нақты  шешім  ...  және  оны  ...   ... мен еңбек әрекеті ұштаса  жүреді.  Табиғат  құбылыстарының  кейбірзаңдылықтары,  бұл  құбылыстардың  ...   ...   ... ...  ...  ...  ...  тұрғыда  ұғынуы,  білугеқұлшынысы, байқап-  көре  білуі,  логикалық  ...  ...  ... ... ... ... береді.Ойынды көпжоспарлы, күрделі педагогикалық құбылыс екенін  білдіреді:ол әрі балаларды оқытудың ойын ...  әрі  ...  ...  әрі  ...  ... әрі ... жеке тұлға болып қалыптасуына жан - жақты  тәрбие  беруқұралы болып ... ... ... ... қоғамдық өмірге, табиғатқажәне заттарға дұрыс қарым - қатынас жасай білуін қалыптастырады,  айналадағыөмір ... ... ... ... жайлы білімін  тереңдетеді  жәнежүйелейді.Ойындыдар  көмегімен  педагог  ...  ...  ...  алғанбілімдерін  қойылған  міндеттерге  байланысты  ...  ...  ... ... ...  көпшілігі  балаларға  айналадағы  заттар  менқұбылыстардың  негізгі  белгілерін  табу,  салыстыру,  ...   ... ... ... ...  ...  қабылдау,    ойлау  жүйесіндегі  барбілімдерін ... ... ... ... ... ... балаларды  оқыту  тәжірибесінде  жиі  кететінқателіктердің бірі деп балаларға жүйеленген,  дайын  ...  ...  ...  таныстыру  бағытындағы  әрбір   ...   ... ... ... Біз  ...  ...  «үйрету.....  туралыбілімін қалыптастыру», «...- мен  таныстыру»  және  тағы  ...  ... Бұл ...  ...  ...  ...  танып  қалғандықтан,олар үшін білімді қалыптастыру емес, оларды жүйелеу,  оларды  өзіндік  ... ... ... үшін ... ... және ... мектепке  дейінгікезеңде оқытудың басты мәні болып табылады.Курстық жұмыста  мектепке дейінгі жастағы балалардың табиғат жөніндегібілімдерін жинақтау үшін оқыту - ... ... ...  ... ... ... ... -  экспериментті  зерттеу  жұмысынжасадық.Қорыта айтсақ, зерттеу мақсаты - мектепке дейінгі  ...  ... ... ... жинақтау үшін оқыту  -  тәрбиелеу  үдерісіндегіойындыдардың қолданылуын оқыту да,  ойындыдардың  ...  ... да ... ... ... ... әбден болады.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:1. Богуславская З.М., Смирнова Е.О. Мектепке  дейінгі  жастағы  балаларғаарналған дамыту ... – М., 1991.2. ... және ... журналы, 2004ж №43. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж №14.  Қазақ  бала  –  бақшаларындағы  тәрбиелеу,  ...  ...   ...... 1991.5. ... ұйымдарының білім кеңістігіндегі алатын орны.  Бала  тәрбиесі.2011ж №7.6. «Қазақстандағы Мектепке дейінгі білім» 2012ж  №17. ... Ж. ... ...  оқу  ...  ...  Ы.Алтынсарин,2000. – 172 б.8. Қалықбаева З. Табиғат – тал ... \\ ... және ... – 1995.№ 6. 30б.9. ... Р. И. ... ... беру. \\ Отбасы және балабақша.  –2006. № 5. 20 – 22б.10. ...  Ж.  ...  ...  ...  ...  \\  ...  жәнебалабақша. – 1997. № 4 - 6. 70 – 71б.11. Қонақбаева Р. Д. Балаларды эстетикалық ... ... \\ ...  ... – 2008. № 2. 29 – 30б.12. ... Ә. Жеткіншектердің көркемдік талғамын қалыптастыру. \\  Отбасыжәне балабақша. – 1997. № 1 – 3. 53 – 54б.13. ... Ф. И.  ...  ...  ...  ...  \\Бақшадағы көркемдік тәрбие.14. Құдашева Д. Т. Баланың жан – дүниесін ... ... \\ ...  жәнебалабақша. – 2007. № 3. 15 – 16б.15. Манкеш А. Е. Экологиялық тәрбие негізінде баланың рухани жан  дүниесіндамыту. \\ ... беру және ... – 2007. № 2. 117 – ... Хамитқызы Ғ. Балабақшадағы экокологиялық тәрбие жұмысы.\\ Отбасы  жәнебалабақша. – 1996. № 3 – 4. 34 – 37б.17. ... А. ... ... тәрбие арналары.  \\  Отбасыжәне балабақша. – 1996. № 11 – 12. 52 – 57б.18. ... ... ... \\ ... және балабақша. – 2001. №12. 55 – 58б.19. Құлшанова С. Табиғатты қорғау. \\ Отбасы және балабақша. – 1993. №  6.6 – 8б.20. ... Бала және ... \\ ... және ... – 1993. №  5.6 – 7б.  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың табиғат лирикасы10 бет
Молибден кендері41 бет
Шығармашыл тұлға – біртұтас жүйе8 бет
Балалар бақшасындағы балаларды табиғатпен таныстыру бағдарламасының мазмұны30 бет
Балалардың табиғатпен таныстыру туралы түсінік қалыптастыру және олардың маңызы33 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
VІІ қысқы Азия ойындары5 бет
«Режиссерлік ойын және оның әдістемесі. мектеп жасына дейінгі балалардың құрылыс ойындары»5 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет
Іскерлік ойындар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь