Қазақстанның ұлттық дипломатиясының қалыптасуы

Кіріспе
І тарау Қазақстанның ұлттық дипломатиясының қалыптасу тарихы
1.1 Қазақ хандарының дипломатиялық қызметі
1.2 ХХ ғ. ұлттық диломатиясының қалыптасуы және Н.Төреқұлов
ІІ тарау Тәуелсіз Қазақстан дипломатиясының негізгі бағытары
2.1 Қазақстан Республикасын әлемдік қоғамдастықтың мойындауы
2.2 Қазақстанның халықаралық ұйымдарға мүше болуы
2.3 Қазақстанның әлемдік экономикалық байланыстар жүйесінен орын алуы
Қорытынды
Тақырыптың өзектілігі: Еліміз тәуелсіздік алуына байланысты ұзақ жылдар бойы бұғаудан босағаннан кейін дербес мемлекет ретінде өзінің ішкі және сыртқы саясатын қалыптастыра бастады.
1992 жылы шілденің 2-сі күні Президент Нұрсұлтан Назарбаев жас Қазақстан мемлекетінің сыртқы саясат ведомствосының мәртебесі мен өкілеттігін ресми рәсімдеген, «Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі туралы» Жарлыққа қол қойды.
Отандық дипломатияның дәстүрлі тамыры ғасырлар тереңінен нәр алғаны мәлім. Ол Ұлы даланың тарихымен, ұлан-ғайыр кеңістігіндегі біздің мемлекеттілігімізбен тікелей байланысты. Біздің бабаларымыз жүргізген сара жол сыртқы саясат ірі Еуразиялық мемлекет – бүгінгі Қазақстан Республикасының пайда болуына негіз болғандығы даусыз. Отандық дипломатияның бастауы қазақ мемлекеттілігінің қалыптасу тарихымен тығыз байланыста. Қазақ хандығының әскери саяси және сауда-экономикалық мүдделерін қорғау, оның орасан зор аумағын сыртқы қол сұғушылықтан сақтау осы міндеттер дипломатиялық майданда ұстамды және ойластырылған іс-қимылды талап ететіні сөзсіз. Сондықтан қазақ дәуірі кезіндегі ірі тарихи тұлғалар сияқты көрнекті ұлттық көшбасшылардың еңбегі көшпелі руларды біртұтас мемлекетке біріктірі, оның тәуелсіздігін нығайтудан ғана көрінбейді, сонымен бірге осы ерекше маңызды мақсатқа қол жеткізу үшін қолайлы сыртқы жағдайларды туғыза білуден де байқалады.
Қазақ дипломатиясының тарихы ең бір қиын-қыстау замандарда да ұлттық бірлікті, тәуелсіздік пен аумақтық тұтастықты сақтап қалу міндеті маңдайларына жазылған Керей мен Жәнібектен Әбілқайыр, Абылай хандарға дейін үздіксіз созылып жатыр. Олар сыртқы саясат ведомствосының басына қазақстандық дипломатияның дамуына баға жетпес үлес қосқан кәсіби дипломаттар болып саналады. Қазақ хандары қиын-қыстау кезінде қандай жағдай болмасын елін аман алып қалуға тырысып, өздерінің барлық айла әрекеттерін салған. Көрші екі мемлекеттің қыспағында қалып, одан еш зардапсыз шығуға әрекеттенген. Олардың өз қызметінде сабырлығы, ұстамдығы қазіргі дипломанттарға үлгі септес.
Біздің сыртқы саясатымыз жалпыға бірдей қауіпсіздік пен тұрақты лықты нығайтып, өзара тиімді ықпалдастықты дамытуды көздейді. Қазақстандық дипломатияның негізгі қағидалары– белсенділік, тең-герімділік, прагматизм, сындарлы диалог және көпжақты ынтымақтастық болып қала береді. Осы қағидаларды негізге алған еліміздің сыртқы саясат ведомствосын Қазақстан дипломатиясында өзіндік із қалдырған сара жолдан бастау алады. 2001 жылы Президент тағы бір қайтара саясатшылар мен қоғам мүшелерінің назарын сыртқы саясатты қандай бағытта жүргізу керектігіне назар аударты. Ол «Қазақстан Республикасының халықаралық аренадағы сыртқы саясатының көп векторлығы өзгеріссіз қала береді» - деп мәлімдеді[1;25].
1 Н.Ә.Назарбаев, «Тарих толқынында». Алматы, 1998
2. Е. Бекмаханов, «Қазақстан ХІХ 20-40 жылдарында». Алматы, 1994; С.З.Зиманов,«Общественный строй казахов половины ХІХ века».А, Наука, 1958; И. Ероеева «Хан Абулхаир:полководец, правитель и политик. А., 1999.
6. Қ.Тоқаев «ҚР дипломатиясы», Алматы, 2002 ж. 563 б.
7. А.Арыстанбекова
8.Бурханов,
9. Қазақстан тарихы 2 том, Алматы, 1998 ж
10. М.Мағауин «Қазақ тарихының әліппесі» Алматы, 1994 ж
11. М.Б.Мұхамедов, Б.Сырымбетұлы «Қазақстан тарихы». Алматы, 2007
12. Е.К.Нұрпейісов, А.Котов «Қазақ мемлекеті: хандық биліктен президенттік республикаға дейін» А, «Жеті жарғы», 1996 ж
13. Қазақ СССР- нің Экономикасын тұрақтандыру және нарыққа көшу бағдарламасы.–Алматы: Қазақстан, -1991. 230 б.
14. Қ.Тұрсынов. Казахстан: становление рыночной экономики.- Астана, Елорда, 2003, 305 с.
        
        Батыс Қазақстан инженерлік –технологиялық колледжіЭкономикалық және  әлеуметтікқұқықтық пәндер бөлімі«» Орындаған : ... ... ... Білім және ғылым министрлігіМ.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті«Қорғауға жіберілді»«____» _______ ... ... ... ... ... – «Тарих»Орындаған:     Абдрахманов А.Т.Ғылыми жетекшісіт.ғ.к., аға оқытушыОралМ.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетіТарих және ... ... ... тарихы кафедрасыМамандық ______________________________________________Кафедра _________________________________________________«Бекітемін»Кафедра меңгерушісі____________________«__»  _________ 2012 ж.Студент _____________________ диплом жұмысын орындауына арналғанТАПСЫРМАТақырыбы:_____________________________________________________________________________________________________________________________1.ЖОО орнының № ... 20 _ж. « ___»  ... ... жұмысты тапсыру мерзімі  «_____» ______________  20___ж.3. Негізгі мәліметтер____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________4. ... ... ... ... ... ... тізімі немесе орындалған жұмыстың көлемі__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________6. Өздеріне қатысты тараулар көрсетілген жұмыс бойынша кеңесшілер(кеңесшілер болған ... ...  ... ...              |           ... ...                 ||  |                            ... берілді    |Тапсырма қабылданды ||  |                            |                    |                    ||1.|                            |                    |                    ||2.|                            |                    |                    |7. ... ... ... графигі|Р/с |Тараулар атауы, талданатын    |Орындау мерзімі       ...         ||№   ... ...               |                      |                ||    |                              |                      |                ||    |                              |                      |                ... беру ... ... ... дәрежесі)(қолы, күні)Тапсырма орындауға қабылданды _______________________________________(студенттің аты-жөні)        (қолы, күні)МАЗМҰНЫКіріспеІ тарау    ... ... ... ... тарихы1.1       Қазақ   хандарының  ... ...       ХХ  ғ. ... ... ... және  ... тарау  Тәуелсіз Қазақстан дипломатиясының  негізгі ... ... ...  әлемдік қоғамдастықтың мойындауы2.2 Қазақстанның халықаралық ұйымдарға мүше ... ... ... экономикалық байланыстар жүйесінен орын алуыҚорытындыПайдаланған әдебиеттер тізіміКіріспеТақырыптың өзектілігі:  Еліміз  тәуелсіздік  алуына  байланысты   ... бойы ...  ... ...  ... ... ретінде өзінің ішкіжәне сыртқы саясатын  қалыптастыра бастады.1992 жылы   шілденің  2-сі  күні  Президент  Нұрсұлтан  ...  ...  ...  ...   ...   ...   мәртебесі   менөкілеттігін   ресми   рәсімдеген,   «Қазақстан    ...    ... ... ... Жарлыққа қол қойды.Отандық дипломатияның дәстүрлі тамыры ғасырлар тереңінен нәр алғанымәлім.  Ол  Ұлы  ...  ...   ...   ...   ... ... ... Біздің бабаларымыз жүргізген  саражол  сыртқы  саясат   ірі   ...   ......   ҚазақстанРеспубликасының   пайда   ...   ...   ...   ...    ... бастауы қазақ  мемлекеттілігінің  қалыптасу  тарихымен  ...  ...  ...   ...   ...   және   ... қорғау, оның орасан зор аумағын сыртқы қол  сұғушылықтан  сақтауосы  ... ... ... ... және ойластырылған іс-қимылдыталап ететіні сөзсіз. Сондықтан қазақ дәуірі ... ірі ...  ... ...  ұлттық  көшбасшылардың  еңбегі  көшпелі  руларды  біртұтасмемлекетке  біріктірі,  оның  ...  ...  ғана   ... ... осы ... маңызды мақсатқа қол жеткізу үшін  қолайлы  сыртқыжағдайларды туғыза білуден де байқалады.Қазақ дипломатиясының тарихы  ең  бір  ...  ...  ... ... ... пен ... ...  сақтап  қалу  міндетімаңдайларына жазылған Керей мен Жәнібектен Әбілқайыр, Абылай хандарға дейінүздіксіз  созылып  жатыр.  Олар   ...   ...   ...   басынақазақстандық  дипломатияның  дамуына  баға  жетпес   үлес   ...   ... ... саналады. Қазақ хандары қиын-қыстау кезінде қандай жағдайболмасын елін аман алып ... ... ... ...  айла  ... ... екі мемлекеттің қыспағында қалып, одан  еш зардапсыз   шығуғаәрекеттенген.  Олардың   өз   ...   ...   ...   қазіргідипломанттарға үлгі септес.Біздің сыртқы саясатымыз жалпыға бірдей қауіпсіздік пен тұрақты  лықтынығайтып,  өзара  тиімді  ...  ...  ...   ... ... ... белсенділік, тең-герімділік,  прагматизм,сындарлы  диалог  және  ...  ...  ...  қала  ...   ... ... ... еліміздің сыртқы  саясат  ведомствосын  Қазақстандипломатиясында өзіндік із қалдырған сара ... ...  ...  2001  ... тағы бір ... ... мен ... мүшелерінің назарын сыртқысаясатты қандай бағытта жүргізу керектігіне ...  ...  Ол  ... ...  ...  сыртқы  саясатының  көп  векторлығыөзгеріссіз қала береді» - деп мәлімдеді[1;25].Қазақстан  Республикасының  сыртқы  ...   ...   ... ... ...  оның  ішкі  ...  ... халықаралық  байланыспен дамуға  байланысты емес  өзгеруі  мүмкін.Сондықтан Елбасы  Қазақстанның  ...  ...  ...  көп  ... ... ... ... Еліміз егемен болып, тәуелсіздікті саяси,экономика, рухани, липломатиялық  ақпараттық  және  тағы  ...  ... ету ... ... сол   ...  ...  ...  келеміз.  Сондықтандасыртқы саясатты дұрыс жолға қою  қазіргі  күнің  басты  талаптарының  бірі.Осыдан келіп ... ... ... туындайды.Жұмыстың тарихнамасы: Дала дипломатиясының   дамуы  қазіргі  таңда  ғаназерттелуде.  Кеңестік  тарихнамада  қазақ  ...  ...  тек   ... бір ... бөлігі болып саналды. Коммунистік  идеологияның  өзіде кезінде тарихтағы жеке  адамның  орны  мен  ...  ...  ... ... ... тарихтағы ұлттардың тарихында  олардың  дара  туғанұлы тұлғаларына көп орын берілмеді. Олардың ... ... ...  ерекше«іріктеу» әдістері пайдаланылды. Мұндай  әдістер,  әсіресе  ...  ... ...  ... ... ... ... қолданылды.Қазақ хандарын, батырларын  жеке тұлға етіп жазған Одақ кезінде  тарихшыларөте аз. Мысалы Е.Бекмахановтың «Қазақстан  ХІХ  ғ.20-40  жж.»,  ... ...  (1947)  ...  ...  ...  Тәуелсіздік  алған  соңМ.Қозыбаев, К.Нұрпейсов, Ж.Қасымбаев, В.Ерофеева, М.Қойгелдиев[2] және тағыбасқа тарихшылардың еңбектерін жатқызуға болады.Қазіргі ... көп ... көп ...  ...  ... ...  ...  картинасын  беруді  және  ...   ... осы ... рөлін көрсетуді мақсат еткен  әдебиттің  ... да ... ...... ... ... Ә.Н. ... Г. Малининнің «Нұрсұлтан Назарбаев: Қазақстан — бейбітшілік пен келісімаумағы» атты кітабымен толықты[3], онда  ...  ...  деп  атап  ... бүгінгі танда әлеуметтік жаңғыру мен саяси демократияланудың жаңакезеңі аралығында түр. Елде жүзеге  ...  ...  ...  ... және ... аралық келісімді сақтау мен нығайту  стратегиясыдемократияны даму базасын қамтамасыз етуге ...  ...  ...  ...  және  дипломат  Ж.   Сааданбековтың«Нұрсұлтан  Назарбаев.  ...  ...  атты  ...   ...  ...  ...  ...  өңірлік   көш-бастаушығаайналған Қазақстанның саяси, әлеуметтік жөне экономикалық жаңғыруының  кұндытарихи төжірибесін ашып көрсеткен  бірегей  еңбек  ...  ...  ... ... ... қасиеттері паш етіледі,Осыған байланысты жас  Қазақстанның  ...  ...  ... ... ... оның сыртқы саясатының  дамуына,  ұлтгықжәне әскери  кауіпсіздіктің  ...  ...  т.б.  ...  ... зерттеулерді еске сала кеткен жөн. Оның санатына С.М.  Әкімбековтың,М.С. Әшімбаевтың, М.К. Алтынбаевтың, Ж.Х. Ахметовтың, Л.К. ...  ... М.Б. ...  М.Т.  ...  М.А.  Құл-Мұхаммедтің,К.Қ. Мәсімовтің, Қ.Б.Саудабаевтын,  Қ.С.  Сұлтановтың,  К.Л.  ... ... Ж.Қ. ... және ...  енбектері  жатады.  А.В.Ретивыхтың «Қазақстан ғасырлар тоғысында» [5] атты  ...  ...  ...  маңызы,  екі  идеологиялық  жүйе   мен   ...   ...  ...  ...  ...  геосаяси   өзгерістерге   орайэкономиканың, қоғамның және мемлекеттің  реформалануының  өтпелі  ... ... ... саясатының қалыптасуы тарихи-әдіснамалық тұрғыдазерттеледі.  Қазақстанның  өңірлік  және  әлемдік   ...   ... ... ... және ...  ...  ПрезидентіН.Ә. Назарбаевтың осы ғаламдык үрдістердегі рөліне ерекше  ...  ... жас ... үшін жаңа  ...  уақыт  санағы  басталып  кеткеніайтылады.Е. Ертісбаевтың «Қазақстан және Назарбаев: өзгерістердің  ...  ...  ...  ...  Республикасының  Тұңғыш  Президенті  Н.Ә.   На-зарбаевтың қарапайым өмірдегі және Қазақстан болашағы үшін әлемдік саясаттызерделеген ... ... зер ... ... ... -  кітап  тұлғаныңжеке басына және ішкі ... ... ... ... ... ... байланысы мен өзара тәуелділігін зерттеуге мүмкіндік беретін  қазіргізаманғы Қазақстан тарихына объективті талдауға, мемлекет басшысынын әлемдіктарихи даму ... ... ...  ...  ...  ... түрде алға  басуын  қамтамасыз  етудегі  қызметін  жан-жақтықарастыруға арналған.Көрнекті мемлекет  қайраткері  Қ.К.  ...  ...  ...  ... ... жаһандану жағдайындағы  сыртқы  саясаты»,  «Еңсеру»[7] атты дипломатиялық очерктер атты еңбектерінде ... ... ... ... ... ... дамуы проблемаларына жеке көзқарасынбілдіреді. Қ.К. Тоқаевтың еңбектерінде жаңа мемлекеттің  сыртқы  саясатыныңқалыптасуының барлық кезеңіне дәйекті-лікпен талдау жасауға, дипломатиялық қызметтің ...  ... ... ... аса ірі халықаралық, ұйым-дардың әлемдік саясатқа ықпалын зерттеуге, әлемдегі  қазіргі  ...  ... ... ... ... көңіл  бөлінеді.  Дипломат  негізгі  ... - ... ... ... жөне ... ... тұтастығы  құқығыбойынша байқалған қарама-қайшылықтарды егжей-тегжейлі  зерттейді.  Азиядағыөзара іс-қимыл  және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Ядролық  қаруды  таратпау  туралы  ...   ... және оған кол қою ...  және  ...  ...  ...  ... ерекше көңіл бөлінеді.Қ.К. Тоқаевтың республиканың мемлекеттік егемендігі  жарияланған  ... бес ... ... қамтитын, 1997 жылы басылып шыққан  «Тәуелсіздіктуы астында» атты кітабы Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты жөніндегіой-пікірді  тұңғыш  қорытындылаушы  ...  ...  ...  ...  ... ... және ... экономикалық бағытының қалыптасуының  жүріп  өткенжолы  ...  ...  ...  ...   ел   ...   ... ой ... өткі-зілді. Сөйтіп қазақстандық  тарих  ғылымындатың пайым ортаға салынды, Қазақстан  ...  ...  ...  ... ... ... басым  бағыттарына,  олардың  іскеасырылуына тал-дау жасалды.Баяндау сипаты жағынан автордың өзі «очерктер»  ...  ...  ...  жеке ... мен ... ... орын берілген,  дегенменбұл еңбек ғылыми-публицистикалық басылымдар ... ... ... ...  ...  ...  ...  сыртқы  саясаты»деген атпен 2000 жылы ... ... ... ... XXI ...  ...   ...   көкейтесті   пробле-маларына   арналғанмонографиясының елдің сыртқы саяси бағытының негізгі  бағыттарын  зерттеудезор маңызы бар. Бұл ... ...  ...  ...  ...  ...   тигізетін   экономикалық-саяси   факторлардың   ... Қ.К ... 2001  жылы  ...  шыққан  «Қазакстан  Республи-касының дипломатиясы» атты екінші бір монографиясында  Қазақстанның  ... ... мен  даму  ...  ...  талдау  жасалды.  Бұлеңбекте республиканың әлемдік қоғамдастықпен және  ха-лықаралық  ... ... баса  ден  ...  ...  ...  ...  да  ...  мемлекеттермен  ынтымақ-тастығындағы  басым  бағыттарыбаяндалды.Тәуелсіз ...  ...  ...  ...  ...  ...  Елші  ... «Біріккен Ұлттар және  Қазақстан»  атты  ... ... ... оның осы ... ... ... алғашқы  айлармен   жылдардағы    қалыптасуы,    Қазақстан    мен    ...    ... ... ... ... ашып ... ... «БҰҰ-дағы Қазақстан: тарих және болашақ мүмкіндіктер»атты зерттеуі ... ...  ...  мен  БҰҰ  ынтымақтастығыныңнегізгі  бағыттарына  арналады.  Автор  БҰҰ-ның  ...  ...   ... ... рет ... ... кең ауқымда енгізу  негізінде  ҚазақстанРеспубликасының ... ... оның 1992 ...  ...  ...  енгенсөзінен бастап және он жыл  бойындағы  ынтымақтастық  тарихын,  проблемаларымен келешегін зерттейді. Кітапта  жаһанданудың  БҰҰ  ...  ...  ... ... және ... ...  ...  айналысқатұңғыш енгізілген ең жаңа жарияланымдарын пайдалана  отырып,  әлемдік  саясижәне экономикалық жүйедегі жаһандану үрдістері карастырылады. Кең  ... ... ... ...  ...  мен  ... бейбітшілік пен  бітімгершілік,  экономикалық  және  әлеуметгікдаму,  гуманитарлық  проблемаларды  шешу  мәселелері   ...   ... ... мен ... ... ... ... Айдаровтың: «Дала дипломатиясы фрак киді»  дегеніндей,  тектәуелсіз Қазақстанның дипломатия  қызметі  ғана  ...  ...  ...  оныңтарихнамасы да нақты мазмұнмен толығуда.Тарихнама  қоры  неғұрлым  байыған  сайын  және  ...  ... ... ... ... ... тарихтың тағылымы  да  солғұрлым  ... ...  ...  ...  тарихнаманы  кұрайтын  еңбектерітарих және саясат ғылымдарының дамуы үшін ... ... ... ...  кету  ...  ...  ...  басындағы   зерттеулерге   ғылымишынайылық   қағидатын   қиындататын   ...   ...   ... ... ... ...  орайда  К.Н.  Бұрхановтың,  Б.Ғ.   Аяғанның,   Б.К.   Сұлтановтың«Қазақстанның қазіргі заманғы ... ... (1985- 2006)» [9]   атты ... атау ... ... ... Онда  тарихи  деректерді  кең  ауқымдатарту  негізінде  ...  ...  ...  саяси   тарихына   талдаужасалады. Қазіргі заманғы үрдістерді  кешенді  зерттеу  проблемасын  көтеруавторлардың  ...  ...  ...  ...  эволюциясынҚазақстанның саяси  жүйесінің  жұмыс  істеу  қағидатын  айқындаған  ... ... ... ... ... ... ... басты мақсат-міндеті  дала  дипломатиясыныңнегізгі  бастауы  ...   ...  ...  ...  ...  ...  жазылған  құжаттар   арқылы   саралау.   Олардың   ...   ... және ... ... ...  ...  үлес  қосқан  тарихтабелді  орны  бар  ...  ...  ...  ...  ...   ... ... мүше бола  отырып,  әлемдік  қоғамдастықтың  қатардағыжаңа мүшесі ретінде ғана емес, сонымен бірге қазіргі ... ең бір  ...  ...  ...  ...  ...   ұстанатын,   ядролыққарусыздану жолындағы  қозғалыстың  алғы  ...  ...  ...  ретіндеенуге ат салысты. Сонымен қатар Қазақстанның барлық  халықтарының  теңдігін,нәсіліне, ...  ...  ...  ...  және  өзге  де  көзқарастарынақарамастан адамның ... ...  мен  ...  жария  еткен  біздіңеліміздің Конституциясы Вена Декларациясының  шешімдеріне  және  Адам  ... ... ...  ...  ...  ...  ҚР  ... Адам  құығы  жөніндегі  комиссияның  құрылуын  БҰҰ-да  адам  құқығынқорғау саласындағы халықаралық ...  іске  ...  ...  ... ... ... ... қоғамға маңызы бар  халықаралық  құжаттардыңқабылдануына негіз  болған  алғы  шарттар  мен  себептерді  айқындау  ... ... ... мен ... болып табылады.Жұмыстың құрылымы: Диплом жұмысы кіріспеден, екі тараудан  әр  тарауүш парагрфтан  және  ...  ...  ...  ...  ... тарау    Қазақстанның ұлттық дипломатиясының қалыптасу тарихы1.1  Қазақ   ...  ... ...  ...  ...  ...  Шығыс  Дешті  Қыпшақтың,  Жетісу  менТүркістанның  кең-байтақ  аумағындағы  әлеуметтік-экономикалық  ... ... ... ... ...  ...  мал  шаруашылығы  менотырықшы-егіншілік,   қала   шаруашылығы   қалыптасқан   өлкелердің   ...  ...  ...  ғасырларда  тұтас   экономикалық   ауданныңқұрылуы аймақтық бүкіл жерінің бір ... ... ... қолайлы  жағдайәзірледі. Өз кезеңінде Ақ Орда, Моғолстан, Әбілқайыр хандығы,  Ноғай  ордасышеңберінде  жергілікті  ...   ...   ...   даму   ... ... ... ... саяси түсуіне жәрдемдесті.Қазақ халқының қалыптасу процесінің  баяулауына,  оның  уақыт  жағынанұзаққа ... ... ... ... ... ...  ...  пайдаболған мемлекеттердің -әуелі  монғол  ұлыстарының,  содан  соң  Ақ  Орданың,Моғолстанның,  ...   ...   ...   ...   бір   ... ... және жартылай көшпелі  қоғамдағы  қоғамдық  қатынастардыңбаяу дамуы, сыртқы саяси жағдайлардың  ...  ...  өз  ...  ...  халқы  қалыптасуының  сан  ғасырлық  процесінің  ХІҮ-ХҮ  ғасырлардағыаяқталу кезеңі оның қыпшақтардың, ...  ...  ... ... ... ... бірігуімен  және  соныменбірге Шығыс  Дешті  ...  пен  ...  ...  ...  мен  көптегентайпалары бөлімшелерінің басқа да қалыптасқан  түрік  ...  ... ... ... ХҮІ ... басында  Қазақстанның  Жетісу  меноған шектес аудандардағы ... бір ...   ...  ...  ...  Орта   ...   ...   дулаттардың,   қаңлылардың,   қыпшақтардың,наймандардың, керейіттердің жекелеген  ...  өз  ...  ... бөлініп, олар қырғыздардың құрамына кіреді[10;45].Қазақ хандығының негізін салушылар Жәнібек пен ... ...  ......  оның  ...  ...  ...  байланыстар  жасағаналғашқы мемлекет Моғолстан болды. Бұл қатынастардың  негізі  қазақтар  Кереймен Жәнібектің ХҮ ғ. 50 ... ...  ...  ...  ...  кейінкөп ұзамай іс жүзінде құрылған хандыққа дейін–ақ  айқындалған  болатын  жәнеол қатынастар едәуір ұзақ  ...  бойы  ...  ...  қала  ...  ...  ... мен ... арасындағы «достық және бейбіт  »  қатынастарЕсен–Бұға  хан (1462 өлген)  кезінен  бастап  Абд  ...  хан  ...  ... ... ... яғни ХҮІ ғ 30ж ... жасалып келді деп  жазады[10;49].Жәнібек  және Керей  ...  ...  ...  ...  ... және  ...  ...  Жетісуға,  Шу,  Талас  алқабына  қарайойысуы тегін емес. Бұған Ақ Орданың Моғолстанмен, ең бастысы оның  ... ... ... ...  ...  достық  қатынастары;  Керейдіңқай жылы туып, өлген жылы белгісіз. Ол туралы нақты тарихи мәлеметер аз.  АлКереймен  ...  ел  ...  ...  ...   халық  арасындада,  тарихиқұжаттарды баршылық. Жаңадан құрылған хандықтың  өзімдік  құрылымы  мен  ...   ...  ...  ...   ...   ...   ...   тұлғаекендігінің тағы бір белгісі- ол халық  ...  ...  ...  ... ...  ...  ...  таңбаланған,  ұлттық   тарихымызды  жай  ғанаЖәнібек хан деп аталмай, Әз-Жәнібек хан деп те  ...  Ол  ...  ... ... ... ұлы хан  ғана  ...  сол  ...  бариеілігіне ұйтқы болған  ұлы әулеттің негізін салушы.Жәнібек өлгеннен соң аға баласы ретінде Керейдің ұлы Бұрындық ...   Ол  ...   ...   ...    қазақтар   Сырдарияның   бойынақоныстанды.  Сонымен  қатар  ...  ...  ...  ...  ... Ақ-Қорған, Арқұқ сияқты  маңызды  қалаларды  иеленді.  Бұрындық  ханШайбани ... ... ...  ...   ...  ...  ... кеңейтті.Бұрындықтан соң азғана уақыт хандықтың басына  ...  ұлы  ... Ол ... ... ... ... өте әлсіз  билеуші  болды.  Олхандық құрған кездегі қазақ халқының жағдайы туралы нақты ...  ... ... кейін оның туған інісі Қасым хан билікке келеді.ХҮІ ғ. ІІ–ші онжылдығында Қасым хан  ...  кең  –  ...  ... өз ... нығайтып алды.  Қасым  хан  билік  пен  инициатива  ... өз ... ...  ...  ...  ...  ...  ол  сақболды. Ол билік еткен кезде хандықтың ... ...  ...  ... ... дейін жетіп, Түркістан қалаларының бір  бөлігін  қосып  алды,Оңтүстік - шығысында  ол  Жетісудың  ту  ...  мен  ...  ... ... ... – шығысында Ұлытау және Балқаш көлі өңірі  арқылыөтіп, Қарқаралы тауларының сілемдеріне дейін, солтүстік  –  ...  ...  ...  дейін  жетті.  Қазақ  хандығы   сол   кездегі   халықаралыққатынастарға  ...  ...  ...  ...   ...   ... жасаған алғашқы мемлекеттердің бірі Ұлы князь ІІІ Василий  (1505– 1533 ж.ж) басқарған Мәскеу мемлекеті болды.Қасым хан билік еткен кезеңдегі  ...  ...   ...  нақ  солжылдарда қазақтардың Батыс Европаға дербес этникалық ...  ...  ...  ...  ...  бірнеше  рет  (1517  және  1526   ж.ж)   ... ... ...  ...  қазақтар  туралы  өз  ...  ... ... Қасым ханның атағы Иран мен Үндістанға жетеді.Қасым хан туралы тарихи құжаттар толы. Мысалы Ұлы  ...  ... ...  ұлы  ...  Бабырдың  «Бабырнама»  жазбасы,  Мұхамед-ХайдарДулатидың еңбектерінде, Махмұд бен Уәлидің «Бахр  ...   ... ... бен Уәли ... 1504 жылдың оқиғасын баяндай  келе«Қазір бүкіл  Дешті-Қыпшақтың  билігі  Қасым  ханға  ...  оның  ... ... ол ... Мәуреннахр өңірі үшін үлкен  қатер  болып  отыр»-депбаяндайды[10;52].Қасым ханның  билік  еткен  ...  ...  ...  ... ... ... ... болсақ, олар  шиленіскен  және  әстебейбіт емес ... қала ...  ...  ...   ...  едәуірбөлігі көрші мемлекеттер билеушілерінің- батысында өз бодандарын Сарысу  менСырдарияға  дейін  қоныстандырған  ноғай  мырзаларының   және   ... мен ...  ...  ...  жерлеріне  үнемі  шабулжасап  тұрған  жоңғар  тайшыларының  қол  ...  ...  ...  бұл  ... ұстанған бағыты «Қасым салған қасқа жол» атанып қалды.Қалаларды иеленіп алу қазақ хандарын қырда да ...  ХҮІ  ... ... хан, ... хан мен ... хан табысқа жетті, оның  тұсындаТүркістан қалалары ғана емес, сонымен  қатар  Ташкент  те  ...  ... ... ... Қазақ хандығының астанасы болды.Жәнібек ханның  ұлы  Қасым  сұлтан  қазақ  сұлтандарының  ...  ... ... ол ...  ...  ...  таласта  табысқа  жетіп  жүрді.Бұрындықтың тұсында Қасым  ...  ...   ...  ...  Бір  ... соң, ... ... қазақтың көрнекті ханына айналды.Қасым хан өлгеннен кейін тақтың басына оның ... ... ...  ... ... оқиғалары бізге мәлім  емес.  Мамаш  хан  ...  ... ... ... ... хан ... ... Қазақ хандығында  тағы  даүлкен  ...  ...   ...   қазақ   ретіндегі   белгілісұлтандары бір-бірімен көп соғысты. Соңында Жәнібек ханның   ...  ... хан ... ...  Ол асқан қатігездікпен ерекше болды және  оныңдипломатиялық та, әскери де таланты жоқ еді, мұны  оның  ...  рет  ... ... ... ...  ...  дәлелдейді.  Хандықтағыонсызда ауыр ішкі  жағдайды  сыртқы  ...  ...  ...  ...  Тахирхандық еткен  біршама  аз  уақыт  ішінде  сыртқы  саясаттағы  ...  ... мен  Орта  Азия  ...  ...  ...  ...  ... Ханның одақтас табуына болатын  моғолдар  мен  қырғыздарға  көзқарасынақ осы күреске байланысты туындап, сол ... ... ... ...  ...  ...  ...  хан  өлгенненкейін қазақ-қырғыз бірлестігінің басына оның інісі Бұйдаш сұлтан келген.  Олежелден қырғыздармен  байланыста  ...  және  ...  ...  іс-қимылжасаған; оның қарауында отыз мыңға дейін адам болған- деп  көрсетеді[10;58].Бұл хан туралы тарихи мәлеметтер өте аз. Сол ... ... бір  ... атағы болған қазақ сұлтандарынан бұл арада Ахмет хан  мен  Тоғым  хандартуралы да тарихи құжаттар ... ... ... ... 1680  ж  ...  ұлы  ...  көшті.  Жаңабилеуші көреген саясаткер,  ақылды  дипломат,  құдіретті  хан  болды.  Тәукеханның өзіне  ...  ......  ерекше  әлеуметтіктопты  құрайтын,  дала  ...  ...  ...   ...   ... нығайтуға тырысты.Тәуке  хан  билігінің  бір  бөлігін  беру  жолымен  ықпалды   ... ... ... бағытталған саясат ұстанды.  Ол  қазақтардың  үшжүзінің ең беделді билерінің қатысуымен  билер  кеңесін  ...  ... Ұлы ... Төле ... орта ... Қазыбек бидің,  кіші  жүзде  Әйтекебидің беделі ерекше болды. Олардың даналығы мен  ...  ...  ...  қарсы қазақ халқының күшін біріктіруге,  сондай –  ақ  ... ... аман алып ... ...  ...  ...  хан  ...  белгілі  бір   тобы  ОртаАзиямен ... ... ...  ...  ...  1687  –  1688  ж.ж  ... ... Бұхара ханы Субхан – кумемен  келіссөздер  жүргізді.  Сырдарияөңіріндегі  Тәукенің хандық билігі  ...  ...  оның  ...  Түркістанқаласы еді.Тәуке хан орыс – қазақ қатынастарының жақындасуына  табандылықпен  қолжеткізді. Ол 1686 – 1693 ж.ж    ... бес  ...  ...  ...  ......  қатынастарының  өзара  тең  дәрежеде  дамуын  нығайтуға  ... ... ... халықты өлтіру, тонау мал – мүлкін тартып  ... ... ... алу,  ...  ...  ...  ... қарамастан, Ресей мен қазақ хандығы арасындағы бейбіт  қарым  –қатынастар сақталып қала берді. ХҮІІ – ... ғ.ғ ...  ...  екі  ... ... және сауда қатынастарын кеңейтті.Саяси байланыстар  ХҮІІ  ғ аяғында, екі  мемлекетте  де  ...  ... ... ...  ......  хан  мен  І  Петр  келген  кездежанданды. Ресей мен қазақ хандығының жақындасуы жоңғарларға  ...  ... ... ... негізінде орын алды.1687 ж Тобльскіге Тәшім батыр бастаған қазақ елшілігі  жіберілді.  ... ... ...  екі  ...  ...  ...  берік  байланысорнату болатын:  «Қазір  қарамағымыздағы  адамдарға  тыныштық  және  олардыңарасында  елшілер  мен  ...  ...  ...   ...   ...   ... ізгілікті даңқ, жарық дүниеде жақсы  болады»,  яғни   ...  ... ... ... ... ... Тобольскіге 1689  ж  аяғы  –1690 ж басында барған келесі елшілікті Тұманшы ... ... екі ... те ... ... ... 1686  –  1693  ж.жТәукенің  Ресейге  бес  елшілік  ...   ...   оның   ...   ... ... ... олардың нәтижесіз болғанын  атап  көрсетеді:«біздің тұсымызда болғанын  желге  ...  ...  ...  нәрсе,  алдағыуақытта ол да болмайды, тек біз  ғана  кеңес  ...  ».  1691  ж   ... ... мен ... ... ... сияқты, ықпалды қазақтар  Сарымен Келдей басқарған, енді ара ағайындар арқылы жасалған ...  ...  ... бермеді.Сібір әкімшілігі мен Тәуке ханның арасындағы істерді  жолға  қою  үшін1692 ж ... ... ... ... ... Неприпасов, Василий  Кобяковжәне  аудармашы  Шаманаев  құрамында   елшілік   жіберілді,   алайда   ...  ...  ...   ...   елшілер   Сары   мен   Келдей   жәнеНеприпасовтың ... екі ... да ... ... ... 1693 ж   қазанайында Тәуке хан Келдейді босату мақсатымен Тобольскіге  Толыбай  Аталықовтыжіберді; онымен бірге орыс  елшілігінің  ...  де  ...  ... ... ...  ...  ретінде  Келдей  мен  бірге  Тәуке  ханныңордасына 1694 ж Ф.Скибин мен М.Трошин жүріп ... тірі ... – ақ кіші ... ...  ...  ...  бөлігіжәне орта жүз көшпелілерінің кейбір тайпалық бөлімшелері соңғы 2 ғасыр  бойықазақ  ...  ...  ...  ...  ...  ...   жергілікті   Жошыұрпақтарының үлкен әулеттерінің бірінен шыққан Қайып  сұлтанды  ...  ...   ...   ...   ...   кіші   жүз   ...   ақсақалдарынқанағаттандырмады,  олар  1710  ж   Арал  ...  ...  ...  ...  дала ... ... және  ...  жағдайлар  себепті  жас  сұлтанӘбілқайырды өздерінің ханы етіп жариялады, ол ата – бабасы  бұрын  ... ханы ... ... ... бір ... тұқымының өкілі еді.Қазақтың оңтүстік жерлері мен даланың  орталық  аймақтарында  жоғарыдааталған ... мен ... ... ...  келуімен  бір  мезгілде  БатысҚазақстан аумағында Әбілқайыр хан өз ... тез ... ...  ...  ... ... – ақ кіші жүз ...  көпшілігі  соның  билігінде  болатын.Оның  бастапқы  көтеріліп,  хан  ...  ...   ...   ... және  ...  әскери  тайталасы  тез  өршіген  ... еді. ... ... ... қимылдарында Әбілқайыр  өзінің  таланттықолбасшы, жауға бүкіл  халық  болып  тойтарыс  беруді  ...  ... Ол аз ... ... кіші жүз  бен  орта  жүздің  Бөкенбай,  ... ... ... ... әрі ықпалды батырларын өз жағына тарта білді  жәнеҚазақстандағы ең беделді хан ... ие ...  ...  Қайып  ханның  жойылуы  және  содан   ...   ... ... агрессиясына қарсы қазақтардың ірі  ауқымды  күрестерініңтартысқа толы оқиғалары кіші жүз ханы ... ... ...  ... ... – 1729 ж.ж ......  соғысы  кезеңінде  Әбілқайыр  Қазақстанаумағына  өзінің  саяси   ...   ...   ...   ...   ... әскери – саяси өмірінде жеткеші рөлге қол жеткізе білді.   1730– 31 ж.ж ...  ... ... ... ... мәртебесі  «үлкенхан» немесе «ең басты хан» атанды. Атақты батыр және  табын  руының  ... ... « ... ханнан кейін Әбілқайыр басты  хан  болды  жәнеешкімнен кедергі көрмей, өз еркімен көп нәрсе істеген». Ресейдің кіші  ... ... ... ...  ...  ...  ...  нақ  солайсипаттаған, 1731 ж  ол орыс ...  ...  ...  өзі  ... ... ... қазақтар арасында «басқа хандардан гөрі  ол  зорқұрметке бөленген»  ал 1733 ж көктемінде  жазған  басқа  бір  ...  ... да ...  ...  барлық  қазақ  шонжарлары  ішінде  «жоғарыда  аталғанӘбілқайыр хан ... ...  ...  ол  ...  ...  ...  ...  менсұлтандардың келісімінсіз  ешқандай  іс  –  ...  ...  ...  ... ... он бес  жыл  ...  соң,  кіші  жүз  бен  орта  жүздің  халықөкілдері жиналысында белгелі ... ... мен ...  ...  би,  ... ... би және алшын одағының бірқатар билері  мен  батырлары  жәнеқазақтардың көптеген  ықпалды  адамдары  ...  жеті  ...  ...  бірдейжүрген және бүкіл ордаға көші –  қон  ...  ...  ...  ең  ...  жәнеатақты хан деп айтқан[10;69].ХҮІІ ғ аяғы  –  ХҮІІІ  ғ  басы  Ресей  мен  ...  ...  ... ... ... ...  Екі  тараптың  өкілетті  өкілдерідүркін – дүркін келіссөздерінің  аясындағы  талқылау  мәселелері:  ... ...  ...  ...  ......  Орал  және  ... және башқұрттар арасындағы әскери жанжалдарды реттеу, сондай –  ақорыс  көпестерінің  кіші  жүз  бен  орта   ...   ...   ...   саудабайланыстарын дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау болды.Әбілқайыр ханның 1715 ж башқұрттар жеріне ...  ...  ...  ... ... жердегі кіші жүз ауылдарына жауап  ретінде  басып  кіруіқазақ билеушілерінің ... ... мен  ...  ...  орыс  ... ... саяси қарым – қатынастарының жаңғыртылуына тікелей  себепболды. ... ...  1715  ж  ...  ...  және  ......  жою  және  ...  тұтқындар  алмасуы  туралы  »  ...   ...  ...  ...  жеке  ...  ...  Құлтабаев  батырҚазанға  барып,  онда   жергілікті   губернатор   ...   ... ... ... ...  үш  жыл  ...  соң  қазақ  ханының  өзбастамасымен қайта жалғастырылды.Келесі жылдың  қыркүйегінде  Тобылға  құрамында  ...  ...  ...  Борисв  батырлар  бар  Қайып  ханның   елшілігі   келді,   ... ... ... ...  ...  ...  ...  губернаторы  М.П.Гагаринмен  «мәңгілік  бітім»  ...   ...   ... ... ... одақ туралы келісімге қол жеткізу және оларға  ... ... ... ... ... ... беру үшін ...  жақын  жердегірыноктарына қазақ малшыларының кедергісіз баруына ...  алу  ... ... Тобылға келуі және оның жоңғарларға  қарсы  Ресейменәскери одақ жасасу туралы ұснысы Сібір губернаторын 1716 ж 16 қазанда  ... ... ... ... ... жауап елшілігін  жіберіп,  оған  орысшекарашылық  ...  ...  орта  және  кіші  жүз  ...  ... әзір ...  ...  жән  «бір  ...  өзінің  ұлы  мәртебеліпатшасы қонтайшыға әскер ... ... ... осы  ...  ...  ...  ...  ведомость  жіберетінін  »  хабарлауды  ...  ... ... аман – есен жетіп, бір жылдай уақыт бойы  ...  ...  ...  ...  ...  барғаннан  кейін  1717  ж  26   қыркүйектеН.Белоусов губернатор ... ... ...  хатын  береді,  ондахан өзінің  «қонтайшымен  соғысу»  жөніндегі  бұрынғы  ниетін  ...  ... ... ... ... айдап әкеткен  көптеген  жылқы  табындарынқазақтарға  қайтарып  беру  туралы  ...  ...  еді.  ...  ... ... ... ... айдап әкетілген  жылқыны  табуға  жәнеТобыл қаласында орыс – қызық айырбас  саудасын  дамытуға  ...  ... ... 1717 ж ... ...  ...  губерниясының  ішкі  уездерінетағы да бір ірі ... ... ... ...  башқұрттар  мен  сібір  қазақтарышекаралас қазақ ауылдарына жауап ретінде басып кірді. Осы негізде  ... мен мал ... ...  –  ақ  ...  ...  шекарасындағыәскери – саяси ахуалды ретке келтіру мәселесі қайтадан маңызды болды.Аталған мәселелерді шешу үшін 1717  ж  ...  ...  және  ...  Қазаннан  Уфа  дворяны  Федор  жіберілді,  ал  1718  ж  ... ... ... ...  пен  Яков  ...  және  ...  ҚабайМамиевтен құралған ресей елшілері аттанып,  олар  қырда  1718  жазына  дейінболды. Ресей елшілерімен ... ... ... (4 –  7  ...  ... (25 ... – 12 шілде) хандар «Ұлы патшаға ағзаммен»,  Ресейдің  Қазанжәне Сібір губернияларындағы  оның  өкілетті  өкілдерімен  ...  ... ... ... орыс ... ... ... дамытуға және  өзбодандарының көршілерінен малды «ұрлап  әкетуіне  »  ...  жол  ... ... білдірді[11;49].Кіші  жүз  қазақтары  ақсақалдары  ...   ...   ...   ... ... ... Мақсұт Юнусовтың ақылы  бойынша  1725  ж  шілде  –тамыз  ...  ...  ...  ...  ...  ... осы өте көкейкесті міндетті  шешу  жүктелді.  М.Юнусовтың  ... ... 1726 ж 18 ... ... астанасына барып,  онда  Сыртқы  ... ... ... және ... ...  ...  2  хаттытабыс етті. Оның біреуінде және елшінің өзі  ауызша  айтқан  ...  ... ... Ұлы ... ... ... ... »  тілек  білдірілдіжәне қазақтардың «башқұрттар мен жайық арасына,  кіші  жар  тауы  маңында  ...  ...  ...  ету,  олардың  елге  тереңдей  еніп,  Ресейдің   іріқалаларына еркін және ... ... ... ету, ...  ...  ... ... қауіпсіздікке  кепілдік,  сондай  –  ақ  тікелейУфада тұтқындар алмасуды ... ... беру ... ... ... кеткен біріккен қазақ одағының сыртқы  саяси  бағдарламаларындатүбірлі  бетбұрыс  жасау  ...  өз  ...  ...  және   ...  ...  ...   ...   жойқын   шабуылын   күтпей,   орысимператрицасының көзқарасын айқындаудың ...  ...  ...  ... тиді.ХҮІІІ ғ 20 ж дейін сұлтан болып жүрген кезінде – ақ ...  ...  ...  ...  ...  ...  Ақылы  жеткілікті  жәнеқулықтан да ада емес  адам  деп  ол  ...  А.И.  ...  ...  ...  Ол  ең  алдымен  қазақ  мемлекеттілігінің  стратегиялық  мүдделерінбасшылыққа ... ... ... ...  ...  ...  ...  өзініңбасқа  бәсекелестерінен  жоғары  болуға,  оларды  саяси  арнадан   ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  өзібіріккен хандықтың жеке – дара басшысы болу  мақсатымен,  халыққа  қасіреттізардабын тигізетін ойрат басқыншылығына жол бермеу үшін күш пен  ... ... Осы ... іс  ...  асыруға  ұмтылған  ол  1730жылдың жазында Уфа ...  ...  ...  өз  ...  жіберіп,Ресей императрицасынан өзін ұлысымен бірге Орталық Азияның көптеген  үлкенді–  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... өтінді.Сол  кезге  қарай  –  ақ  Петербургтің  дипломатиялық  қызметі  елдіңАзиядағы  саясатының  ...  ...  ...   мен   ...   ... ... ... едәуір көп тәжірибе жинақтаған еді.  Әбілқайырдыңелшілігіне ... ... ...  оның  ...  ...  бастаған  7адамнан тұратын елшілері құрметпен ...  ...  ...  ... ... ... істер  алқасының  тілмашы  А.И.Тевкелев  бастаған  үлкенкомиссия қосылып, әскери күзет ертіліп қайтарылды, олардың ішінде  ... үшін ... 2 ... – Алексей  Писарев  пен  Михайл  Зиновьеболды»[10;58].Бірінші болып  бодандыққа  Әбілқайыр  хан  ант  ...  оған  ... ... соң Есет ... ... ... қосылды.Алаш ұлының  ұзақ уақытқа созылған қазақ-жоңғар  қатынастары  ХҮІІІ  ғ40 жылдардың  аяғына қарай  шиеленісе бастады.  Осы  ...  ...  ... ... хан ... Ол ...  ... іргесін салған  Әз-Жәнібектентарайды. Абылайдың атағы  жиырма  жасында  Шарышты  өлтіреді.  Осыдан  кейінАбылай ... ... жуық  ұзақ  ...  бойы  тура  қырық  сегіз  жыл  билікқұрады.  Қонтайшы Қ.Церен қайтыс болған  соң  ...  орын  ...  ...  осы  ...  державаныңәлсіреуіне  және  бүкіл  аумақтағы   саясижағдайдың шиеленісуіне әкеп соқты. Қалыптасқан  жағдайда  ...  ... ... де ... мен ... ... ...  белсенеараласа бастады. Орта  жүз  бен  Ұлы  жүздің  ресми  ханы  Әбілмәмбет  ... ... ... билік бірте –  бірте  ықпалды  сұлтан  ...  ...  ...  ол  ......   соғыстарының   барысындақалыптасқан батырлар мен билердің үлкен қолдауына сүйенетін.  Үмбетей  жырауөзінің Бөкенбай ... ... оны ...  ...  ...  ...  –жекте Шарышты жеңгеннен кейін Абылай хан болды дейді[10;80].Абылайдың замандасы ... ... да оның  Орта  ...  хан  ... Бұқар жырау Абылай 25 жасында таққа отырды дейді.1752 ж Барақ  сұлтан  қайтыс  болғаннан  кейін  ол  іс  ...  ... ... – бір  ...  құқылы  билеушіге  айналды.  Сыр  өңірініңжерлері ұлы  жүзге  билік  етуден  ...  ...  да  ...  ... амалсыздан құлақ  асатын  Ералы  сұлтанның  билігінде  ...  ... ... ... сұлтан да іс жүзінде  Нұралы  хана  ...  ... Кіші ... ... ...  ...  Ресей  әкімшілігінің  қолдауынақарамастан Нұралы хан  күрделі  сыртқы  ...  ...  жеке  –  ... ... және қолдауынсыз шеше алмады.Орта жүзде Абылай билігінің нығаюына оның ...  ...  ... жөніндегі белсенді қызметі себепші болды. 50 ж. а  –  60  жыл.  ... ...  ...  ...  шиеленісіп  кетті.  1760  жылдарықырғыздар дулат және қоңырат  руларының  ...  ...  ...  ... ... ... едәуір әскер  жинап,  сол  жылдың  тамыз  айында  Таласқырғыздарын жеңіліске ...  де,  1764  ж  ...  ...  ...  тағы  да   ...  ...  ...  күйзелтті.  1752   Абылай   сұлтанғакапитан Яковлев  ...  оның   ...  Орта  жүз  ...  жүргенжоңғар нойондары Әмірсана мен Давациді Ресей қызметіне  ...  еді.  ... ... ... ... Арақарағай тоғайында кездесті. Ресей  елшісіАбылайды жоңғарларға қарсы жорық жасаудан бас ... және ...  ... ... ... уәде ...  ...  нойондарды  Ресейгежіберуге көндіруге тапсырды. Алайда миссия ... ...  ...  ... ... ... ... жылы әлгі  ақсақалдарға  Әмірсана  мен  ...  орыс  ... ... өтінген хат жазылып,  орта  жүзге  М.Арапов  жіберілді,алайда бұл әрекет еш ... ... ... ... ... 1757  жылы  ғанабарды, алайда бұл кезде нойонның енді саяси салмағы да Жоңғариядағы  биліккенақты үміті де жоқ ... ... оның ...  ...  ешқандай  саясипайда келтірмейтін.Абылай қазақ даласын біржола  ...  ...  ...  ...  ...  сала  ...  ...  үкіметі  оған  қарсы  астыртын  әр   ... ... да, ол ... ... ... ...   ...  ел   етугеұмтылды. Алайда патша үкіметі   бұл  ақиқатты  ...  ...  ...  ...  қалпына  келтірмеді.  Мемлекет  бірлігін   танымаған   соң,Абылайды  бүкіл  қазақтың  ханы  ...  Орта  ...  ханы  деп  ... дипломатиялық қатынас  қағаздарында  және  тиісті   құжаттарда«Орта жүздің ханы Абылай» деп жазылды[10;58]. Осыған  орай  ...  ...  ... жолдаған мәртебелі  мәлімдемесінде  өзінің  бүкіл  қазақжұртының ханы екенін, хан болып халық  ...  ...  ...  қайтарақадап айтады. Абылай ел басқарған кезде Ресей бодандығына қарсы және  Мәнжу-Цин әскерлері Жоңғарияны біржола талқандап, қазақ жеріне кіреді. ...  ... ... ... ... ... сақтап қалғанын, шын  мәнісінде  мүлдетәуелсіз саясат жүргізгенін қазіргі таңда баса айту керек. Ол  ел  ...  сөз  ...  ...  ...  өзі  ...  бастайды.  Ресейдіңіргелес  тұрған  шекаралық  өкіметімен  кездесуден  бас  тартады.  Абылайдыңтәуелсіз елдің ханы ... ...  ...  орыс  патшалығына  ұнамайды.Сонда да патша үкіметі Абылаймен санасуға мәжбүр болды.  Қытай  ... ... келе ... елдің демограиялық ахуалын біршама жақсартады.Абылайдың қазақ елін қайтадан көтеру  жолындағы  күресі  қырық  жылданастам уақытқа  ...  да,  ...  ...  ...  ...  ... Ресейге қарсы ұзаққа  созылып,  титықтататын  ...  ...  ... ... ... және ...  ...  келіссөздер  жүргізуарқылы үздік дипломатиялық  қасиеттерін  көрсеттін  Кенесарының  ...  ...  ...  оның  ...  ...  ...  ...  қолбасшылықөнері,  капиталистік  жүйе  орныққанға  ...  ...  ...  ...  ерен  қасиеттері  оны  көзінің  тірісінде  –  ақ  бүкіл  халықтыңқұрметіне бөледі, оның жеке басы сол ... ...  ...  ... ... де қайран қалдырды.Дала өңірінің суырып салма жыраулары жырға қосқан хан  бейнесі  бүкілдаланы кеңінен шарлап кетті.  Біздің  ...  30  ж.  ...  ...  Кенесары  ханның  қозғалысы,  патша  өкіметінің  аймақта   әскеритабысқа жеткізбесе де, ...  ...  ...  ісі  ...  оның  ұлы  істеріізгілікпен сақталғанның куәсі.ХХ  ғ. ... ... ... және  ... ... ... жарқын  болашағын  жақындатуға,  оның  іргетасынқаласуға сонау өткен ХХ ғасырдың  ...  ...  ...  ...  ... ... жасаған А.Байтұрсынов,  Ә.Бөкейханов,  М.Дулатов,  Ж.Аймауытов,М.Шоқай,  С.Садуақасов,  Т.Рысқұлов  т.б.  көрнекті  мемлекет   және   ...  бел  ...  ...  Төреқұловтың  да   есімі   жарқырапкөрінеді. Алаш идеясы бастарын біріктірген ... ...  ... ... өміріміздің әр саласында  еңбек  етіп,  сол  арқылы  ... ... ... тәуелсіздігімізге қол  жеткізуге  әрекет  жасағандығынаңғарамыз. Мемлекет және ... ... ... ... та осы  идея  ... ... мен ... қатар  түсіп  жатқан,  қатал  да  қатыгез  тағдыркешті.Қазақтың  біртуар,  аяулы  ...  ...  ...  ...  белестері,Н.Төреқұловтың өзі қалың ортасында жүрген,  болған  ...  ...  ... елшінің өз көзімен көрген елді мекендер, ірі-ірі  саяси  тұлғалармен,мемлекет басшыларымен жасаған   ...  ...  ...  ... сәттердің барлығы тиянақты  түрде  зерттеліп,  Н.Төреқұлов  ... ... ... ... еткен. Әсіресе, елші Н.Төреқұлов жайындағы  РесейСыртқы  істер  ...  ...  ...  ...  ...   ...   кіруге   рұқсат   етілмейтін    мұрағаттары    менмұражайларындағы, құпия ... "аса  ...  ...  грифтегі”құжаттары  мен  олардың  фотокөшірмелерін  қолға  түсіруде   ...  ...  ...  ...  Төреқұловтың”  араб   тілінде   басыпшығарылуы, сөз жоқ, біздер - қазақстандықтар үшін,  ...  ...  ... ... Сауд ...  ...  дамуының  барынша  қиын-қыстау  кезеңінде  онда  ...  ...  ...  біздің  аты  аңызғаайналған отандасымыздың басқарғаны зор мақтаныш. Бұл  кітап  КСРО  мен  ... ... 55 жыл бойы  ...  ...  ... байланысты арабиялықтар өкілетті елші  Нәзір  Төреқұловтың  даңқтыістері туралы білмеген олқылықтың орнын  толтырып  отыр.  ...  ... ... ... түбегейлі зерттелген[12;28].Кәсіби арабшылардың айғақтауынша, бұл зерттеу өз  мақсатына  ... істе ... ... Араб ... ... ... Каирдың "Айн-шамс” университетінде аударуға  ден  қойған  Сауд  әл-Фейсалдың  рөлі  ... ... жай  ...  ғана  ...  Төреқұловтың  сыртқы  істерхалық  комиссариатының  басшылығымен  ...   ...   ...   ...  мен  аса  бай  тіл  ...  бәрі  де  араб  тіліне   шебераударылған.Ерекше айтарлық бір жәйт, сол  кездегі  ...  ...  ... Сауд ...  елші  етіп  ...  ...  қандасымыздыңәлемдік  тұлғаға  айналуына  жол   ашқанын   ...   де   ...   ... сол кезеңде әлемдегі  ең  бір  ...  ...  ... ...  қызметінің  көрнекті  қайраткерлерімен  тіл  табысып,қоян-қолтық араласып кетуі,  сонымен  ...  ...  ...  ие  ... ... сол елде қоныс тепкен шетелдік елшіліктер корпусының  жетекшісі,жолбасшысы  (дипкорпус  дуайені)    биігіне   көтерілуі,   ...   ... ... ... ... ие ... ... еді.Қазақ  перзентінің  халықаралық  деңгейдегі  ірі,   көрнекті   ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   империяныңшовинистік  пиғылдағы  көсемдері  ...  1930  ...   ... ... ...   Кеңес   Одағы   ...   ...   ...   ... ... ... ... үшін жасап  жатқан  жемісті  елшілікқызметін ... ... ... ... Одағына қайта шақыртып  алу  саясатындада   осындай   ...   бар   еді.   ...   және   оның    ... ...  ...  ...  ұйымдастыруымен,  тікелейжала жабу арқылы көп  ұзатпай  Н.Төреқұловты  ірі  ...  ...  ... ... ... ашық, арсыз саясат жүргізілді.Түркі жұртына жаны ашығаны  үшін,  көмек  бергені  үшін  ... бірі ... ... ...  ...  ... ...  Тұрар  Рысқұловпен  бірігіп  Кеңес  Одағын  құлатуға  әрекетжасады  деген  айып  ...  Оның  аяғы  ...  ...   ... ... 1937 жылдың 3 қарашасында  "халық   жауы”   ...  ... ... алып ... осының  барлығын  сезді,  білді.  Біле  тұра,  зиялы,  асасабырлы, аса мәдениетті жан ... ең ... ... ... ...  сенді,әділдік жеңер деп ойлады. Өзімен тұстас  жаппай  репрессияға  ұшырап  ...  ...  ...  Байтұрсынов,  Әлихан  Бөкейханов,  Міржақып  Дулатовағаларымнан жаным артық емес ... деп,  ...  ...  ...  ...  ... ... үзген жоқ. Осындай  құнды  деректердің  ...  ... ... ... ... ... ... Ату жазасын  анықтағанқұжаттардың фотокөшірмелері беріледі.КСРО-ның Жоғарғы  соты  Әскери  кеңесінің  үштігімен  кесілген  ...   ...   жан   ...   ...   ...   ...  бригадалық  әскери  заңгер  деген   атақтары   бар   Матулевич,Стельмахович, Зарянов деген  ...  үш  ...  ...  сот  ...  ... ...  жол-жөнекей  қоя  салған  қанды  ... ...  ...  ...  ...  ...  ... сияқты жеке адамға  табынған  қоғамның   тұтас  бір  ...  ... ... ... ...  ...  ...  көрмей,  қалайша  аяққатаптағандығын көріп, зығырданың қайнайды.Сонымен бірге Н.Төреқұловтың өмір деректері  де,  елшілікке  ... ... ... ... де ... да ...  ... тыс қалмағандығы кітаптардың құнын арттырған.Қайраткердің елшілік қызметіне дейінгі азаматтық, адамдық келбеті  деқалай қалыптасқандығы  тартымды  өмір  ...  ...  ...  ...  ... ...  Төреқұловтың  өскен  ұясы  әулетті,  ұлағатты,  алған  ...  ...  еді.  ...  ...  ...  ...   ...  келді,  өз  заманына  сәйкес  білім  ...  ...  ...  ... ең ... ... оқу ... бірі - Мәскеу сауда  институтыныңэкономика  факультетінде  оқыды.  Бірнеше  тілдерді  ...  ...  ... өз тұстастарынан оқ  бойы  озық  тұрған  нағыз  зиялы  жан  болды.Алайда, өз ... ... шет елде  биік  ...  қорғау  үшін  бұлқасиеттер де адамға аздық етеді. Біліктілігі жағынан аса  жоғары  деңгейдегіелші болу үшін алдымен, өмір ... ... болу ... ерік-күші қажет,  сынсағатта   тығырықтан   жол   таба   ...   жан   ғана    қапы    ... ...  ...  ...  өзің  елші  болып  келіп  отырғанмемлекетіңнің басшылығымен терезең  тең  ...  сөз  ...  ... ... ... ... бір бойыңнан табылып тұрмаса  опық  жеуің  оп-оңай.Осы қасиеттердің барлығы  Нәзір  Төреқұлов  бойынан  табылды.  ... де ... ... қызмет еткен, тағдыр кешкен жылдарында,  сонансоң азамат соғысы кезеңінде жинаған іс-тәжірибесі зая ... ол  ...  ...  ...  ...  ...  Орталық   Комитетінің   жауапты   хатшысы,   Түркістан   ... ...  ...  ...  ...  ...  ... КСРО Орталық Атқару  Комитеті  жанындағы  Орталық  баспа  басқармасыныңтөрағасы,  түрік  халықтарының  жазуын  ...  ...  ...  ... ...  ...  ...  басшылық  қызметтерді  атқарды.  Осыныңбарлығы Нәзір Төреқұловтың  қайраткерлік  тұлғасын  қалыптастырды,  мемлекетісін терең ... жол ... ...  ... ... дипломатиясының  негізгі бағытары2.1 Қазақстан Республикасын  әлемдік ... ... ...  ... дейін    Кеңес  Одағын  сақтап  қалу  ... ...  ... бұл ...  Одақта  болып  жатқан  әлеуметтік-экономикалық  және   қоғамдық   саяси  ...  ...  ...   ... да ... ... жариялау  шараларына  кірісті.  Қазақ  КСРЖоғарғы ...  1990 жылы 25 ... ...   ...  егемендігітуралы Декларация қабылдады.Сөйтіп, Қазақстанның  егемендігін бар ...  ...  ... ...   жалпы   демократиялық  процестердің  барысын  шапшаңдатты,мұның өзі елдегі  ...   ...  ...  ...  ...  еді.   ... бастап Қазақстан басқа  республикалармен бірге  іс  жүзінде  орталыққықарсы  оппазицияға    ...    1991   жылы   10   ...   ... Жоғарғы Кеңесінің жетінші  сессиясында  парламент   депутаттары«Қазақстан   Республикасының    мемлекеттік    ...   ...    ... ...  ... Қазақстан  Республикасы тәуелсіз мемлекет депжарияланды. Ол өзінің  жеріне, ұлттық табысына жоғары  иелік ету  құқы  ...  ... мен ішкі ...  ... басқа шет   мемлекеттеріменхалықаралық құқықтық принциптері  негізінде  өзара  байланыс  жасайды   депкөрсетілді. Қазақстан ... ... ... ...  ...  ... ...   байланыс  жасауға,  өзінің  сыртқы  саясатына  айрықшакөңіл  бөледі.  ...  ...   ...  ...   ...  ... жеке ... жүргізу құқы  болмағанды.  Республикамыз  тәуелсіздікалғаннан кейін егемен  мемлекет  ...  ...  ...  ...  1992жылы 3 наурызда  Қазақстан  Біріккен   Ұлттар   ...  ...  ...  ...  ...  ...  және   даму  ...   Дүниежүзілік банктің, Халықаралық  даму  қауымдастығының   Инвестицияға  ...  көп  ...  ...  Инвестициялық  таластарды  шешу  жөніндегіхалықаралық   орталықтың  және   ...   ...  ...   ... ...  ... ... Қазақстан  өзінің  сыртқы   саясатында  әсіресебасты үш  мәселеге  ерекше назар аударды.Біріншіден, басқа  ...  мен  ...  ...   ...  ...  кіргенреспубликалармен Азия, Тынық мұхиты,   Таяу   Шығыс  аймағы,  Европа  елдеріжәне Америка ... ...  ...  ...  ... Шет ... мен  дипломатиялық байланыс қана ортанып   қоймайсонымен қатар олармен ...  ...  ...  сол  арқылыалдыңғы қатарлы  өркениетті елдің  қатарына қосылу;Үшіншіден, ...  ... ...   дүниежүзілік  соғыстыболғызбай  ядролық  қаруларды қолдануды болдырмау[13].Міне  осы бағытта  1991 жылдан бастап ... ... ...  ...  іске  ...  Бұл   ...  ...   Қазақстан   Республикасыныңдүниежүзінің   180-нен  астам  мемлекетті  таныды.   2002   ...   ...   ...   ...   елмен   дипломатиялық    қатынастар   орнатты.Қазақстанды алғашқылардың   бірі  болып  ...  АҚШ,  ...  және   ...  ...  Қазақстан шет елдерде   50-ден  астам   дипломатиялық   ...  ... ... Ал Алматыда  және  Астанада   60-тан  астам  шетелдік елшілікпен миссия, халықаралық  және   ...  ...   ...   ...  ...  Қазақстанның  сыртқы  саясатында   ерекше   назараударатын ...  ол ... ең ... және ірі   ...  ...  ...   ...   Ресеймен  ал  Шығыста  Қытай  халық   ...   ...  ...   осы  ...   нәтижесінде   ҚазақстанРеспубликасының  егемен ел ретіндегі алдағы болашағы да  байланысты болды.Қазақстанның  тәуелсіздік  ...  ...  ...   оның   ...  ...  ...  жаңа  мағына-мазмұнда   орнығуымен   ... ... Бұл, ... табиғи процесс. Кез келген егемендікке  иеболған  мемлекеттің  қысқа  мерзімде  өзін  ...  ...   ... ... тең ... қарым-қатынастар жасауына қол  жеткізуүшін  күреседі.  Бұл  тәуелсіз  мемлекеттің   сыртқы   ...   ...  ... ...  138/ ел, яғни  ...  ... жартысынан астамы таныды, оның ішінде  120  елмен  дипломатиялыққатынастар орнатылды, 64 халықаралық ұйымның  ...  ...  ...  ...   ҚР  ...  ...  Бүгінде  шетелде  32  ...   ... 2 ... ...  3  бас  ...  10  консулдық  және  1төлқұжат-виза қызметі және Қазақстанда 44 шетел елшіліктері  мен  миссияларысондай-ақ 10 ... ... ... ... істейді. Жаңа  Астанамыздахалықаралық бапйланыстар орталығына айналуға күш салуда.  Қазақстан  200-денастам  мемлекетаралық  және  ...  ...  мен  ...  ... ... ... азиялық, саяси және  экономикалық  ұйымдар  ...   ...  ...  тарихи  мерзім  ішінде  әлемдік    ... ... ... ... ...  жүйесі  географиялық,  идеологиялық,сондай-ақ  этнодіни ауқымда шектелмеген, ол демократия,  нарықтықэкономика, адам   ...  ...  ...  ...  осы  негіздеәлемнің барлық аймақтарына  таралып  келеді.  Қазақстан  тарихындағы  айтулыоқиға ... ... ... алу  ...  сырқы  саясат  жүргізугежол ашты.Тәуелсіздіктің  алғашқы  ...  ...   ...   ... ... ... ... мемлекет мәртебесін алуын,оны  тараптаукепілдігіне  берілгендігін  атап  өту  ерекше  маңызды.  ...  ... және ... ахуалын қамтамасыз ету жолында  Ресейлік,  Қытайлық,ОрталықАзиялық, Америкалық, Еуропалық  және  басқа  бағыттардағы   ... ... ... ... Тәуелсіздік алған  тарихи  кезеңгеҚазақстан   ...   әрі   ...   ...   ...   ... қадам басты. Елбасымыз әу бастан-ақ Қазақстанның  сыртқы  саясибағдары  ашық  нарықтық  ...  мен  ...  ...  ...  ... пен ... ... негізделеді деп айқындады. Біздің  сыртқысаясатымыз жалпыға  бірдей  қауіпсіздік  пен  тұрақтылықты  нығайтып,  өзаратиімді ... ... ...   дипломатияның    негізгі    қағидалары–    белсенділік,теңгерімділік,  прагматизм,  сындарлы  ...  және  ...  ... қала береді. Осы қағидаларды негізге  алған  еліміздің  ...  ... ... ... ... із  ...  ел  ... Мысалы, 1991 жылы  16  желтоқсанда  тәуелсіздік  алғаннан  кейінгіНұрсұлтан Назарбаевтың алғашқы шешімдерінің  бірі  ...  ...  ...  Сүлейменовті  тағайындау  туралы   Жарлық   болды.   Ол   ...  ...  ...  ...  және   Бельгиядағы   ... ... ҚР ... ... ... академиясының  Дипломатиялықинститутына басшылық етеді.Бұл кезеңде  Қазақстан  әлемдік  қауымдастықтың  толыққанды  мүшесі  ретіндехалықаралық құқық  ...  ...  ...  ...  ...  ... бастаған еді.   1994  жылдың  сәуірінен  қазан  айына  дейін  ... ... ...  ...  ...  ...  ...  жәнеөкілетті елшісі қызметтерін атқарған, Үкімет  Аппаратына  жетекшілік  ... ...  ...  ...  ...  ...  тағайындалған  ҚанатСаудабаев басқарды.1994  жылы  Қазақстанның   сыртқы   саясат   ведомствосының   ... ... ... баға ... үлес ...  ...  ...  Тоқаев  келді.  Сыртқы  істер  министрлігін  10  жылдан  астамбасқарған  ...  ...  ел  ...  ...  жоғары  бағаланды.Сыртқы саясат ведомствосының басшысы кейінен вице-премьер,  Премьер-Министр,Мемлекеттік хатшы секілді  жоғары  лауазымды  ...  ...  ... ... ... Сенатының төрағасы.1999-2002  жылдар  арасында  Қазақстанның  Сыртқы  істер  ...  ...  ...  ...  ...  және   өкілеттіелшісі Ерлан Ыдырысов жұмыс істеді.Егемендік  жарияланғаннан  кейін,  тарих  сахнасына  ...   ... ... өзге ... ... ...  ...  салмақты  орыналған  алыс-жақын  ірі  мемлекеттермен  ...  ...  ...   жүргізілгенін   білесіздер.   Әлемдік    қауымдастық    елдеріменбайланыстар орнату және оны ... ... ...  ...  ...  ашу  ...  ...  дипломатиялық  инфрақұрылымдардыдамыту ісімен қатар жүрді.Қазіргі кезде ... ... ...  Қазақстанның  71  дипломатиялықжәне  консулдық  өкілдіктері  бар.  Мұның  сыртында   ...   ...  ...  да  ...  ...  келеді.  Ал   жалпы   қазақстандықдипкорпус ... ... ... ... ... ...   Осыдантура он бес жыл бұрын, 1992 жылы  шілденің  2-сі  күні  Президент  ... жас ... ... сыртқы саясат ведомствосының  мәртебесімен өкілеттігін ресми рәсімдеген, «Қазақстан  Республикасының  Сыртқы  істерминистрлігі туралы» Жарлыққа қол ... ... ... атап өту үшін ... 2-сін  ...  ... ... мерекесі ретінде белгілеуге шешім қабылданды.Қазақстанның  сыртқы  саясаты  белсенділігімен,  тепе-теңдік  сақтауғаұмтылысымен, прагматизмдігімен, сындарлы сұхбат жүргізуге ...  ...  ...   ...   ерекшеленеді.   Халықаралықаренада  мемлекетіміз  өзінің   тарихи,   ...   және   ...  ...  көп  ...  бойы  ...  саясатын  халықаралықынтымақтастық, көршілес  мемлекеттермен  ...  және  ...  ... кұрметтеу принципіне негіздеп жүргізіп келеді.Қазақстанның өзге мемлекеттермен тең құқылы және екі жаққа  да  ... ... ...  оның  ...  күні  дипломатиялық  байланысорнатқан шет мемлекеттердің санының көптігімен ... ... жылы ... ... сәттен бастап  біздің  республика  әлемнің130 мемлекетімен дипломатиялық қарым-қатынас  орнатты.  Көптеген  себептергебайланысты ... Азия мен ... ... әлем ...  ...  кездеерекше назарға ие.Қазақстан  екпінді   даму   қарқынының   арқасында   ipi   ...  өзге  ...   ...   қызығушылығына   ие.   Бұлтүсінікті де, Қазақстан Орталық Азиядағы географиялық сипаты бойынша ең  ipiмемлекет ... ... оған қоса ... даму ... ...  біздіңмемлекет аймактағы көшбасшы.Осы ретте еліміздің  болашақта  даму  мүмкіндіктерінің  мол  екендігінескере кету ... ... күні ... ...  саясат  басымдылығы  еңалдымен  Ресей,  Қытай,  АҚШ,  ЕО,   Орталық   Азия   ...   ... ... әлемімен тең құқылы  қарым-қатынас  құруга  бағытталыпотыр.  Бұл  ...  2006  —  2007  ...  ...   ...   ... ей жакты байланыс едәір алға басты.Ел мүддeciнe қатысты ... ... ... қол  ...  ... ... ...  Брюссел,  Лондон,  Бейжің,  Каир,  Тегеран,Ташкент,  Бішкек  және  тағы  да  ...  ...  ...  ...   ...   да   ...    айғақтай    түсуде.    Осылайшамeмлeкeтiмiздiң әлемнің жетекшi державалары мен  ...  ТМД  ... ... ... жаңа ... ... ... болады.Қазақстан  мен  Ресей  арасында   1992  жылы   25  ...    ... және  ...  ...  ...   ...   қол  қоюдың  зор  тарихимаңызы  бар.   Ал   1995  жылы    20    ...   ...   мен   ...  ... және  ...   ...   ...   декларациядаекі  ел  жоғарыдағы  қол  қойған  шарттарды   одан  әрі  ...   ...   ...   ...   ...    ...   ...   менынтымақтастығын  нығайту да 1996 жылы  27-ші  ...  ...  ...  ...  мен  Қазақстан   Президенті  Н.Ә.Назарбаев    Алматыдакездесіп,  Қазақстан мен Ресей  бірлескен Декларациясына қол ...  ... зор ...  ... ... ...  басты  көңіл  аударыпотырған  мәселелердің  ... ... ...  қауіпсіздігін  сақтау.  Бізбенсолтүстікте бірнеше мың шақырым шекараласатын ...  ...  ...  ...  ...  Республикасымен    шекараны    тұрақтандырып   бекітуміндеті  қойылған.   ...  ...  ...  ...   ... ... бұл ... саяси  проблема Ресей мен  Қазақстан  ...   ...  ...   рет   ...   ...   ...    Соныңнәтижесінде  екі ел арасында 1992  жылы  15  ...   ...   ...  ... және 1999 жылы 28 ... ... Республикасы  мен  РесейФедерациясы  арасындағы Әскери  ынтымақтастық туралы   шартқа  қол  ... мен ... ... ...  және   ...   саясат  мәселесіекі  ер  арасындағы  1998  жылы  шілдеде  ...  ...  ...   ... ... ... ... экономикалық   ынтымақтастық  туралы10 жылға (1998-2008 ж)  арналған   Экономикалық  бағдарламада  ...   ...  ...    Осы   ...   ...   ...   ...  милитациялау  шараларды  жүргізіле  бастады.  ...   ... ...   жалға алып отырған  республика  ...   ...  ... қарауды  ұсынды.  Ал  2002  жылдың   қаңтар  айындаМәскеуде  өткен  екі   ...  ...  ...  ...  үш  бағыттуралы келісім жүргізілді.Біріншісі,   екі  ел  саясатындағы  ...  ...   ... келісімдік база жеткілікті, екі  мемлекет  қызметін  реттейтін  200құжатқа қол қойылған 2-ші қауіпсіздік   ...   ...  ... ... ... басшылары да бұдан былай да екі ел арасындағы егемендікті,тәуелсіздікті  құрметтеу,  аумақтық тұтастық пен   ...  ...  ... ...   ...  дами беретінін  қуаттады.  РесейФедерациясымен  ... ...   ...  одан   әрі   тереңдепдамуына 1998 жылы  6 шілдеде  Мәскеуде қол ...  ғ-ғы  ...  ...   ...   ...    ...  ... маңызы ерекше. Оның  негізінде  Қазақстан  мен  Ресей,Каспий  ...   ...   ...  мәселесін  шешуді  тоқтап   қалғанжерінен алға қарай  жылжытты.  Екі  мемлекет  ...   ...    ...  ...  және  Байқоңыр  космодромын  бірлесіп  пайдаланумәселелері  шешілді.   2000  жылдың   25   ...    ...    ... пен ... ... ... ...  болды. Онда  екі  жақтықарым-қатынасты одан әрі  ...  ...  жете мән ... . Ал 2002  жылыжелтоқсан айында  Қазақстан Президенті   Н.Ә.Назарбаевтың  Мәскеуге   ресмисапары  барысында    ...  мен  ...  ...    қалыптасқан   достықбайланыстарды  барынша  тереңдетуге  күш  салатыны  баса  ...   ...   ...   ...  ...  одан  әрі  ...  ...  мәселесітағыда  сөз  болды.  ...  ...    және    ...   ...  ...  ...     ...  алмасылды[14;52].Екі жақты деңгейдегі   ТМД,  Еур  АзЭҚ,  Ұжымдық   ...  ...    ...    ...     ...     ...  ...  басты  кепілі  болып  табылатыны  ...  ... мен ...  ...  ...  ...  2003-2004жылдары одан әрі  дами түсті.  Оған 2003  жылы  Ресейде  ...   ... ...  ...  ...   2003  жылы   ...  ...  мен  түрлідеңгейдегі  іскерлік  кездесулер,  мәдени  ...   мен   ...   ... өткізіліп, екі жақты тиімді келісім  шарттарға қол қойылды.Қазіргі   кездерде  екі жақты қарым-қатынастардың  шартты  ... ... ...  ...  мен  ...  тұрады.   Екі  мемлекеттеКаспийді бейбітшілік, достық және ынтымақтастық ... деп ...  және  ... ...   жанжалына   лаңкестік   ...  ...  ... жоқ деп ...  Ресей мен Қазақстан арасындағы  мемлекеттік  шекараныдемимитациялау  ...  ...  ...  ...  ...  қалды.2004 жылы  жалпы  7,5  мың  шақырым  шекаралық  қашықтықтың   7356   ...  98 ... ... ... ...  аяқталған[14;59].Қазақстан үшін оңтүстік Шығыстағы  үлкен көрші Қытайсыз әлде бір ...  ...  қиын ... ... атап айту ...  ...  ...  қолға тигеннен бері Республиканың  сыртқы саясатында   темірқазыққаайналған   ...  ...  ...   ...   ... Міне осы  бағытта Қазақстан   бір  ...   ...  іске  ...  ... байланысты орнатуда едәуір  табыстарға қол  жетті.  Алғашқыкездегі  басты   міндет   жан-жақты  ...   ...   ...   ...    ...   еді.    Оның   ...   ... мақсаты Қытай  арқылы  дүниежүзіне   шығудың   және   бір  ... ... ... ... ...  ... дейін шет  елдер   менэкономикалық  және саяси   байланыстарды  тек  орталық   яғни  ...  ... ... болатын.Енді Қытаймен қарым-қатынасты қалыпты  жағдайға келтіру мен ...    ...  ...  ...  ...   ...  ...   түсумүмкіндігі туды.    1990 жылы  Қазақстан мен Қытай  ... ...   ... іске ...  ... біздің  республика Тынық мұхиты  жағалауына   ... ... шығу  ...  ие  ...   ...  –  Қытай     қарым-қатынасының  дамуы өте жоғары  ... ала ... ...  ...     Қытай  Халық  Республикасына1992 жылы  тамызда барған алғаш сапарынан  бастап барлық  ...  ... сәті ... ...  екі ...  ...  ... –саттық соңғы  жылдарыондаған  есе өсті. Темір жолдың  жүк  тасу   ...   ...   1997  ... 25  күні  ...  ...  ... және  Қытай   делегецияларыарасындағы   келіссөз   ...    ...  ...   ...    мұнайқұбырына    Шығыстағы   ...   ...   9,5  ...  доллар  жұмсаужөніндегі  шартқа қол қойды.  Мұның  өзі  саяси  -экономикалық    ...  ... ...  тыныштық  пен  бейбіт  ...  ...  ...  бұл  Азия   ...   ...   ...    тұрақтылықты,қауіпсіздікті  және   дамуды   қамтамасыз  ету  ісіне   екі  ...   ...  ...   ...  ...  ...    1998-1999  жылдары      белсендідипломатиялық әрекеттер  арқылы  ...  мен   ...  ...   тағы  ... ... ...  қол жеткізілді[15;24].Ең алдымен  шекараны  нақтылау  негізінен аяқталды.  ...  ... ...  ...   ...  ...  ...   қосымшакепілдіктер берілгенін білдіреді.  Бұл осы  қуатты мемлекетпен  достық  жәнеөзара   ...   ...   ...    ...    негізі   болыпсаналады,   Жалпы  Қазақстанның  егемендік   ...   ...   ...   ...   ...  кездесу,  келіссөздер  жүргізу   біздің  елдің  ... ...  ...  құбылысына  айналды.  Осы   уақыт  ішінде  екімемлекеттің арасында  құқықтық негізді ... ... ...  ...  шартпен келісім құжат  қабылданыпты. Мұның өте зор маңызы бар  ...  ... ... ... ... ...  ...   2002  жылдыңжелтоқсан айында жасаған сапары екі  ел  ...   ...  ... ...    Екі  мемлекет  басшыларының  кездесу   барысында   ... қол ...   Оның ең ... әрі  назар  аударатыны   «ҚазақстанРеспубликасы  мен  Қытай  Халық  Республикасы   ...  тату    ...  және ... ...  ... ... шарт екі ел ... мүддесіне толық  сай  келеді  және   ...  ғана  ...   ...  де   бейбітшіліктің,  қауіпсіздіктің  жәнетұрақтылықтың сақталуына  жанды  ... ... ...  деп  ...   ...  маусымында   Қытай  Халық  Республикасы   басшылығының   Қазақстанғасапары   ...   ...  ...  ...  мен  Қытай   арасындағыБірліскен декларацияға қол қойды.   ...   ...  екі  ...  өз  ... ары ...  ...  жолдары айқындалды.2004 жылы  мамыр айында  Қазақстан  ...   ...  ... ... ...   Республикасына   тоғызыншы  сапарын  ...   ...  ...  мен  ...   ...   ...   ... құжатқа қол қойылды. Бұл құжаттар екі мемлекеттің өзара  байланыстарынжаңа сатыға көтеруге ... ... ... ... ... мен ...  арасындағы мұнай газ   ынтымақтастығыоның ішінде  Атасу-Алашанькау мұнай   құбырының  құрылысы  туралы.  Ол  ... ...   ...  2005  жылдың  сонында   аяқталу  жоспарланған.Қытай мен ... ...  ... ... 2002  жылы   1  ...  336миллион  АҚШ долларын құраған болса, 2003 жылы  бұл  ...   2  ... ... ... ... сыртқы саясатында  және АҚШ пен қарым-қатынасының  маңызыөте зор. Бұл қарым-қатынас Америка ... ...  ...  Республикасынмемлекет ретінде  таныған  1991 жылы  25 желтоқсаннан  ...  ...     ...    ...      дипломатиялық       қатынастарорнады[15;52].Осылайша  Ұлы ... ...   ...  ...  ... таныған  АҚШ оның тәуелсіз  мемлекет  ретінде    қалыптасуына   өзініңмүдделі екенін  көрсетті.1992 жылдың ... ...  ...   Европадағы   тәуелсіздік  жәнеқарым-қатынастар  жөніндегі  АҚШ   ...    ...   ...    Сол   жылы    ...    ...   Республикасының    ПрезидентіН.Ә.Назарбаев  АҚШ-қа  алғашқы  сапарымен  барды.  Осы  ...  ... ...   ...   ...   ...   салымдарын  өзара  қорғаужөніндегі шарт Қазақстан Республикасы және АҚШ үкіметтері  арасындағы  өзаратүсіністік  жөніндегі   ...   қос  ...   ...   салуды   болдырмаужөніндегі   конвенция   келісім   ...   ...   ...    ...  кейінгі  жылдары  Қазақстан  мен  ...  ...  ...  ... ... Оның   нәтижесінде  Қазақстан   АҚШ-тың  өзарадемократиялық  ... ... ... ...  АҚШ  ...  ...   аса   ірі   ... отыр. 1997 жылы  қол қойылған экономикалық  әріптестік  бағдарламасын,сондай-ақ Қарашығанақ кеніші   жөніндегі   және   ...   ...   ...   ...  айтуға  болады.  Вашингтон  Қазақстанға    орталықАзиядағы  ... пен  ...  ...  ... осы  ...   ... ретінде қарайды.1999 жылдың желтоқсан айында Қазақстан  Президенті  Н.Назарбаев  АҚШ-қа   тағы  да  5  ...  ...  ...  ...  мен  ...   арасындағыбайланысқа жаңа жол ашты. Екі мемлекет арасындағы  ХХІ  ғасырдың   ... ... ...  ...  ... жылы  11 ...  Вашингтон мен Нью-Иоркте  орын алған қайғылыоқиғаладан кейін Президент  Н.Ә.  Назарбаев  өзінің   ...  ... ...  жат ...  ...  ...   лаңкестердіұстауға  және   жазалауға  барынша   ...  ...  әзір  ...   ...  кезде  де  бұл  саладағы  екі  ел    күш   ...   ... ... ... ...  ...  табысың  міндеттішарттарының бірі болып табылатыны сөзсіз.2001 ...  ... ... ... АҚШ –қа  ...   ...   екі  мемлекет   басшылары   ...   ...  ...  ... қол ... ...  ...  барысында  Қазақстан  -  Америка  жаңақатынастары  туралы  бірлескен  мәлімдемеге  қол  ...   ...  ...   ...  ...    ...   Мәлімдемеде   ғаламдық   экономика   мендемократиялық мемлекеттер қоғамдастығына  енетін ХХІ ғасырда   ...  ...  және   ...  Қазақстанның  жалпы   көрінісіне  қол   жеткізумақсатында   ұзақ  ...   ...  ...   ...   ... ...  үшін ...  Пәкістан,  Үндістан,  Иран  мемлекеттері  менсондай-ақ Азияның  Жапония   Оңтүстік  ...  ...  және   ...  елдерменынтымақтастықтың  дамуының да  мәні өте зор.  Қазақстанға ортақ  шекарасыменқалыптасқан   шаруашылық  байланыстары  мен  ...  ...  ... мен  және   ...   тәуелділігімен  қоян-қолтық  араласа  отырғантарихи  және   этникалық  игіліктері   ортақ   Орта    ...   ... ... ...  мемлекеттері  мен  тығыз  қарым-қатынасжасау  өте  маңызды.   Осы  бағытта   1994  жылы   Орта  Азия   ...  ... Оған ... ... ... кейіннен   1998жылы  4 мемлекет  ... ...  Осы ...  ...   ...  ... ...  кеңес пен  оның  негізгі   институттары   Премер-министрлеркеңесі  және олардың  тұрақты ...   ...  ... құрылды.  1994  жылышілдеде қаржы қоры оған қатысушы елдердің   жарналарынан  құрылған   ...   ...  және   даму  ...  құру  туралы    келісімге   қолқойылды[17;62].Ортақ экономикалық  кеңестік туралы  шартқа  қол  ...  ...  ...  көп  ...  ...   ...  бағыттар  көкейтестіхалықаралық  күрделі   мәселелері    және    ...   ... ...  ... астам құжаттарға қол қойылды.  ОАЭҚ   мемлекетбасшыларының 2000 жылғы сәуір және  ... ... ... және  ...  ... ... ұмтылысындағы  да растап берді.2002 жылдың ақпан айынан бастап Орталық Азия ... ... ... ... ...  ...  Азия  ...  болып  қайтақұрылды. Оған  қатысушы  мемлекет  басшыларының  кезекті-төртінші   саммитті2002  жылы  ... ... ... ...   ...   ... өтті.  Саммиттің күн тәртібінде қаралған  мәселелер  2002  жылдың  5-6қазанында  ...  ...  ...  қол  ...  ...  ...  ...   аймақтағы   қауіпсіздік   проблемалары   мен   экономикалықынтымақтастық  және    ...    ...   ...   ... Азия  ... ...  мүше  елдердің  өзара   ықпалдастығытағы басқа  мәселелер қаралды. ОАЫ  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ықпалдастықты   дамытудың   және    ... ...  ... ... шаралар  қабылдаудың маңыздылығын  атапкөрсетті.ЕҚЫҰ тетіктерін нығайтудың барлық идеялары, сөз жоқ, ... ...  ...  рөлін  ой  елегінен  өткізу  үдерісіне  қосылғанұжымдық үлес болып табылады. АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы ...  ... ... ... «ол үшін ЕҚЫҰ-дан  өзге  бірде-бір  өңірлік  ұйымданеғұрлым  ...  ...  жоқ»  ...    ...   ...   қауіп-қатерлердің  жаңадан  пайда  болуына  қарсы  тиімді  іс-қимылдар  жасау,  ... ... ... өткір  дау-жанжалдардың  алдын  алу  меншешу мүмкіндіктерін кеңейту  туралы  айтқан   ...  оның  ...  зор.  ... ... да  ...  ...  ...  ұсыныстар  енгізіп,  оныңмаңызы Астана Саммитіне қатысушылардың ... ... ие  ...  ЕҚЫҰ-ның ХХІ  ғасырдағы жаһандық геометриясы төмендегідей бағыттар  бойынша  ... ... ... ...  ...  құрлығының  интеграциялық  құрылымдарыарасындағы жаһандық қауіпсіздікті нығайту  мәселелерінде  ...  ... ...  ...  ...  ...  –  Еуропа  Одағы  мен  ...  бір  ...  ...  пен  ҰҚШҰ  ......  ... ... бойынша – ЕҚЫҰ, АӨСШК  және  2011  жылы  Қазақстантөрағалық ететін Ислам ... ... Біз ... ... ... ЕҚЫҰ-ның  жекесебеті ретінде  бөліп  шығаруды  ...  ...  ЕҚЫҰ  ...  ...   Еуразияда   планетамыздың     ...    ...    ... ...  орналасқан,  олар  –  Солтүстік  Америка,  ЕуропаОдағы,  Қытай,  Ресей,  ...  ...  ...   ...   ... олардың арасында сенім мен тиімді қауіпсіздік  жүйесі  негізіндегіөзара  байланыстарды  іздеудің  маңызы зор. Мен  Ұйымның  ...  ...  ...  үдерісіне,  келісілген  қаржы-валюта   саясаты   ... ... және ... ...  ...   интеграцияға   атсалысуға   әлеуеті   бар   деп    ...    ... осы ... ...  ...  ...  «Маастрихт  плюс»құжатын қабылдайтын уақыт  келді.  Және  бұл  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   Папандреудің Астана Саммитінде сөйлеген сөзінде қолдау тапты. Сол ...  ЕҚЫҰ  ...  ...  және  ...  ...   жөніндегікеңестермен толықтырудың да маңызы зор.Үшінші:  Әскери-саяси  өлшемдерді  нығайту  үшін біз  қарусыздану  ... ... жаңа ... нормаларды  қалыптастыру  мақсатындаЕҚЫҰ-ның  арнайы  форумын  құруды  ...  ...   ... ... мен ... ... ...  күресті  үйлестіру  үшін  ЕҚЫҰелдері министрлері деңгейінде кеңес тағайындауға деген де ... ... Біз әділ де ашық ... ...  ...  ... шілдесінде  Каир  университетінде  сөйлеген  сөзінде  АҚШ  ПрезидентіБарак Обама «Алға қарай жылжу үшін біз тек ... есік  ...  ғана  ... яғни ... ойымыздағыларды бір-бірімізге  ашық  айтуымызкерек.  Бір-бірімізді   естуге,   бір-бірімізден   үйренуге,   ... және ... ... іздеуге барынша ұмтылуымыз қажет»,  деп  әділсөздер айтты. ЕҚЫҰ шеңберіндегі  ... ...  ...  2003  ... тұрақты өткізіліп келе жатқан Әлемдік және дәстүрлі діндер  лидерлерісъезінің дайын алаңында  ...  ...  бар  деп  ...  Біздіңпікірімізше, «ЕҚЫҰ: Жаңа онжылдықтағы толеранттылыққа» атты құжат  дайындап,қайырымдылық  пен  әділетті  әлем ...  ...  ...  ...  үшінонда   әлемнің  жетекші  діндері,  әсіресе,  ислам  мен   ...   ...   ...    ...    мен    ...    қағидаларын қызметтестіктің принциптерін бейнелеу қажет.Бесінші:  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   жекелеген   өлшемдер    дәрежесіндегі    түрліпроблемаларын болжау жөніндегі жұмыстарды  ...  ...  ...  зор.  ...  Ұйым  ...  ...  аумағында,   соның   ішіндеазиялық бөлігінде орналасуының  да  маңызы  аз  ...  ...  рет  ...  ...  ...  Орталық   Азияда   өткізілген   АстанаСаммиті бұл үдерісті ... ... ... «Сындарлы он жыл»  аттыкітабымда мен Орталық  Азияны  бізге   жаһандық  тұрақсыздық  доғасының  ... ... ғана  ...  ...  ...  тиянақты  түрде  теріскешығарған болатынмын. Өңірдің әлеуетін мен мүлде басқадан –  оның  ...  ...  ...  пен  Оңтүстіктің  арасын  байланыстырушы   буын   ... ... ... ...  ...  ...  ...  Азияның қауіпсіздіктің    қысқартылған    механизміндегі   ...   ...   ... ... ...  болады.  Бүгінде  Қазақстан  мен  ...  ... ...  ...  және  ...  ...  нығайтудың  маңыздыбуыны ретінде әлемдік аренаға шықты.  Оның 2011 ...  өз   ... ... атап  өтетін  біздің  жас  мемлекеттердің  нығаюы   үшін  маңызыорасан зор.  ЕҚЫҰ-ның  ...  ...  ...  ...  оң  ... де атап  айтпасқа  болмайды.   Біз  ...  ...  ... ... ... пен ... нығайтуда тиянақты  әрібелсенді екенімізді көрсеттік. ЕҚЫҰ-ның ...  ...  ЕҚЫҰ  ... ... ... ... Ол Ұйым үшін болашаққа есік ашып,  оныңжаңғыруына   тамаша   мүмкіндік   берді.   ...   ...    ... ... зор. ...  реформалау  жөніндегі  Астанада  айтылғанбарлық ұсыныстарға мұқият талдау жасалып, олар  ...  ...  ... ... ... барысында ескерілуі тиіс.2010  жылы  ЕҚЫҰ-ны  басқарған  Қазақстан  тәжірибесін  одан   кейінгітөрағалардың  –  2011  жылы  ...  2012  жылы  ...  2013  ... және  ...  ...  түрде  дамыта  түсетініне  меніңсенімім мол. ... ... ... ... ...  ...  үзіліпқалмауының да маңызы зор. Ол Ұйымға қатысушы ...  ...  және  ... ... мен  ...  ...  ...  Бұл  –Ұйымның  ықпалдылығының,  оған  кіретін   ...   ...   ... ... негізгі шарты.Жаһандану түрлі елдер мен халықтардың тағдырларын тығыз байланыстырды.Біздің  мақсаттарымыз  ортақ –  Жер   ...  ...  пен  ... пен ... ЕҚЫҰ-ның ХХІ ғасырдағы жаһандық міндеті  де  дәл  осыжоғары мақсаттарға қол жеткізу болып табылады. Яғни ...  ...  ... - ... - ... акт ... не  ...  қатысып,  бірақ  кейінбилік органдарына алдын  ала  ...  ...  ...  жол  бермеуі  туралыайтылады.   Қорытындылай   келе    ...    ...    ...    ... айта ... жөн.Терроризмнің қоғамға  қауіптілігі  -  мұнда  көп  мөлшерде  адамдардыңөліміне  әкелуінде  сондықтан  ...  ең  көп  ...  және  ... ... ... ... талап етпейді. Яғни мысалы бір  қылмыстыжасыру  мақсатында  бір  адам  ...  заң  ...  ...  ...   ... ... ал жүздеген адамның өліміне  үшін  15  жылға  дейінбас бостандығынан айырылады.Атап өтілген кемшілікті жою үшін адамдардың өліміне ...  ... үшін отыз ... ... бас  ...  ...  арқылы  қылмыстық  жазақолдануға болады. Іс жүзіндегі қылмыстық заң  бойынша  мұндай  жаза  ...  ...  ...   ...   ...   ...   шешімтеррористер үшін әділ болар еді.Астанада ЕҚЫҰ Саммитін өткізу ...  ...  ...  бірқатараспектілер жүзеге асырылды.Біріншіден, ХХІ ғасырда Ұйым бүкіл Еуразияда, төрт мұхит жағасын шайыпжатқан – Атлант мұхитынан  Тынық  ...  ...  ...  ...  Үндімұхитына дейінгі кеңістікте  жаңа  ауқымды  қауіпсіздік  жүйесін  құру  үшінөзінің бұрынғы барлық тәжірибесін ... ... әрі ... тиіс  ... ... ... ... жағдайдан алып шығу маңызды болды.  1999жылғы Ыстамбұл саммитінен  соң  Ұйым  ...  ...  ...  өзгерістердіңтасасында қалды. Өзінің  жауапкершілігі  аумағындағы  –  Балқандағы,  Днестржағалауындағы, Таулы  Қарабақтағы,  ...  мен  ...  ...  ...  ...  «қатырып  қойғанымен»,  оларды   әділетті   реттеудіңқандайда  бір  ...  таба  ...  ...  жаңа  сынақтары   менқатерлерінің  бастаулары   –   халықаралық   терроризм,   ...   ... ... пен ... ......  ...  әлдеқайдаалысқа  кетті.  ЕҚЫҰ-ға  қатысушы  ...  ...  ...   ... және  ...  ...  ...  түпкілікті  түсінудетүрлі көзқарастар көрініс берді.Үшіншіден, ЕҚЫҰ елдері  көшбасшылары  арасындағы  ...  ... мен ... ... ... ... ...  Үнқатысусыз,  жоғарыдеңгейдегі  кездесулерсіз  сенім  де  болуы  мүмкін  емес.  Кейбір  қатысушыелдерде  Ұйым  ...  ...   ...   еш   жүздеспеген   саясикөшбасшылардың тұтас бір буыны ауысып ... ... ... елдер  шешушіхалықаралық ұйымдардың 73 ресми делегациясын жинаған Астана Саммиті  олардыңқауіпсіздіктің  ...  аса  ірі  ...  ...  аясында  одан  әріүнқатысуға дайын екендіктерін көрсетті.ЕҚЫҰ-ның Астана Саммитін өткізу уақыты  Триполиде  ЕО-Африка  ... ... ... ... ... ...  конференция  сияқтыірі халықаралық форумдар уақытымен тұспа-тұс келді. Бұған қарамастан,  ЕҚЫҰ-ның Астана ... ... ең  ...  ...  ...  ...  ҚазақстанныңЕҚЫҰ-ға төрағалығы айтарлықтай рөл атқарғанын мақтанышпен айтуға болады.Қазақстандық  төрағалықтың  шешуші  міндеті  қауіпсіздіктің   ... ... ... ... ... және  ...  болды.  ҚазақстанБҰҰ,  Ядролық  сынақтарға  ...  ...  салу  ...  шарт  ...   ... Еуропа Кеңесі, ШЫҰ, ТМД, ҰҚШҰ, ИКҰ  және  басқа  беделді  ... ... ... ... ...  ...  ...  елдераралық үнқатысуларды  кеңейтіп,  бұл  ...  ...  ...  ...   ЕҚЫҰ-ның   Астана   Саммитіне   ...   ...    ...  ортақ  және  бөлінбейтін  Еуроатлантикалық   және   Еуразиялыққауіпсіздік  түсінігі  берік  ...  ...  және  ...   ... ...  ...  мен  ...  бойынша  ұжымдық  күш-жігер  жаңасерпінге ие болды. Бұл 2011 жылы 1999 жылғы Вена ...  ...  ... ... ...  Және  осымен  бір  мезгілде  Еуропадағы  Кәдімгіқарулы күштер туралы бейімделген шартты (ЕКҚКБШ) күшіне ...  ... ... ... бастау жөнінде  уағдаластыққа  жету  ерекшемаңызды көрінеді.ЕҚЫҰ пішіні  шеңберінде  «сүрленіп  тасталған»  ...  ... ... ... ...  ЕҚЫҰ-ның  Іс  басындағытөрағасы  ...  ...  ...  ескерту  мен  олардың  алдын  алу,дағдарысты жағдайларды басқару мен  жанжалдардан  соңғы  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  бойынша  Минск  тобыныңжұмысы белсенділендірілді. БҰҰ, Ресей, АҚШ  және  басқа  да  елдердің  ... ... ... Қазақстан   Қырғызстандағы  саяси  дағдарысты  шешугебелсене  қатысты.  Қазақстан  осы  ...  ...   ...   ...  салдарынан  болған  экономикалық  шығындарды  қалпына   келтірудемаңызды рөл ... ... ... елге кең ...  ...  ұсынды.  Біздің  еліміздешамамен бір мың жас ауғандықты аса қажетті бейбіт мамандықтарға  оқыту  үшінқаржы  ...  ...  беру  ...  ...  ...   бірқатарэкономикалық   нысандар   салу   туралы   келісім   жасалды.    ... ... ...  шешудегі  үлесі  ЕҚЫҰ-ның  барлық  ...  үлгі  ...  ...  ...  Қазақстандық  төрағалық   етуіОрталық  Азиядағы  бірқатар  қауіпсіздік  мәселелеріне   назарын   ... екі  ...  ең  ...  ...  өзі   барлық  уақыттабірдей түзу болып шыға бермейді. ЕҚЫҰ үшін Ыстамбұлдан ... ...  ... 11 жылға  созылды.  Сондықтан  ЕҚЫҰ-ның  «Қауіпсіздік  қоғамдастығыжолында» атты Астана ... ... ... талассыз.Біріншіден, онда Ұйымның негізіне алынған қағидаттардың көкейкестілігіжәне ... 56 ... ...  ...  ...  ...  ... Еуропа Қауіпсіздігі хартиясынан бастап  және   оның  шеңберіндеқабылданған басқа құжаттарға деген бұлжымас ұстанымы ... ... рет  ...  ...  векторы  бекітілді.  ЕҚЫҰкеңістігіндегі қауіпсіздік көрші өңірлердегі, әсіресе,  Жерорта  теңізі  менАзиядағы ... ...  ...  ...  ...  ... атап ... Онда  ЕҚЫҰ-ның  жаңа  жүзжылдықтағы  ...  ...  ...  және  ...  ...   ортақ   жәнебөлінбейтін қауіпсіздікті құру мақсаты қойылған.Үшіншіден,  құжатта  ЕҚЫҰ-ны  ...  оның  ХХІ  ...   ...  ...  және  ықпалды   жауап   беру   ...   ... ... ... бар. ... Федерациясының  президенті  ДмитрийМедведевтің  еуропалық қауіпсіздік туралы заңдық тұрғыда  ...  ... ... ... ... ортақ кеңістігінің  бөлінбестігінеберік  кепілдік  жасауға   бағытталды.   Италия   ...   ...  ...  ...  ...  мен   Астана   әлемге   паш   ...  пен  ...  ...  ...  ЕҚЫҰ   үшін   ... ... атап ... Қазақстанның халықаралық ұйымдарға мүше болуыҚазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан кейін ішкі  саяси  өмірмен  қатарсыртқы саяси ... да ... баса ... бөлді.  Ұзақ жылдар бойы  белеңалған жоспарлы ... ... ... ...   республика  нарықтықжағдайға бейімделіп шетел инвесторларын елдің кен  орындарын  игеруге  тартабастады.  Сондықтан  да  ...  өзін  ...  ...  тәуелсіз  жан-жақтыдамыған  ел  ретінде  ...  ...  ...  саяси  аренадағы  беделінарттыру үшін бар күш-жігерін  жұмысады.  Осындай  ...  ...  ...   1992 жылы ...  өткен  БҰҰ  Бас  Ассамблеясының  47-сессиясытәуелсіз мемлекет өкілі  ретінде  ...  ...  ...  ... ... Осы ... президент Н.Назарбаев  Қазақстанның  халықаралықсаясаты туралы сөз ... Онда ...  ...  Бас  ...  ... ... ... тұтастығы үшін жаңа күн  тәртібін  белгілеуді  талапететін жаңа өмір болмысын ... ... Бұл ... мен ...  ...  отқа  ...  ...  бағытталған   саяси,   әлеуметтік-экономикалық   шаралар   жүйесі   ретінде   ...    ...    ... жылы 2 ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымына кіруі  өзініңмаңызы жағынан  тарихи  акция  болды,  сол  ...  ...  ...  ... ... ... әлемдік қоғамдастық қатарына қабылдануын  рәміздіктуымыздан  ресімдеді.  Қазақстандық  басшы  барлық  ...  ізгі   ... ... «бір плюс бір» ...  ...  ...  ...  қорын  құруды  бастауды  ...  Бұл   ...   ... ... ... оған ... ... бюджетінен бір  пайыз  бөліп,жыл сайын өзінің ақша аударуын сол  баяғы  бір  ...  ...  ... 10 ... ...  осы  бітімгершілік  сомасы  он  есе  өседі.  Соныменқатар,  Қазақстан  ...  ...  ...  ...  және  сенім   білдірушаралары жөніндегі кеңесті шақыру туралы бастама  көтерді.   ...  ... ... ...  ...  ...  табанды  позициясы  және  ісжүзіндегі қадамдары әлемдік қоғамдастықтың  үлкен  ...  ...  ... 29-30 ... ... өткен «XXI ғасыр:  ядролық  қарудан  азат  ...  атты  ...  ...  БҰҰ  Бас  ...  ... ... ... үшін Қазақстан  жауапты  саяси  ерік-жігермен, салмақты  сөзбен  және  нақты  істермен  адамзат  ...  ...  ...  қалай  азат  етуге  болатындығының  жарқын  мысалынкөрсетті», - деп ...  ...  30  ...  ...  ...  ...  Қазақстан  атынанЯдролық сынаққа жан-жақты тыйым салу туралы шартқа қол  қойды  (ЯСЖТШ).  160мемлекет осы  ...  ...  ...  табылатын  осы  тарихи  құжаттыңжасалуына   Қазақстан   да   лайықты   ...    ...    осы    ... ... ұстанымы және нақты қадамдары кеңінен мәлім  жәнеқолдау  тапты.    БҰҰ-ға  мүше  бола  ...   ...   ...   ...  бірінші  кезекте  Орталық  Азия   аймағының   ...  ...  ...   ...   ...   ... ... байланысты 1996 жылғы қазанда Алматыда  Қазақстанның,Ресейдің, Өзбекстанның, Қырғызстанның және Тәжікстанның  ...  ... ... олар ... ... ... бірлескен мәлімдеме қабылдады.1996 жылғы 16 қазандағы  Саммитте қабылданған шешімге сәйкес   елімізаталған мемлекеттермен бірге Ауғанстандағы жағдай туралы ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  бастамашы  болды.  Оныңқорытындысы бойынша БҰҰ ҚК 1076  белгілі  қарары  қабылданды,  қарардың  ... ... ... ... ...  және  ...  ... Чилиді және Корея Республикасын қоса алғанда,  ...  ...  ... болды.  Ауғанстандағы  жағдайды  реттеуге  қатысты  ...  ...  2001  ...  сәуірдегі  Қауіпсіздік  Кеңесі  мен  БасАссамблеясының 55-сессиясында ресми құжат таратылды[18;16].БҰҰ Бас Ассамблеясының 53-сессиясында Қазақстан  ...  ... ... ...  ...  қабылдауға  бастамашы  болды.  Қазақстанменбірге БҰҰ-ға мүше 13 мемлекет  осы  құжаттың  тең  ...  ...  ...  ...  Ауғанстан,  Беларусь,  Болгария,  бұрынғы  Югославия,Македония, Грузия,  ...  ...  ...  ...  ...  Ресей,Тәжікстан,  Түрікменстан,  Түркия,  Өзбекстан  және  Украина,  ...  ... ... ... ... берместен-ақ қабылданды.БҰҰ – халықаралық бейбітшілікті қамтамасыз етуде де, сондай-ақ тұрақтыдамуға жәрдемдесуде де жауапкершілік жүктелген бірден бір халықаралық  ... даму ... 1992  жылы  ...  ...  ... орта мен даму ... ... әзірленді. Қазақстан  үшіносы тұжырымдаманың маңыздылығын ұғына  отырып,  ҚР  Үкіметі,  Конференцияныңқорытынды ... – «XXI  ...  ...  күн  ...  ұсыныстарыніске асыру жөнінде жоспар жасады[19].1997 жылғы 16 желтоқсанда БҰҰ Бас ... ... ... ... ...  ...  Қазақстан  Үкіметі  Семей  аймағына  қатыстымәселелерді қарау үшін 1998 жылдың басында Ведомствоаралық комиссия құрды.1998  жылғы  16  ...  БҰҰ   Бас   ...   ... ... ... ... ... және экономикалық  дамуыноңалту мақсатындағы халықаралық ынтымақтастық пен қызметті  үйлестіру»  ... ... ...  ...  ...  мүше  бірқатар  мемлекеттердіңделегацияларымен  тұрақты   консультациялар   жүргізудің   нәтижесінде   ... ... ... ... ... ... ... келісті.  БҰҰ-ның дипломатиялық топтарында Ұйымға мүше  54  мемлекеттің  осы  қарарға  ... ... ... қоғамдастықтың  тарапынан  Қазақстанды  кеңінен  ... ... ... ... беделінің елеулі түрде  өскендігітуралы куәландырады.Тұрақты дамудың кең  ауқымды  ...  ...  ...  жан-жақтытартылуы  жоғары  деңгейдегі  бүкіл   ...   ...   ... ... Адам ... ... – Вена (1993  ж.),  ...  қоныстануымен дамуы туралы – Каир (1994  ж.),  Әлеуметтік  даму  туралы  –  Копенгаген(1995 ж.), ... ... ... – Пекин (1995 ж.), Тұрғын елді  мекендержәне даму туралы – Стамбул (1996 ж.) және тағы ... да  ...  ... әйелдерді  және  балаларды  әлеуметтік  қорғау  Қазақстандағымемлекеттік ... ... ... ... ... ...  қатысушыболып табылатын әмбебап  халықаралық  шарттардың  ...  бірі  ... ... ... ... жылы аталған Конвенцияға Президент Н.Назарбаевтың қол  қоюы  ... ... ...  бекітуі  Қазақстанның  БҰҰ-ның  Балалар  Қорымен(ЮНИСЕФ) тиісті ынтымақтастықты  орнатуына  және  оны  ...  ... ... ... ...  ...  ынтымақтастықтың  маңызызор. БҰҰ  Бас  Ассамблеясының  49-сессиясында  (1994  ж.)  Қазақстан  бейбітмақсаттарда    ...    ...     ...     жөніндегі     комитеткесайланды.(КОПУОС). Мұны ... ... ... ... қосқан  үлесінтану ретінде қарауға болады. Мысалы, әлеуметтік салада  –  білім  мен  ... ... ... және ...  ...  ...  ...  нашартоптарына және жұмыссыздарға көмек көрсету;   экономикалық  салада  –  шағынжәне  орта  ...  ...  ...  ауыл   ...   ... және ...  дамуына  жәрдемдесу;   экологиялық  салада  –Семей аймағы мен  Арал  теңізі  өңірін  ...  ...  ...  ... қорғау.Қазақстан Республикасы Білім, ғылым және мәдениет жөніндегі БҰҰ  ұйымына1992  жылғы  мамырда  қабылданды  және  оның  ...  ... ... ... ...  ...  және  ...  сипаттағы  материалдарды  әкелу  туралыкелісім («Флоренциялық келісім»), А-Е ... және  ...  ... ...  ...  туралы  дүниежүзілік  конвенция,  XII  ...  ... және XI ... жататын қарар (1952 ж.).• Қарулы жанжал жағдайында мәдени құндылықтарды қорғау туралы  конвенция(«Гаага конвенциясы»), Атқару регламенті және ... (1954 ж.).• ... ... және  ...  ...  қорғау  туралы  конвенция(1972 ж.).• Біліми,  ғылыми  және  ...  ...  ...  ...  ... ... А-Н қосымшалары (1976 ж.).• Еуропа аймағының мемлекеттерінде оқу курстарын,  жоғары  білім  туралыдипломдарды және ... ... тану ... ... (1979 ж.).• Азия мен Тынық  мұхит  мемлекеттерінде  оқу  курстарын,  жоғары  білімтуралы  дипломдарды  және  ...  ...  тану  ...  ... (1983 ж.).• ... аймағында  жоғары  білімге  жататын  біліктілікті  тану  туралыконвенция (1987 ж.) [19;16].ЮНЕСКО Абайдың ... ... ...  ...  100жылдығын,  М.Дулатидің 500  жылдығын,  Түркістан  қаласының  1500   ... ... ... ... Осы ұйым 10  ...  оның  ...  ... Яссауи  кесенесін  және  Тамғалы  шатқалының  ...  ... ... және ... ... объектілерінің алдын ала  тізбесін»бекітті[20;21].2001 жылғы тамыз айының  аяғында  ...  ...  Бас  ... ... онымен Еуразия университеті  жанындағы  Отырар  кітапханасынқалпына келтіру жөніндегі жұмысқа жәрдем көрсету  ...  ...  ... ... ... ... 2000 ... Ғабит Мүсіреповтың  100жылдығы,   Махамбет   Өтемісовтың   200   жылдығы   ...   ...   ... ... екі аймақтық мекемесінің  құрылтайшысы  болыптабылады, олар: Орталық Азияны зерттеудің халықаралық  ...  ... және ... ... ... институты (Улан-Батор қаласы).БҰҰ-ның Әйелдер Қоры (ЮНИФЕМ) әйелдердің құқығын  қорғауға  және  олардыңқоғамдағы ... және ... ... жақсартуға арналған  инновациялықбағдарламаларға  қаржылық  қолдау  мен  ...  ...   ...   ... ... ...  ...  мүдделерін  білдіреді  және  олардыұлттық,  аймақтық  және  ...  ...  ...  ...  ...   1999 ... ... Қазақстанда  Өкілдігі  ашылған  кезденбастап  ЮНИФЕМ  БҰҰ-ның  Даму  бағдарламасымен  ...   ...   ... орындауда БҰҰ-ның  Резидент-үйлестірушісінің  қызметіне  қолдаукөрсету» жоюасын жүзеге асырды.БҰҰ-ның  ...  Қоры  ...  БҰҰ  ...  ...  ...  ... ол ... аман қалуын, олардың қорғалуы мен дамуын  қамтамасызету   жөніндегі   міндеттерді   шешумен   ...    ...    ... ... жұмысын  1992  жылы  бастады,  негізінен  ... ... ...  ...  іш  аурулары  және  тұмау  ауралары)шұғыл  көмек  ...  ...  1994  жылы  ...   ...  ашылғаннан  кейін  Қордың  тұрақты  бағдарламалары  ...  ... ... мен ...  ...  ынтымақтастықтың  бес  негізгібағыты бар, олар: ана  мен  баланың  денсаулығын  ...  ана  мен  ... ... ... ... қамтамасыз ету мен  санитария,  балалардыңмүдделерін қорғау. ... ... ана мен  ...  ...  ... ел ... тамақтану жағдайын жақсарту. 1994 жылғы  ақпанда  ПрезидентН.Назрбаевтың  Америка  Құрама  Штаттарына  ...  ...  Бала  ... ... қол ... бұл біздің еліміз қатысушысы  болған  тұңғышкөп жақты халықаралық шарт еді.  1998  ...  ...  ...  ...  ...  мүшелігіне  өтті,   мұның   өзі   БҰҰ-ның   осы   беделдімамандандырылған  ...  ...  ...   ...   серпінберді.Өнеркәсіптік даму жөніндегі  Біріккен  Ұлттар  Ұйымы  (ЮНИДО)  өнеркәсіпсаласындағы БҰҰ қызметін ... ... ...  үшін  Бас  ... 1966 жылы ...  169  ел  ...  ...  болып  табылады.ЮНИДО дамушы елдерде және өтпелі экономикасы бар елдерде ...  ...  ...  ...  1997  жылы  ...   мүшесі   атанды.Американдық  «Шеврон»   компаниясының   қолдауымен,   ...   ... және ... үйлестіруімен Атырау  қаласында  «Бизнесті  дамытуорталығын» құру жөніндегі жобаны және шағын бизнес үшін «Қаржылық  ... және ... ... несиелік тетігін»  құру  жөніндегі  жобаныжүзеге  асуда.  ЮНИДО-ның  ...  ...  ...  ...   үшін«Каспий экологиялық бағдарламасы» деп аталатын Дүниежүзілік банктің,  ...  және  ...  ...   ...   ...   ...   жобасыорындалатын болады[23;58].Қазақстан бірнеше жобалардың  шеңберінде  ЮНКТАД-пен  бірлесіп  ... ... / ДСҰ ...  ...  орталығының  жобасын  қазақстандықтараптың  ұсынысы  бойынша  1997  жылы  ...  /  ДСҰ   ...   ...  ...  әзірледі.  «Сауда  мен  экономикалық   ынтымақтастықтиімділігін арттыруда  Экономикалық  ынтымақтастыққа  мүше  ...  ... ... сауда-саттықтың,  көліктің  тиімділігін  арттыру,  кедендікрәсімдерді  реформалау  және  ...  ...  ...   мен   ЮНКТАДынтымақтастығының басымдық берілетін бағыттарын айқындау  жөніндегі  жұмыстыкөздейді[23;29-32].Қазақстанның Халықаралық еңбек ұйымымен (ХЕҰ) ...  1993  ... ... ... ... ...  қазқстандық  заңнаманы  халықаралық  еңбекқұқығының нормаларымен сәйкес келтіру мақсатында  ХЕҰ  іс-шараларына  біздіңеліміздің өкілдерінің қатысуы ... ... ... ... 1994  ...  14  ақпаннан  бастап  Атом  энергиясы  жөніндегіхалықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) 121-ші  ...  ...  оған  ...  ... ...  қаруды  таратпау  шартқа  қосылды  (1993  ...  ...  ...  ...  1994  ...  26   ...   ...   ЯҚТШ-ғабайланысты  (ол  ҚР  Президентінің  Жарлығымен  1995   ...   19   ... ...  ...  ...  ...  Республикасы  мен  МАГАТЭарасындағы келісімге қол қойылды.Келісімге  ...  ...  ...   ядролық   қызмет   МАГАТЭ-ніңкпілдігімен жүргізілетін болады. Еліміздің  ...  ...  ... ... ... жүргізіледі, ядролық объектілерге  –  Маңғыстауатом энерго-комбинатының (Ақтау) БН  –  350  ...  ...  ...  зауыты  (Өскемен),  Алатау  және  Курчатов  поселкелеріндегіұлттық ядролық орталықтың реакторлары жатады. Инспекция  ...  ... ... ресми түрде мәлімдеген ядролық материалдардың мөлшерін тексеру.1992 жылғы шілде  ...  ...  ...  ...  ... ... туралы конвенцияны бекітті  (Чикаго,  1944  ж.)  және  осыарқылы өзінің ИКАО-дағы тең ... ... ... жылы Қазақстан БҰҰ-ның азық-түлік және  ауыл  шаруашылығы  ұйымына(ФАО)  Қазақстан  175-ші ... ... ... ...  ынтымақтастық  мынадайбағыттар  бойынша  жүргізіледі:  зиянкес  жәндіктерге  ...   ...   ... ...  ...  ...  жинау,  ауыл  шаруашылығындаақпараттық-маркетингтік жүйе ...  ...  ...  ...  су  ресурстарынбасқару және т.б. Қазақстан Республикасының  Дүниежүзілік  ...  ... (ДДҰ) ... ... екі ... жүзеге асырылады.Дүниежүзілік интеллектуалдық меншік ұйымымен (ДИМҰ) ынтымақтастық  ... 1993  жылы  ...  ...  бастап  жүзеге  асырылады,  ондағы  мақсатҚазақстан заңнамасын интеллектуалдық меншік  саласындағы  халықаралық  құқықнормаларымен  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   Қазақстан   Республикасының   өнеркәсіптік   ...    ...  ...  ...  ...  ...  ...  іскеасуда, олар:• «Патенттік рәсім  мақсаттары  үшін  ұсақ  организмдерді  депоненттеудіхалықаралық тану туралы» Будапешт ... ... ... халықаралық жіктемесін  құру  туралы»  Локарнкелісімі (1968 ж.);• «Тауарлардың және тауар белгілерін тіркеуге ... ... ... ... құру ... ... ... (1957 ж.);• «Халықаралық патенттік жіктемені құру туралы» Страсбург келісімі (1971ж.);• «Тауар белгілері жөніндегі заңдар туралы» шарт (1994 ж.).Оның  ...  ДИМҰ  ...  ...  Дүниежүзілік  сауда  ұймына  кірупроцесінде және  Қазақстан  қатысушысы  ...  ...  ...  ... шарттарын сақтауда үлкен рөл ойнайды.БҰҰ-ның – ЮНЕП,  ЮНИСЕФ,  ...  ...  ДДҰ  ...  ...  және  ...  ...  Банк  және  ГЭФ  ...  бірқатарқаржылық институттарымен бірлесіп, Қазақстан Үкіметі Арал теңізі  ... ... ... ... ...  ахуалды  қалпына  келтіру  жәнехалықтың  тіршілік  жағдайларын  жақсарту  жөнінде  дәйекті  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  (КЭБ)  басты  рөлойнайды.  Бағдарламаның  негізгі  мақсаты  –  ...  ...  ... ... және биоресурстар мен су беті айдынын  қоса  алғанда,  ... ... ... ... ету.1996 жылғы 4 мамырда Ташкентте  Орталық  Азия  елдерінің  ...  ... қол ... ... құралдарының,  психотроптық  заттардың  жәнепрекурсорлардың  заңсыз  ...   ...   ...   ...   жасаппайдалануға бақылау жасау саласындағы  өзара  түсіністік  пен  ... ...  ... мен БҰҰ  ...  ...  ...  ... қалады.1998 жылғы  26  наурызда  Орталық  Азия  ...  ...   ...   мәжілісінде   (ОАЭҚ)   Қазақстан,   Қырғызстан,Тәжікстан және ...  ...  мен  ЕЭК  пен  ...  ...   ...   ...   Ташкент   декларациясына   қол   ...    ... ... ... ... ...  Бұл  орайда  әрбірқатысушы бір салада үйлестіруші болып табылады:• ... ... ... және ... ...  ... қызметтің  және  адамдардың  өту  рәсімін  жеңілдету  –Қазақстан;• Орталық Азияның энергетикалық және су ресурстарын ... әрі  ...... Тәжікстан жөніндегі халықаралық экономикалық  конференция,  аймақтықдамудың және шетелдік инвестицияларды тартудың бірлескен стратегиясы– Тәжікстан[24].СПЕКА Ресейдің, ... ...  ...  ...  ... ... қолдауына  ие  болды.  ЕЭК  ...  ...  ...   Даму   ...   және   ...   Азия   ... Мемлекетаралық Кеңесінің Атқару комитеті СПЕКА-ның  белсендіқатысушылары болып табылады. ... ... ЭЫҰ,  ...  ...  ...  ...  танытты.     Алғашқы  Еуразиялық  Экономикалық  Саммиттіңбарысында (Алматы,  200  ...  26-28  ...  ...  ...  ...  ...  ...  өткізілді,  оған  Қазақстан,  Қырғызстан,Тәжікстан делегациялары, ЕЭК-тің, ЭСКАТО-ның, БҰҰ-ның Даму  ... ... және ... даму банкінің  өкілдері  қатысты.  Ондабірлескен мәлімдемесі қабылданды, ол  «Орталық  Азия  экономикасы  үшін  ... ... ... ... жаңа ... және  СПЕКА  тұжырымдамасы»деп аталды.2000  жылғы  6-7  қыркүйекте  БҰҰ   Бас   ...   ... ... ... ... Мемлекеттер мен үкіметтер  басшыларыныңірі форумының – Мыңжылдық саммиті ашылуының  ...  ...  оған  ...  188  ...  ...  мен  ...  ...  Біріккен  ҰлттарҰйымының XXI ғасырдағы рөлі туралы Бас  хатшы  К.Аннанның  баяндамасында  олбарлық елдерді ... ...  ...  деңгейін  көтеру,  қауіпсіздіктікүшейту, СПИД-ке қарсы ... ... ... қорғау сияқты бірінші  кезектебасымдық берілетін міндеттерді шешуге шақырды. Саммит барысында  Н.Назарбаев«Қауіпсіздік және  ...  және  ...  ...  ... ... Міне ... ақ республиканың барлық саладағы  сыртқысаяси беделінің  көтерілгенін көруге болады.Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі ...  ...  ... 31 ... ... осылай аталды) Еуропа мен  Американың  35  елініңмемлекеттері  мен  ...  ...   ...   ...   ЕҚЫҰ-ныңҚорытынды актісіне қол қойған 1975 жылғы 1 тамызда ресми  түрде  ресімделді.Осы оқиғаның алдында Женевада Кеңестер ... мен  ...  ...  ...  ...   ...   келіссөздері   жүрген   болатын.   ... ... ... ... Стратегиялық қару-жарақты  шектеу  туралышартқа және ... ... да ... ...  құжаттарға  қол  қойылды.ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттердің және үкіметтердің  басшыларының  кездесуіндеқабылданған  «Жаңа  Еуропаға  ...  ...  ...   ...   менміндеттерін нақтылады.1994 жылғы  желтоқсандағы  Будапешт  саммитінде  қатысушы  мемлекеттерЕуропадағы қауіпсіздіктің ...  ...  ...  ЕҚЫҰ  ...  өсуі  ...  ...  қауіпсіздік  және   ынтымақтастық   ұйымынаайналдыруға мүмкіндік береді деп таныды, бұл  орайда  Кеңестің  ...  ...  ...  және  ...  қабылданған  міндеттемелер   өзгеріссізқалды. ЕҚЫҰ басшылығының Қазақстанға тұңғыш ... ... 1993 ...  ... ... ... 1994 жылы ... 1996 жылы Лиссабонда  және1999  жылы  Стамбулда  жоғары  деңгейде  өткен  ЕҚЫҰ-ға  қатысушы   ... мен ... ... ... қатысты.1994  жылы  ЕҚЫҰ-ның  Демократиялық  институттар  және  адам  құқығыжөніндегі бюросымен бірге Алматыда ... ... ... ...  өтуізілді,онда Орталық Азия аймағында адам құқығын сақтау проблемалары қаралды.1998  ...   ...   ...   БДИПЧ   делегациясы   келді.Келіссөздердің  басты  тақырыбы  ҚР  Өкіметі   мен   ЕҚЫҰ   ...   ... ... меморандум жасау болды.Қазақстан ЕҚЫҰ-ның  тағы  да  бір  құрылымы  –  ...  ... ... (ЖБО) ...  ...  ...  1995  жылы  ... отырып, сондай-ақ ЕҚЫҰ сарапшыларының, ТМД  елдері  мен  халықаралықұйымдар мамандарының қатысуымен  сенім  ...  ...  және  ... жасау жөніндегі семинар өткізілді.1997-2000 жылдар ішінде Қазақстанда ЕҚЫҰның бірінші  басшылары  болды,олар: ... Бас ... Дж. ...  ...  ...  ...  ...  Сыртқы  істер  министрі   Б.   Геремек,   БДИПЧ   директорыЖ.Штудман,  ЕҚЫҰ  ...  ...  ...  істер  министрі  Б.Ферерро-Вальднер.ЕҚЫҰ Қазақстанда  Президент  ...  ...  ...  барысынмұқият қадағалады. 1998 жылғы қарашада  Қазақстанға  танысу  ...  ... ...  ...  1998  ...  ...  Ослода  ЕҚЫҰ-ға  қатысушымемлекеттердің   Сыртқы   істер   министрлерінің   ...   ...   ... есеп ... 1999 жылы ...  Алматыда  ЕҚЫҰ-ның  орталығытұрақты  түрде  жұмыс  істей  бастайды.   Орталықтың   ...   ...  ...  ...  одан  әрі  ...  ...  ...   институттарымен   өзара   іс-қимылын   дамытуда   ...    ... ... 30 наурызда Қазақстанның Сыртқы істер министрі ЕҚЫҰ  ТұрақтыКеңесінің ... ... ... ... ... ...  қауіпсіздікхартиясын  жеделдетіп  әзірлеудің   маңыздылығын   атап   көрсетті.   Мұндаймәлімдеме  қағаз  ...  ...  үшін  ...  Үкіметі   1999   жылдыңмамырында  сайлау  заңын  жетілдіру  жөнінде  ...  ...   ... ... ... ... ЕҚЫҰ ...  сөйлегенсөзі (1999жылығ  18-19  қараша,  Стамбул)  осы  ұйым  ...  ... ... ...  елеулі  үлес  деп  қабылдаймыз.  Осы  ... ... Азия ... ... ...  тану  ...  ... – Еуропа қауіпсіздігінің  хартиясында  және  Жоғары  деңгейдегіСтамбул кездесуінің декларациясында белгіленді.2000 жылғы  24  ...  ...  ЕҚЫҰ  ...  ...  ... ... сөйлеген сөзі Стамбул  Саммитінде  сөйлеген  сөзініңнегізгі ережелерін дамыту болып табылды.2000 жылғы 27-28 қарашада  ...  ...  ...  елдердің  Сыртқыістер министрлері кеңесінің  сегізінші  сессиясы  ...  онда  ...  жаңа  ...  ...  ...  одан   әрі   ...   өзектімәселелері,   сондай-ақ   ...   ...   ...    ... және ... жанжалдар қаралды.Қазақстанның Солтүстік Атлантика Шарты  Ұйымымен  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  НАТО-ның  XXI  ғасыр  қарсаңындағысаясаты мен стратегиясына қысқаша тоқталу қажет. Бұл Қазақстанның  СолтүстікАтлантика одағына  ...  ...  ...  ...  ...  ... жылдар ішінде НАТО қызметінде түбегейлі өзгерістер жүрді, ...  ... ... қайта құру  жүзеге  асырылды.  Соның  нәтижесінде  ...  ...  ...  ...  өзгерістерге  ұшырады,  НАТО-ға   ... ... ... ... азайды және Блоктың жеке  құрамы  менқұрылымдық әскери бөлімшелері қысқарды. НАТО-ны әскери ұйымнан  саяси-әскериұйымға ... ... ...  Оның  ......  -  ... ұлғайтуды және оны қажет  болған  жағдайда  пайдалануды  білдіреді.Екіншісі – «диалог» шиеленісті жұмсартуды, бірақ «күш позициясы»  ...  ...  Жаңа  ...  бұл  ...  жаңа  ...  ... толықтырылды.  Соңғысын  іске  асыру  барысында  ... ТМД ... ... нығайтуға зор көңіл бөлінеді.1994 жылғы 10-11  қаңтарда  Брюссельде  болған  НАТО-ға  мүше  ...  мен  ...  ...  кездесуінде  НАТО  «Бейбітшілікжолындағы әріптестік» туралы өзінің бастамасын  ...  ...  ...  (БЖӘ).Бағдарлама  «Солтүстік  Атлантика  одағы  мен  оның   әріптестері   ...    ...    ...    саласында    жаңа    ...   ...   ...    ...    ...    ...  ...   асуы   Солтүстік   Атлантика   одағы   ... ...  1999 ... 22-25 ... ... НАТО-ның  50-шімерейтойлық  сессиясы  болды,  онда  ...  ...   ...   ... ... туралы жарияланды.Қазақстан мен НАТО-ның қарым-қатынасы  НАТО-ның  бұрынғы  Бас  хатшысыМ.Вернердің 1992 жылғы қарашадағы Алматыда сапары кезінде және ...  ...  1993  ...  ақпандағы  НАТО-ның  штаб-пәтеріне  жауап  сапарыкезінде басталды.  1992  жылы  Қазақстан  ...  ...  мен  ...  ... ... мемлекеттерімен  ынтымақтастықты  жолға  қою  үшін  арнайықұрылғын НАТО  органының  –  ...  ...  ...  ... – Еуро ... ... ... мүшесі  болды.  Қазақстан  менНАТО-ның САЫК ... ...  ...  іс-қимылы  іскерлік  пен  өзара  ... ... жылы 27 ... ... жолындағы  әріптестік»  атты  негізгіқұжатқа қол қойып, Қазақстан Бағдарламаға  қатысушы  19-шы  мемлекет  ... ... ... Қазақстан  ынтымақтастықтың  ұсынылатын  бағыттарыменбірге  ...  ...  ...  ...    Қазақстан   мен   НАТО-ныңбірлескен  ...  ...  үшін  1996  ...  ...  Монс  қаласында(Бельгия) НАТО желісі ашылды. 1997  жылғы  мамырда  САЫК  Еуро  ... ... ... ... ...  ...  және  Қазақстан  САЫК  мүшесіретінде автоматты түрде ЕАӘК-тің ... ... ... 20  ...  Брюссель  келісімінің  ережелеріне  сәйкесҚазақстанның    ...    ...    ...     ...     ... ...  ...  кеңейе  түсуде.  1996  жылғы  31шілдеде НАТО-ның Брюсселдегі ... екі ... қол  ...  ... ... келісім және Қарулы күштердің мәртебесі  туралы  келісім.Онда  ...  ...  ...  ...  ...   ... құпия  ақпарат  алмасуға  қатысты  мәселе  қаралды.       Бірнешекезекте бұл ... ... және ... мен ... ... ... орнатылған уақыт  ішінде  200-денастам   қазақстандық   офицерлер    «Бейбітшілік    жолындағы    ... ... ... ... мүше  елдерде,  содай-ақ   әріптеселдерде өткізілетін курстарға, семинарларға,  жұмыс  бабындағы  ... ... ... ... ... БЖӘ  бағдарламасының  түрліжаттығуларына байқаушылар ретінде ... ... ...  ...  ...  курсанттары  АҚШ-тың  Форт-Полк  ...  ...   ... ... ... және 1998 жылдары  екі  рет  медициналық  көмек  ...  ...   ...   ...   ...    ...  Өзбекстан  және  Қырғызстан  Президенттерінің  ...   ...  Азия   ...   ...   ...   құру   кезіндепайдаланылды. 1997 жылы Орталық Азия  аймағында  тұңғыш  рет  Қазақстан  ... ... ... ...  ...  және  ... БӘБ бағдарламасы бойынша әріптес  елдердің:  Ресейдің,  Түркияның,Грузияның   әскери   қызметшілерінің,   Балтық   ...    ... ірі ... жаттығу өткізілді. Осы жылы әскери көлік  ұшақтарындаАҚШ аумағынан  Орталық  Азияға  қонбастан  ұшу  нәтижесінде  ... ... және ... ... 82-ші  ...  дивизиясыныңәскери  қызметшілерінің  бірлескен  оперативтік-тактикалық   тобы   ... ... ... мен НАТО ... ... берілетін екінші  бағыты– төтенше  жағдайларды  жоспарлау  және  дағдарыстарды  ...  1999  ... ... ... халықаралық  семинар  өткізілді,  оның  барысындаАлматыдағы  қиратқыш  күші  қуатты  жер  ...  ...  ... ... көрсетудің  және  көрнекі  жаттығудың  8  кезеңі  өтті.Семинарға байқаушылар ... ... ... ...  ... АҚШ-тың Төтенше жағдайлар жөніндегі  қызметтерінің,  сондай-ақхалықаралық  ұйымдардың  –  НАТО-ның,  Қызыл  Жарты  Ай  және  ...   ... ... ... қатысты[25].НАТО-ның  Бас  хатшысы  Х.Солананың  1997   жылғы   10-11   наурыздағыҚазақстанға сапары барысында ... ...  және  ...  Қазақстан  үшінмаңызды  қоршаған  ортаны   қорғау   ...   ...   ...  ...  ...  ...  мен  НАТО  ...   саясибайланыстар да нығаюда. 1998 жылы Қазақстанның сыртқы  саяси  және  ... ... ... ... және оған ...  ... жоғары лауазымды өкілдерімен кездесулері өткізілді[25;5].Қазақстанның  экологиялық   проблемаларын   шешудегі   ...   ... ... ... ...  ...  ...  бағдарламасышеңберінде   НАТО   мен    Қазақстанның    ғылыми    ...    ... ... жұмыстары жандандырылды. 2000 жылғы 3-5 шілдеде НАТО-ның Бас хатшысы ... ... ... ... ... бестігі”:  Бес  ел  ынтымақтастығының  нәтижесі  деп  Қазақстан,Қырғызстан, Ресей және Тәжікстан сыртқы  ...  ...  ... ... ... ... ... кездесуі мен аталмыш елдердің  Қытай,Халық   Республикасымен   мемлекеттік   шекаралары     ...    ... ... ... жылы 26 сәуірде Шанхай қаласында бес мемлекет басшылары  ҚазақстанРеспубликасы,  Қытай  Халық   Республикасы,   Қырғыз   ...   ... және  ...  ...  ...  шекара  аймағында  әскерисалада сенім  ...  ...  ...  ...  қол  ...  (1998ж.  7мамырда күшіне енді).1997 жылы 24 сәуірде ел көсемдері  ...  ...  ...  ...   Қырғыз   Республикасы,   Ресей   Федерация   және   ... ... ...  ...  қарулы  күштерді  өзара  қысқартутуралы Келісімге қол қойды.Қарулы   күштерді   қысқарту   ...   ...   ...   ... ... ... болып табылады:-Белгіленген сызықтары бар, географиялық  шектер  мен  осы  сызықтардыңөтуінің Мәтіндік  сипатталуын  ...  ...  ...  ... ... шегі ... ... аясындағы мәліметтер алмасудың категориялары  мен  форматтарынбелгілейтін ақпарат алмасу туралы Протокол.-Бақылау   объектілерінде,   ...   ...   және   ...   ...   ...   вертификациялық   шаралардыңұйымдастырылуы мен өткізілу тәртібін мұқият  қарастыратын  бақылау  ментексеру туралы Протокол.-Жеке құрам санын ...  ...  ...  ...  пенәскери техниканы жою немесе  100  ...  алыс  ...  ...  нақтыформалары мен әдістерін белгілейтін қысқарту тәртібі туралы Протокол.Келісімнің де 2020 ... 31 ... ...  ...  бес  жылға  ұзартылумүмкіндігімен күші бар.1998 жылы 3 ... ... РФ ... істер  министрі  Е.М.Примаковтыңқатысуымен Қазақстан, Қырғызстан Республика Қытай  және  Тәжікстан  мемлекетбасшыларының  кездесуі  ...  ...   ...   істер   министрлері   Алматыкездесуінің  мүшелері  —   ...   ...   ...   ...   ... ... Федерация және  Тәжікстанның  Біріккен  Мәлімдемесіне  қолқойды.  Құжат   ...  ...  ...  ...  ...  ету  ...  ...  және  жалпы   Азия   құрлығында   ...   ...  ...  үшін  ...  ...  ...   министрлері,   үкіметбасшылары мен мемлекет басшылары деңгейінде кездесу  шақыруға  ... жылы 24-26 ...  ...  бес  ...  ...  ...  өтті.  Қазақстан  Республикасы,  Қытай  Халық  Республикасы,   ...  ...  ...   және   ...   ...   ... Декларациясына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы,  Қытай  ХалықРеспубликасы және Қырғыз Республикасы арасында  үш  мемлекеттің  мемлекеттікшекараларының түйісу ... ... ... қол ... жылы 26 сәуірде Шанхай қаласы және 1997  жылы  24  ...  ... қол ... ... ... үшін 1999  ...  1  және11 қарашасы аралығында Пекин қаласында Сенім  туралы  келісім  мен  ... ... ... құрылған  Бірлескен  бақылау  табының  (ББТ)  ... ... ... мынандай жұмыстар атқарылды:1. ББТ жұмыстарының тәртібі туралы Ережелер  мен  бірінші  отырыстықПротоколы толықтай ... ... қол  ...  Ережелерде  ББТжұмысының ұйымдастыру формалары мен ... ... 1998ж. ... ... ... туралы Келісімнің  орындалуына  қатыстымәселелер бойынша консультациялар өткізілді.3. 1999ж. Қарулы күштерді қысқарту туралы келісімнің  күшіне  енуінебайланысты ... жеке ... ... екі жағынан да  100  кмқашықтықта тұрған қарулар  мен  әскери  ...  ...  ... ... ... күштерді қысқарту туралы Келісімде қамтылғанәскери техника үлгілерінің ...  ...  ...  ... Аталмыш факт тұңғыш рет Азияда орын  алды  және  ...   ...   ...   қол   ...   ... ... етудегі мәні жөнінен, оны ОБСЕ мен  1999жылғы Вена Құжаты аясында әскери  ақпарат  ...  ...  2000 ... ... жыл ... 15 ... ... тек  Қысқартутуралы   келісімде   қарастырылған   тиісті   ақпарат    алмасуғадағдаластыққа  қол  ...  ...  оның  ...  Сенім   туралыкелісімге сәйкес ұсынылатын ақпаратқа  толық  сай  келеді,  ... асып ... 1999ж. ... өткен алғашқы  инспекция  барысында  пайда  ...  және  ...  ...  ...   ...   Бақылауобъектілерінің  инспекциялары  жөніндегі  Есептің   мазмұны   ... ... ... шешімдерге қол жеткізілді.6. Баспаға беру үшін ББТ-ң бірінші сессиясы туралы  хабардың  ... ...  ...  және  ...  алмасу  жөнінде  жасалғанәртүрлі құжаттар үлгілерінің табелін талқылау жалғасты.8. ... ... ... Сенімді нығайту туралы келісім менҚарулы күштерді қысқарту туралы  келісімнің  орындалуы  жолындағыөзара  бірігіп  қимылдаудың  ...   мен   ...   ... жобасына қатысты пікір алмасу жалғасын тапты.2000  жылдың  13  және  17  ...  ...  ...   ҚазақстанРеспубликасының  ұсынысымен  Бірлескен  тараптардың  әскери   эксперттерініңалғашқы кездесуі ... ... ... ... жұмыстар атқарылды.-2000  жылға  арналған  Бірлескен  тараптардың   ...   ... ...  ...  ...  инспекциялық  жұмыстарды   жоспарлау   мәселесіқаралды, сондай-ақ мүше ... ... ... болып табылатын  РФҚорғаныс министрлігінің ядролық қауіпті азайту жөніндегі  ұлттық  орталығынажоспар ұсыну мерзімдері анықталды.-“Талап  бойынша”  ...  ...  мен  ...   және    ... ... ... формалалары келісілді.-Жедел  хабар  жеткізу  табелі  мен  құлақтандырулар   форматтары   ... ... 1 ... ... ... тара мен ...  әскери  ақпараталмасуына талдау өткізілді.-Инспекция өткізу барысында  Бірлескен  тарапқа  ...  ...  ... ... пайдалану мәселесінде уағдаластыққа қол жеткізілді.-Ресей  тарапы  ...  ...  ...   ...   ауданда   алғашқыинспекция өткізудің нәтижелері жөнінде ... ...  ...  ...  ...  ...  үшін  ...  тізімін  ұсынумерзімін өзгерту туралы мәселені қоюға шешім қабылданды.-2000 жылы 23 ... мен 6 ... ... ...  ...  екінші  сессиясыөтті[27].БТТ отырысында төмендегідей жұмыстар атқарылды:1. Тараптар Сенімді  нығайту  ...  ...  мен  ...  ...  ...  келісімнің  ББТ-ң  бірінші  сессиясынан   бергіуақыттағы орындалу барысын талқылады және  аталмыш  ... ... асып ... ... атап ...   Тараптар   Қарулы   күштерді    қысқарту    туралы    ...  ...  ...  ...  ...  жәнеинспекция өткізудің 2000 жылғы жоспарын келісті.3. ... ... ...  қысқарту  туралы  Келісім  мен  Сенімдінығайту туралы Келісімде  қарастырылған  ақпарат  алмасу  ... ... ... мен  ...  ... орындарына  инспекция  туралы  есеп  пен  ...  ... ... есеп ... ... ...  2000  ...  бақылау  объектілеріне  инспекция  жүргізукезінде инспекциялық топтың инспекцияланатын мемлекет аумағында 3тәуліктен артық болмауы  белгіленді.5. Бірлескен ...  ...  ...  ...  құжат  ретіндеинспекциялық топтарға көмек  жасауды  ұйымдастырудың  әдістемесінжасап ұсынды. ... ... бұл ... назарына алды.6. Тараптар 2000 жылдан бастап  жылына  2  рет  1  ...  және  ... ... ... тізімдерімен алмасуға уағдаласты.7. Талаптар ББТ мүмкіндіктерінің сондай-ақ, ... ... ...  мен  ...  ...  ...  қарастыру   үшінқолданылатындығын баса көрсетті және бұл мәселені ББТ-ның кезектісессиясында арнайы қарастыруға уағдаласты.8. Тараптар ББТ-ң ...  ...  2000ж.  ...  ...  тарапелдерінің бірінде өткізуге келісті. Үшінші отырыстың  үстіміздегіжылдық қазан айында Мәскеу қаласында өтетіндігі жөнінде алдын-алауағдаластыққа қол жеткізілді.Алматы (03.07.1998ж) және ... ... ...  ... ... ... мақсатында Қырғызстан  астанасында  1999ж.  20қараша мен 2 ... ... бес  ...  ...  ...  ...  ...  қызмет  басшыларының   кездесуі   ...   ...   ...  ...  мен  қару   ...   заңсыз   көші-қонменкүрестегі ынтымақтастық мәселелеріне арналды.Делегациялар басшылары “Шанхай бестігіне” мүше мемлекеттер —  ҚазақстанРеспубликасы,  ...  ...   ...   ...   ...   ... және ... Республикасы  құқық  қорғау  органдары  мен  арнайықызметкерінің  ынтымақтастығы  мен   өзара   ...   ...   ... қол қойды. Соған  сәйкес  “Бішкек  ...  құру  ...  ... 29  ...  ...  ...  ...  бес  мемлекетсыртқы  істер  министрлерінің  кездесуі  болды.  Кездесу  барысында   ... ... ... мен ...  ...  ...  ...  бірге   аймақтағы   ахуалды   талқылады.   ...    ...  ...  қару  мен  есірткі  контрабандасының  ... ... ... ... ... бірлескен шаралардың  Жоспарын  жасаутуралы шешім қабылданды.Ресей тарапының ұсынысымен  2000  жылы   21  ...  ...  ... ... ... тыс) ...  ...  Бес  мемлекет  құқық  қорғауоргандары  мен   арнайы   қызметтерінің   ...   ...   ... ... қару мен  ...  ...  заңсыз  көші-қонменкүрестегі  ынтымақтастықтың  нормативті-құқықтық  ...   ...   ... ... Сондай-ақ, “Бішкек тобының” регламенті бекітілді.Қырғызстан ұсынысымен 2000 жылы 22-23 маусымда  Бішкекте  сыртқы  істерминистрлері  деңгейінде  Ұлттық  ...  ...  ...  ... ала ...  ...  Ұлттық  координаторлар  Кеңесі  “бестік”шеңберіндегі жұмыстармен байланысты мәселелер бойынша  мемлекет  ... ... ... ...  жылы   5  ...  ...  қаласында  “Шанхай  бестігіне”   мүшемемлекеттер басшыларының кезекті бесінші  саммиті  болып  өтті.  ...  ... ...  ...  Президенті  Э.Рахмановтың  шақыруымен  ... ... ... ... Республикасы Президенті Н.Назарбаевтың ұсынысымен, сондай-ақкөпжақты аймақтың өзара  қимыл-әрекеттерді  ...  ...  ...  Қытай  Халық  Республикасы,  Қырғызстан  Республикасы,  РесейФедерация және ... ... ... ...  ... ... ... қабылданды. Кездесудің қорытынды құжаты ретінде  ДушанбеДекларациясына  қол  қойылды.  Онда  мүше  ...   ...   ...  даму  ...  қанағаттанарлық   білдіріледі,   Тараптардың“Шанхай  бестігін  әртүрлі  саладағы  көпжақты   ...   ... ... ... атап ... ... ... жұмыстарын қосылуы ортақ  пікір  бойыншабұл  форумның   даму   болашағының   көрсеткіші,   ...   ...  ету  ...  маңызды   қадам   болды.   “Бестіктің”   ... ... ... ғана ... ... да елдердің  қосылуы  арқылыкеңеюі де мүмкін нәрсе болды. ... бар ...  ...  ...  “Шанхайбестігі” жұмыстарына Иран, Моңғолия,  Пәкістан және Үндістан да  қызығушылықбілдіріп отыр.Осылайша,   болашақта   ...   ...   ...   да   бір    деңгейдеинституцияланып, ... ұйым ... ... ... мүмкін  деуге  негізбар.2.3  Қазақстанның әлемдік ... ... ... орын ... ... ... ...  (ИКҰ)  қатысуының  негізіндеэкономикалық мүдде жатыр. Тәуелсіздік алған кезден ... ...  ...  байланыстарға  жол  ашылды.  Джиддадағы  (Сауд  ...  ИКҰ  ... ... ... ... алмасу жүзеге  асырылды.  1993  жылы  6шілдеде  ...  ...  Н.   ...   Ислам   Даму   Банкі   ... ... ... ...  ...  Банк  ...  ... дейін оған техникалық жәрдем көрсетуге, банкке мүше елдермен  саудақатынастарын орнатуға көмектесуге, ал ... ... ...  ... ... көмек көрсетуге дайын  екендігін  білдірді.  Президент  ... 1994 жылы Сауд  ...  ...  ...  ...  ...  Басхатшысы  Х.  Аль-Габидпен  ...  ол  ...  банк  ...  ретіндекөргісі келетін тілегін білдірді, мұның өзі Қазақстанға да,  сондай-ақ  ИКҰ-ға да қосымша халықаралық  салмақ берді.  ...  Н.  ...  ... ... кіру ... ...  ...  1994  жылғы  қазанда  Нью-Йоркта БҰҰ Бас Ассамблеясының жұмысы  кезіндегі  ИКҰ-ға  мүше  елдер  ... ... ... оң ...  ...  1994  ...  қарашадаИКҰ Бас хатшысы Х. Аль-Габид Алматыға  келді.  Оны  ...  Н.  ...  ...  бас  ...  ...  ...  істер   министрлерікеліссөздер жүргізді. 1994 жылы  13-15  желтоқсанда  Касабланкіде  (Марокко)ИКҰ мемлкеттері мен үкіметтері ...  7-ші  ...  ... ... ... да қатысты.  Қатысушы  елдер  мен  ... БҰҰ, ... ... және ... да ...  ...  және  ... мұсылман  қауымдары  және  шақырылғандар  ...  ...  ... 25 ... ... ...  1995  жылы  желтоқсанда  Конакридегі(Гвинея) ИКҰ-ға мүше  елдер  сыртқы  істер  министрлерінің  ... ... ... құқықты мүше ретінде қабылданды[26;65].Ислам Даму Банкімен  байланыстар  ИКҰ  ...  ...  де,  ... арнайы кездесулер барысында  да  жүзеге  асырылды.  Ислам  ДамуБанкінің Құрылтай шартын ... ...  ...  кейін  ПрезидентН. Назарбаев 1996 жылғы 15 мамырда  ...  Даму  ...  ...  ... ... Заң шығарды.   1996 жылы Қазақстан Республикасын  Ислам  ДамуБанкінің  мүшелігіне   қабылдаудың   ...   ...   ...   ...  ...  меморандумға  және  298  мың  доллар  сомасында  ИДБ-ныңтехникалық  ...  ...  беру  ...  ...  қол  қойылды.  Жаңаелорда–Астананың  инфрақұрылымын  дамытуды  қаржыландыруға  ...   ... ... айрықша көңіл бөлінді.   1996 жылғы 19  қыркүйектеАлматыда ИДБ-ның ...  ...  ...  ...  салу»атты  аймақтық  конференция  өтті,  оның  ...  ...  ...  ...  мен  біздің  еліміздің  экономикасына   ...   ... ... ... 1996  жылы  ...  Даму  Банкінің  аймақтықөкілдігін Алматыда  құру  туралы  келісімге  қол  қойылды,  аталған  ... ғана ... ... ... Орта ... пен ...  Азия  елдерініңИДБ-мен ынтымақтастығын үйлестіретін болады.  1997  ...  9-11  ... ... ... ... VIII Саммиті  болды,  оған  Қазақстанда қатысты. АӨСШК  ... ... ...  бастаманы  қолдау  туралы  ... ... ... ... Арал ... мен Семей ядролық  полигоныаймақтарына көмек көрсетуге тырысты.2000 жылғы қарашада ...  ...  ...  астанасы  Дохадаөткен Ислам Конференциясы Ұйымының IX саммитінің жұмысына  қатысты.  Форумғақатысушылар қарар ... онда ...  зор  ...  форум  ретіндеАӨСШК-ні шақыру туралы  қазақстандық  бастаманың  танылғандығы  және  ИКҰ-ғамүше мемлекеттердің жалпы  ...  ...  ...  ...  ... белсенді түрде қатысуы туралы кеңестердің танылғандығы  мақұлданды.Ислам Конференциясы ... ... ... ... ел  ...  ...   үшін   де   ...    факторы    ынтымақтастықтың,    халықаралыққауіпсіздіктің және бейбітшіліктің ...  бола  ...  нық  ...  ИКҰ-мен  және  оның  институттарымен,  ең  алдымен  ...   ... ...  ...  да,  сондай-ақ  Қазақстанның  да  ... дами ... ... ... ... ұйымы (ЭЫҰ) 1985 жылы құрылды  және  Дамудыңаймақтық ынтымақтастығы  ұйымының  (Иран,  ...  және  ...  ... ... ...  Осы  ұйым  ...  ...  алғашқыкезеңі негізінен екі жақты сипатта болды.  1992  ...  ...  жаңа  ......  ...   Әзербайжан,   Қырғызстан,   Тәжікстан,Түрікменстан  және  Өзбекстан   ЭЫҰ   ...   ...   ...   аталғанбірлестіктің қызметі елеулі түрде жанданды.ЭЫҰ өзінің қызметін іс-қимылдың Кветтин жоспары,  Стамбул,  Исламбад,Ашгабат декларациялары, ... ... ... ...  ...  ...  және  ...  Жарғы-Измир  Шарты  сияқты  негізге   алынатынқұжаттарға сүйеніп жүзеге асырады.1993 жылғы 5-7  ...  ...  ЭЫҰ  ...  ...  іс-қимылдыңКветтин  жоспары  мен  ұйымның  ұзақ   мерзімді   перспективасының   ... ... ... ... 4 ірі  институттарын:  Сауда  жәнедаму   банкін,   Авиа   және   Кеме   ...   ...   ... құру ... шешім қабылданды. 1995 жылғы наурызда  Исламабадтаболған  ЭЫҰ-ға  мүше  мемлекеттер  басшыларының  үшінші  ...   ...  ...  ...  ...   интеграциясының   мәселелеріқаралды. Ішінде ... да бар ... ... аймақтық мекемелерді:  Саудажәне  даму  банкін,  Сақтандыру  компаниясын,  Кеме  қатынасы  компаниясыныңКелісімі мен  ...  ...  ...  туралы  келісімді,  ЭЫҰ-ға  ...  ...  үшін  ...  ...  ...   ... келісімді, Ғылыми  қор  мен  Мәдениет  институтының  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Исламабад  декларациясынқабылдады.1996 жылғы мамырда Ашгабадта өткен ...  ...  ЭЫҰ  ...  ... ... ... бар ... болды.  Кездесудің  қорытындылары  бойыншаАшгабат  Декларациясы,  ЭЫҰ-ны  ...  ...  және  ...   ... ... ... түсіністік туралы меморандум қабылданды.Ұйымның жаңартылған Жарғысы – Измир Шартына 1996  жылғы  14  қыркүйектеИзмирде өткен (Түркия) ... ...  ...  тыс  сессиясында  қолқойылды. ЭЫҰ БҰҰ (ЮНЕСКО, ЮНИСЕФ, ЮНФПА және басқалары) жүйесінде және  оданда тыс ... ... және ... ұйымдармен  байланыстарын  жолға  қоюарқылы  өзінің  халықаралық  ...  мен  ...  ...  түрде  нығайтыпкеледі. ЭЫҰ БҰҰ-да және Ислам  Конференциясы  Ұйымында  ...  ... 1995 ...  ...  50-ші  ...  БҰҰ  Бас  Ассамблеясы  ЭЫҰ-менынтымақтастық туралы қарарды бірауыздан қабылдады. Ұйым,  сондай-ақ  ЭСКАТО,АСЕАН және ЕО ... ...  да  ірі  ...  ...  ...  жемістіқарым-қатынас орнатуға ұмтылып келеді.1993 жылы Алматыда ЭЫҰ-ға мүше елдердің  көлік  министрлерінің  кеңесіболды, онда ... бар ...  мен  ...  ...  осы  заманғыкөлік инфрақұрылымын  дамытудың  негізгі  Алматы  жоспары  ...  ... ... ... ... ... оңтүстік Иран  айлақтарын  елдіңсолтүстік бөлігімен бірыңғай темір  жол  желісімен  ...  ...  ...  аяқталды.  1996  жылы  мамырда  Мешхед-Серахс-Теджен   учаскесіндетрансазиялық темір жол ... ... ... ол одан әрі 700  ...  темір  жолымен  жалғасады.  Нәтижесінде  Қытайдың   ... ... ... айлағы Парсы шығанағындағы Бендер-Аббас  Иранайлағымен темір  жол  арқылы  бірікті.  Жол  Үрімші,  Алматы,  ...  ... ... ... ...  сол  ...  Қазақстанға  бір  жағынан  ашықтеңіздерге шығу мүмкіндігіне және екінші  жағынан  ...  ...  ... ... жол ашады. Бұл ретте  жүктерді  тасымалдау  ...  ... ... ... ... ... ... теңізі арқылы Солтүстік Иранға  Ақтауайлағынан қазақстандық мұнайды тасымалдау ...  іске  ...  ... ... ... бойынша мұнай алмасу туралы уағдаластыққа  қолжеткізілді. Тараптар ... ... ... ...  жылы  ирандықКаспий айлақтарының біріне Қазақстан  2  млн.  тонна  көлемінде  шикі  мұнайжеткізеді деп ... ... бұл ...  ...  ...  5,5  млн.тоннаға дейін ұлғаюы тиіс  болатын.  Оның  есесіне  Иран  тиісті  ... ала ... ... ... осыған ұқсас көлемде мұнай  алмастырады.Қазақстан,  Қырғызстан  және  Өзбекстан  үкіметтері  1996  ...  5  ...  ...  Азия  ...  ...  және  су   ресурстарынпайдалану, газ құбырларының ... салу мен  ...  ...  ... ... 2001  ...  4  ...  Душанбеде  ЭЫҰ-ның  Сыртқы  істерминистрлері кеңесінің 11-ші отырысы  болды.  Кездесуге  ...  ... ... Бас  ...  баяндамасын  тыңдады,  хатшылқтың  2001  жылғаарналған бюджетін, ... жыл ...  ...  жоспарын  және  2001жылға  арналған  жұмыс  бағдарламасын,   ...   ... ... ... және аудиторлық мәселелерді талқылады.  11-шіотырыстың қорытындылары бойынша ...  ...  ...  онда  ...  оның  ...   тиімділігін   арттыруда   және   Ұйымдыаймақтағы көпжақты ынтымақтастықтың сенімді құралына  айналдыруда  күш-жігержұмсайтындығы ...  ... ЭЫҰ ірі ... ұйым  ...  өте  ... бар ... ... ұстанады. Еуразия құрлығында жалпы саны  300  млн.жуық  адам  өмір  сүретін  мемлекеттерді  ...  ...  зор   ... кеңінен өрістеген коммуникациялық жүйесі бар.Өзінің қарамағына 140-қа жуық ...  ...  ... ... (ДСҰ) ... ... сауда  және  экономикалық  тұрғыдағы  егізіболып табылады.  Қазақстанның  ДСҰ-ға  ...  ...  ...  ...  бағыттарының  бірі   болмақшы.   ДСҰ-ға   ену   жөніндегі   ... ... ...  ...  ...  ...  ...  мен  ережелерге  сәйкескелтіру;• ДСҰ хатшылығына міндетті құжаттарды әзірлеу және табыс ету;•  ДСҰ-ға  ену  ...  ...  мүше  ...  ... ДСҰ-ның негізгі әріптес мүшелерімен келіссөздер жүргізу.Бірінші  бағыт  бойынша  ...  ...  ...   ... сауда ережелерімен үйлестіру  жөнінде  үлкен  жұмыс  ... ...  ...  ...  ...  ...  жетістіктердіқорғау жөнінде жаңа заңдар қабылданды, Кеден Кодексіне өзгерістер  енгізілдіжәне басқалары (барлығы 9 жаңа заң  қабылданды  және  ...  5  ... ... Осы ... жұмыс жалғасуда.Екінші бағыт бойынша 1999-2000  жылдары  ДСҰ  Хатшылығына  төмендегілержіберілді:• Қазақстанның қызмет ...  ...  ...  алу  жөніндегі  жаңаұсыныстар, сондай-ақ ...  ...  ...  алу  ...  ...  ұсыныстар  (ауыл  шаруашылығы  мен  өнеркәсіптік  тауарларғаарналған импорттық баждар);• 1996-1998 жылдары  ауыл  ...  ...  ...  ... ... ... ауыл ... жөніндегі құжаттарпакеті;• ДСҰ-ның мүдделі елдерінің сұрақтарына  ...  ...  ... ... ... ... ... бойынша – саудадағы техникалық кедергілер;зияткерлік  меншік  ...  ...   ...   ... жөніндегі ақпарат;Салық  салу  туралы  меморандум;  Жекешелендіру   туралы   ... ... ... және  ...  ...  ... бағытқа қатысты ЕурАзЭҚ-қа мүше елдермен ДСҰ-ға  ену  мәселелеріжөнінде тұрақты негізде консультативтік  кездесулер  өткізіледі.  Өткізілген11 ... ...  ...  ...  басшылары  ДСҰ-ғақосылудың  негізгі   мәселелеріне,   импорттық   ...   ...   ...  ...  шараларына,  қызмет  көрсету  ...   қол   ...  ...  ...  ...  ...  ... дамудың  саяси  және  экономикалық  талаптарын  негізге  алатынҚазақстанның ортақ ұстанымын ескере отырып, ДСҰ-ға ... ...  ... ... ... ... ... арналған келісімдерде көзделгеніндей ауыл  шаруашылығынқолдаудың мемлекеттік шаралар деңгейін ДСҰ-ға қосылғаннан кейін сақтапқалу  үшін  ...  ...  және  ...  ...  ... экономикалық жағдайдың күрделілігін ескерту;• ДСҰ-ға мүше елдердің Қазақстанға талаптары оның ... ...  ... ... тежемеуі тиіс,  өнеркәсіп  пен  қызмет  көрсетудің  жаңаданқалыптасып  жатқан  өңдеуші  салалары   үшін   ...   ...  ...  ...   ...   ...   кезеңді   ұстануғаҚазақстанға құқық беруі тиіс[29;32].Қазақстан ... ...  ...   ...  ...  ... ... 1992 жылы  15  мамырда  Ташкентте  қол  қойылды.  ҰҚК-ға  9мемлекет мүше болды.  ...  1999  жылы  ...  ...  ...  1999ж.  ... ТМД ... ... Саммитінде  Әзербайжан,  Грузия  менӨзбекстаннан басқа мүше-мемлекеттер ҰҚК-ның ұзартылуы туралы Протоколға  ... ... ... ...  ...  ...  жұмыстар  толық  аяқталғансоң ғана мүшелікке өтуге келісті. Басқа 6 мемлекет  үшін  ...  ...  ...  күшіне  енді.  Қазіргі  күндері  ҰҚК  ...  ... ... саласындағы интеграция  үшін  шынайы  ядро  ... ... ... ... ... ...  ...  қарым-қатынастарға   Келісімге   ...   ...   ...   ... мен ... ...  көбірек  көңіл  бөлінеді.  ҚазақстанРеспубликасы ҰҚК-ге мүше-мемлекеттермен бірінші кезекте 2003  жылға  ...   ...   ...   ...   мен   ...   да   ... ... жөніндегі Бағдарлама туралы 2004 жылдың  25  қаңтарындақабылданған  Шешімдер  аясында  Қазақстан  мемлекет  ...    ...  ...  және  ...  мүше-мемлекеттердің  Терроризмге  қарсыорталығымен бірігіп жұмыс істеуде. Қазақстан Республикасы  Келісімнің  қатаңблоктық   ...   ...   ...   сырт   ...   жәнехалықаралық құрылымдармен әскери ынтымақтастық жасау  және  дамытуға  егеменқұқығына қол сұқпауын жақтайды[29;35].2004 жылдың  24  ...  ...  ...  ...  КеңесініңСессиясында мемлекет басшылары ҰҚК-ң нәтижелілігін арттыру және оны  қазіргігеосаяси  ...  ...  ...  ...  Күш  ...  және  ұжымдыққауіпсіздік  жүйесінің  құралдарын,  пайдалану  үшін   ұжымдық   ... және ... ...  ...  ...  ...  ...  мүше-мемлекеттердің  Коалициялық  стратегиясының  негізгі  ...  тағы   ... ... ... қол қойды.Кедендік  Одақ:  2000  жылдың    басынан   ...   ...   ...  ...  елдері  Президенттері  бірнеше  рет  Кедендік   Одақшеңберіндегі ынтымақтастықтың маңызы жөнінде бір ауыздан мәлімдеді.Осы ... 2002 ... 23 ...  ...  мемлекет  және  үкіметбасшыларының  кездесуі,  сондай-ақ  осы  жылдың   31   ...   ...  ... 19 ... өтті.Кедендік  Одақта  шынайы  интеграцияның  барлық   базалық   ...  ...  іске  ...  практикадан  бөлек  бірлескен  қимылдардыңформуласы  жасалды.  Мемлекет  басшыларының  Саммиті  ...  ... ...  мен  ...  баға  бере  келіп,  кезекті  мерзімгеМемлекетаралық  Кеңес  төрағасы  ...  ...  ...   ... ... ... ... Кеңесінің төрағасы  Қ.К.Тоқаевтың,Интеграциялық    Комитет     ...     ...     ... елдері қарым-қатынастарының механизмдерін жетілдіру, сондай-ақоған құқықтық субъектілік мәртебесін беру мақсатында мемлекет  басшылары  ... ... ... ұйым—Евразиялық экономикалық  қауымдастық(Евраз ЭҚ) құру туралы шешім қабылдады.2003  жылдың   10   қазанында   ...   ...   ... ... туралы Мәлімдеме мен Келісімге қол қойды.  Жұмыс  ... және ... ... ... ...  ...  ...  жұмыс тәртібіне ережелер Бекіткен аталмыш құжаттың қабылдануы  “бестік”елдеріне қатынастардың жаңа сапалы деңгейіне  ...  ...  ... ... ... бір ... ...  Бұл  кезекті  кезең  ғанаемес,  Европалық  Одаққа  және  ...   да   ...   ...   ... ... ... ... қадам.Сонымен  бірге  Қазақстанның  Евразиялық  одақ  ...  ...  ...  ...  қадам.  Президенттер  қабылдаған   Шешімде   жалпы   саясиеркіндік—өз кезегінде шынайы интеграцияны  ...  ...  көп  ... жаңа өмір беру ... ... Азия Экономикалық Қауымдастығы: Қазақстан  сыртқы  саясатындағымаңызды  стратегиялық  міндеттерінің  бірі  ...   Азия   ... ...  ...  ...  Интеграциялық  процестердің  дамуыаймақтағы  тұрақтылық  пен  қауіпсіздікті  қамтамасыз  ету,   ...   ...  ...   ...   ішкі   қайта   қалыптастырулар   менреформалаулар мақсатында сыртқы жайлы ортаны ... үшін ... Азия ... аймақтық интеграциясы идеясы 1994 жылы  30сәуірдегі  Қазақстан,  Қырғызстан  және  ...  ...  ... ... ... (ОЭК)  ...  ...  қол  қойылумен  өзініңшынайы көрінісін ... ... ... ... мүше ... 1998  жылы  ... бастап Тәжікстан қосылды.  Келісімді  дамыту  ...  1994  ...  ...  ...  ...  ...   және   оның   ... Кеңесі,  Сыртқы  істер  министрлері  Кеңесі,Қорғаныс министрлері ... мен ...  ...  ...  ...  ...  ... комитеті құрылды. Сол уақытта  қаражаты  мүше-мемлекеттердің  үлестіксалымдары арқылы қалыптасатын Орталық Азия ынтымақтастық  және  даму  ... құру ... ... қол ... Мемлекетаралық кеңес  отырысында(1998ж. 17—18  шілде)  аймақтық  бірлестіктің  жаңа  атауы  —  Орталық  ... ... ... бекітілді[25;65].1996  жылы  тамызда  Мемлекетаралық  кеңеске  бақылаушы  ретінде  Ресейқабылданды. 1999 жылы ... өз  ...  ...  ...  ...  жәнеУкраина  осындай  мәртебеге  ие  болды.  1999  жылы  ...  ... ...  ...  ...  ...  ОЭК  құру  туралы  Келісімге  қолқойылған сәттен бергі 6 жыл ішінде  200-ден  аса  ...  ... ... ... ...  мәселелер  және  республикалардыңэкономикалық интеграциясы мәселелері бойынша құжаттарға  қол қойылды.Саяси және әскери саладағы ең  маңызды  ...  ...  ... ... ... ... Республика және Өзбекістан  Республикаларықол қойған Мәңгілік достық туралы  Келісім  (Бішкек  қ.  10.01.1997ж.)  ...  ...  ...   Республика,   Тәжікстан   Республика   жәнеӨзбекістан   Республика   ...   ...   ...    және    ...  ...   ...   ...   және   басқа   датұрақтылығы мен  қауіпсіздігіне  қауіптермен  күрес  ...  ...  ... ... ... ... қ. ... Келісімге  мүше-мемлекеттердегіэкономиканың  негізгі  секторларын  тұрақтандыру  процестерінің  тенденциясыэкономикалық  дамудың   ...   ...   ...   және   ...  ...  ...  жолдары  мен  бағыттарын   таңдауданәтижелі  айқындалуға   мүмкіндік   берді.   ...   ...   ...  ...  ...   Азия   экономикалары   үшін   арнайыБағдарлама жөніндегі ұсынысы өте маңызды.Интеграциялық процеске мерзімінен бұрындық және ...  ...  ... үшін ... уақытта;-  Орталық  Азия  Экономикалық  қауымдастығын  интеграциялық  дамытудың2005ж. дейінгі ... ...   мүше   ...   2002ж.   ...   ...   кезектегіәрекеттерінің Бағдарламасына қол қойылды;-Экономикалық интеграцияның  2000ж.  дейінгі  Бағдарламасы  белгілендіжәне Ортазбанк қаржыландыратын  интеграциялық  ...  ...  ... ... тізімі бекітілді;-Кеден ісіндегі ынтымақтастық пен өзара көмекті ары қарай  дамыта  түсутуралы,  сол  сияқты  монополияға  ...  ...  ...   ... ... ... қол қойылды, 1999-2000 жж.-ға арналған  әрекеттерБағдарламасы келісілді;-Мемлекеттердің     ...     ...     ... ... ...  және  халықаралық  консорциум  аясындаНарын-Сырдария  су  қоймаларының  су-энергетикалық  ...   ... ... ... ... қабылданды;-Теджен мен Мешхед  арасындағы  темір  жол  ...  іске  ... ... ... жол ... қатарға  қосылды,  Қарақорым  шоссесінешығуға болатын автокөлік трассасы ашылды.Әлеуметтік-гуманитарлық салада аймақтағы  көші-қон  мәселелеріне   ... ... ... ...  ...  ...  жүзегеасыру мақсатында БҰҰ босқындар ісі  жөніндегі  Жоғарғы  Комиссия  Басқармасыжәне көші-қон жөніндегі Халықаралық  Ұйым  ...  ...  ... ...  Ғылыми-техникалық  ынтымақтастық  саласында  ғылыми-техникалық дамудың Координациялық Кеңесі (ҒТДКК) ...  ...  мен  ... ... ... ...  ...  мен  олардыңорындалуына мүше-мемлекеттерінің  ғалымдары  мен  мамандарын  ...  ...  екі  ...  қол  ...  ...  тарапы  Орталық   Азиядағыинтеграциялық процестердің жалғаса беруін жақтайды.Қазақстан   негізгі   валюта-қаржы  ...   ... ... ... ... құру және  даму ... ... және   Азиядаму банкіне  мүше болып енді.  1997  жыл  ...  ...  ...  ... ...  мүше  болып  қабылданды.  ...  шет  ...   ...   арта    ...   оған   ...   инвестициялыққаржылардың көлемі артты[29;45].  Мәселен   ...  ...   ... ... Қазақстанға  бөлген   қаржысының  мөлшері  2  ...  ...   асып  ...  ...  алғаннан  бері   1000-нан   асамемлекетаралық  және   үкіметаралық  ...  ...  қол  ...   ...  ...  ...  ...  Түркия,   Австрия,   Ұлыбритания   тағыбасқалар Қазақстанға  экономикалық көмек  ...  ...  ...   ... АҚШ секілді және  басқа да донор  елдердің үкіметтері  ...  ...  ...   дамытып   келеді.    ...   ...  ...  ...  ...   ...  жатқан  реформаларғакөмектесу    мүмкіндігін   және    республика     ...    шет    ...   ...  ...   зор   ықпалын   тигізуде.   Оған   ...  ... да өз ...  ... ... ... ...  саны  1996жылы 746 болса 2002  жылы 1,5 мың, ал 2003 жылы 5300  болды[28;49].Қазақстанға тікелей инвестиция ...  ...  ...  ... одан ...  ... Италия,  Канада,  Нидерланды,  Германия,ал  Азия  аймағынан  Қытай,  ...   ...   және    ...   ...   бар.  ...   ...  экономикалық  мәселелерін  шешу  деАмерика  Құрама  Штаттарымен  қарым-қатынасқа  ерекше  ...   ...    ...  ...   байсалды  қадам  американдық  «Шеврон»  компаниясы  менТеңіз мұнай көздерін игеру  жөніндегі ірі   ...  қол  ...  еді.   ...   ...  ...  Қазақстан     экономикасына    ірі   көлемдетартылуының ... ... ... ...  ...  2010  жылы  ...  ...  /100  млн  тоннадай/  асатын  мұнай   өндіруге  қол   жеткізукөзделген. Бірлескен  ...  ...  ...  отырып  «Шеврон»  соныменбірге Қазақстанның аймақтық ...  ...  ...  ... ... салуға көмектесіп, әлеуметтік-экономикалық  бағдарламаларғада  қатысатын болды.1997 жылы  қыркүйектің 12-ші  жұлдызында  президент  Н.Назарбаев  ...  ... ... ... ... төрағасы Питер Питерсон  меносы ұйымның құрметті  төрағасы  белгілі қаржыгер Дэвид  Рокфеллер   бастағаносы кеңестің делегациясын ...  ... АҚШ   ...  ...  ...   оны    ...    ...   біртабыстарымен  Қазақстан  рыногын   одан   әрі    ...   және    ... ... ...   ...  ...  ...   барысындаҚазақстанның   2030   жылға   дейінгі    ...    ...  ... ...  ...  ...  ...   ұйымына  кіруінің  келешегі,  еліміздің  Иран  ...  ...  ...  ... әлемдік рыноққа қосылу мүмкіндігі  талқыланды.Қазіргі кезде АҚШ Қазақстанның ең маңызды  экономикалық ... ...  ...  Біздің  елімізде  350-ден  астам  Қазақстан  –Америкабірлескен  кәсіпорыны  жұмыс  ...  ...  ...   ...   ... өкілдіктері   тіркелген [15;45].Қазақстан экономикасына  инвистицияларды  көптеп  тартуда   1997  жылғықыркүйектк    ...     ...    ...    ...    ...  ... атты  ... конференцияның  маңызы   өтезор болды.  Онда сол  ...  ...  ...   Премьер-министрініңбірінші  орынбасары   –Инвестициялар   жөніндегі    мемлекеттік   ... ...  ...  ...  ...  ...  министріАлександр Павлов Қазақстан  Ұлттық  банкінің   бастығы  Ораз  ...  ...  ...  ...  Конференция    жұмысына   өз   ...   ...  ...  ...  Лорд   ...   Клинтон   Дэвис   қатынасыпқұттықтады.  1996 жылы  елге  тікелей  инвестициялар  ...  1,2  млрд  ... ...  ...  /Рейтинг/  агенттіктерінің   бағалауы  бойыншаҚазақстан  қазір Орталық Азия және Шығыс ... ...  ...  ... ... әр  адам  ...  шаққандағы   көлемі  жағынанМадьярлар елінен кейінгі екінші орынға көтерілген. Осымен   байланысты  1997жылы  28  ...   ...   ...   «Тікелей   инвестициялардымемлекеттік  қолдау  туралы»  Заңы  ...   Заң   ...   ...  Республикасында   инвестициялар  жөніндегі  ...   ... ол бұл ... алға ...  ...  іске  асыруға  кірісті.Осының  ...   ...  ...  ...   ...   ... жылы 26 млрд АҚШ ... жетті.»Қазақстан экокномикасының дамуында сыртқы сауданың маңызы  ерекше зор.Егемендік  алған  жылдардан  бері  Қазақстан  ...  ...  ...  астамелімен  сауда қатынасын орнатты.  Осының   нәтижесінде  ...  ... және ... ...  алып ...   тауарлардың  (қаржы  түріндегі)көлемі  жылдан-жылға  өсіп  келеді.  2001  жылы  ...  ...  ...  14  ...  АҚШ  ...  ...  2004  жылы   16  ...   ... ...   ...  ...  ...   түрі  ...  (34  %)мұнай, газ, көмір, минералдық тыңайтқыш (35 %)    азық-түлік  тағамдары  (12%)   ...  ... ...    (9 %)   ...  ...  ...   ...     (5  %)   Оның  басым   көпшілігін   бұрыңғы    ...  ... ...   басқа  елдерден  отын-энергетика  ресурстарын     (27   ...  және   ...  ...  ...  ...  ...   ... құралдары  (26 %)   химиялық тауарлар  (10  %)  азық-түлік   алады.(11%)    ... ...  ...  (75%)  ТМД  ...  келеді.  Бізбеннегізінен    сауда  істейтін  елдер  ...  (  57%)     ...   (   ... Германия, Қытай, Түркия (3  %)   ...  ...  ... (2% дан) ...  келтірілген көрсеткіштердің, әрине  жыл  сайынөзгеріп  ... ... ...  жылы  ...  ...   ...  мемлекеттік  университетістуденттері алдында   Еуразиялық Одақ құру идеясын    ...   ...  ... ... аталмыш идеяны  жүзеге асыру бойынша айтарлықтай   ... ...   ...  ...  ...  10  ...  Астанадаөткен  саммит барысында  кедендік одаққа  ...   ...  ...  Ресей  мен   Тәжікстан  мемлекеттерінің  басшылары   ... ... құру ... келісімге қол қойды. 2001-ші  жылдың 1-ші   шілдесінде  ...  ...   ...  ...   ... ... онда ... іс-қимылына   қатысты  негізгі  құжаттарғақол   қойылды.   Осыдан   ...   ...   ...    ...    іргеліықпалдастық  одағының  жаңа  тарихы    басталды.   2002   ...   ...  ... ...   ...  ...  ...  сайланды.   ЕурАЗЭҚ-қа    мүше    ...    ...  2002  жылы  ...  ал  2003  жылы  Душанбеде  болып  өтті.  Ондақауымдастықтың басым бағыттары  ... ... ... айында ЕурАзЭҚ-тың Мемлекетаралық  кеңесінің  отырысыАстанада  болды.  Отырыста    ...    ...   ...    ... ... игеру, ЕурАзЭҚ  елдері  бойынша   темір  жол  ...  ...  баға  ...  ...  ...  ...   ...  кірудегі  позицияларын біріздендіру.   Сонымен  қатар  ... ... мен  ...  сауда   байланысында   тағы  бір  көңіл  аударатынмәселе-Республиканың  жағрафиялық   ...  ...  ...   ...  аралығында  орналасқандығы.Қорытып  айтқанда  1991  жылдан  бері  тәуелсіздік   ...   ...  ...  ...   ...   елдерімен   терезесі   тең   деңгейдедипломатиялық және экономикалық  қарым-қатынас орнатты.  Осы   ...  ... ... ... ...  арқасында  орасан зор  тарихи  маңызыбар міндеттер  орындалды,  ол   дүниежүзілік  ...  ...  орын  ...  ...  өн  ...   берік   халықаралық-құқықтық   негізгесүйенетін қауіпсіздік, тату көршілік жән достық белдеуі   жасалды.  ...   ...    ...    ...    ...  ... жағдайға  көтерді. Және  одан әрі  көтере  бермек.  ...   ...   ...   ...   алғаннан   кейін   Қазақстанмемлекеттің   барша  елдерге   танытты  және   ...   тең   ... О Р Ы Т Ы Н Д ... ... ...  ...  сахынаға  «қазақ»  ұлты  көтеріліп,  өзалдына бөлек  мемлекет құра  бастады.  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тарихи  жағдайлардың  есебінен  күш   алып,төңірегіндегі көршілермен тынымсыз тықсыру нәтижесінде, епті саясат  ... ... ... ... ұлан байтақ империя құрды.Қазақ хандары бар ақыл айла ... ... ... ... төндіріптұрған  көрші елдермен саяси-дипломатиялық  байланыс  ұстады.  Қазақтың  ... ... ... ...  ...  ...  болады.Міне, осы тарихи тұлғалардың  көрегенді  саясатының  арқасында  сол  ... ...  ...  ...  ...  ақ  ...   жас  ... өмір сүруде. Егеменді еліміз халықаралық  деңгейге  көтеріліп,  әлемкартасында өз орнын ... ... ... аяқ баса ...  ...  ...  пен  ...  алғаннан  кейін  Қазақстанның  алдында  өзмемлекеттілігін нығайту мен жетілдіруді қалыптастыру міндеттері тұрды. КСРО-ның  ...  ...  ...  ...  ...  ...   жоқ   жаңамемлекеттердің  пайда  болуына  емес,  тарихи  тамыры  ...  бір   ...  ...   ...   ...   алып   келді.   Егеменреспубликаға  көптеген  маңызды  мәселелерді  шешу  ...  ...   а)   ... ... екіншісіне көшу;  ә)  демократия  процесін  дамыту;  б)әлеуметтік және ұлтаралық келісімді ... және  ...  в)  ...  ... ... г) ...  тұтастықты  сақтау;  д)  жаңа  мемлекетаралықынтымақтастық  арқылы  ...  ...  ...  ...   ... ... және егемен Қазақстанның құрылуы маңызды  мәселелерді  шешуді— елді ... жаңа  ...  ...  ...  ...  етті.  Еңалдыңғы  кезектерде  биліктің  жоғарғы  органдарымен  қатар,  жас   ...  ...  ...  саяси  ведомствосын  құру,   онымен   біргемемлекетіміздің ... ... ...  ...  ...  ... үшін тиісті құжаттар дайындау болды.Тәуелсіздік жарияланған алғашқы күннен  бастап,  Қазақстаннын,  алдындаөзінің геосаяси стратегиясын  ...  ...  ...  ол  ...  ...  ұзақ   мерзімді   жоспарларды   орындауға   жөне   ...   қол   ...   жол   ...   тиіс   болды.    ҚазақстанРеспубликасының әлемдік саяси үрдістің толық ... ...  ...  ... ой елегінен өткізу кажеттігі туындады.Тәуелсіздік алғаннан кейін екі айдан аса ... соң (1992ж. 2 ... ... ... ... мүшелігін алды, ал бүгінгі күні БҰҰ-ң 50-ден астам әр  ...  ...  мен  ...  ...  басқа  дахалықаралық ұйымдардың мүшесі  немесе  ...  ...  ...  Олардыңарасында: Азия  Даму  Банкі,  ОБСЕ,  Бүкіләлемдік  Денсаулық  сақтау  Ұйымы,Бүкіләлемдік Интеллектуалды Мүлік ... ... ... ...  ... ... жөніндегі Бас Келісім Европалық Қайта құрастыру  мен  Даму  Банкі,БҰҰ-ң Даму Бағдарламасы, “Бейбітшілік үшін  ...  ...  ... жөніндегі БҰҰ орталығы және тағы басқалары.Егемендік пен тәуелсіздік таңы  ... ...  ...  ... ... аса елі ... ... Қазақстанның  жас  тарихының  алғашқыбеттерінде өзінде Қазақстанмен дипломатиялық қатынас орнатқандардың  алдыңғықатарында АҚШ, ... ... ...  ...  ...  және  ...  Халықаралық ұйымдарға  мүшелікке  қабылданғанға  ...  осы  ... ... ... ... қалыптастырумен және  бағалауменайналысатын,  сондай-ақ  инвестициялаудың  акционерлік   емес   нысандарыныңқаржылық, салықтық және ...  ...  ...  ...  ... жөніндегі жобалар жүзеге асырылды.Қазіргі  заманның   қауіпті   қатерлері   –   халықаралық   ... ... ...  ...  мен  діни  экстремизм,  этностыққақтығыстар, қару-жарақтың ... ... ... ...  тағы  басқаларекпіндеп  ене  түсуде.  Сонымен  ...  ірі  ...  ...  әр  ... ... қабылданды. Мысалы, Қазақстан үшін  осы  халықаралықпроблемаларды шешудің маңыздылығы ең ... ...  ...   үш  ядролықдержава  –  Ресей,  АҚШ  және   Ұлыбритания   –   ...   ...  ...  ...  қол   ...   Олар   өздерінің   біздіңмемлекетіміздің тәуелсіздігі мен егемендігін құрмет тұту, оған  ...  ... ... ... бас тарту сияқты міндеттемелерін қуаттады.Қазақстан Республикасы өз  ...  ...  ...  ішкі  ... ... ... ... басты көңілді  де  бірден  сыртқы  саясижағдайларды реттеуді  де  мақсат  етіп  қояды.   ...  ...  рет  шет  ...    үш  ...  ...  ...  елі   ... хат жолдады.  Қазіргі таңда біз  Қазқстанның  халықаралық  сахнадабой көрсетуі сәтті өтті деп нық ... ... ... ...  ...  ...  іс   ...   ғаламдық   қауіпсіздікті   қолдайтынбөлігінің қатарынан лайықты орын алды.Кеңестер Одағы ыдырағаннан  ...  және  ...  ...  ...  бағыттағы   қоғамдастыққа   мүше   бола     басталғаннан   ...   ...  ...  ...  ...  проблемасына  тап   болды.Ғаламдану  үрдісі,  сондай-ақ  көліктік   ...   ...   ... ...  ...  ...  ...  себептер,  оның  ішіндеҚазақстанның  географиялық  тұрғыдан  орналасуы  яғни  ...   ... ... ... оған  өтпелі  кезеңнің  қиындығын  қосыңыз,мұның бәрі – ... ... ... ...  ...  ...  ...  оның  назарын  Орталық  Азия  аймағына  аударды.  Осындай  жағдайлардаҚазақстанда есірткілердің ... ... ... күрт ... ... құралдары мен психотроптық  заттарды  қиянат  жасап  пайдаланужәне олардың заңсыз айналымы  біздің  елімізде  кең  өріс  ...  ...  ...   құқық   тәртібінің   жағдайына,   қоғамдағына    ...   ...   ...   ...   және   генефондына   айтақаларлықтай  ...  ...  ...  ...  Қазақстанның  сыртқы  саясиаренада өзіне назар аудартақан басты  мәселелердің  бірі-  1991  жылы  ... ... ... ... және 1992 жылы Лиссабонда ядролық  қаруы  жоқмемлекет ретінде  ...  ...  ...  туралы  шартқа  қосылу  жөніндеміндеттеме алуы Қазақстанға үлкен бедел сыйлады және БҰҰ Бас  Ассамблеясыныңжоғары мінберінен  ...  ...  ...  жеке  ...  моралдық  құқық   берді.   ...   ...   ... ету ... шаралардың тиімділігін арттыруға зор маңыз  береді.Біздің еліміз Орталық Азияда  ...  пен  ...  ...  ... ... және осы ... ... ядролық қарудан азат  аймақ  құружөніндегі бастаманы іске асыруға мүдделі.  ...  ...  ...  құруғақатысты келіссөздер процесіне сындарлы түрде қатысып жүр.П А Й Д А Л А Н Ғ А Н   Ә Д Е Б И Е Т Т Е Р1. ...  ... ... ... 19982.  Е.  ...  ...  ХІХ  20-40  жылдарында».  Алматы,   1994;С.З.Зиманов,«Общественный строй казахов половины ХІХ века».А,  Наука,  1958;И. ... «Хан ... ... и ... А., ... Қ.Тоқаев «ҚР дипломатиясы», Алматы, 2002 ж. 563 б.8. А.Арыстанбекова9.Бурханов,10. Қазақстан тарихы 2 том, Алматы, 1998 ж11. ... ... ... ... Алматы, 1994 ж12. М.Б.Мұхамедов, Б.Сырымбетұлы «Қазақстан тарихы». Алматы, 200713. Е.К.Нұрпейісов, А.Котов «Қазақ мемлекеті: хандық  ...  ... ... А, «Жеті жарғы», 1996 ж14.15.  Қазақ  СССР-  нің   Экономикасын   ...   және   ...   ... ... -1991. 230 б.16. Қ.Тұрсынов. Казахстан: становление рыночной экономики.- Астана,  Елорда,2003, 305 с.17.  
        
      

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық қатынастар27 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь