Транзистор параметрінің статистикалық сипаттамасы

Кіріспе
І. Негізгі бөлім
1.1. Транзисторлардың атқаратын қызметі
1.2. Әр түрлі режимдегі транзисторлар
1.3. Транзисторлы күшейткіштер
1.4. Биполяр транзисторлы күшейткіштердің атқаратын қызметі
ІІ. Есептеу бөлімі.
2.1. Биполяр транзисторлардың тогының шамасын есептеу
2.2. Әр түрлі өтпелердегі биполяр транзисторлардың құрылымдық
схемалары мен статикалық сипаттамаларының графиктерін тұрғызу
Пайдаланылған әдебиеттер
Қорытынды
Кіріспе

Қазіргі кезде өнеркәсіптік электроникада негізінен жартылай өткізгіштен жасалған құрылғылар қолданылады. Мұның себебі вакуумдық құрылғыларға қарағанда жартылай өткізгіштерден жасалған құрылғылардың тиімділігі жоғары десе болады. Жартылай өткізгішті приборлардың түрлері өте көп. Мысалы: варисторлар,терморезисторлар, фоторезисторлар, тензо-резисторлар.транзисторлар, теристорлар, тиринисторлар т.б. Енді осы құрылғыларға тоқталып көрейік. Кернеуі өскен сайын кедергісі азаятын жартылай өткізгіштен жасалған резисторда варистор деп атайды.Варисторлар ұнтақ силиций карбидін байланыстырушы ретінде саз қосып,жоғары температурада күйдіру арқылы жасайды.Олардың конструкциясы негізінен шыбық не диск түрінде болады. Варисторлар электр тізбектерін немесе әр түрлі элементтерді асқын кернеуден сақтау үшін қолданылады. Кедергісі температурадан тәуелі өзгеріп тұратын жартылай өткізгішті материалдан жасалған резисторды терморезистор деп атайды. Терморезистор екі түрлі болады: термистор және позистор. Температурасы өскенде кедергісі азаятын терморезисторды термистр деп атайды да, ал температурасы өскенде кедергісі де өсетін терморезисторды позистор деп атайды. Кедергісі жарықталынуынан тәуелді жартылай өткізгіштен жасалған резисторды фоторезистор деп атайды. Фоторезисторларды ішкі фотоэффект құбылысы байқалатын камдийдің, висмуттың, германийдің, силицийдің сульфиттерінен жасайды.Кедергісі механикалық деформациясына байланысты өзгеріп отыратын жартылай өткізгіштен жасалған резистрды тензорезистор деп атайды. Енді транзисторлар жайлы айтатын болсақ, ең алғаш электронды және кемтікті өтпелерге сәл тоқталу керек. Электронды және кемтікті екі түрлі жартылай өткізгішті кристаллдың беттері тегістеліп бір-бірімен түйістірілген деп алайық. Түйісу аймағында диффузияның салдарынан диффузиялық ток жүріп кемтіктер мен электрондар рекомбинацияға түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Совельев И.В. «Жартылай өткізгішті приборлар», М, 1977ж
2. Калашников «Электричество», М, 1977 ж
3. Исмаилов К. «Жартылай өткізгіштер»
4. Мухити «Электротехника»
        
        Курстық жұмыс:Транзистор параметрінің статистикалық сипаттамасыКіріспеІ. Негізгі бөлім1.1. Транзисторлардың ... ... Әр ... режимдегі транзисторлар1.3. Транзисторлы  күшейткіштер1.4. Биполяр транзисторлы күшейткіштердің атқаратын қызметіІІ. ... ... ... ... ... ... есептеу 2.2. Әр түрлі өтпелердегі биполяр транзисторлардың құрылымдықсхемалары мен статикалық сипаттамаларының графиктерін ... ... ... өнеркәсіптік электроникада негізінен жартылай өткізгіштен жасалған  құрылғылар қолданылады. Мұның себебі вакуумдық құрылғыларға қарағанда жартылай өткізгіштерден жасалған құрылғылардың тиімділігі ... десе ... ... ... ... түрлері өте көп. Мысалы: варисторлар,терморезисторлар, фоторезисторлар, тензо-резисторлар.транзисторлар, теристорлар, тиринисторлар т.б. Енді осы құрылғыларға тоқталып көрейік. Кернеуі өскен сайын кедергісі азаятын ... ... ... ... ... деп ... ... силиций карбидін байланыстырушы ретінде саз қосып,жоғары температурада күйдіру арқылы жасайды.Олардың конструкциясы негізінен шыбық не диск түрінде болады. ... ... ... ... әр ... элементтерді асқын кернеуден сақтау үшін қолданылады. Кедергісі температурадан тәуелі өзгеріп тұратын жартылай өткізгішті материалдан жасалған ... ... деп ... ... екі ... болады: термистор және позистор. Температурасы өскенде кедергісі азаятын  терморезисторды термистр деп атайды да, ал температурасы өскенде кедергісі де өсетін ... ... деп ... Кедергісі жарықталынуынан тәуелді жартылай өткізгіштен  жасалған резисторды фоторезистор деп атайды. Фоторезисторларды ішкі фотоэффект құбылысы байқалатын камдийдің, висмуттың, ... ... ... ... ... деформациясына байланысты өзгеріп отыратын жартылай өткізгіштен жасалған резистрды ... деп ... Енді ... ... ... ... ең алғаш электронды және кемтікті өтпелерге сәл тоқталу керек. Электронды және кемтікті екі түрлі жартылай өткізгішті ... ... ... бір-бірімен түйістірілген деп алайық. Түйісу аймағында диффузияның салдарынан диффузиялық ток жүріп кемтіктер мен ... ... ... Электрондар кемтіктерді толтырады да түйісу аймағында заряд тасымалдаушылар ... ... ... ... иондар ғана қалады. Жалпы алғанда түйісу аймағында жартылай өткізгіш оң зарядты да ... ... да ... ... ... р-п ... ... екі немесе бірнеше шықпасы бар көптеген жартылай өткізгішті аспаптар бар. Екі шықпасы бар ... ... ... ... деп аталады. Жұмыс істеу тәртібіне қарай жартылай өткізгішті ... әр ... ... Осы екі р-п ... ... үш шықпасы бар аспапты жартылай өткізгішті транзисторлар деп атайды. Транзисторлар электрониканың ең көп тараған элементі. ... ... ... ... ... Электр өткізгіштігі электронды және кемтікті заряд тасушылардан түзілетіндіктен мұндай транзисторларды биполяр транзисторлар деп атайды. Транзисторлардың жалғану сұлбасының түрі оның ... ... және ... байланысты анықталады.Транзисторлардың кіріс және шығыс кедергілері кернеуді, токты және қуатты күшейту ... оның ... ... ... ... ... ... - база және коллектор - база өтпелерінің сыйымдылығы болатындықтан жоғары жиіліктерде электрондар эмиттерден коллекторға өтіп үлгере ... ... ... өсуі ... ... азаюына әкеліп соғады. Ал температура өскен кезде негізгі емес заряд тасымалдаушылардың саны ... де ... ... тогы ... Бұл жайлы егжей - тегжейлі төменде қарастыратын боламыз Бұл жұмыста транзисторларға сипаттама беріліп, биполяр транзисторлардың техника мен ... ... орны ... ... ... ... жалғану сұлбасы көрсетіледі. Биполяр транзисторлардың тасымалдайтын тогының шамасын есептеу және статикалық сипаттама-ларының графигін тұрғызу көзделіп отыр І. Негізгі ... ... ... ... ... р-п ... ... яғни р-п-р немесе п-р-п құрылымды үш шықпасы бар ... ... ... ... деп ... ... элетрониканың ең кең тараған элементі. Олар кернеу, ток ... қуат ... ... немесе тағы басқа құрылғыларда қолданылады. Транзисторларды электронды немесе кемтікті электр өткізгішті гермений немесе силицийден ... ... ... элетронды және кемтікті заряд тасымалдаушылармен түзілетіндіктен мұндай транзисторларды биполярлы деп атайды. Әдетте, транзисторларды жұмыс жасай алатын жиіліктері ... және ... ... ... ... ... және ... жиілікті, әлсіз немесе қуатты т.с.с. деп. Транзисторда екі р-п өтпенің ... ... тура ... ... кері ... ...  ++  ++  ++  +-----+  ++  ++  ++  +− − −− − −− − −− − −− − ... − −− − −− − −− − −− − −Э      КБЭ      ... р-п-р ... ... ... қабат база деп аталады. Өткізгіштігі берілген кернеудің полярлығы-мен сәйкес келетін ... ... ... деп ... ал ... кернеу көзінің полярлығына сәйкес келмейтін сыртқы қабат коллектор деп аталады. Осы себепті эмиттер - база ... әр ... ... ... өте аз болады, ал коллектор өтпесі жабық,яғни кедергісі өте үлкен болады. Сондықтан эмиттер-база өтпесінің кернеуі аз да, ал коллектор - база ... ... ... ... екі өтпесіне екі түрлі кернеу берілетіндіктен және ол көбіне әлсіз сигналдарды күшейту үшін қолданатындықтан оның кірмелік және шықпалық қосқыштары болуы ... ... үш ... бірі ... ... және шықпалық тізбектері үшін ортақ болады. Осы себепті транзистордың үш түрлі жалғану сұлбасы болады а)                                   б)                               ... р-п-р ... ... ... ... ... б-эмиттері ортақ; с- коллекторы ортақ.Транзистордың жалғану сұлбасының түрі оның ... ... және ... ... анықталады. Транзистордың кірмелік және шықпалық кедергілері,кернеуді, токты және қуатты күшейту коэффиценттері оның негізгі параметрлері ... ... ... әр түрлі сұлбадағы параметрлері келтірілген. Кестеден көрініп тұрғандай, эмиттері ортақ жалғанған транзистордың параметрлері басқа жалғану сұлбаларындағы параметрлеріне қарағанда ... ... ... ... ... ... сұлбасы көбірек қолданылады. п-р-п  құрылымды транзистордың эмиттер-база өтпесіне тура кернеу бергенде, кернеу көзі тудырған электрондар ... ... ... ... ... База ... қоспасы аз жартылай өткізгіштен жасалатындықтан электрондардың азғана бөлігі кемтіктермен рекомбинацияға түсіп, базаның тогын құрайды. Қалған негізгі бөлігі, ... ... ... ... өту аралығының ұзындығы базаның енінен артық болғандықтан, коллектор-база ... ... Бұл ... олар коллетор - эмиттер кернеуі тудыратын электр өрісінің әсерінен одан әрі ... ... ... ... Егер ... өтпесіне берілетін кереуді көбейтсе, онда өтпенің кедергісі азаяды да ... ... ... саны ... яғни коллектордың тогы артады. Ендеше эмиттер-база өтпесінің ... ... ... ... ... ... не ... болады, яғни коллектордың тогын реттеп отыруға болады. Сұлбадан көрініп тұрғандай, ... тогы база мен ... ... қосындысына тең:Іэ=Іб+Ік.	(1.1.1)Мұндағы:Іэ-эмиттердің ток күші;Іб-базаның ток күші;Ік-коллектордың ток күші.Базаның тогы өте аз болғандықтан (эмиттердің тогының 3-8 ... ... ... мен ... ... ... болады, яғниІк~ Іэ.Егер транзисторды төрт полюсті деп қарастырса, онда оның электрлік күйін кірмелік және шықпалық токтары мен ... ... яғни ... тогы Іб мен ... және ... тогы Ік мен кернеуі арқылы сипаттауға болады. Базаның тогының өсімшесі мен коллектор ... ... ... ... деп ... онда төрт полюстіктің теңдеулері бойынша базаның кернеуінің өсімшесі мен коллектордың тогының өсімшесі үшін мынандай ... ... ... ... ... һ11, һ12, һ21, һ22 ... транзистордың һ-параметрлері деп аталады.Егер коллектордың кернеуінің өсімшесін нөлге тең деп ... яғни ... ... тұрақты болса, онда жоғарыдағы теңдіктен һ11 параметрінің транзистордың кірмелік кедергісі екені анықталады:һ11=∆Uб/∆Uk.һ12 параметрі ... ... ... өсімшесінің оның шығыс кернеуінің өсімшесіне қатынасын көрсететіндіктен, оны кері байланыс коэффиценті деп атайды. Бұл шама ... ... ... ... кернеудің қаншалықты өзгерісі сәйкес келетіндігін көрсететін салыстырмалы ... ... ... ... ... ... беріліс коэффиценті деп атайды:К=∆Uк/∆Uб.Ендеше транзистордың һ12 параметрі кернеудің беріліс коэффицентіне кері ... ... ... ... ... ... ... өсімшесіне қатынасын токтың беріліс коэффиценті деп атайды.β=∆Ik/∆Iб.Биполяр транзисторларда токтың беріліс коэффиценті ... 50-100 ... ... ... кернеуінің өсімшесін нөлге тең деп алса, яғни коллектордың кернеуі тұрақты ... онда ... ... һ21 ... токтың беріліс коэффиценті екенін көруге болады:һ21=∆Ik∆/Iб=β.ал базаның тогының ... ... тең деп ... онда һ22 параметріһ22=∆Ik/∆Uk=1/∆Uk/∆Ikб1/Rш.Транзистордың шықпалық кедергісінің кері шамасы, яғни транзистордың шығыс өткізгіштігі болып ... ... оның ... және ... ... анықталады.Базаның тогының эмиттер-база өтпесінің кернеуінен тәуелділігі, яғни кіріс ... ... ... деп ... ... тогы коллектордың кернеуіне де байланысты өзгеретіндіктен кіріс сипаттаманы түсіргенде коллектордың кернеуі тұрақты болып қалуы керек. Коллектордың ... ... ... ... ... өсуі ... өтпесінің кедергісін азайтады да базаға келетін электрондар мен олардың кемтіктерімен рекомбинациясын көбейтеді, яғни базаның тогын арттырады. Коллектордың кернеуінің көбейюі ... ... ... әсер ... ... ... көбейтеді және рекомбинация санын азайтады. Сондықтан коллектордың кернеуі өскенде базаның тогы азаяды. Бұл құбылысты түсіну үшін келесі кестеге назар аударайық, бұл ... ... ... жалғанған транзисторлардың параметрлері көрсетілген. Осы параметрлерді пайдалану арқылы есептеу кезінде транзистордың бойындағы ток ... ... ... ... есептеп шығуға болады.Бұл есептеулер келесі, яғни екінші есептеу бөлімінде көрсетіледі және сипаттама беріледі1.1.1-кесте. Әртүрлі өтпеде жалғанған транзисторлардың параметрлері.ПараметрлеріТранзисторлардың ... ... ... ... ... ... ... кедергісі, Ом10...5∙103∙10...7∙1050...100Кернеуді күшейту коэффиценті30...40030...1000≈1Токты күшейту коэффиценті≈110...20010...200Қуатты күшейту коэффиценті30...4003000...3∙1010...200Коллектордың тогының коллектор - эмиттер өтпесінің кернеуінен тәуелдігі, яғни ... ... ... ... деп ... ... коллектордың тогы базаның тогына да байланысты өзгеретіндіктен шығыс сипаттаманы түсіргенде базаның тогы тұрақты болып қалуы керек. ... ... ... ... оның ... ... ... оған келіп жететін электрондардың саны көбейеді, яғни коллектордың тогы да өседі. Ал ... ... ... рекомбинацияланатын электрондардың санын көбейтеді, сондықтан эмиттер мен коллектордың да тогы ... ... ... одан әрі ... ... ... жететін электрондар түгелдей дерлік әкетіліп отырады, бірақ эмиттерде пайда болатын электрондар саны одан әрі ... ... ... ... ... ... коллектордың тогы өте аз өседі, яғни қанығу процесі басталады. Транзисторда эмиттер-база және ... ... ... болатындықтан жоғары жиіліктерде электрондар эмиттерден коллекторға өтіп үлгере алмайды.Ендеше жиіліктің өсуі коллектордың тогының азаюына әкеліп соғады. Ал температура ... ... ... емес ... ... саны көбейеді де коллектордың бастапқы тогы артады. Сондықтан транзисторларды олардың құжатында көрсетілген ... пен ... ... ғана ... ... Әр түрлі режимдегі транзисторлар.Биполярлы транзисторлар р-п-р типті ауысуымен жұмыс істеу принципіне қарай бірнеше режимде жұмыс атқарады. Негізгі режимі ретінде ... ... атап ... ... Бұл режимде эмиттерлі өтпе ашық күйде,ал коллекторлы өтпе ... ... ... ... ... транзисторлар күшейткіш схемаларда қолданылады. Келесі режимі инверсивті режим. Бұл режимде керісінше коллекторлы өтпе ашық болады да, эмиттерлі өтпе жабық болады. ... ... ... қос өтпе де ашық ... Биполярлы транзисторлардың тағы бір түрі симметриялы транзисторлар. Симметриялы биполяр транзисторлардың да үш түрлі жалғану сұлбасы бар: ... осы ... ... транзисторлардың схемалық жалғасу сұлбалары көрсетілген.Екэ+ +++1.2.1-сурет ортақ эмиттерлі, ортақ базалы, ортақ коллекторлы.Биполярлы транзисторлардың кез - келген режимде ... ... ... ... ... мән ... Бұл ... сипаттама беру үшін ең қарапайым жазық, бір текті биполяр транзистордың моделін қолдануға болады.Бұл модель бойынша  транзистордағы р-п өтпе ... ... ... және мұндағы тасымалдаушы зарядтардың кординатасы х кординатына ғана тәуелді. Мұндай модельді қолдану биполярлы ... ... ... ... гөрі ... ... ... модельде базаның көлденең қимасының ауданы өтпенің қимасының ... көп ... кіші ... ... ... ... ... қиынға соғады. Схемада көрсетілген біртекті модель ортақ базалы жалғанып тұр.Сыртқы ток көздерінен транзисторға Uэб және Uкб тұрақты ... ток ... ... ... ... ашық және ... өтпенің жабық болуын қамтамасыз етеді. Яғни бұл ... ... ... жұмысы активті режимге сәйкес келеді. Ашық эмиттерлі өтпеден негізгі ... ... ... ... Бұл ... процесі эмиттерлі өтпедегі кернеуге байланысты болады. Диффузия құбылысының ... бұл ағын база ... ... ... беріледі.Яғни кемтіктер мен электрондар ағыны рекомбинациялық әсерге түседі.Осы коллекторға жеткен электрондардың ағыны, коллекторлы өтпенің ... ... ... себебі бұл өтпеде электрондар үшін потенциялдық барьер жоқ. Сонымен біртекті биполяр транзистордың активті режиміндегі эмиттерден ... ... ... ... өтпелі тогы реттейді. іэ және ік. Осы режимдегі электрондар ағыны мен коллектордың тогы кіріс кернеуін басқарады, және сыртқы кернеуге тәуелсіз ... ... Міне егер ... ... ... ... ... онда мұндай транзисторларды сигналдарды күшейту үшін қолдануға болады. Транзистордан тұратын қарапайым күшейткіш каскадтың сұлбасы 1.2.4- суретте көрсетілген.1.2.2-сурет.Қарапайым ... ... ... ... ... күшейткіштер.Әртүрлі технологиялық қондырғыларға өнеркәсіптік электрониканың элементтік құраушы бөлігі болып табылатын күшейткіштер кеңінен қолданылады. ... деп ... ... ... ... беру ... ... оның өзгеру заңдылығын қайталайтын және одан әлдеқайда қуатты сигнал ... ... ... ... ... ... ... күшейткіштер кернеулік, токтық және қуаттық болып бөлінеді. Өте ... ... ... үшін ... ... ... тұратын күшейткіштер қолданылады. Бір сатылы күшейткіш күшейткіштік каскад деп аталады. Қазіргі кернеулік күшейткіштер кернеуі 10000000В әлсіз сигналдарды ... ... ... ... ... параметрлеріне токты, кернеуді және қуатты күшейту коэффицентері мен кіріс және шығыс кедергілері ал негізгі сипаттамаларына күшейту коэффицеииерінің ... және ... ... ... ... үш түрлі жалғану сұлбасы сәйкесті биполяр транзисторлы күшейткіштердің де үш түрлі сұлбасы ... Олар ... ... қарай қолданылады. RRR1.3.1-сурет.Эмиттері ортақ күшейткіш каскадтың қарапайым сұлбасы ... С1 ... ... ... ... көзіне тұрақты токты өткізбейді және транзистордың кірісінің сигналмен қысқа тұйықтауды сақтайды. Жүктеменің бір ұшы С2 ... ... ... ... ... ... ұшы ... және шығыс тізбектердің ортақ нүктесімен қосылады. С2 конденсаторы жүктеме тізбегіне коллектор тогының айнымалы құраушысын ғана өткізу үшін ғана ... ... ... жоқ ... ... ... ... тогы жүреді. Бұл токтың шамасы көрек көзінің ЭҚК-не,кедергісіне және базаның тогына байланысты анықталады. Қорек көзі ... және ... - ... ... ... екінші заңы бойынша анықталады. Кіріс сигнал жоқ кездегі күшейткіш каскадтың жұмыс режимі тыныш режимі деп аталады. Каскадтың тыныш ... ... ... ... және ... ... өтетін түзудің теңдеуі болып табылады. Бұл түзуді тұрақты ток бойынша жүргізілген жүктемелік түзу деп атайды. Транзистордың шығыс сипаттамасы мен ... ... бір ... ... ... базалық токтың әртүрлі мәндерін табуға болады. Транистордың тыныш режиміндегі ... ... яғни ... ... жиынтығының және сипаттаманың қанығу үрдісіне сәйкесті бөлігінің ортасында жататындай етіп таңдап алады. Бұл нүктені ... ... деп ... ... ... күшейткіштердің атқаратын қызметі.Егер күшейткіш каскадтың кіріс синусойдал кернеу берсе, онда база мен ... ... ... ... ... кернеу мен тыныш әлпіндегі базаның құраушысы мен тыныш режиміндегі тогының алгебралық қосындысына тең болады. Базаның тогы синусойдал заңдылықпен ... ... ... да синусойдал өзгерісін туғызады. Ал коллектордың тогының синусойдал ... ... ... кернеуі де синусойдалы өзгеріп оырады. Коллектордың кернеуінің,яғни шығыс ... ... ... ... Бұл ... ... сипаттама деп аталады. LS ауыспалық сипаттама мен шығыс сипаттамадағы жүктеме сызығын пайдалана отырып ... ... ... ... ... ... ... резисторында кернеудің түсуі артады да, коллектордың кернеуі кемиді және керісінше. Сондықтан кіріс  кернеудің оң мәнінде коллектордың кернеуі теріс мән ... яғни ... ... мен ... ... ... қарама-қарсы болады. Мұндай каскадты фаза төңкергіш каскад деп атайды. Графиктен көрініп тұрғандай, коллектордың кернеуі синусойдал болады. Ал ... ... ... ... ... ... ... кернеуі қосылатындықтан кіріс кернеуге қарағанда әлдеқайда үлкен болады. Сонымен, күшейткіш каскадтың ... ... ... ... ... қорек көзі тудыратын және берілген кернеудің заңдылығымен өзгеріп отыратын одан әлде қайда үлкен кернеу алуға болады. Жоғарыда ... ... ... параметрлерінің температураға өте сезімталдығы айтылған болатын. Егер температура жоғарыласа базаның тогы ... де, ал ... ... өсуі ... ... өсуін тудырады. Сондықтан,тыныштық нүктесі жүктемелік түзудің бойымен жоғары көтеріледі де ... ... ... ... ... ... пішіні бұзылады,яғни шығыс кернеудің пішіні күшеткішке берілген кернеудің пішінін қайталамайды.Егер температура ... онда база мен ... тогы ... да ... нүктесі жүктемелік түзудің бойымен төмен қарай ығысады. Бұл шығыс кернеудің оң мәнді жарты толқынының пішіні бұзылады. ... ... ... ... ... өз орныны сақтайтындай, яғни күшейткіш каскадтың тыныш ... ... ... ... ... Ол үшін ... бірізді етіп эмиттер кедергісі жалғанады. Егер коллектордың тогы көбейсе, онда эмиттер резисторында ... ... де ... Бұл ... ... ... ... потенциялына қарағанда жоғары деген сөз. Ал осы ортақ нүктеге қарағанда базаның потенциялы eкінші резисторындағы кернеудің түсуімен анықталады. Базаның ... ... оның ... ... ал ... тогы ... ... тогының азаятындығы да белгілі. Ендеше тыныштық нүктесі жүктемелік түзудің бойымен өзінің бұрынғы орнына ығысады. Базаның потенциялына эмиттердің ... ... ... ... ... үшін эмиттер резисторына параллель Сэ конденсаторымен жалғайды. Эмиттері ортақ күшейткіш каскадтың кернеуі және қуаты күшейту коэффицеттерін төменгі ... ... ... ... ... эмиттер тізбегінің кернеуі арқылы, яғни шықпалық кернеудің өзгеруі арқылы базаның кернеуіне әсер етіп, яғни ... ... әсер ... ... ... тұрақтандырылды. Бұлайша сигнал беру кері байланыс деп аталады. Кері байланыс тізбегі арқылы кірмеге ... ... ... ... не ... оны ... де, не одан ... оны әлсіретеді. Егер кері байланыс кірмелік сигналды азайтатын болса, онда ол теріс кері байланыс деп ... ... ... сұлбада кері байланыс теріс кері байланыс болып табылады, өйткені ол базаның кернеуін азайтқан болатын.ІІ. Есептеу бөлімі.2.1. ... ... ... ... есептеу .2.1.6-сурет. Биполяр транзистордың қосылу схемасындағы ток күші мен онда орындалатын ... ... ... ... ... ... болады.Идеал биполяр транзистордың моделінің  құрылысы екі бөлімнен тұртыны көрініп тұр. Бірнші бөлім  -  ... ... ... ... ... ... облысы. Мұнда төмендегі бірнеше шарт орындалады:* Кеістіктік зарядтар аймағындағы зарядтардың қозғалысы нөлге тең ... яғни бұл ... ... ... жоқ деген сөз.* Эмиттер, база және коллектордың көлемдік кедергілері нөлге жуық болады. * Кернеу эмиттерлі және коллекторлы өтпеге тікелей жалғанады.* ... ... ... ... ... орын ... бұл ... заряд тасушылар,кернеу және кедергілерді байланыстырады.2.1.7-суретте көрсетілген транзистордың жалғану сұлбасындағы биполяр транзисторды жеке қарастырайық.Биполяр транзистордың сыртқы тізбегінде ... ... ... іэ- эмиттер шықпасының ток күші* ік- коллектор шықпасының ток күші.* іб-база шықпасының ток күші.Ал сыртқы кедергілердің мәнін  база ... ... ... Әр ... өтпелердегі биполяр транзисторлардың құрылымдықсхемалары мен статикалық сипаттамаларының графиктерін тұрғызу.Биполяр транзистордың шығыс және ... ... ... ... шамасының вольт-амперлік сипаттамасы көрсетілген. Мұндағы шығыс кернеудің шамасы - 80 В-қа тең болса, кіріс кернеудің шамасы 0-ге тең ... тұр. Ал ток ... ... ... ... 0-10 А-ге ... ... 2.2.8-сурет. Кіріс және шығыс кернеудің мәндеріне сәйкес келетін вольт-амперлік сипаттама.2.2.9-суретте биполяр транзистордың бір диодының құрылымына сипаттама беріліп ... ... яғни ... бөлімде көрсетілген  мәліметтерге статикалық сипаттама ретінде немесе транзистордың жұмыс істеу режимін схемалық түрде осылай көрсетеміз.Биполяр ... бір ... ... ... әр ... принципте жұмыс атқаратыны айтылып кетті, енді осы айтылғандарды принциптік схема түрінде көрсетейік. Бұл, яғни ... ... ... базалы, ортақ эмиттерлі, ортақ коллекторлы жалғастырылуларының әр ... ... ... Осы ... пайдланып, әр түрлі жартылай өткізгішті приборлар үшін биполяр транзисторлардың қолданылуын түсіу қиын емес. 2.2.10-сурет. Биполяр транзистордың жұмыс істеу режимінің схемалық ... ... екі ... схемасыБиполярлық транзистор немесе транзистор деп электр тербелістерін күшейту мен генерация ... ... және үш ... ... кремний пластинасы болып табылатын екі р-n ауысуы бар шала өткізгішті аспапты айтады. Екі ... ... ... бірдей текті өткізгіштігі бар, ал ортадағы облыс қарама-қарсы түрдегі өткізгіштікте болады. Шеткі облыстарының электрондық өткізгіштігі, ал ортанғысы-ның кемтіктік ... бар ... n-p-n ... ... деп ... ал, ортаңғысының электрондық өткізгіштігі барлар p-n-p- үлгілік транзисторлар деп аталады.Екі ... ... ... ... ... ... өте ... олардың арасындағы айырмашылықтар мынада: олардың қоректендіру көздеріне ... ... ... және де n-p-n ... ...  - ... түзеді. p-n ауысулар бір-бірінен бөлінген шектес облыстар, ... Э, база Б және ... К деп ... ... ... n-p-n үлгілік транзисторларда кемтіктерді шығаратын облыс болып табылады, коллектор-заряд тасушыларды жинап алатын облыс: база  - ортанғы облыс,негіз.Транзистордың жұмыс ... ... сол ... p-n ауысуының тура бағыттағы эмиттер  -  база кернеуі беріледі, оң ... p-n ... кері ... ... беріледі.Егер эмиттер- база тізбегі ажыратылып тұрса және ондағы ток , ал коллектор мен база ... ... ... онда ... тізбегінде, негізгі емес заряд тасушылардан қалыптасқан кішкентай кері ток жүріп ... Бұл ток ... ... температураға тәуелді болып, транзистордың параметрлерінің бірі болып табылады. Бұл ток ... кіші ... ... ... ... ... ...                   p-каналы              ...        ... ... ... ... ... ... істеген кезде айнымалы кірістік кернеуді эмиттер мен база арасындағы тұрақты ығысу кернеуінің U көзімен тізбектеп қосып береді,ал ... ... U ... ... R ... ... ... ОЭ схемасында кірістік кернеу көзі эмиттер  -  база тізбегіне қосылған, ал жүктеме P мен ... көзі ... ... ... ... ... кірістік және шығыстық тізбектеріне ортақ электрод болып ... ОЭ ... ... ... ОБ схемасына қарағанда үлкен, себебі мұнда база тоғы кірістік ток болып саналады,ол эмиттер тоғы мен коллектор тоғынан әлдеқайда кіші ... Бұл ... ... ... ... схемасының шығыстық кедергісі үлкен және жүздеген килломға жету мүмкін. Бұл схемадағы ток бойынша ... ... ... кернеуі тұрақты болған кезде коллектор тоғы өсімшесінің база тоғы өсімшесіне қатынасы ретінде анықталады.2.2.13-сурет. p-п-р типіндегі транзистордың статистикалық ... ... ОЭ ... ... ... ... ... шығыстық кернеуінің фазасы жарты периодқа,яғни 180  - қа бұрылады:кірістік кернеудің Ом мәнді өсімшелері шығыстық кернеудің ... ... ... ... және ... ... Ом мәнді өсімшелерінен тудырады. Ортақ коллекторы ОК ... ... ... көзі база тізбегіне, ал қоректендіру көзі мен жүкте кедергісі эмиттер тізбегіне қосылады. Кірістік ток болып база ... ал ... ... тобы ... ... Осы схема үшін ток бойынша күшейту коэффиценті.Схемасының  кірістік кедергісі үлкен,ал шығыстық кедергісі аз болады. ... ... ... ... ... ... жақын; бұл схеманы көбінесе эмиттерлік қайталағыш деп атайды. Ол схемасы егер күшейту каскаттарын бірімен-бірін сигнал көзін немесе жүктемені күшейткішпен ... үшін ... ... деп кірістік және шығыстық тізбектердегі токтар мен кернеулердің арасындағы тәуелділіктері айтылады. Транзистордың әр қиылы қосылу схемаларында кірістік және ... ... әр ... сондықтанда әр бір қосылу схемасы үшін сипаттамалар әр параметрлердің тәуелсіздіктерін көрсетеді. Мысалы артық эмиттер ОЭ ... ... ...  - база ... ... табылады да, кірістік сипаттамасы ретінде эмиттер мен коллектор арасындағы кернеу тұрақты болған ... база ... ... база ... ... алынады. База мен эмиттер арасындағы кернеудің кіші мәндерінде база тоғы p-n ауысуының үлкен кедергісіне байланысты жәйлап өседі, бұл ... ток ... ... кемиді. Коллектор кернеуі артқан сайын кірістік сипаттамалар оңға ... ... ... вольт-ампер схемасыЖұмыс облысында кернеуі коллектор тогына шамалы ғана әсер ететін шығыстық сипаттамалары ... ... ... тоғы ... ... инжекцияланатын кемтіктер санына тәуелді, яғни имиттер тоғына тәуелді. Биполярлық транзисторларр германий мен кремнийден жасалады.2.2.15-сурет. P-n-p типіндегі германийлік транзистор құрылысының схемасыТранзисторлардың ... ... ... ... ... бар: қыздыру тізбегі жоқ, сондықтан схемасы ықшамдалынады және катодты қыздыру үшін қуат тұтылмайды,механикалық ... ... және ... ... ... ... істепкетуге әрқашанда дайын ауқымы мен массасы кішкентай,қоректену кернеуі төмен және пайдалы жұмыс коэффиценті аса ... ... ... ... ... оның жұмыс істеу режимінің қоршаған ортаның температурасына тәуелділігі,шығыстық қуатының шамалығы, артық ... ... ... ... болуы, соның салдарынан бір типті жекеленген транзистордың арасында өздерінің параметрлері бойынша айтарлықтай өзгешіліктердің болуы ... және ... ... ... елеулі айырмашылықтың болуы жатады.Қорытынды.Жартылай өткізгіштер дегеніміз өткізгіштер мен диэлектриктің арасына жататын  ... ток ... ... ... ... ... ток ... кемтіктер, яғни бос орындар немесе диэлектриктерде ток тасушы бөлшектер жоқ деген сөз. Сондықтан диэлектриктер ток өткізбейді.Басқа материалдармен салыстырғанда жартылай өткізгіштердің ... ток ... ... мен ... бар. ... токты өткізсе,екінші бөлігі-кемтіктерток тасымалдамайды, яғни  токты шала немесе жартылай өткізеді. Сондықтан,техникада барлық дерлік приборлар осы ... ... ... ... Жартылай өткізгішті приборларға:жартылай өткізгішті диодтар,биполяр және өрістік ... ... ... және басқада көптеген приборлар жатады.  Бұл жұмыста биполяр ... ... сөз ... Биполяр транзисторлар тізбектегі токты басқару және сигналдарды күшейту үшін қолданылады. Биполяр транзисторлардың р-п-р және п-р-п өтпелері белгілі Жалпы бипляр ... үш ... ... шығысы бар немесе үш жартылай өткізгішті диодтардан тұрады. Бұл  эмиттер, база, ... Бұл ... әр ... ... ... ... сүйене отырып, өзіне тән ерекшелікпен жалғануы мүмкі. Биполяр транзисторлардың ортақ эмиттерлі, ортақ базалы, ортақ коллекторлы жалғанулары ... және ... ... ... ... ішінде биполяр транзисторлар мен қатар өрістік транзисторлар қолданылады. Өрістік транзисторлар жайлы осы ... ... ... ... ... ... тізбектегі токты басқару және сигналдарды күшейту үшін қолданылады. Токтың бағытын реттеп отыру үшін немесе кез- келген жартылай ... ... ... ... үшін ... ... рөлін атқарады. Қазіргі күндері кез-келген прибор немесе құрылғының құрамында транзисторлардың бірнеше түрлері кездеседі. Жалпы бұл жұмыста осы транзисторлардың ішіндегі биполяр ... ... ... ... әр ... ... жалғану сұлбалары көрсетілді. Сонымен биполяр транзистор үш шықпасы бар диодтардан тұрады; эмиттер, база коллектор. Бұл диодтар ... ... ... ... берілді. Биполяр транзисторлардың жұмыс істеу режимінің схемалық сипаттамалары  сұлба түрінде көрсетілген. ... ... ... ... құрамындағы  бір диодтың құрылымы схема түрінде көрсетілген.Негізгі бөлімде әр түрлі транзисторлардың атқаратын қызметтеріне тоқталып, әр түрлі режимдегі жұмысына сипаттама ... ... ... ... ... ... транзисторлардың қазіргі таңда техникада алатын орны ерекше екен. ... ... ... ... ... және түзеткіш элементтер соңғы жылдары көптеп пайда болуда. Сонымен өзінің жасалу жолына қарай транзисторлар, оның ішінде биполяр транзисторлар ... ... ... ... және ... үшін қолданылады екен. Әліде ғылым мен техниканың дамуына байланысты бұл жұмыста қарастырылған биполяр транзисторлардың қатысуымен жасалған ... ... ... ... ... ... ... Соңғы жылдары техника әлемінде болып жатқан прогрестің нәтежесінде адам ... ... ... ... басқарылуын немесе тиімді болуын қамтамасыз етіп отырған жартылай өткізгіштердің түрлері өте көп деп ... ... ... ... Совельев И.В. , М, 1977ж* Калашников , М, 1977 ж* Исмаилов К. * Мухити   
        
      

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Техникалық үрдістерді реттеудің статистикалық әдістері4 бет
Техникалық үрдістерді реттеудің статистикалық әдістері туралы4 бет
Трансакция түсінігі және түрлері9 бет
Өтпелі процесс6 бет
«Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары»40 бет
Биполяр транзистор22 бет
Биполяр транзисторлар20 бет
Биполярлы транзистор4 бет
Биполярлы транзисторлар4 бет
Биполярлы транзисторлар туралы ақпарат5 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь