Мұнай химиялық өнеркәсіптің даму тарихы

Кіріспе
1 Әдебиеттік шолу
1.1 Мұнайхимиялық өнеркәсіптің даму тарихы
2 Тәжірибелік бөлім
2.1 Ароматты көмірсутектерді анықтау
2.2 Нафтенді және парафинді көмірсутектерді анықтау
3 Талдау және қорытынды
3.1 Ароматты қосылыстар
3.2 Ароматты көмірсутектерді алу жолдары
Қорытынды
Кіріспе


Өзектілігі. Мұнай химиясы – мұнайдан және табиғи газдан пайдалы химиялық өнімдерді алудың ғылыми негізін оқытатын химияның саласы. Мұнай химиясының жетістіктері практикада мұнай химиясының өндірісінде іске асырылады. Ол өндіріс – химиялық өндірістің өте қажетті және жылдам дамып жатқан бөлімі. Қазіргі кезеңде мұнай химия өндірісінің дамуы соншалық, көптеген өндірістері дамыған елдерде оның өнімдері жалпы химиялық өндірістің маңызды, ал кей кезде тіпті көп бөлігін құрайды.
Жасанды органикалық өнімдерді өндірудің үш негізгі шикізат көздеріне өсімдік заттары, тас көмір және мұнай жатады. Үшеуінің әрқайсысының ерекше артықшылықтары бар, бірақта тәжірибе (экономикалық тұрғыдан қарағанда) көрсеткендей. Мұнаймен қамтамасыз етілген елдерде (оларға Қазақстан да жатады) соңғысының маңызы химиялық өндірісте шикізат көзі ретінде өте жоғары және ол тоқтаусыз өсуде.
Мұнайхимиялық өндірістің кеңінен дамуына қарамастан шикізатты тұтыну көлемінің тұрғысынан қарағанда мұнай өңдеу өндірісінің көлемімен салыстырғанда әлдеқайда аздау, өкінішке орай тек отындық бағытқа бет бұрған.
Жер қыртысында түрлі тереңдікте (2000м. дейін және одан да көп) геологтар сұйық жанғыш минерал – мұнайды анықтайды. Бұл минерал көзге май тәріздес, қара сұйықтық болып келеді. Түсі әдетте шайыр тәріздес заттардың мөлшері мен құрылымынан тәуелді. Сол себепті түссіз мұнай да кездеседі. Тұтқырлығы орташа есеппен 5×10-6 – 100×10-6 м2/сек, ал кейде тіпті одан да жоғары болуы мүмкін. Мұнайдың тұтқырлығы сумен салыстырғанда жүздеген есе көп, ал тығыздығы біршама аз.
Мұнай біртекті сұйықтық емес, керісінше, ол түрлі молекулалық салмақты көмірсутектердің күрделі қоспасы мен күрделі химиялық құрамды, яғни кейде көп мөлшерде күкіртті, азотты, оттекті және шайырлы болып келеді. Мұнай шамамен 40 – 5000С температурада қайнап, түрлі фракцияларда айдалады. Айдаудан кейін қалған қалдық – гудрон – аз қозғалатын зат. Мұнай жанғанда күл қалмайды. Мұнай құбырларды бұрғылау жолымен жер бетіне газдар қысымымен немесе сорғыш арқылы алынады.
Мұнай алғашында теңіз тұнбасы ретінде бөлінген өлі өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарының ыдырау және күрделі химиялық ауысуларының өнімі болып табылатын органикалық текті зат ретінде белгілі болды. Мұнай көздерінің барлығы тұзды теңіз суында түзілген тұнбалы жыныстардың туындысы.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Голомшток И. С., Овсянников Д. В., Самсонов Н. А. Проектирование и принципы сооружения нефтезаводов. - М.:Гостоптехиздат, 1960.- 126 С.
2 Добрянский А. Ф. Химия нефти. М.:Гостоптехиздат, 1961. – 155 С.
3 Иванова Л. В., Корнеев М. И., Юзбашев В. Н. Технология переработки нефти и газа. - М.:Химия, 1966. – 320 С.
4 Пархоменко В. Е. Технология переработки нефти и газа. - М.: Гостоптехиздат, 1959. – 105 с.
5 Правила эксплуатации нефтегазоперерабатывающих заводов. - М.: ЦНИИТЭНефтехим, 1966. – 223 С.
6 Проблемы переработки высокосернистых нефтей. ЦНИИТЭНефтехим, 1966. -
7 Смидович Е. В. Технология переработки нефти и газа. - Ч. 2.- М.:Химия, 1968. – 230 С.
8 Соколов В. А. Нефть. М.:«Недра», 1970. – 225 С.
9 Фарамазов С. А. Эксплуатация оборудования нефтеперерабатывающих заводов. М.:«Химия», 1969. – 200 С.
10 Черножуков Н. И. Технология переработки нефти и газа. ч. 3, М.: «Химия», 1967. – 320 С.
11 Эрих В. Н., Расина М. Г., Рудин М. Г. Химия и технология нефти и газа. М.:«Химия», 1972. – 330 С.
12 Краткий справочник физико-химических величин. М.:Госхимиздат, 1957.
13 Справочник химика. т. 1-3, М.:Госхимиздат, 1951-1952.
14 Обрядчиков С. Н. Технология нефти.- Ч. 2.- М.:Гостоптехиздат, 1948. -
15 Горшко В. Д., Розенбаум Р. Б., Тодес О. М. // Изв. вузов. Нефть и газ. - 1958.- №1.-
16 Дезникович К. А., Тодес О. М. // Изв. вузов. Нефть и газ. - 1959. - №8.-
17 Скобло А. И., Трегубова А. И., Егров Н. Н. Процессы и аппараты нефтеперерабатывающей и нефтехимической промышленности.- М.: Гостоптехиздат, 1962.-
18 Фазовые равновесия легких углеводородов. - М.: Гостоптехиздат, 1958.-
19 Кафаров В. В. Основы массопередачи. - М.: Высшая школа, 1962. -
20 Кузнецов А. А., Судаков Е. Н. // Известия МВО СССР, Сер. Нефть и газ. – 1964.- № 4 -
21 Дубовкин Н. Ф. Справочник по углеводородным топливам и их продуктам сгорания. М.:Госэнергоиздат, 1962.
22 Хамди А. М., Скобло А. И., Молоканов Ю. К. // Химическая и технология топлив и масел.- 1963.- № 2.-
23 Александров И. А. // Химическая и технология топлив и масел. - 1961.- № 7.-
24 Григорьев В. А., Калач Т. А., Соколовскии В. С., Темкин Р. М. Краткий справочник по теплообменным аппаратам. - М.:Госэнергоиздат, 1962. -
25 Эмирджанов Р. Т. Примеры расчетов нефтезаводских процессов и аппаратов. -Л.:Азнефтеиздат, 1957. -
26 Михеев М. А. Основы теплопередачи. - М.:Госэнергоиздат, 1956.-
27 Хоблер Т. Теплопередача и теплообменники.- М.:Госхимиздат, 1961.
28 Гребер Г., Эрк С., Григулль У. Основы учения о теплообмене. - М.:Издатинлит, 1958. -
29 Кутателадзе С. С., Боришанский В. М. Справочник по теплопередаче. -М.:Госэнергоиздат, 1959.-
30 Реферативный журнал «Химия».- 1963.- № 17, реф. 17Н55.
31 Антуфьев В. М., Белецкий Г. С. Теплопередача и аэроди¬намическое сопротивление трубчатых поверхностей в поперечном по¬токе. Пермь: Машгиз, 1948.
32 Новое нефтяное оборудование. - М.:Гостоптехиздат, 1961.-
33 Теплофизические свойства веществ. Справочник. - М.:Госэнергоиздат, 1956.-
34 Рабинович Г. Г. Расчет нефтеперегонной аппаратуры. - М.:Гостоптехиздат, 1941. -
35 Егиазаров Н. В. Методы расчета аппаратуры и оборудования неф-теперегонных заводов. - М.:Азнефтеиздат, 1935. -
36 Михеев М. А., Михеева И. М. – М.: Краткий курс теплопередачи, 1960. -
37 Ястржембский А. С. Техническая термодинамика. - М.: Госэнергоиздат, 1960.-
38 Бахшиян Ц. А. Трубчатые печи с излучающими стенами топки. - М.:ГОСИНТИ, 1960.-
39 Адельсон С. В. Технологический расчет и конструктивное оформ¬ление нефтезаводских печей. - М.:Гостоптехиздат, 1952.-
40 Блох А. Г. Основы теплообмена излучением. - М.:Госэнергоиздат, 1962. -
41 Чиркин В. С. Теплофизические свойства материалов, М.:Физматгиз, 1959.
42 Ярослав К., Владимир Р. Трубчатые печи в химической промышленности. - М.:Гостоптехиздат, 1963.-
43 Введенскии А. А. Термодинамические расчеты нефтехимических процессов. М.:Гостоптехиздат, 1960.
44 Экспресс-информация. Химия и переработка нефти и газа. № 26, реф. 246 1963.- С.
45 Рабинович Г. Г., Адельсон С. В. Процессы и аппараты нефтеперерабатывающей промышленности.- М.: Гостоптехиздат, 1949. -
46 Казьмин Г. И., Гвоздецкий Л. А., Касаткин В. А., Семенов Б. С. Нефтепеперерабатывающие заводы США. - М.: Гостоптехиздат, 1962. -
47 Экспресс-информация. Процессы и аппараты химических производств. № 7, реф. 54, 1963.
48 Америк Б. К. Технология переработки нефти и газа. Нефтехимия// Труды ГрозНИИ.- Вып. XII, М.: Гостоптехиздат, 1963. -
49 Экспресс-информация. Процессы и аппараты химических производств. № 5, реф. 40, 1963.
50 Краснощеков Е. А., Сукомёл А. С. Задачник по теплопередаче. - М.:Госэнергоиздат, 1963. -

51 Павлов К. Ф., Романков П. Г., Носков А. А. Примеры и задачи по курсу процессов и аппаратов химической технологии.- М.:Госхимиздат, 1961. -
52 Кобе К. А., Мак-Кет Дж. Дж. Новейшие достижения нефтехимии и нефтепереработки.- М.:Гостоптехиздат, 1960. -
53 Обрядчиков С. Н. Технология нефти. М.:Гостоптехиздат, 1952.
54 Гоихрах И. М., Пинягин Н. Б. Химия и технология искусствен¬ного жидкого топлива. М.:Гостоптехиздат, 1960.
55 Реферативный сборник. Сер.Химия и переработка нефти. - Вып. 45.- 1947. – С.
56 Вукалович М. П. Термодинамические свойства воды и водяного пара. -М.:Машгиз, 1958.-
57 ГОСТ 12.1.005-88 ССБТ. Общие санитарно-гигиенические требования к воздуху рабочей зоны.
58 ГОСТ 12.2.033-78 ССБТ. Рабочее место при выполнении работ стоя. Общие эргономические требования.
59 Лазарев Н. В., Левина Э.И. Вредные вещества в промышленности. М.: Химия,1976.- Т.1-592С., Т.2-600С., Т.3-608С.
60 ГОСТ 12.4.021-75 ССБТ. Системы вентиляционные. Общие требования.
61 СНиП 23-05-95. Строительные нормы и правила. Нормы проектирования. Естественное и искусственное освещение. М.: «Стройиздат»,1995.
62 ГОСТ 12.1.019-79 ССБТ. Электробезопасность. Общие требования.
63 ГОСТ 12.1.030-81 ССБТ. Электробезопасность. Защитное заземление. Зануление.
64 ГОСТ 12.1.044-89 ССБТ. Пожаровзрывобезопасность веществ, материалов. Номенклатура показателей и методы их определения.
65 ГОСТ 17.0.0.01-76. Система станодартов в области охраны природы и улучшения использования природных ресурсов.
66 Макаров Г.В., Васин А.Л. Охрана труда в химической промышленности. -М.:Химия, 1989 - 495С.
67 Волкова А.А., Тетеркин М.Е., Чекмарева М.А. Определение категории взрывопожарной опасности помещения.- Екатеринбург: УГТУ, 1995 - 12С.
68 Белянин Б. В., Эрих В. Н. Технический анализ нефтепродуктов и газа. - М.:Химия, 1970. -
        
        КіріспеӨзектілігі. Мұнай химиясы  -  мұнайдан және табиғи газдан пайдалы химиялық өнімдерді алудың ғылыми негізін оқытатын ... ... ... ... жетістіктері практикада мұнай химиясының өндірісінде іске асырылады. Ол өндіріс  -  химиялық өндірістің өте қажетті және ... ... ... ... ... кезеңде мұнай химия өндірісінің дамуы соншалық, көптеген өндірістері дамыған елдерде оның ... ... ... ... ... ал кей кезде тіпті көп бөлігін құрайды.Жасанды органикалық өнімдерді өндірудің үш негізгі шикізат көздеріне өсімдік заттары, тас көмір және мұнай ... ... ... ... ... бар, ... ... (экономикалық тұрғыдан қарағанда) көрсеткендей. Мұнаймен қамтамасыз етілген ... ... ... да ... ... ... ... өндірісте шикізат көзі ретінде өте жоғары және ол тоқтаусыз өсуде. Мұнайхимиялық өндірістің кеңінен дамуына қарамастан шикізатты ... ... ... ... ... өңдеу өндірісінің көлемімен салыстырғанда әлдеқайда аздау, өкінішке орай тек ... ... бет ... ... ... ... (2000м. дейін және одан да көп) геологтар сұйық жанғыш минерал  -  мұнайды анықтайды. Бұл минерал ... май ... қара ... ... ... Түсі ... ... тәріздес заттардың мөлшері мен құрылымынан тәуелді. Сол себепті түссіз мұнай да кездеседі. Тұтқырлығы орташа есеппен 510-6  -  10010-6 ... ал ... ... одан да ... болуы мүмкін. Мұнайдың тұтқырлығы сумен салыстырғанда жүздеген есе көп, ал ... ... ... ... ... емес, керісінше, ол түрлі молекулалық салмақты көмірсутектердің күрделі қоспасы мен күрделі химиялық құрамды, яғни ... көп ... ... ... ... және ... ... келеді. Мұнай шамамен 40  -  5000С температурада қайнап, түрлі фракцияларда айдалады. Айдаудан кейін қалған қалдық  -  ...  -  аз ... зат. ... ... күл қалмайды. Мұнай құбырларды бұрғылау жолымен жер бетіне газдар қысымымен ... ... ... ... ... теңіз тұнбасы ретінде бөлінген өлі өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарының ыдырау және күрделі химиялық ауысуларының өнімі болып табылатын ... ... зат ... белгілі болды. Мұнай көздерінің барлығы тұзды теңіз суында түзілген тұнбалы жыныстардың туындысы.Мұнай үшін ... ... ... ... ... өмір ... (планктон) өсімдік және жануар микроорганизмдері және өмірлері теңіз түбінде өтетін ... ... ... ... ... атқарады. Осы жинақталған органикалық тұнба  -  су қоймасының түбіне тереңдікте ... ... ... беткі қабаты  -  пелоген, ал төменгі бөлігі  -  сапропел деп аталады. Сонымен теңіз түбінде ... ... ... ... ... ... ... өнімдері құрылыс жұмыстарында түрлі маркалы битум сонымен қатар резина өндірісінде кең қолданылады. Мұнай ... ... және ... ароматты көмірсутектерді өндірістік өндіру қалыптасты. Егер ең ... ... ... ... ... шикізат ретінде олефиндер болса, ал сол мезгілде сахнада парафиндер, диолефиндер, ацетилен және ароматты көмірсутектер шыға бастады. Қырықыншы жылдары мұнайлы ... ... ... және ... өндірістік өндіру игерілді, себебі, осы ароматты көмірсутектердің кәдімгі көзі  -  тас көмір ...  -  ... ... өсіп ... сұранысын қанағаттандырмады. Мұнайдан алынып жатқан және әрі қарай химиялық өңдеуге қосылып жатқан көмірсутектердің ассортиментінің ... ... ... ... ... құрыла бастады, оларға мұнай алғашқы өнімдердің көпшілігінің нақты көзі болды. Осы жаңа ... ... ... ... жасанды талшықтарды, пластмассаны және жуғыш заттар өндірісін атап кеткен дұрыс. Мұнай мен ... газ ... ... ... дамуында маңызды мағынаға ие. Мұнайдан: * іштен жану қозғалтқыштары ... отын ... ... ... ... ... * газды турбиналар мен қазандықты қондырғылар үшін: отын, реактивті ... ... және ... ... ... * жол ... үшін түрлі маркалы битум, синтетикалық май қышқылдары;* резина өндірісі үшін: күйе;* электродтар үшін кокс және т.б. ... Өлі ... және ... ... ... ... ... мен бактериялардың әсерінен ыдырауы бір жағынан, суда еритін сұйық және газ ... ... ал ... ... ... және ... ... тұрақты тұнбалардың түзілуіне әкеледі. Бұл тұнбалар ақырындап тұнбалық қабаттарда ... ... ... газ ынғайлы және арзан энергетикалық тұрмыстық отын. Қазіргі уақытта табиғи газ, мұнайға серіктес газдар, мұнай өндеу ... ... ... ... ... көмірсутектер, сұйық және қатты парафиндер толтырылмайтын химиялық шикізат болып табылады.Ароматты көмірсутектер газдық фазада молекулалық оттекпен (катализаторсыз) парафиндерден және олефиндерден нашар ... Ол ... ... туындыларына байланысты. Молекулалық салмақ, сонымен қатар ароматтық ядромен байланысты ... ... саны және ... өскен сайын тотығу жылдамдылығы артады. Парафиндерді тотықтыру жағдайындай алдымен бүйір тізбектер ... ... ... ... ... альфа-орындағы көміртек атомында тізбек үзіледі және ароматық қышқылдар түзіледі. Ароматтық ядродағы көміртек ... ... ... тотыққаннан кейін тотығады. Табиғи газды және мұнайлы шикізаттың негізінде мұнайхимиясы синтезінің түрлі процестері ірі ... ... ... ... Бұл ... өнімдеріне полимерлі материалдар мен пластикалық массалар, синтетикалық талшықтар, синтетикалық каучук, синтетикалық жұғыш заттар, спирттер, ... ... ... және т.б. ... ... мен ... жатады. Сол себепті қазіргі уақытта мұнай өндіруші, мұнайөндеуші және мұнай химиясы өндірісіне көп ... ... ... ... ... құрамын зеттеу. Жұмыстың ғылыми жаңалығы мұнайдың құрамындағы жаңа әдістердің көмегімен алу.Зерттеудің негізгі мақсаты: Ароматты көмірсутектерді алу ... ... ... кіріспе, үш бөлімнен, қорытынды, қолданылған әдебиет тізімі, қосымша, қысқартылған сөздер түсініктемесінен тұрады, көлемі 63 бет. Оның ... ... ... ... 1 ... шолу1.1 Мұнайхимиялық өнеркәсіптің даму тарихыМұнайды химиялық өңдеу өндірісі 1919  -  1920 ж.ж. ... ... ...  -  ... ... бұл елде қарапайым олефиндерді  -  (этилен, пропилен және бутилен) өңдеудің және ... ... ... ... Соңғылары сұйық мұнайлы фракцияларын крекинглеу арқылы алынатын. Жасалған өндірістік процестердің олефиндерді хииялық өңдеудің сол ... ... ... ... күкіртқышқылдық гидрадтау (кейбіреулері альдегидтерге және кетондарға дегидрленген) және гипохлорлау реакциясы арқылы олифендерден ... ... алу ... Өндірістік көлемде этилен оксидіне және пропилен оксидіне қол жету олардың негізінде ... ... ... ... және ... жай және күрделі эфирлері сияқты құнды химиялық өнімдерді алуға әкелді. Барлық осы қосылыстар автомобиль өндірісінде (антифприздер, лак бояу қаптауларды жақтыруда және тағы ... ... орын ... [1]. Сол ... осы ... қарқынды зерттеулер жүрді, олар кейінен көптеген жаңа технологиялық процестердің негізіне енді. Екінші дүниежүзілік соғысынан кейін ... және ... ... ... ... ... өндірісі тек қана АҚШ емес, олар Еуропа елдерінде де әрі ... ... ... ... алу және бөлу ... жақсарды. Жаңа конструкциялық материалдардың пайда болуы мынаған әкелді, крекингпроцестерді ... ... ... ... ол олефинтуындылардың мөлшері мен ассортиментін арттырды. Мұнайдың түзілуі  -  бұл өте баяу жүретін процесс. Процесс жүру үшін ... ... ... мен сыртқы ортаның түрлі факторларының әсері қажет [2].Мұндай факторларға ... ... Тау ... ... ... каталитикалық әсері.* Радиоактивті элементтердің энергиясының әсері.* Жоғары температура (250ºС-дан жоғары).* Жоғары қысым (50  -  ... ... ... ... Жер ... мұнайдың түзілуі, жерде органикалық өмірдің қызу, даму ... ... 350  -  400 млн. жыл ... басталды. Жасанды каучуктың сұранысы (н  -  бутаннан және н - бутиленнен) девинилді және (бензолдан және этиоленнен) стиролды өндірудің ... ... ... ... әкеп соқты. Нейлонның сұранысы мұнайдан циклогександы бөліп алуды әкелді. Целлюлоза ацетатының сұранысы сірке ангидридін өндіруді ұйымдастыруға әкелді. Оған қажетті жасанды этил ... ... және ... ... алынып, шикізат рөлін атқарды [3]. Өсіп жатқан жасанды шайырға сұранысты қанағаттандыру үшін стиролды, хлорлы винилді, формальдегидті мұнайхимиялық жолмен ... ... ... және ... ... ... ... игерілді. Соңғысының синтезінде мұнай газдарын су буымен конверсиялау арқылы алынатын сутек қолданылады (сәйкесінше сурет 1). 1 cурет Көмір, ... ... газ ... уақытта майлы сабынның сұранысына қарағанда сұранысының басымдылығы ... ... ... жуғыш заттар мұнайдан алына бастады. Оларды өндіру үшін қызықты бірқатар мұнайхимиялық синтездеу ... * ... ... керосинді хлорлау арқылы немесе пропиленді полимерлендіру арқылы өте ... ... ... ... ... алкиларилсульфонаттарды алу;2) қатты парафиннен екіншілікті спирттердің сульфадтарын өндіруге қажетті ұзын тізбекті олефиндерді алу.Мұнайдың барлық компоненттерін құрайтын басты элементтері ... пен ... ... ... әр мұнайда әр түрлі (C) 83,5  -  87% және                       (Н) 11,5  -  14% ... ... ... жоғары болуы мұнай күйінің  -  сұйықтығын сипаттайды. Көміртегі мен сутекпен ... ... ... ... және азот ... ... ... негізгі салмағы  -  көмірсутектерден тұрады. Құрылымы бойынша 250  -  300ºС және 300  -  350ºС ... ... ... қарапайым қосылыстар кездеседі. Олар келесі гомологтық қатарларға жатады.CnH2n+2  -  ... ... ... ... ... яғни ... ...  -  циклопарафиндер, нафтендер (циклогексан, циклопентан).CnH2n-2  -  ... ... ... және аралас).CnH2n-4  -  үшциклопарафиндер. CnH2n-6  -  ароматты, бензолды ... ...  -  ... ... ...  -  бициклды ароматикалық қосылыстар.Мұнай құрамындағы көмірсутектеріне қарай 6 ... ... ... ... нафтенді;* нафтенді-ароматты;* парафинді-нафтенді-ароматты;* ароматты.Ал мұнай құрамында қатты парафиндер 1,5%-ға дейін болса, оны аз ... 1,5  -  6% - ... ... ... ...  -  ... ... деп бөледі.Мұнайдың тығыздығы 0,72  -  1 г/см3, қату температурасы  -  20 + 20ºС, ... ... ... кем, түсі ... ... ... ... фракцияда қосылыстардың тек үш класы кездеседі: алкандар, циклоалкандар және бензолдың ароматты қатары.350ºС температурадан жоғары қайнайтын ... ... ... ... ... құрамы күрделі және аз зерттелген. Бұл фракция  -  ... май ... және ... тұрады. Майдың бұл бөлігі әртүрлі құрамды және құрылымды заттардың ... ... ... ... барлық мұнай түрлерінде кездесіп, оның негізгі құрам бөлігінің бірі болып табылады. Олар фракциялар бойынша негізінен ... ... мен ... ... көп ... ... ал май фракцияларында мөлшері қүрт төмендейді. Кейбір мұнайлар үшін жоғары температурада қайнаған фракцияларында ... ... ... да ... көмірсутектер мұнайда: метан, этан, пропан, бутан, изобутан,                   ... ... ... газ ... күйінде кездеседі. Олардың барлығы табиғи және мұнай газдарының құрамына кіреді. ... кен ... үш ... болады: 1) табиғи газдар негізінен метаннан тұрады. Қоспа ретінде этан, пропан, бутан, пентан, СО2, N2, ... C2S ... 2) ...  -  конденсатты газдарда метанға пентан және одан ... ... ... ... 3) мұнай газдары мұнайға серіктес газдар деп аталады. Бұл газдар мұнайда еріп, ... жер ... ... ... ... ... құрамы  -  этан, пропан, бутан және жоғары молекулалы көмірсутектерден тұрады. Сондықтан,  және  газдар деп аталады ... ... ...  -  С5-С15 ... ... ... температурасы бойынша пентан, гексан, гептан октан және басқа да көптеген изомерлер. Мұнайды айдау бойынша олар ... ... ... ... ...  -  ... С16Н34 18,1ºС ... балқиды. Көмірсутектердің молекулалық салмағының өсуімен CnH2n+2 гомологтық қатарының көмірсутектерінің қайнау температурасы ұлғаяды.Парафиндер мұнайда еріген немесе кристалды күйде кездеседі. Мазутты ... ... ... фракцияға С17 ден С15  - ке дейінгі құрамды ... ... Ал ... ... ... ... көмірсутектері жинақталады.Қазіргі уақытта парафиндермен қатар мұнай да кристаллизацияға қабілетті циклды құрылымды органикалық заттар  -  ... ... [7]. ...  -  ... ... және ... температурада балқитын көмірсутектердің қоспасы. Олар мұнай өнімдерінің қалдықтарының минералы. Парафиндер мен церезиндер өндірістің көптеген ... өз ... ... ... ... және ... қағаз, сіріңке, химия, парфюмерия және т.б. өндірістерінде. Көміртек атомдарда тетраэдр құрып орналасады. Алкандардағы көміртек атомының орталығы 0,154 нм ара ... Ал ... ... ... ... ... ... арасында 0,11 нм. Бірақ С-С байланысы арқылы көміртек тізбегі әр түрлі ... ие. ... ... тек ... салмағынан ғана емес, сонымен қатар алкандардың құрылысына тәуелді.  ХІХ ғасырдың соңында мұнайлардың құрамында циклді құрылымды CnH2n қатарындағы көмірсутектер кездесетіндігі ... Сол ... ... ... метилциклопентан және т.б. С15-ке дейінгі гомологтар ашылған. Бұл циклопарафиндер, цикландар немесе нафтендер деп аталды.  Нафтендер ... ... ... ... ... басымырақ болады. Тек жоғары қайнау температуралы май фракцияларында ароматты құрылымдардың басымдылығымен азаяды [8].Қарапайым ...  -  ... ... және ... ... әр ... ... кездеседі.Химиялық қасиеттері бойынша нафтендер алкандарға ұқсас. Олар үшін азот ... және ... ... тән. ... ... ... және ... нитро-және галоид туындылары түзіледі. Жоғары температурада және түрлі катализаторлар қатысында ... ... ... ... ... санын өзгерте отырып изомерленеді.ХІХ ғасырда Морковников мен Оглобин ғалымдары мұнайды зерттеу барысында оның құрамынан бензол, толуол, этилбензол, ксилолдар,                       ... және т.б. ... осы ... ... ... анықтаған.Құрамында ароматты көмірсутектердің болуы бензин үшін тиімді, себебі олар ... ... ... ие, ... ... ... олардың мөлшерінің көп болуы отынның жану процесін нашарлатады [9].Бензол, толуол, этилбензол, изопропилбензол, ксилол, ... ... ... ...  -  ... ... пластикалық масса, синтетикалық талшықтар, қопартқыштар, анилинді бояулар және ... ... ... ... ... өнеркәсібінің салалары үшін өте бағалы шикізат болып табылады.Мұнайдың құрамында гетероатомды азотты, күкіртті және оттекті қосылыстар да кездеседі. Мұнай құрамындағы ... ... 0,1  -  1%-ға ... Көп ... ... 2%-ға дейін жоғары шайырлы мұнайларда болуы мүмкін. Азоттың да үлкен үлесі ауыр фракцияларда және қалдықты өнімдерде жинақталады. Көбінесе олар ... (1), ... (2), ... (3), және аз ... ... гомологтары болып табылады (4)Нейтралды қосылыстар (80%-на дейін) азотты қосылыстарынан құрылады және мұнайдың жоғары молекулалы бөлігінде жинақталады. ... ... аз ... Кейбір мұнай құрамында пиррол (5), индол (6), карбазол (7) гомологтары кездеседі: Мұнайдағы көптеген ... ... ... ... Сондықтан  крекинг және басқа да өндеу барысында мұнай дистиляттарда күкіртті қосылыстардың ыдырау нәтижесіндегі қосылыстар күкірті сутек және меркаптандар ... ... ... ... ... түрлерінде болады: * меркаптандар (этилмеркаптан  -  C2H5SH, бутилмеркаптан  -  ... ... * ... ... ... ... (R-S-R'), диметилсульфид, этилсульфид әртүрлі құрылымды полициклды күкіртті ... ... ... ... ... және т.б.Мұнайдағы ең жоғары молекулалы гетероорганикалық қосылыстар құрамына күкірт, оттек, азот, сонымен қатар металдар кіретін заттар шайырлы-асфальтенды заттар деп аталады.Мысалы, ... ... 930 тең ... ... ... ... нәтижесінде келесі эмпирикалық формуласы ұсынылған С65Н105 SО: Химиялық сипаттамалары бойынша шайырлардан ... ... ... ... ... бар, ... қышқылдар деп аталатын заттарды бөлуге болады.Нейтралды шайырлардың жіктелуінің негізіне ... әр ... ... еруі ... ... шайырлар  -  бензинде, петролей эфирінде, пентан, гекссанда еритін қосылыстар.* Петролей эфирінде ерімейтің, бірақ ыстық ... ... ... ...  -  ... ... күкіртте (CS2)  еритін заттар.* Карбоидтар  -  ешбір еріткіште ерімейтін қосылыстары.Сондай-ақ мұнайда аз мөлшерде V, Ni, Fe, Mg, Cr, Ti, Co, K, Na, P, Si т.б. ... ... [11]. 1.2 ... және оның ... ... және ... қасиеттеріМұнай және мұнай өнімдерінің салыстырмалы тығыздығы оларды анықтау температурадағы массасының сол ... 4ºС ... таза ... ... ... 4ºС ... судың тығыздығы үлкен шамаға ие және бірлік ретінде алынған. Тығыздық  -  көлем бірлігіндегі салмағының мөлшері. СИ жүйесі бойынша ... ... ... кг/л. Ал ... жүзінде өлшемсіз шама  -  салыстырмалы тығыздық қолданады. Тығыздықпен салыстырғанда меншікті салмақ көлем бірлігінің салмағы, яғни көлем ... ... ... ... ... ...  -  н/м3. Тәжірибе жүзінде салыстырмалы меншікті салмақ  дегеніміз 20ºС температурадағы ... және ... ... салмағының сол көлемдегі 4ºС температурадағы таза су салмағына қатынасы () ... Зат ... оның ... ... болғандықтан, салыстырмалы тығыздық пен меншікті салмақ сан жүзінде бір біріне тең ... +4ºС ... ... 1г/см3 болса, онда мұнай және мұнай өнімдерінің салыстырмалы тығыздығы олардың 20ºС ... ... ... тығыздығына сәйкес келеді. Тығыздық пен меншікті салмақ температурадан тәуелді. Әдетте ... ... ... және ... өнімдерінің тығыздығы азаяды. Көптеген мұнай және мұнай фракциялары үшін, әсіресе ... аз ... (0  -  50ºС) ... ... пен ... ... тәуелдігі сызықты сипатталады:(1)Мұнда γ  -  (t2-t1)=1 болғандағы меншікті ... ... 1ºС ... ... ... ... температуралық қателікті бейнелейді (сәйкесінше сурет 2).Бұл теңдеумен белгілі t2 температурадағы тығыздықты, меншікті салмақты d1 t1-температурадағы белгілі болса есептеуге ... пен ... ... ... ... ... ... және Мора-Вестфаль таразымен немесе пикнометрлік әдіс көмегімен анықтайды.2 сурет Тығыздықты анықтауға қоланылатын пикнометрлердің түрлеріЕгер анықтауды белглі температурада жүргізіліп ... онда  ...  ... болады:=+γ(t-20)			                                                                        ... ... ... ... әсер етеді. Негізгілері  -  құрамында еріген газдардың және ... ... ал ... үшін оның ... ... ... фракцияларының тығыздығы химиялық құрамынан тәуелді. Мысалы, ароматты көмірсутектер ең жоғары тығыздығымен, парафинды  -  ең төмен, ал ... ... ... ... ... ... бойынша фракцияларының химиялық құрылымы туралы алдын - ала қорытындыларды жасауға болады. Тығыздықсыз мұнайдың ... ... ... ... ... - ... ... жасауға мүмкін емес.Бір гомологтық қатардағы көмірсутектер үшін Смиттенберг ғалым ұсынған әр бір көмірсутектің ... ... ... ... ... молекулалық салмағынан эмпирикалық тәуелдікте болады:(3)Мұндағы х  -  көмірсутектің ... ... ... ішінде тығыздығы; хinfinity  -  көміртек ... ... ... ... физикалық константаның шегі; k мен Z белгілі гомологтық қатарды сипаттайтын тұрақты шамалар. Мысалы, н-алкандар (CnH2n+2) үшін н-α ... ... үшін ... ... ... ... салмағы 250  -  300-ге тең. Мұнай ... ... ... ... өкілі пентанның салмағы 72-ге тең. Ал мұнайдың жоғары молекулалы гетероатомды құрылысты шайырлардың және ... ... ... ... тең. ... және мұнай өнімдерінің молекулалық салмақты білу май фракцияларының құрылымды - топтық ... ... ... және ... ... ... ... көмірсутектерінің мөлшерін анықтағанда, әр түрлі технологиялық есептерді жүргізгенде қажет [14].Молекулалық салмақты эксперименталды анықтау үшін криоскопиялық және эбулиоскопиялық әдістері ... ... ... ... ... таза ... қату температурасымен салыстырғандағы Δtқату, сол еріткіштегі зерттелетін сұйықтың қату температурасын байқайды, және молекулалық салмақты ... ... ... k  -  ... еріткіштің криоскопиялық тұрақтысы; g  -  зерттелетің заттың салмағы; G  -  еріткіштің салмағы.Криоскопиялық тұрақтысы k  -  1000г ... 1 моль зат ... ... қату температурасының төмендеуі. Ол ерітілген зат табиғатынан тәуелсіз шама.Мұнай өнімдерінің молекулалық салмақты анықтағанда көбінесе бензол (k=5,12), ал жоғары ... ... үшін ... (k=6,9) және камфораны қолданады.Молекулалық салмақты эбулиоскопиялық әдісімен анықтағанда, таза еріткіштің қайнау температурасымен салыстырғандағы Δtқайнау, сол еріткіштегі зерттелетін сұйықтың қайнау температурасын ... ... ... ... ... ... Еріткіш ретінде бензол (kэ=2,64), нитробензол (kэ=5,27) және т.б. заттар қолданылады [15].Қату температурасының ... де ... ... жоғарлауы да сұйытылған еріткіштерде Рауль заңына бағынады. Молекулалық салмақты анықтауы Бекман термометрі бар қондырғыларда жүргізіледі. Сол термометр көмегімен температураның ... ... ... дәлдікпен анықтауға болады.Сұйықтың өз бөлшектеріне әсер ететін күштерге қарсыласу қасиетін тұтқырлық ... ... ішкі ... деп аталады. Тұтқырлықтың шамасы сұйықтың табиғатынан, яғни оның химиялық құрылымы мен молекулалық салмағынан тәуелді. Ал мұнай және мұнай ... ... ... қосылыстар үшін тұтқырлық олардың химиялық құрам тобының функциясы болып табылады [16].Ньютон заңы бойынша сұйықтың ішкі үйкеліс күші (f) оның әсерлесу ... ... (S), ... ... қозғалысының жылдамдықтарының өзгерісінен (Δv), қабаттардың аралықтары (Δh) және сұйықтың молекулалық қасиеттерінен тәуелді:(5)η  -  ішкі ... ... ... ...  - жылдамдық градиенті.Динамикалық тұтқырлықтың өлшем бірлігі пуаз (пз) немесе 1см2 ... ... 1 см ... және бір-бірінен 1см/сек жылдамдықпен қозғалатын 1дин-ға тең кедергі күші. Сонымен қатар СИ жүйесінде динамикалық тұтқырлықтың өлшем бірліктері: динсек/см2 немесе ... ... ... ... Бұл өлшемі пуаздан 10 есе көп, сондықтан 1 пз=0,1 ... ... ... ... ... ... тұтқырлығы белгілі температурада сұйықтың динамикалық тұтқырлықтың сол сұйықтың тығыздығына қатынасы. Кинематикалық тұтқырлықтың өлшем бірлігі стокс (ст). Кинематикалық тұтқырлығы мұнай майларының ... ... ... ... ... ... ... гидродинамикалық тәртібінде майлауды жүзеге асыруы, яғни сұйықтың құрғақ үйкелісін алмастыруы тұтқырлығынан тәуелді. Тұтқырлығына температура әсерін тигізеді. Температура төмендеген сайын тұтқырлығы ... ... ... тұтқырлықтың температурадан эмпирикалық тәуелділігін ұсынған:lglg(vt+0,1)=A-BlgT			                                                                        ... ... әр ... ... ... ... мүмкіндігін береді.Тұтқырлықты анықтау вискозиметрлерде жүргізіледі. Осы әдістеме негізінде динамикалық тұтқырлығы келесі Пуазейль теңдеуімен сипатталады:(7)Мұндағы Р- ... V  -  ... r - мен l ... ... мен ... ... ... тұрақты болғандықтан, Пуазейль теңдеуі қарапайымдалады.η=DP және V=kD, k  -  ... ... ... ... үшін ... ... анықталатын шартты тұтқырлық ұғымы қабылданған. Шартты тұқырлығы 200мл зерттелетін ... ... ... ағып өту уақытының 20ºС температурадағы 200мл дистилдеген судың ағып өту уақытына қатынасына тең. Шартты тұтқырлық салыстырмалы шама болғандықтан ... ... ... ... мен кинематикалық тұтқырлық арасындағы келесі тәуелділік бар:(8)Мұндағы ШТ  -  шартты тұтқырлық; vt=7,4ШТt немесе ШТt=0,135vt.Мұнай және мұнай өнімдердің тұтқырлығын білу әр ... ... ... есептеу үшін, ал майлау және басқа ауыр мұнай өнімдерінің эксплуатациялық жағынан білу қажет. Тұтқырлығына ... ... мен ... әсер ... ... қасиеттері. Мұнайдың оптикалық қасиеттеріне түсі, флуоресценция және оптикалық белсенділік жатады. Көптеген мұнайлар қызғылт-қоңыр, қоңыр, ал кей біреулері тіпті қара ... ... ... ... өте ... шайырлы заттар жоқ және газды-конденсатты түрлі мұнайлар да болады. ... ... ... ... және ... қосылыстар береді. Сондықтан мұнай ауыр болғаннан сайын және құрамындағы шайырлы-асфальтенді ... көп ... ... оның түсі ... ... Мұнай дистиллатарын түпкілікті тазалау түссіз мұнай өнімдерін алуға мүмкіндігін береді [19].Мұнай және мұнай ... ... ... тән. ...  -  ... шағылту процесі. Судағы мұнай өнімдері түрлі спектрлермен шағылататыны немесе жарықта керосиннің көкшіл ... ие ... ... ... ... ... белгісіз. Ал мұнайды тазалау барысында флуоресценция құбылысы жойылады.Органикалық қосылыстардың оптикалық белсенділігі деп, күн сәулесінің ... ... ... поляризация кеңістікті айналуын айтады. Бұл құбылыстың практикалық маңызы жоқ.Егер мұнайды ультракүлгін сәулелерімен сәулендірсе, олар жарқырайды, яғни люминисценциялайды. Бұл қасиетті шайырлар, ... ... ... ... және ... ... молекулалы қосылыстарда кездеседі [20].Люминисценция негізінде битумды қосылыстардың сапалық және ... ... ... Бұл әдіс ... геологтық жұмыстар жүргізгенде қолданылады. Анализ люминископ қондырғыда жүргізіледі.Мұнай құрылысын зерттеуінде, әсіресе құрылымдық-топтық анализінде көмірсутектердің және мұнай фракцияларының сыңу көрсеткішінің ... зор. Егер ... бір ... ... ... ... ... ол өз жылдамдығын және бағытын өзгереді. Түсу бұрышының синусының сыңу бұрышының синусына ... сыңу ... деп ... яғни ол ... ... ... ... Сыңу көрсеткішінің абсолюттік мәні түсетің сәуленің толқын ұзындығынан және ... ... ... сыңу көрсеткішінде екеуі де көрсетілу қажет, мысалы, . Көбінесе натрийдің сары сызықтары (0=589ммк) үшін сыңу ... ... ... сыңу көрсеткіші олардың тығыздықтарынан тәуелді, мысалы, алкандар үшін С6-18 келесі ... ...                                                              ... ... ... мен салыстырмалар үшін тығыздық пен сыңу көрсеткішін комплексті константаларға жалпылайды. Оларға меншікті рефракция, рефрактометриялық айырымы, меншікті дисперсия жатады.Меншікті дисперсия  деп ... екі әр ... ... үшін сыңу ... айырымының тығыздыққа қатынасы:(11)Мұндағы nF  -  сутектің көгілдір сызығы үшін көрсеткіші (F=4861ммк); nC  -  сутектің қызыл ... үшін сыңу ... ... ... ... химиялық құрамын зерттегенде келесі спектралды әдістері кең қолданылады:* сәуленің комбинациялық шашырауы спектрлер бойынша анализі;* ... және ... ... сыңу ... ... ... ... комбинациялық шашырауы құбылысы белгілі зат бойымен белгілі толқын ұзындығымен ... ... сол ... ... ... ... ... де қызады, сосын оны шашырайды, бірақ басқа толқын ұзындығымен. Ал одан ... ... ... ... өз ... бір бөлігін сәулеге беру мүмкін. Сонымен шашыралған сәуленің спектрлерде сәуле көзінің толқынына ... ... ... оның екі ... тағы ... ... спектрлер пайда болады [21].Сіңіруінің инфрақызыл спекрлері. Кез келген зат әр ... ... оған ... ... ... толқын ұзындығының белгілі бөлігінде сіңіреді. Бұл құбылыс сол затты инфрақызыл спектрлердегі сіңіру ... ... ... ... ... әдісі - зерттелетің көмірсутекті қоспасын терең вакуумдағы булы фазадағы электрон ағынымен ионизациясы. Сол кезде ... ... ... ... ... ... ... сәйкес топтарға бөлінеді. Молекула құрылысы мен оны масс-спектрлері арасында белгілі тәуелділіктер бар. Бұл физикалық әдісімен сандық ... ... ... электрлік қасиеттері. Сусыз мұнай мен мұнай өнімдері диэлектриктер болып табылады. Мұнай өнімдерінің салыстырмалы диэлектрлік тұрақтысының мәні () екі ... яғни шыны (=7), ... (=5-7) және ... (=8-9) 3-4 есе аз.  Осы ... ... жүзінде трансформаторлар, конденсаторлар және т.б. электро- және ... ... ... ... изоляциялық кабельдерді толтыру үшін мұнай майларын қолданылады. Мұнай өнімдерінің жоғары диэлектрлік қасиеті ... ... ... ... ... ... Ал олар мұнай өнімдерінің жануына, ұшқын шашуға әкеліп ... ... ... мен ... еріткіштерде ароматикалық көмірсутектерді анықтаудың әдісі белгілі-ол анилинді нүктелер әдісі. Анилинді нүктелерді көмірсутектеді (КС) фракцияларды анықтауда ароматикалық, ... және ... ... ... ... ... негізделген. әдістің негізгі анилин мен зерттеу өнімнің бірдей көлемдері қалыпты жағдайларда бір-бірінде толық еруі жүретін минималды ... ... ... ... ... әдісі КС 1 ден 5% ароматикалық тік айдалған бензиндерде топтық құрамын анықтауда аз ғана ауытқулар береді. Әдістің дәлдігі бензин фракцияларынан ... және ... ... ... төмендейді. Топтық көмірсутекті құрамды анилинді әдіспен анықтау мұнайды жіңішке фракцияларға алдын ала бөлуді қарастырады. ... ... (60  -  95ºС), ... (95  -  ... Ксилолды (122  -  150ºС) және 150  -  200ºС ... ... ... ... ... 50 ... фракциялар? Керосин                          (200  -  250, 250  -  300ºС) және ... (300  -  350ºС) ... ... ... [23]. Топтық көмірсутекті құрамды анықтау келесі операциялардан тұрады:* бастапқы фракцияда максималды анилинді нүктені анықтау (ароматикалық көмірсутектер ... ... ... ... ... ... күкірт қышқылымен экстракциялау арқылы жою.* ароматикалық КС жойылғаннан кейін максималды анилинді нүктені анықтау (парафин-нафтенді фракцияда). * фракция құрамында ароматикалық, нафтенді және ... ... ... ... ... ... көмірсутектердің концентрациялық шектеулерінде (1  -  5%) және сонымен байланысты мұнай өнімдерінің жоғары температуралы ... ... ... мүмкіндігінің болмауы? Дайындалу операцияларын ұзақ уақыт алуы (анилинді кептіру және айдау 12 сағаттан кем емес, силикагельді кептіру  -  8 ... ... өнім ... және т.б.), ... ... ... физиткалық әдістерді қолданудың қажеттілігі болып табылады [24]. Ең тиімді техникалық шешімі болып ароматикалық көмірсутектердің ... ... ... ... әдіс ... Бұл ... рефрактометрдің ұяшығы тік айдалған бензинмен толтырылады да толқындардың екі ұзындығы үшін сыну көрсеткіштері және DҒС коэффициенті өлшенеді және ароматикалық ... ... ... ... келесі кемшіліктері бар. Ароматикалық көмірсутектерді толқынның екі ұзындықтарының сыну көрсеткіштері арқылы (немесе ... ... ... ... ... ... ... 5  -  10% құрайтын қоспаларға ғана қолданылуы мүмкін. Бұл ... және ... - ... ... ... коэффициенттерінің бір-біріне қатынасы екіден артық болмайтындығына байланысты. Дисперсиометрлік коэффициенттің аздаған айырмашылығы рефрактометрлік әдісті мұнай өңдеуші өндірістердегі автоматтандырылған бақылау жүйелерін ... ... ... шектеулер талап етеді, өйткені өлшемдердің аса мұқият орындалуын талап етеді [25]. ... ... ... ... ... ... ... құрамын кең концентрациялық шектеулерде (1  -  100%) анықтау, ... ... және ... ... ... табылады. Бұл өнімнің оптикалық қасиетін өлшеу және таңдау жолымен іске асырылады. Бұл технологиялық процесте ароматикалық көмірсутектердің құрамына оперативті бақылау өткізуге ... ... ... ... белгілі әдіспен ароматикалық көмірсутектерді құрамын есептеуде қоспалардың сыну көрсеткіштерін өлшеу жолымен ... ... сыну ... ... екі ... ... өтеді. Константасы ароматикалық көмірсутектер үшін абсалюттік шама бойынша 20  -  30 есе көп, бұл ароматикалық көмірсутектерді концентрациялық кең ... ... ... Бұл әдіспен белгілі магниттік екі сәуле сыну шамасын өлшеу құрылғысы арқылы іске ... ... ... 1 ... ... 2, жазық полюсті сәулелену шамы 3 және эллипс тәрізді полюсті сәулелену анализаторынан тұрады [26]. Тәжірибе ... ... ... Бірінші ұяшыққа мұнай өнім үлгісін құяды, магнит 2 өрісіне орналастырады, содан кейін жазық ... ... ... ... қосады. Бастапқыда оптикалық қасиеттері бойынша изатопты мұнай өніміне магниттік ... ... оның ... ... ... пайда болады, содан үлгі бір осьті кристалдың қасиеттеріне ие болады. Үлгіде магниттік өрістің күш ... тура және кері сыну ... ... ... ... тәрізді полюстеген сәулелену анализаторы көрсеткіштері бойынша зерттелген ортаның сыну көрсеткіштерінің айырмашылығын анықтайды. Осы әдісті қолдану арқылы бензин, керосин және газойльді ... ... ... ... ... ... ... дәлдігін жоғарылатады және технологиялық процесте мұнай өнімінің құрамын бақылауды жеңілдетеді [27]. Мұнай құрамындағы ароматты көмірсутектер. Ароматты көмірсутекті бөлу ... ... ... жиі ... еріткіштер: гликоль, сульфолан (тетрагидротиофендиоксид), диметилсульфоксид, N-метилпирролидон (су мен этиленгликольмен бірге). Алғашында диэтиленгликоль қолданылды, қазіргі уақытта оның ... ... мен ... ... Көрсетілген N-метилпирролидон мен диметилсульфоксид еріткіштері олефиндерді ерітпейді, сондықтан оларды риформингтің катализінен (шикізаттың немес тауарлы көмірсутектің ... ... ... бензин пиролизінен арматты көмірсутектерді бөлу үшін қолданады.  Гликолді қолдана отырып экстракциялау қондырғысы 37 ... ... [28]. ... ... ... ... ... және ароматты емес көмірсутектерді жоғары сапада бөлуді қамтамассыз етеді және кристаллизация температурасы 54ºС төмен ... ... ... және ... болзол алуға көмектеседі. Масалы, еріткіш ретінде этиленгликольмен қосылған N-метилпирролидон қолданылатын  процесінде құрамында 0,003% көп емес ароматты емес көмірсутек ... 99,99% ... ... ... ... С7-С8  ...  ... циклоалкан мен парафиннің мөлшері әдетте 0,03  -  0,1% ... ... ... ... ... ... ... экстракция процесін экстрактивті ректификациямен толықтырады. Жоғары жиілік дәрежесіндегі бензолдың бөлінуі ... ... ... ... ... [29]. ... ... қаныққан қоспалардың болуы риформингтің жоғары температурада жүруіне сәйкес азаяды. Фракция риформингтің экстракция әдісі арқылы температурасының 62  -  ... 505ºС ... ... ... және екіншілей ректификациядан 99,95% -ті бензол алынады, оның ... ... 5,45  -  5,5ºС, онда ... ... ... 99,8% ... ... Циклоалкан мен парафиннің ароматты көмірсутекке айналу дәрежесінің жоғарылауы кәдімгі ректификациялы ... ... мен ... ... ... Ол оның ... ... көмірсутектің көзі ретінде риформингтің қатты қайнайтын өнімдері ... ... ... бар ксилолды бөлуден кейінгі қалған фракция оларды бөлудегі шикізат көзінің негізі болып табылады. Қазіргі ... ... ... ... 1млн тонна болатын қондырғыда жүреді, ол ескі қондырғыға қарағанда тиімді. Л-35-11/1000-95 риформинг қондырғысының шикізат бойынша ... ... ... ... тонна шикізат өндіретін Л-35-11/600-95 қондырғысына қарағанда 18% капиталды шығынды азайтады, өнімнің өзіндік құның 3%төмендетеді және өндірістегі еңбекті 65% ... [30]. ... ... ... ... эффект қондырғыға байланысты 1,2млн.т құрайды. Риформинг процессі дамуының келесі кезеңі қондырғының қуатын 2  -  2,5млн.т/жыл арттыру. Жаңа ... ... ... ... түрінде емес бір-бірімен тығыз байланысқан процесті біріктіретін араласқан жүйелі комплексте жасалады.Көмірсутекті термиялық пиролиздеу мұнайды деструктивті өндеудегі алғашқы өндірістік процесс ... ... ... ... газ ... ... Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында көптеген елдерде  толуол өндірісінің қосымша көзі ... ... ... ... ... ... ... көмірсутекті алу, соның ішінде толуолды, 40-жылға дейін зерттелді және кейіннен риформинг процесінің шығуына байланысты қолданыстан шықты. Қазіргі таңда ... және ... ... шикізатты пиролиздеу төмен олефиннің өндірісіндегі жоғарымасштабты әдісі болып келеді, сонымен қатар ароматты ... ... көзі ... қайта қолданыс табылды.1975 жылы пиролиз өнімдерін шығаратын бензолға шаққанда ... ... 40%, ал ... 81% ... ... ... бензин пиролизінен алынатын бензолдың көлемі артуда [31].Олефиндерді алуда ең тиімді шикізат парафин болып табылады, термиялық ыдырау кезінде ... мен ... ... ... және молекулалық массасы төмен парафин мен олефин алынады. Бес және алты мүшелі циклоалканның пиролизі кезінде сутегі және олефинмен қатар ... ... ... ... ... ... өнімі құрамында болуы ароматты көмірсутек алуда маңызды роль атқарады. Белгілі гипотезге сәйкес ароматты ... ... ... және оның ... ... ... ... нәтижесінде түзіледі:Бутадиеннің пропиленмен әрекеттесуі нәтижесінде толуол түзіледі, ал бутадиен мен бутиленнен этилбензол. Осындай жолмен диен мен циклоолефиннің әрекеттесуінен ... ... ... ... ... нафталин:Сонымен қатар ароматты көмірсутектерін циклоалканды дегидрлеу нәтижесінде алуға болатыны белгілі. Ароматты көмірсутектер (бастапқы шикізатта болады, ... қоса ... ... ... ... ... Аз ... мен температура өзгерісінде тұрақты болады, бірақ температураның артуымен олардың полициклді көмірсутек пен кокс түзе отырып конденсациялануы мүмкін. Сұйық және газ ... өнім ... ... ... ... ... ... тәуелді. Бастапқы шикізатта сутегінің көміртекке қатысты мөлшері азайған сайын, яғни пиролиздің сол температурада шикізаттың ауырлауына байланысты сәйкес сұйық өнімнің ... ... ... ... көп ... алуға көмектесетін оптималды шикізат бензин мен газойль болып табылады. Осылайша шикізаттың ауырлануы кезінде сұйық өнімнің ... ... ... кокс түзілу де артады [32].Басқа маңызды фактор  -  ... ... ... әсер ... температура болып табылады. Пиролиз процессі 750  -  900ºС температурада су буы ... және ... шығу ... ... 0,12 Мпа ... ... ... артуымен сұйық өнімнің шығыны артады. Сонымен қатар пиролиз ... ... ... ... ... ... ... және ароматты көмірсутектің жалпы шығыны өседі. Төменде температураның процеске тәуелділігі мен оның ... ... ... ... ... (пиролизге 35  -  155ºС бензин ... ... су буы мен ... ... ... ... ... қолдана отырып пиролиздеу процесіне көңіл бөлінуде. Мысалы, альмоцирконийлі катализатор қатысында бензин мен басқа да сұйық көмірсутек ... 75% ... С2-С4 пен ... ... С6-С8 алынады, ал термиялық пиролизде осы шикізаттардан  алынған өнімнің шығыны 60% аспайды. Жаңа катализаторлар 700  -  800ºС ... ... ... және ... ... емес [33].Сұйық өнімдер бірнеше технологиялық схема төңірегінде пиролиз газдарын тазалау мен фракциядан өткізгенде ... ... ... ... ... суық ... суытқанда пиролиздік смола түзіледі. Осылайша суытылған газды компрессорда сығу кезінде сатыаралық конденсат, яғни пиролиздің жеңіл смоласы ... ... ... ... түзіледі, ол 180  -  200ºС қайнайтын сұйық ... ... ... ... ... ... бензол мен бензол қатарын алады. Шикізат құрамы мен процестің күйіне ... ... ... ... пиролиз кезінде алынатын этиленге қатысты 1,5  -  45% ... ... ... ... ... 20  -  25%.Пиролизді смоланың жақсы қайнайтын бөлігінде көп атомды көмірсутек, сонымен қоса нафталин мен оның гомологтары алынады. ... ... ... немесе пиролизді бензин деп көмірсутекті шикізатты қатты пиролиздеу ( немесе  режимде, 760  -  860ºС жағдайында) ... ... ... ... ... ал ... деп  ... (725ºС) шикізаттың жұмсақ пиролизі кезінде алынған өнімді айтады және ароматты көмірсутек аз концентрациялылығымен ерекшеленеді ... ... ... ... ... ... циклоалкан, олефин мен диен болады. Осы компоенттердің ... ... ... ... құрамы мен оны өндеудің жағдайы анықталады. Пиролиздің күрделенуі ... ... ... ... және ... қосылыстың мөлшері азаяды, ал сәйкесінше ароматты қосылыс өседі. Әсіресе бұл газойлды қатты жағдайда пиролиздеу кезінде байқалады. ... ... ... ... ... ... фазада молекулалық оттекпен (катализаторсыз) парфиндермен және олифиндермен нашар ... ол ... ... ... ... Молекулалық салмақ, сонымен қатар ароматтық ядромен байланысты алкилді тізбектердің саны және ұзындығы өскен сайын тотығу жылдамдылығы артады. Парфиндерді тотықтыру жағдайындай ... ... ... тотығады. Қатаң жағдайда ароматтық ядроның α-орындағы көміртек атомында тізбек үзіледі және ароматты кышкылдар түзіледі. Ароматтық ядродағы ... ... ... ... ... ... барып тотығады [35].Сақиналары аз конденсацияланған полициклді және моноциклдерге қарағанда полициклді ароматтық көмірсутектер өте ... ... ... (мысалы, нафталин бензолдан, антрацен нафталиннен женіл тотығады).Ароматты көмірсутектерді тотьқтырудың бірнеше маңызды өнеркәсіптік процестері бар. Олардың ішінде  -  ... ... ... альдегидін алу, ортоксилолды немесе нафталинді тотықтырып фталь ангидридін, мета- және параксилолдарды ... изо- және ... ... ... ... ... және ... алу бар [36].2 Тәжірибелік бөлім2.1 Ароматты көмірсутектерді ... ... ... ... абсолютты мәні бойынша қаныққан көмірсутектер константасы мәнінен ерекшеленеді. Бұл бензинді және керосинді, қанықпаған көмірсутектері болмаған, фракциялардағы ароматты ... ... ... ... ... ... тәсілдерінің негізіне жатады. Мұндағы кен тараған әдіс  -  анилинді нүкте анықтау әдісі (сәйкесінше сурет 3). 1  -  ... 2  -  ішкі ... 3  -  ... ... 4  -  ... монша;5  -  аралыстырғыштар; 6  -  ... ... ... ...  ... ... нүктені анықтау қондырғысыАроматты көмірсутектер ең төмен анилинді нүктесінің ... ие. Сол ... ... ... жою  -  ... ... ... оның сандық мөлшеріне пропорционал. Бұл ароматты көмірсутектерінің үлесін есептеуге мүмкіндігін береді:А = КА(Т2  -  Т1)                                                                                                  (12)Т1  -  ... ... ... ... ºС; Т2  - ... ... ... нүктесі, ºС; КА  -  берілген фракцияның 1ºС температураға қаныққан ... ... ... ... ... сәйкес келетін ароматты көмірсутектерінің мөлшерін (%) көрсететін коэффициент.КА  -  ... ... ... ... мен молекулалық салмағынан және олардың қоспадағы үлесіне тәуелді және анықтамалада ... ... ... ... барысында алдын ала бензинді бензолды (60  -  95ºС), толуолды (95  -  122ºС), ... (122  -  ... ал ... және одан ... 50ºС сайын фракцияларына айдайды [37].Ароматты көмірсутектерді фракцияны силикагель бар колонкадан өткізу арқылы бөліп алады.Келесі әдісі зерттелетін фракцияда қызыл (nC) және көк (nF) ... ... ... үшін сыну ... ... өлшеуіне негізделген. Тәжірибе нәтижесінде дисперсиометриялық коэффициент (DFC) есептелінеді.(13)Бұл коэффициент қаныққан көмірсутектер үшін ... ... ие, ал ... фракция үшін 193,9 тең, қалғандарына 194,4 деп алынады. Ароматты көмірсутектер үшін ол өте жоғары мәніне ие.(14)-  ароматты және қаныққан ... ... ... коэффициенттердің айырымы.Есепті оңайлату үшін k0 коэффициенті енгізіледі.(15)(16)Сонымен қатар ароматты көмірсутектердің сандық мөлшерін ... ... ... ... [38]. ... ... ... көмірсутектерден айыру үшін P2O5 және H2SO4 қоспасын қолданады.CnH2n-6 + H2SO4 = ... + H2O                                                         (17)P2O5 + 3H2O = 2H3PO4                                                                                      ... ... ... үшін ... адсорбциялық хроматографияны да қолданады, химиялық әдістерді де қолданады. Бөлінген ароматты ... одан ... ... ... ... ... ... Әдетте ол үшін пикрин қышқылы қолданады (үшнитрофенол  -  C6H2OH(NO2)3). Бұл затымен ... ... ... ... ... ... ... көмірсутектер арилфилкетонкарбон қышқылдарды түзеді.2.2 Нафтенді және парафинді көмірсутектерді анықтауҚоспадан қанықпаған және ароматты көмірсутектерді бөліп ... соң ... және ... көмірсутектерді анықтайды. Нафтендердің парафиндермен қоспадағы жалпы мөлшерін анықтау үшін бұл көмірсутектердің физикалық константаларының айырмашылығы қолданады (тығыздық, ... ... сыңу ... және ... ... ... ... жалпы мөлшерін келесі теңдеуді қолданып, есептеуге болады:(19)а, а1, а2  -  ... ... ... парафинді және нафтенді көмірсутектердің константалары.Көбінесе анилинді нүктені анықтау тәсілі қолданылады. ... үшін ... ... ... ... ... (Т2) ... алынады:(20)Бұл әдістер циклогександы мен циклопентанды сақиналары бар нафтенді көмірсутектердің ... ... ... ... ... ал ... бөлек анықтау үшін каталитикалық дегидрогенизация әдісі қолданылады. Катализаторда (Pd + ... ... ... ... ... ... бөліп ароматты көмірсутекке айналады. Оларды жоғарыда айтылған әдістермен зерттейді де 6 ... ... ... ... ... ... ... анықтау барысында зерттенілетін сынама ректификацияға ұшырап қысқа фракциялардың спектралды ... және ... ... ... құрылысын анықтайды. Бензинді, керосинді фракцияларда парафинді көмірсутектердің мөлшерін келесі теңдеумен анықтайды:%П=100-(N-А-Н)                                                                                              (21)Н  -  ... ... N  -  ... ... А  -  ... ... температурадан жоғары фракцияларда қатты парафиндердіің мөлшері қатыру әдісімен анықталады [41].Бензинді фракцияларда парафинді көмірсутектердің идентификациясы комбинациялық шашыру спектрлері бойынша ... ... ... ... ... сандық анализін метанолды ерітіндідегі мочевинамен әрекеттестіру арқылы жүргізеді. Гексаннан бастап алкандар ... ... ... бензинді және керосинді фракцияларының химиялық анализі. Көмірсутектернің жекелеген топтарын анықтау үшін қолданылатын әдістер негізіне 300ºС температураға дейін қайнайтын фракцияларының ... ... ... ... ... ... тегі мен ... тәуелсіз түрде анализдің бірінші сатысы  -  көмірсутекті емес компоненттерді жою болып ... ... ... 70% ... ... өндеу (азотты қосылыстарынан бөлу), 10% сілті ерітіндісімен өндеу (нафтенді қышқылдар мен фенолдардан айыру), натрий гипохлоритімен ... ... ... ... және ... ... жуу арқылы өтеді. Кейде мұнай кейін натрийдің үстінен айдалады да 60  -  95, 95  -  122, 122  -  150, 150  -  175, 175  -  200, 200  -  250,                    250  -  300ºС ... ... ... ... немесе ректификацияда фракцияның сандық мөлшері еске алынады. Әрі қарай анализдер әр фракциясына жеке жүргізеді [42].Мұнайдың май фракцияларын зерттеу. 300ºС ... ... ... ... ... ... өте ... Май фракцияларда жоғары молекулалық қосылыстармен қатар оттекті, күкіртті, ... ... ... ... ... кездеседі. Бөлудің түрлі әдістерін біріктіре отырып, әдетте қатты парафиндер мен шайырлы заттарды бөліп алады. Әрі қарай бөлу ... ... ... ... ... және т.б. ... жүргізеді. Алынған соңғы фракцияларды зерттеу барысында элементті құрамы, ... ... ... сыну ... ... анилинді нүкте, қату температурасы анықталады. Молекулалық салмағы мен элементті құрамы бойынша көмірсутекті қатардың (СnH2n-x) эмпирикалық формуласын анықтауға болады.Қазіргі уақытта май ... ... ... үшін ... және ... аймақтағы спектроскопия әдістері қолданылады. Алайда бұл әдістер өте ... Сол ... ... ... ... ... қолданылады. Май фракцияларының топтық құрамына бір-бірінен ажыратуға болатын, ұқсас қасиетті көмірсутектер топтары жатады. Осы топтардың ... ... ... ... ... ... ... жасай алады, ал май фракцияларының химиялық құрамын қөұрылымды-топтық немесе сақиналы анализ анықтайды [43].Майлардың ... ... Май ... ... үшін ... ... хроматография қолданылады. Сорбент ретінде АСК силикагель қолданылады, себебі ... ... ... ... көмірсутектерінен, ал ароматты көмірсутектер шайырлы заттардан жақсы бөлінеді.Қысқаша хроматографиялық анализ келесі ... ... 2,5  -  3 м ... d = 10  -  20 мм ... силикагель салып, толық ылғалдану үшін гептан, жеңіл бензин (tқай = 80ºС) немесе ... ... ... ... ... да оның ... зерттелетін май ерітіндісін құяды. Майдың мөлшері силикагель мөлшерінің 10  -  15 %-дан аспау ... ... ... ... ... ... түрде 1:3 тен 1:10 аралығында болу керек. Майды ерітінді түгелі колонкаға енгенде, аздап силикагель салып, шығар кранды ... 16  -  20 ... ... ... күні ... фракцияларды жинап алады. Алғашында сол силикагельді сол еріткішпен жуып ... ... ... тек ... ... жоқ көмірсутектер ұшырайды. Бөлуді колонкадан шығатын ерітіндінің сыну көрсеткіші таза еріткіштің сыну көрсеткішіне тең ... ... ... ... кейін тағы да жаңа силикагель салып, бензол құяды. Тағы да фракциялар жиналып, сыңу көрсеткішін ... ... таза ... ... ... кезде бөлуді тоқтатады. Әрі қарай осылайша шайырларды ацетонмен немесе спиртті-бензолды қоспамен десорбциялайды [44]. Алынған барлық фракциялардан айдау арқылы ... ... ... Ол ... сыну ... ... осы көрсеткіштер арқылы фракцияларды топтарға жинақтайды. Метанды-нафтенді фракцияларға сыну көрсеткіші 1,49-ға дейінгі, моноциклге  -  1,49  -  1,51 ... ... ... ароматты) 1,51  -  1,53 аралығындағы, үшциклдегі (жоғары ароматты) ... ... ... бар қосылыстар жатады.Фракцияларды топтарға бөлу әдетте сыну көрсеткіші емес, меншікті дисперсия мәніне сәйкес өткізеді.Жоғарыда айтылған төрт ... үшін ... ... ... ... ... ... компоненттерін жинақтайды:1) 100-ге дейін; 2) 102  -  125; 3)125  -  160 және 160-тан жоғары.Майлардың құрылымды-топтық ... ... ... ... мәні  -  зерттелетін фракцияларының әр түрлі көмірсутектердің жиынтығы ... бір ... ... ... және оның қасиеті нафтенді, бензолды сақиналардың және парафинді қосылыстардың қатынасымен анықталады. Басқаша айтқанда майлардың құрылымды-топтық анализінің нәтижесінде ... ... ... ... ... ... емес, құрылымдық элементтер (ароматты, нафтенді сақиналар, парафинды тізбектер) туралы мәліметтерді алуға болады [45].Сақиналардың және парафинді тізбектердің пайыздық үлесін сәйкесті атомдар ... ... ... ... әр ... ... ... көміртек атомдар санымен сипаттауға болады. Мысалы,                               ... ... ... болсақ:С30Н46 (молекулалық салмағы 406)Ол екі ароматты сақинасынан, бір нафтенді сақинасынан және екі тізбектерден тұрады және ... ... ... ...  (М=126)     С4Н6  (М=54)         2С8Н17  ... ... ... сутек пен көміртек атомдық салмақтың қосындысының барлық молекуланың молекулярлық салмағына қатынасын алатын болсақ ароматты, нафтенді және парафинді ... ... ... таба аламыз. Радикалдағы көміртек атомдардың санын молекуладағы көміртек атомдарына бөлетін болсақ біз ароматты, нафтенді және парафинді құрылыстарға ... ... ... ... тікелей әдісі деп аталатын құрылымдық-топтық анализін ұсынған. Бұл әдіс зерттелетін фракцияда ... ... ... ... қатынасы сол фракцияны ароматты сақиналарды нафтендіге дейін гидрлеудің алдындағы және кейінгі сутек пен көміртек және ... ... ... ... ... ... ... эмпирикалық формуласын молекулярлық салмақ пен элементтік анализ нәтижесінде анықтауға оңай екені белгілі. Мысалы, зерттелетін фракцияның орташа молекулалық салмағы 500-ге тең ... ал ... ... ... ...  -  13%, ... ...  -  87% болды. Алдымен көміртек пен сутектің атомдық салмақтарды ескере отырып, ... ... ... ... ... бір ... 1,78 ... атомы келеді. Майының молекулалық салмағын біліп отырып, біз молекуладағы көміртек атомдардың санын (n) ... + ... ... ... n ... n ... қоятын болсақ, гидрлеу дейінгі С36,2Н64,4 деген майдың орташа ... ... ... табамыз.Гидрлеуден кейінгі сутектің мөлшері ароматты құрылысының көміртек атомына тең болады, өйткені толық гидрлеу нәтижесінде бір көміртек ... бір ... ... ... ... ... біз зерттеліп жатқан майдын элементтік құрамы және молекулалық салмағы келесі: С=86%; Н=14%; М=505,7Онда алдында есептелгеніне ұқсас біз ... ... ... ... ... ... барысында сутек атомдарының қосылуы:m'-m=70,2-64,4=5,8Бұл біздің орташа молекласындағы ароматты сақиналарға келетін көміртек ... ... мәні 5,8-ге тең ... ... Осы санды молекуладағы көміртек атомдарының барлық санына бөлсек, онда ароматты құрылымына сай келетін көміртектің ... ... ... ... ... СА-ның гидрлеу алдындағы (H' және M') және гидрлеу кейінгі (H' және M') сутек атомдары арқылы есептелетін формуласы:(22)Гидрлеу кейін ... ... ... тек ғана нафтенді сақиналар және парафиндік тізбектер қалады. Құрамындағы нафтенді сақиналарының саны алғашқы құрамында ... және ... ... ... түзілген сақиналардан тұрады. К0 белгісімен сақиналардың орташа мәнін белгілейтін болсақ, (CnHm) құрылымды қаныққан көмірсутектің әрқайсысына m=2n+2-2K0 теңдеуі келеді, өйткені тізбекті ... ... ... 2 ... ... жоғалуына әкеледі. Сутек мөлшерінің, молекулалық салмақ және сақиналардың орташа мәні арасында ... ... ... ... келетін көмірсутектің үлесін анықтау үшін әрі қарай қаныққан көмірсутектердің әр түрлі гомологтық қатарлар үшін (CnH2n+2, CnH2n және т.б.) ... ... пен ... ... ... тәуелділікті қолданады. Бұл тәуелділік түзу сызықтықпен сипатталады.Сонда көмірсутек молекуласындағы сақинаның саны неғұрлым көп болуы, соғұрлым сутек атомдарының саны азайғаны көрініп тұр. Ал ... ... ... ... ... тәуелділікті әр түрлі гомологтық қатарлар үшін әр түрлі [48].Осы әдісімен Ск-ның пайыздық үлесін есептеу тек қана ... 6 цикл және ... ... үшін ... болады.Ката-конденсирленген полициклды 6 циклді жүйелер екі түрде болады  -  сызықты немесе ... бола ... ... жаңа ... ... 4 ... ... енгізеді. Осы жағдай есептеудің негізіне алынған.Мұнайларда полициклды көмірсутектер болғанмен олардың барлығы ... деп ... ... мен Ск ... білгеннен кейін Cn, яғни молекуладағы парафинды бөлігіне келетін ... ... ... ... ...                                                                                               ... ... үшін Cк=29%, онда ... және                          ... ... және ... Ароматты қосылыстарАроматты қосылыстар, ароматты қосылыстар жүйесімен сипатталады. Яғни, ароматты ... ... ... екі-, үш- және полициклді қосылыстар, конденсирленген бензолды ядролардан құралған туындылары жатады [49].Конденсирленген ароматты қосылыстарда екі көршілес циклді атом бар. ... ... ... үш байланыс типі бар: жазықты немесе сызықты антрацен (І) мен тетрацендегідей (ІІ),бұрышты, ... ... ... ... ... (IV); ... атомдар, С барлық атомдар ерекшеленеді, жалпы үш циклге, пирен (V) мен корендегідей (VI). Осы жағдайда байланыстағы жалпы П- ... саны ... ... ... (4л+2) және ... ... келетін ароматты қосылысқа жатпауы керек. Бірақ, олардан жеке құралатын моноциклды ароматты қосылыстарды ... ... ... ... П- ... ... олардың полициклды периметрлі жүйесімен қарастырылады. Егер 10, 14, 18 және т. б. П- ... яғни ... ... ... ... ароматты қосылыстарға жатқызады. Осындай жағдайда конденсирленген ароматты қосыылстарды да қарастыруға болады, сонымен қатар 6 мүшелі циклдер ғана емес, мысалы, ... (VІІ), ... ... ... (ІХ) ... қатарға, мысалы, бензол, нафталин, антраценмен бірге, ароматты қосылыстар қатарына орынбасушылар (гомологтар, галогенорынбасушылар, нейтроқосылыстар, аминдер, фенолдар, ... ... т. б.) ... ... қосылыстардағы ең маңызды қосылыстардың бірі майлыароматты қосылыстар  -  ароматты қосылыстар гомологы және алкиль топтарындағы өндірістік орынбасушылар жатады [50]. ... ... ... ... ... ... ... бойынша және оған қатысты традициялық моноциклді ароматты қосылыстар өндірістік бензол сияқты қарастырады: C6H5C2H5  -  ... C6H5Cl  -  ... ...  -  ... ...               C6H5 * 8O2Cl  -  ... және т. б. кейбіреулерінің халықаралық аттары сақталған: толуол, ксилол, муитилен, ... ... ... ... ... ... Канденцирленбеген полециклды ароматты қосылыстардың атауы, орынбасу және қосылу типтерін құралады, мысалы, C6H5CH2C6H5  -  ... C6H5C6H5  -  ... ...  -  ... Көптеген канденсирленген ароматты қосылыстар халықаралық атауларымен аталады, мысалы, нафталин, антрацен, фенантрен. Күрделі жүйедегі ... осы ... ... негізделген белгілі бір қосымша немесе индекстердің жалғаулары ... ... ... ... Мысалы,Ароматты қосылыстардың сұйық және қатты заттары өздерінің алифатты және алициклды аналогтарының өте жоғарғы жағдайдағы УК спектр аймағындағы сыну және ... ... ... ... ... ... халықаралық атаудағы магнитті сақиналы тоқ және әлсіз ЯМР спектрінің () шағылысуы тән [51]. Ароматты қосылыстарға орынбасу ... тән. ... ... ең ... және ... электрофилді орынбасу, ең алдымен галогендеу, нитрлеу, сульфирлеу, алкилдеу және Фридель-Крафтс ацилдеу реакциясы. Бұл ... ... ... І-шілік орынбасу орта және пара жағдайға бағытталады. (Alk, Ar, OR, NR2, SR, F, Cl, Br) және ІІ-шілік орынбасуда күрделендіріліп мета ... ... (COR, COOR, CN, NO2, SO2R, SO3H) ... ... қосылу  -  бөліну механизмі арқылы жүзеге асады. Әдетте комплекс катионы түзіледі (Х  -  ... ... ... І  -  ... ... Е  -  ... ... [52]. Ароматты қосылыстарға сонымен қатар N-, O-, S-, C ... ... ... тән. ... NR2, RO-, RS-, ... және ... галогендер (аса қажетті реакция фтордың қатысында). Сонымен бірге галоген атомдардың ... ... ... ... -, ... -, алкокси - және сульфатоптар сирек жағдайда сутек қатыса алады. Мұндай реакциялар қайнау жағдайда жүзеге асады. Мысалы, ... ... ... ... ... 300-400. ArSO3Na + 2NaOH ArONa + Na2SO3 + H2O. ... Сп ... қатысында жеңілденеді және әсіресе барлығы немесе пара жағдайдағы шығушы ... ... ... ... ... әртүрлі механизмдер аса танымал қосылу,-бөліну  комплексінің түзілуі аталған Майзенхаймер комплексі арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... орынбасу жүреді, ароматты анионрадикал мен фотохимиялық немесе электрохимиялық арилгалогенидтердің түзілуі:Сонымен ...  ... ... ... метал Li   немесе титий алкиллі [53]. Мысалы, BuLi, яғни о-дигалоген бензолдар немесе фотолиз жағдайдағы о-диазобензойды қышқылдың ... ... және ... ... аса қабілетті дигидроароматты қосылыстар (ариндер). Нуклеофилді орынбасуда соңғы өнім ArNu, үш байланыс арқылы түзілуі, яғни ... емес ... екі ... ... ... Үш ... ... селективті нуклеофильдің метиларендерге қосылуын қамтамасыз етеді. Мысалы, Li ... ... ... ... 2, 6  -  ... бөлінуі.Ароматты қосылыстарға ең аз мағынаға гамологтік орынбасу не мысалы, диазоқосылыстардың арилденуі және гидрленуі Фентон реагентінің әсерінен (H2O2 + CuSO4 + H2SO4) ... ... ... ... ... ... Әсіресе, протофильді орынбасу механизмы арқылы литийленуі және меркурлирленуі, яғни ... ... ... Ароматы қосылыстар галогенді ауыстырыла алады (металдар мен металоорганикалық қосылыстардың қатысында). ... ... мен ... ... ... П- ... ... дибензолхром [54].Ароматты қосылыстардағы орынбасушы топтар реакциялары негізі алифатты қосылыстарға қатысты. Әдетте, ерекшеліктері болады. Яғни, ароматты аминдер тұрақты HNO2 диазоқосылыстар түзеді, ... ... және ... ... ... ароматты қосылыстардың орынбасушыларға айналуы, мысалы, Зандмейердің реакциясы бойынша. Қос тұздар, арилдиазонид галогендері мен әртүрлі метал галогенидтері Cu, Zn, Bi ... ... ... ... ... ... ... (Несмянов реакциясы).Ароматты қосылыстардың қосылу реакциясында ең қажетті каталитикалық гидрлеу жалпы әдісі ... ... ... ... ... ... сілтілік металдар қосылады. Түзілу өнімдері, мысалы, натрий нафтилиді C10H8Na металдың қос ... және ... ... ... көрсетеді. Протонды донордың әсерінен олар ароматты дегидро қосылысқа айналады. Ақырғы ... әдіс ... ... ... литий немесе натрийды сұйық NH3-тен алканолдың қатысында алады (Берн реакциясы). Ароматты қосылысқа циклоқосылыстар тән, яғни ...  ... оның ... жандандырылған ароматты қосылыстарға қатысты болуы мүмкін. Мысалы, 1, 2, 4, 5  -  ... және ... ... ... ... ... [55]. ... жағдайда қарапайым диенді-фенолдарға УК  -  шағылысу қажет. Сонда ароматты қосылыстардың димеризациясына және изомеризациясына әкеледі. Мысалы, Әдетте майлы ... ... ... ... С ... ... ... ароматты сақина бензол ароматты сақинасының сақталуымен, яғни осы әдіс ... ... ... ... ... ... п  -  ... альдегидтер (п  -  нйтротолуолдан п - нейтробензоальдегид), кетондар (этилбензолдан ... ... ... ... ... ... ... ароматты қосылыстың гидропероксидке айнатуы, фенол және алифатты карбонилды қосылыстардың термиялық ыдырауына әкеледі. Мысалы, ацетон мен фенолдың кумолды синтезделуі (Сергеева реакциясы). ... ... ... ... тұрақтырақ, мысалы, нафталиннен фталь қышқылының синтезделуіне қолданылуы. Ароматты көмірсутектерді өндірісте таскөмірдің кокстелген өнімдер және ... ... ... әрі ... ... ... ... алады. Мұнай қорының азаюының себебінен жалпы синтез-газ және тас көмірді гидрлеу арқылы ароматты алифаттар мен алицикл алу болашақта ... ... ... қосылыстарды лабораторияда ароматты көмірсутектерге айналдыру арқылы және т. б. ароматты қосылыстардан алу ... бар. ... ... ... ... ... ... Дильс-Альдер реакциясы арқылы алкендердің циклды тримеризациясы және ароматты аддуктер түзіледі. ... ... ... ... ... аралық және бүтін өнімдері қажетті [56]. Мұнайдағы ароматты көмірсутекті негізді заттарСинтезге ... ... ... Көрсеткіштердің атауы. Маркалық маңызы. Жоғарғы сұрып. Айдаудағы ... ... 5  -  95 % 0С, 0,6 кем емес ... заттың құрамы, % моль, 99,7 кем емесКристалдану температурасы, 0С  -  ... ... саны ... 100 мл бром г, - ... талшықтар, пластмассалар, синтетикалық көксағыз (каучук), бояулар және т. б. ... ... ... ... ... 9572  -  93 ГОСТ бойынша жіберіледі. Мұнайдағы толуол: Көрсеткіштердің ... ... ... ... ... температуралық шектері 5  -  95 %, 0,7 (98% - 0,8 (98%)) кем емес Негізгі заттың құрамы, % ... 99,75  -  ... ... ºС  -  ... ... саны ... 100 мл бром г, -Органикалық синтезде, еріткіштерде және басқа мақсаттарда шикізат ретінде қолданылады. Мұнайдағы ... ... 9572  -  93) ... ... ... ... ... сонымен қатар мұнайлы шикізатты перолиздеу арқылы да ... ... ... ерекше өзіне тән иісі бар, ұшқыш сұйықтық. Синтетикалық талшық, пластмасса, синтетикалық каучук, бояулар және т.б. өндіргенде шикізат ретінде қолданылады [57]. ... және ... ... ... мұнайдағы бензол өте жоғарғы дәрежеде шығарылады. Бензолды судан тазарту бейтарап ортада жүреді. Барлық өнімдерде күкірттісутек пен ... жоқ ... ... ... ... ...  -  ... сұйықтық, құрамында су және басқа бөгде заттар болмайды және 1 дм3 ... 0,003 г. K2Cr2O7 ... ... ... ... сонымен қатар токсикологиялық өнімдердің екінші класына жатады. Жарқылдатқыш температурасы жабық тигелде -12ºС, жану ... 562ºС, ... ... ... ... 1,4  -  7,1 % ... Мұнайдағы ксилол (ГОСТ 410  -  78) үш изомерлі ксилолдың қоспасынан (орто-, мета- және ... және ... ... ... ... және жеке ... бөлінуіне арналған, сонымен қатар еріткіш ретінде этилбензолды көрсетеді. Мұнайлы ксилолдың А және Б ... ... ... ...  -  ... сұйықтық. Құрамында су және басқа бөгде заттар жоқ және 1 дм3 судағы 0,003 г. K2Cr2O7 ... ... ... ... судан тазарту бейтарап ортада жүреді. Өнімдерде күкіртсутек пен меркаптандардың жоқ екені нөмірленіп ... ... ... ... ... ... ... сұйықтық болып табылады. о-Ксилол (ТУ 38. 101254 - 72) нақты ... ... ... ... ... қоспасынан алады, негізінен фталь ангидрид өндірісінде қолданылады. Жанғыш өнімдердің екінші класына жатады. Қайнау температурасы 144ºС, жану 595 0С, ауада буланып ... 5  -  7,6 % ... ... 1 кестеге).п-Ксилол (ТУ 38. 101255 - 72) төменгі ... ... ... ... ... арқылы алады және димитилтерефталат алуда қолданылады. Өзіне тән иісі бар, қайнау температурасы 138,5ºС, жабық тигелде жарқылдатқыш температурасы 26ºС, ... 595ºС, ... ... ... 3,0  -  7,6 % ... [58].1 ... ... сипаттамасы КөрсеткіштерЖоғары тазалықтыТазаланған Синтез үшінЖоғары сұрыпБірінші сұрып20°С тығыздық, кг/м3878-880878-880878-880877-880Айдау шегі 95%, °С,үлкен емес(таза бензолдың қайнау температурасы ... ... °С, ... ... ... ... зат, ... емес99.999.899.799.5Қоспалар, көп емесн-гептан0.010.060.06-Метилциклогексан толуолмен0.050.090.13-1 кестенің жалғасыМетилциклопентан0.020.040.08-Толуол -0.03--Жалпы күкірт, көп ... ... ... ... ... бояуы0.10.10.10.15Ксилолдардың сипаттамасыКөрсеткіштеріАБ20 °С тығыздық, кг/м3862-868860-870Айдау шегі, °С:Айдау бастамасының ... ... ... (ж) ... ... ... ... (ж) температурада айдалады, жоғары емес3.04.5Негізгі заттың массалық ... ... ... C8H10), %, аз ... ... номерлеріндегі күкірт қышқылының бояуы0.30.5Жарық температурасы, °С төмен емес2323o- және ... ... ... ... ... Техникалық Жоғары сапа категориясыЖоғарыФракциялық құрам5тен 95% дейін шекте қайнайды, °С0.50.60.70.40.6Кристаллизация температурасы,°С, төмен емес-25.6-26.0-26.313.012.9Негізгі заттың құрамы, % ... ... ... ... % ... ... сан, 100 ... аз емес0.200.200.200.120.20Мұнайдағы толуол (ГОСТ 17410 - 78) каталитикалық жүйеде бензинді фракцияның реформингінде және мұнай өнімдерін перолиздегенде алады. ... ... ... ... ... мотор отындарына, еріткіштер және т. б. мақсаттарда шикізат ретінде қолданылады. Мөлдір, түссіз, жеңіл ұшқыш ... ... ... ... және су болмайды. K2Cr2O7                    0,003 г/дм3 ... ... ... емес. Судан тазарту реакциясы  -  бейтарап, қалдықсыз буланады, мыс пластинкасындағы сынаққа ... ... ... ... ... ... ... жабық тигелдегі жарқылдатқыш температурасы 4ºС құрайды, өзіндік жану температурасы                 536ºС, ... ... ... ... 1,3  -  6,7 % ... ... ... алу жолдарыСақиналары аз конденсацияланған полициклді ароматтық көмірсутектер өте жеңіл жағдайларда тотығады (мысалы, нафталин ... ... ... жеңіл тотығады). Ароматты көмірсутектерді тотықтырудың бірнеше маңызды өнеркәсіптік процестері бар. Олардың ішінде  -  толуолды тотықтырып бензой альдегидін алу, ... ... ... ... ... ангидридін, мета- және параксилолдарды тотықтырып және терефталь қышқылын, озопропил бензолды тотықтырып фенолды және ацетонды алу бар. ... ... ... ... Бұл ... қазіргі уақытта жасанды фенолдың көбірек бөлігін алады; онымен бірге ацетон да алынады. Газ  -  сұйық жүйесінде кумолды ... ... ... ... ... ... сақинаға -орнында орналасқан көміртектің үшіншілік атомымен байланысқан сутек атомдарының жоғары реакциялық қабілетінің ... ... жүре ... ... гидроасқын тотығын қышқылдық гидролизі жұмсақ жағдайда оның негізінен фенолға және ... ... ... Гидролизді әдетте сұйытылған күкірт қышқылымен жүргізеді. Негізгі өнімдерінен (фенол, ацетон) басқа жолай ... ... және ... ... ... Бұл ... іске асырудың қиындығы  -  бір жағынан ол өнеркәсіптік жағдайда шикізатты конверсиялау дәрежесі мен тотығу сатысында ... ... ... басқа жағынан және гидроасқынтотық конверсиялануы мен гидролизденгенде фенолдың және ацетонның шығындарының арасындағы ықтималды қатынастарын сақтап қалу [60].Ароматты көмірсутектерді ... ... ... және ... ... ... ... әлемдегі ароматты көмірсутектердің көп бөлігі каталитикалық реформинг әдісі бойынша алынады. ... ... ... ... ... және оның өндірістегі әртүрлілігі [61] әдебиеттерінде толығымен сипатталған, ... ... ... ... принциптері мен кейбір технологиялық соңғы жылдары дамытылған ... ... олар ... ... және ... ... көмірсутектердің сапасын жоғарылату мақсатына бағытталған.Шығым мен риформинг өнімдерінің құрамы катализатордың ... және ... ... сонымен қатар процестің температура, қысым, шикізаттың берілетін көлемдік жылдамдығы, шикізатқа қатысты құрамында сутегісі бар газдың циркуляциясының нақтылығы сияқты ... ... ... ... ретінде әртүрлі қайнау температураларға ие мұнайды тікелей айдаудың бензинді фракциясы саналады: бензолды алу үшін  -  ... 62  -  85ºC, ... алу  -  ... 85  -  105°C, ксилолдарды алу  -  фракция 105  -  140°C немесе 120  -  140°C. Кең ... ... ...        62  -  140°C ... ... ... ... алынады.Алғашқыда риформинг процесі негізінен тек қана дегидрлеуді ... ... ... катализаторларда жүргізілген. Ароматты көмірсутектердің шығымы өте аз болған  -  25-тен 30% дейін. Содан кейін алюмооксидті тасымалдаушылары бар ... ... 0,4  -  0,65% ... ... ... ... ... Бұл катализаторлар бифункционалды болатын: алюминий оксиді амфотерлігіне байланысты ... және ... ... ... ал ...  -  ... ... болып табылады. Қышқылдылықтарын арттыру үшін алюмоплатиналы катализаторларды фтор немесе хлор қоспаларымен шайып отырған. Платиналы ... ... ... ... ... арқылы парафинді өңдеуді біртіндеп енгізуге мүмкіндік берді; сонымен қатар ароматты көмірсутектердің шығымы 35  -  40% ... ... ... ... фтор және ... ... АП-56 және АП-64 ... катализаторлар кеңінен қолданылады [62].Платиналы катализаторларды пайдалану шикізаттың дұрыстап ... ... ... ... онда қоспалардың болуы катализатордың белсенділігі мен селективтілігін төмендетеді. Азот ... ... ... ... және өте аз ...  -  ... ... баяулатады. Шикізаттың құрамында болатын су катализатордағы галогендерді шайып өтіп, оның қышқылдылығын төмендетеді, сонымен қатар жұмыстың реттілігін бұзады. Платиналы катализаторлардың ... және ... ... ... 1  -  10 млн-1 күкіртпен, 1  -  2 млн-1 азотпен,                      5  -  10 млн-1 ... ... ... [63]. Шикізатты алдын ала тазартуды пайдалану (гидрокүкіртсіздендіру) ... ... ... ... ... ... қамтамасыз еткен. Риформингтің негізгі реакциялары (циклоалкандарды дегидрлеу және ... ... ... ... ... сондықтан процесті жүргізу кезінде жылумен қамтамасыздандыру қажет. Ең жеңіл дегидрленетіндері алты мүшелі циклоалкандар. ... ... ... ... ... ... толығымен 300  -  310°C температура аралығында дегидрленеді. Сутектің қатысындағы алты мүшелі циклоалканды көмірсутектердің толықтай ... 400  -  430°C ... ... Бес ... циклоалканды көмірсутектердің ароматизациясы өте жоғары температурада жүреді, оның толықтай жүруі үшін 470°C температуралық ... ... ... ... ... одан да ... ... аралықта жүргізіледі.Дегидрлеу мен дегидроциклдеудің қайтымды процестері үшін процесте төменгі қысым ... ... кокс ... катализатордың ұзақ жұмыс атқаруы үшін сутектің жоғары қысымы қажет. ... ... ... ... осы ... қажеттіліктердің ескерілуімен жүзеге асырылады жне әдетте 2  -  4 МПа құрайды.Шикізатты берудің көлемдік жлдамдығының артуы құрылғының ... ... ... ... ауысу деңгейі төмендейді және алынатын катализаттағы ароматты көмірсутектердің мөлшері азаяды. Әдетте шикізатты берудің көлемдік жылдамдығы 1  -  2 сағ-1 ... ... ... ... ... ... 1300  -  1800 м3 ... Платиналы катализатормен жұмыс атқарғандағы катализаттың тұрақты шығымы жұмсалатын шикізатқа қатысты 78  -  85% ... ... ... Катализаттағы ароматты көмірсутектердің болуы шикізаттың көмірсутекті және фракциялық құрамына байланысты өзгереді ... 2 ... 2  ... ... ... ... ... әртүрлі фракцияларының риформинг процесінің негізгі көрсеткіштері62  -  85°C62  -  ...  -  ...  -  ... ... ... %14,012,513,313,7Шығым, %2,02,01,51,5Дебутанизирленген катализаттың көмірсутекті құрамы, %74,067,85,350,4Шексіз көмірсутектер1,51,21,21,7Ароматты көмірсутектер24,531,045,547,9Бензол21,410,3--Толуол3,116,05,12,9С8 көмірсутектер-4,729,132,3Риформинг процесінің әріқарай дамуы полифункционалды би- және триметаллды катализаторларды пайдалануен байланысты, олардың ... ... ... ... да бір немесе екі металл болады, мысалы, қалайы, литий, германий, иридий, ... ... және ... [65]. ... катализаторлардағы платинаның мөлшері 0,4 %-ға дейін төмендетілген, тіпті одан да төмен болуы мүмкін. Платинамен алмастыру үшін басқа металлды енгізу катализатордың ... ... ... ... ... өте ... және ... болып табылады. Олардың қатысында парафиндердің дегидроциклдену процесінің селективтілігі 70%-ға ... ... бұ ... көмірсутектердің шығу мөлшерін арттырады. Катализаторлардың жоғары тұрақтылығы процесті ... ... ... ... береді (0,8  -  1,5 МПа). Өндірістік аймақта кең қолданысқа ие болған платина  -  ... және ...  -  ... ... [66]. ... ... ... металлдың болуы тасымалдушының беттік қабатында платинаның агломерациясы мен оны ... ... ... ... ... ... ... катализаторларға ауыстыру арқылы құрылғылардың жұмысы біршама оңайланады. Сонымен қатар, шикізаттың тереңдетілген тазартылуына және катализаторларды алмастырудағы кептіруге ... ... ... ... ол 400  -  850 мың ... ... және полиметалды катализаторлардың толықтай тиімділігі арнайы құрылған құрылғыларда байқалады. Әсіресе, маңызды болып регенерацияның үздіксіз жүргізілуі ... ... ... ... ... катализаторлар қатысында жүретін риформинг процесі екіге бөлінеді: американдық ... UOP және ... ... ... ... процесс (сәйкесінше 3 кестеге). 3 кестеАлюмоплатиналы катализаторлары мен КР ... ... ... каталитикалық риформинг құрылғысының жұмысының негізгі көрсеткіштеріКөрсеткіштерЛЧ-35-11 құрылғысы35-5 құрылғысыАП-64КР-104ААП-56КР-102Циркуляцияланатын газдың ылғалдылығы, млн-150-ден ... ... ... ... ... ... % (көлем)78  -  7080  -  7288  -  8572  -  ... ... ... октандық саны (моторлы әдіс)838575.980-83Көмірсутектік құрампарафинді3 кесте жалғасыОлефиндіЦиклоалкандыАроматтыКүкірттің мөлшері, %Полифункционалды катализаторларды пайдалану үшін одан дакүшті шикізат дайындығы ... ... ... ... тазарту және т.б.) [67]. ВНИИ-мұнайхиммен отандық КР риформингіне арналған биметалды катализаторлар ... олар өте ... ... ... ... атқаруға мүмкіндік береді және ароматты көмірсутектердің шығымын арттырады [68]. АП-56 және АП-64 алюмоплатиналы және КР-102 мен КР-104 катализаторларымен ... ... ... ... катализаторлар қатысында бензинді тікелей айдау риформингісінде бензолды көмірсутектердің шығымы әдетте өңделетін ... ... 1% ... ... ... 0,25  -  0,30% ... Риформинг процесін қиындату мен жоғары дегидроциклдеуші қабілеттілігіне ие биметалды және полиметалды катализаторларды қолдану бензолды жеңіл шикізаттан (фракция 55  -  80°C) және ауыр ... ... ... 105  -  170°C) ... ... етеді, тіпті толығымен ароматты көмірсутектерді алуда мұнайдың шығымын ... ... ... ... ... 4-ші суретте келтірілген. (сәйкесінше 4 суретке).4 сурет Каталитикалық риформинг процесінің сызбасы3.4 Ароматты көмірсутектердің сапасын анықтау ... иiстi ... ... ... үшiн орындалатын әр түрлi мысалдарды соған сәйкес қолдануға болады. Қазiргi ... ... ... ... шешiмi үшiн қолданады:* дайын өнiмнiң сапасын бақылау;* хош иiстi көмiрсутектердің қоспасын анықтау үшін;* шикiзатқа жеке және жиынтық хошиiстi көмiрсутектердiң ... ... және ... хош иiстi емес ... ... ... ... көмiрсутектердiң құрамын анықтауы газдар, ауа және суға туралы.Қоспалардағы хош иiстi көмiрсутектердiң құрамын анықтауҚоспалардағы хош иiстi көмiрсутектердiң құрамын анықтау үшiн химиялық және ... ... ... ... ... ... электрофильді орнын басу реакцияларына хош иiстi көмiрсутектердiң ... ... ... анықтаудың әдiстерi нитробензол немесе динитробензол, бензолсульфоқышқылды алуда  бромбензол тұрақтанады. Сыналып ... ... ... қатысуымен толуолдың табылуы үшiн бензой қышқыл бар хром қоспаларымен тотықтырады. Сульфирлеуге хош иiстi ... ... ... ... анықтау әдiсн тұрақтанадырады.Хош иiстi және қаныққан көмiрсутектердiң әдiстер, физикалық қасиеттердi қолданушы айырмашылықтары кең ... ... тар ... фракцияларындағы хошиiстi көмiрсутектердi мазмұнның анықтаулары үшiн (анилин нүктелерiнiң әдiсi) анилиндағы өлшемдiк температуралардың ... ... ... ... ерiгiштiк тұрақтанатын ерулерi жиi анықтауды пайдаланады.Дейiн жанармайлардың тар фракцияларының анилин нүктелерi бойынша және силикагел деароматизациидан кейiн хошиiстi көмiрсутектердi мазмұндарды үмiт ... = ...  -  Т1)                                                                                                 (26)А  -  ... ... ... % ... КА  -  коэффициент, %/град;Т2  -  Т1  -  ... ... ... және ... ... Бұл әдiс ... тар ... топтық құрамының анықтауында тиiмдi.Мысалы, хошиiстi көмiрсутектердi мазмұнның топтық бағасының басқа әдiстерi тығыздықтар және сынудың көрсеткiштерiнiң айырмашылығы хош иiстi ... ... және ... және ... ... ... ... топтық құрам құрылым - топтық талдаумен немесе әдiстермен бағалайды. (СА ) хош иiстi, (Сц ) циклоалкандар және (БК ) ... ... ... көрсеткiштерi, d-орбиталының тығыздығы және (1/ молар) керi молекулалық салмаққа ... ... ... сызықты тәуелдiлiк бар болады:Са = а/М + b∆d + с∆n                                                                                        ... иiстi ... ... ... және ... ... мазмұнның жақын жүрген адам есептеуiнiң басқа әдiстемелерiнiң қатары жұмыста келтiрiлген. Олар дегенмен шикiзатқа хошиiстi көмiрсутектердi мазмұны туралы тек қана шамамен ... ... ... ... және ... ... бiлiмiне (әсiресе жарты) хошиiстi көмiрсутектерiн қабiлеттiлiктердi қолданады және, пикрин қышқылымен жеке алғанда.Полярографиялық ... ... ... ... ... ... үшiн кең қолдану жеткiлiктi, оның гомосайлары және мен симметриялық емес жүйе ие болатын жарты хошиiстi көмiрсутектер - дигидропроизводныхқа ... ... оңай ... ... ... ... ... тетрабутиламмонийдың ерiтiндiсi ксилолдың ортасындағы нафталинның полярографиялық анықтауын әдiстеме қолдануда фон ретiнде жасалған - этил спиртындағы иодид. Бензин ... ... ... ... ... қалпына келу қабiлеттi емес. Фенантреннiң полярографиялық анықтауы және Антраценнiң мүмкiндiгi көрсетiлген, және де ең жақсы нәтижелер иодты этиламмонияның ерiтiндiсiнiң 0, 05 ... ... ... ... ... жұмыста антрацен, фенантрен және карбазол болатын қоспалардың талдауын әдiстеме ұсыныс жасаған.Бұл әдiс және ... ... және оның ... үшiн ... спектроскопиялар және әсiресе газ және сұйықты хроматографияның дамытуымен жарты хошиiстi көмiрсутектер тағы ... ... ... саралау әдiстерiне мүдде төмендедi. Спектрлiк саралау әдiстерiнiң қолдануы сондықтан түбегейлi мүдденiң көрсеттi, Иов кездесетiн жүйе басқа класстардың ... ... ... ... ... ... көмiр айтарлықтай өзгертетiн.Бензин хром форалар хошиiстi көмiрсутектердiң ерекше ... ... ... ... ... шығару үшiн жұтуды негiзгi жолақтар төңiрегiнде 184, 202 және 255 оларға бензолдың өзiне жатады. Жолақтардың қарқыны төңiрегiнде қысқа ... ... ... ... Алкиль орынбасарлары спектрдi ұзын толқынды облысқа барлық максимумдар қозғалтады. Осылай, ... ... ... ... ... ... ... 189, 205 және 262 нм толқын ұзындықтарына ... ... ... ... 193, 212 және 275 нм ... Я мен және л* бұл ... тербелiстерiнiң өткел ықпалға қатысты 230  -  270-ның төңiрегiдегi жолақтарының нәзiк ... ... ... ... ... ... шара ... шұбалаң толқындарды тараптарға ауыстырылады. Сызықты емес салынған ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда ерекше күрделiлiктермен айырмашылығы болады. Мұнай өнiмдерiнiң құрамының зерттеуiнде 210  -  220 нм ... ... ... жұту бойынша хошиiстi көмiрсутектердi анықтау болуы мүмкiн. Қоспалардағы әр түрлi хошиiстi көмiрсутектердi сандық спектрлiк анықтаудың әдiстерiнiң қатары жасалғанУльтракөгiлдiр облыстағы жұтуы ... ... ... ... әдiстерi барлық жарты көмiрсутектер үшiн iс жүзiнде ... қоса және тас ... ... ... ... ... ... жазуы бар ЭЕМмен бiрлескен қазiргi автоматты спектр фотометрлерiнiң қолдануы. сынақтардың үлкен санын талдауға жылдам және берiк мүмкiндiк бередi.Хошиiстi ... ... ... ... спектрлерiн бередi. Жұтудың ИҚ спектрлерiн мiнездемелiк жиiлiктер жұмыста елестеткен. Күрделi қоспалардағы хошиiстi ... ... үшiн ... ...          1600  -  1610 см ... ... Құрылыс зерттеуi үшiн үлкен мүмкiндiктер және хош иiстi Қосулардың талдауы үшiн қолдану тармақ - магниттi резонансты ашады. Тұйықталған жапсарласатын ... - ... ... хош иiстi ... ... ных күштi диамагнит тоқтарын индукциялайды. Хош иiстi протондарда сақиналық тоқтардың эффектi және (өрiс жылжу әлсiздеу) ... ... ... ... Хош иiстi протондар олардың басқа топтардың протондарынан айтарлықтай айыратын 2,0  -  3,5-шi ... ... ... ... ... ... ... талдау үшiн қолдануға түбегейлi ықыласты бiлдiрдi. Қарқынды және қатты сызықтардың хошиiстi ... үшiн ... 1575  -  1620 ... ... көмiрсутек болатын қоспалар сонымен қатар хошиiстi көмiрсутектердiң қоспаларының құрамының анықтаулары дәл қазiр негiзгi әдiс газ және сұйықты ... ... ... Қосуларға қарағанда полярлық топ болатын хошиiстi көмiрсутектер. аз дәреже қатты сақтаушымен ... және ... ... ... ... ... ие ... талдау нефтехимиялық және коксохимиялық өндiрiстердiң ағымдағы бақылауларында кең ... Шикi ... ... ... ... ... ... үшiн жеке алғанда, бензолдың құрамдарының анықтауы және тар бензин фракциялар үшiн, ... ... ... ... ... қоспаларды шоғырландыру бағалай нафталинның мазмұныды.Қалай атап өттi, (полиэфирлар, ... ... ... және ... ... ... бар ... жылуға шыдамды жылжымайтын фазаларға әбден қайнаған жарты хошиiстi көмiрсутектердi құрам анықтауға лажы болуға ... ... ... өнiм ... ... тас көмiрлi шайырлардың құрамы туралы Хабар-ошар массалармен қиыстырудың арқасында газ және сұйықты хроматография едәуiр кеңiткен - спектроскопиямен және ... ... ... тиiмдiлiгiнiң жоғарылатулары үшiн бағандардың программалалған қыздыруларын кең қолданады.Апиезонеге және ... ... ... ... ... және оның ... ... бойыншаларды тура келедi, 60 фенантрендердiң алып қалған көлемдерi бойынша, дифенилдердiң газохроматографика анықтауы бойынша және дифенилалканов. Жұмыста ... ... ... ... және ... ... (180ºС) аласалау температураларда көрсетiлген. Әбден қайнаған жарты хошиiстi ... ... ... ... ... және ... антраценогосы жұмыста сипатталған. Антрацен майының талдауы үшiн сапталған бағандарды қолданды. Жылжымайтын фаза-полиэтиленгликольфталатты (15%) 545 көздеңiз, бағандардың температурасы 220  -  240ºС. ... ... ... 220С температурасының жанында жылжымайтын фазамен құрыштан жасалған бағаналарда талдады. Осы жағдайда моно, ди- және үшизопропилфенатрен анықталды.Органикалық емес фазаларды сорбенттер ... ...              ... ... ... жалынды - иондағанған детекторы бар хроматографындағы сандық талдау және 5 минутқа көтерудi жылдамдықтың жанында 110  -  250ºС интрвалдағы ... ... ... ... ... фаза - ... ... өлшегiш, 3 моларды ұзындықты баған және 4-нiң диаметрiмен. Дистилляттардың Пековаларында 50% талданатын шикiзаттың масса құрайтын 23 компоненттер ... да, ... ... ... да ... ... ... әсерiнiң спектрлiк газоанализаторлары кең қолдана алады. Кез келген қоспалардың ағынындағы ... ... ... ... үшiн, 2-8-шi 2-3 және ... қателiктi дәлдiгi бар көрсеткiштердiң қайта өндiрiнгiштiк қамтамасыз ететiн жақсы ағын өнеркәсiптiк хроматографтармен қолдана алады. Атап өтiп ... ... ... ... ... көп ... қалай арқасында пайда болатын дәстүрлердi қолданады және олар қолдану әрдайым ақтаған. Заттардың қорларының ... ... ... - тас ... ... ... шикi ... бензолда - өнеркәсiптiк технологиялық үдерiстiң лабораториялық шарт елiктейтiн схема бойынша көбiнесе iске асады. Осылай, шикi күйiнде бензол қышқылдың сұрларымен ... ала қуып ... ... 180ºС ... ... ... және ... ректификациялық бағанада ректификацияларға ұшырайды. Бұл ұзақ және сыйымды саралау әдiсiн газ және ... ... ... ... ... және ... ... анықтаулары үшiн нафталинның мазмұныды (анықтау кристалдану температурасы бойынша нафталинның мазмұныды) фракциялардың ... ... бар ... ... дистилляция қосатын әдiстердi қолданады. Мұндай мәлiметтi тас көмiрлi шайырдың тiкелей хротаографированииында алуға ... және де ... және ... ... ... талдауындағы қажеттiлiк түсiп қалады.Алып келетiн тап қалған температураға тығыздығының ... өте ... ... ... бұл көрсеткiш өйткенi технологиялық үдерiстi тербелiстi берiк бейнелеуге ие болмайды. Тығыздық және ... ... ... ... ... сақтайтындығымен, бiрақ ол алынатын таза өнiмдерде мiндеттi түрде анықталсын - биiк ... ... ... көрсеткiш. Қайнаудың шектерi қасиеттер және кең бөлiкшелердi құрам туралы нақтылы ұсыныстарды бередi, бiрақ таза өнiмдердiң сапаларын нашар ... ... ... сапа және ... ... ... мәлiмет шамамен сипатты тасысады. Разгонканың шектерiнiң анықтауына - лаборанттан ... ... ... ... (жартылай сағат кемiнде) ұзақ операция жеткiлiктi (Жылыту арқылы нақтылы айыруды жылдамдықтың реттеуiн қажеттiлiк) лаборанттан талап ететiн үлкен ... ... ... жеке ... ... ... жұмысы, разгонкалардың еншiсiне тәжiрибеде жұмыс уақытының 20 жалпы шығындарына дейiн дәл келедi. Хроматографиялық саралау әдiстерiн енгiзуге үде оның ипользованиесiн бұл ... ... ... ... ала ... ... Айырудың шектерiнiң анықтауы өте күрделi құрамның тек қана алу кезiнде техникалық өнiмдерi ақтай алады. Дегенмен және олар үшiн ... 40-шi ... ... ... ... ... ... игерiлген әлi артықшылығы бар қолдану. Сынақтардың шетел фирмаларының қатарлары, температуралардың тап қалған күйiнделер немесе ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетiн температураларының бекiтуiн разгонканың өткiзуi шығарылатын дәл қазiр айырудан кейiн. Күкiрттi Қосулардың анықтауы бензин рждердi сапаның бағасының ... ... ... табылады. Күкiрттi Қосулардың бензолында және оның гомосайлары түр және сан алудың әдiстерiнен соңғы тәуелдi болады. ... ... ... шикiзаты алдын ала су тазарту және iс жүзiнде күкiрттi Қосулардан еркiнге душар болады. Күкiрт ... және ... ... ... өнiм ... ... ... емес. Күкiрт кiретiн заттардың коксохимиялық шикi күйiнде бензолында ... ... ... ... еншiге және тиофнеа шикi күйiнде бензолдағы күкiрттiң 90 ... ... дәл ... ... ... ... ... сутек және еркiн күкiрт шамалы сандардағыға қатысады.Бензол ... ... және ... ... ... ... ... Қосуларды болмайды. Шоғырландырулар үшiн бұл сапалы реакцияларды ... ... ... болмайды және меркаптан натридың плюмбитасы бензол мен ... ... ... ... қабыршақтарының отсутствуиемi) бензолдың түске бояуын тұрақтылықпен расталады және сұрмен еркiн. 7-10-шi әдiстiң сезгiштiгi. Еркiн күкiрттiң жоқтығы металлдық мысы бар ... ... ...  Бұл ... ... ... ... Қосуларының мазмұнынан тәуелсiз еркiн күкiрттi оның шоғырландыруларында 1-10ге ... ... ... ... Әлi сезгiш реакциядан астамы металлдық сынаппен. Кейбiр елдердiң ... ... ... ... ... определниесi ескерiлген;  мыс пластинкасын тұз қышқылдарымен сынаулардан кейiн жұмыстанады және бөлектеген күкiрт ... ... ... ... бензолда және таза бензин көмiрсутектердiң тиофен және күкiрт көмiртегi газ және сұйықты хроматографияның әдiстерiмен жақсы анықталады. Бұл әдiспен ... және оның ... ... ... ... тiкелей анықтауға болады.Жақында уақытқа дейiн қаныққан көмiрсутектерiнiң мазмұны несульфируемых сан бойынша бағаланды. Сонымен бiрге сынуының және ... ... ... ... отырған бензолдың кристалдану температурасы бойынша сыналып отырған көрсеткiштерiнiң тығыздықтарының салыстыруымен олардың саны бағалауға ... ... ... ... ... ... тазалықтың бағасының өте маңызды әдiстерiнiң бiрi болып табылады. Ол бензолдың сапасы, нафталинның бағасына негiзгi той, ... ... ... ... ... ... ... табылады. Мысалы, қажеттi бензолдың сынағының сәйкестелетiн әзiрлеуi кристалдану температурасының ... ... ... байланысты ылғалмен әдейi қанықтырады. Кристалдану температуралары формула бойынша үмiт артады.Талдау кристалдану температурасы бойынша анықтауда нафталинның мазмұныды оның кептiруi алдында ... (7-10 ... ... заттар - Медиолардың сусыз сульфаты немесе натридың сусыз сульфаты). Бензолдың кристалдану температурасының ... ... ... ... кедергiсi термометрi арқылы өлшенедi. Кристалдану температураларында қисықтағы нүктесi, жазып алған тiркеушiмен, кристаллизацияның қисығының ... ... ... ... ... нефтехимиялық және коксохимиялық өндiрiстердiң ағымдағы бақылауларында кең қолданады. Шикi күйiнде бензолдың өңдеуiнiң аралық ... ... үшiн жеке ... ... құрамдарының анықтауы және тар бензин фракциялар үшiн, жұтқыш майларда негiзгi ... ... ... ... ... ... ... атап өттi, (полиэфирлар, апиезоны, силоксан майлары және үлкен молекулалық салмағы бар полиэтиленгликольлер) ... ... ... ... ... ... жарты хошиiстi көмiрсутектердi құрам анықтауға лажы болуға жеткiлiктi. Мұнай өңдеудiң өнiм ... ... тас ... ... ... ... ... массалармен қиыстырудың арқасында газ және сұйықты хроматография едәуiр кеңiткен - ... және ... ... ... ... жоғарылатулары үшiн бағандардың программалалған қыздыруларын кең қолданады.Апиезонеге және полипропиленгликоль нафталинның қоспаларының толық бөлiнуi және оның гомосайларын мәлiмет ... тура ... 60 ... алып ... ... ... ... газохроматографика анықтауы бойынша және дифенилалканов. Жұмыста хроматографиялық Антрацен анықтауы, фенантрен және карбазолдың мүмкiндiгi аласалау температураларда көрсетiлген.Әбден қайнаған жарты ... ... ... өнiмдерiнiң хроматографиялық талдауы және майдың антраценогосы жұмыста сипатталған. ... ... ... үшiн ... ... ... ... фаза-полиэтиленгликольфталатты (15%) 545 көздеңiз, бағандардың температурасы 220  -  240ºС. Алкилирлеудiң өнiмдерi бағанның 220С температурасының жанында ... ... ... ... ... ... Осы ... моно, ди- және үшизопропилфенатрен анықталды.Органикалық емес фазаларды сорбенттер ретiнде қолданды.              ... ... ... жалынды - иондағанған детекторы бар хроматографындағы сандық талдау және ... ... ... ... 110  -  250ºС интрвалдағы температураның ... ... ... ... фаза - хромосорбеге SEрпiмдiлiк өлшегiш, 3 моларды ұзындықты баған және 4 ... ... ... ... 50% ... ... масса құрайтын 23 компоненттер теңестiрген.Құрам да, буларды құрамның анықтауында да сұйық өнiмдердiң үздiксiз әсерiнiң спектрлiк газоанализаторлары кең қолдана алады. Кез ... ... ... ... болатын хошиiстi көмiрсутектер үшiн, 2-8-шi 2-3 және салыстырмалы қателiктi дәлдiгi бар көрсеткiштердiң қайта өндiрiнгiштiк ... ... ... ағын ... хроматографтармен қолдана алады. 3.5 Гликольдермен ароматты көмірсутектерді экстракциялауЭкстракция ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерімен, технологиялық тәртібімен, қондырғыларымен және кестедегі кейбір конструкциялық бөлшектерімен ерекшеленеді, бірақ ортақ принципке негізделеді  -  ... ... ... ... бөлу,  экстрактілі және рафинатты фазаны бөлу, экстракты фазадан ароматты ... ... мен ... ... ... жеке ... бөлу ... төмен термиялық тұрақтылығы кезінде ароматты көмірсутекті басқа экстракциялайтын еріткішпен бөледі).Ароматты көмірсутекті бөлу кезіндегі экстрагент ретінде жиі ... ... ... ... ... диметилсульфоксид, N-метилпирролидон (су мен этиленгликольмен бірге). Алғашында диэтиленгликоль қолданылды, қазіргі ... оның ... ... мен ... ... Көрсетілген N-метилпирролидон мен диметилсульфоксид еріткіштері олефиндерді ерітпейді, сондықтан оларды риформингтің катализінен (шикізаттың немес тауарлы көмірсутектің арнайы тазалауынсыз), ... ... ... ... ... бөлу үшін ...  Гликолді қолдана отырып экстракциялау қондырғысы 5 ... ... ... замаңғы эффективті экстрагенттер ароматты және ароматты емес көмірсутектерді ... ... ... қамтамассыз етеді және кристаллизация температурасы 54ºС төмен болатын (жиілігі 99,9%моль және жоғары) ... ... ... Масалы, еріткіш ретінде этиленгликольмен қосылған N-метилпирролидон қолданылатын  ... ... 0,003% көп емес ... емес ... ... 99,99% бензол алынады. Ароматты көмірсутек С7-С8  құрамындағы  ... ... мен ... ... ... ... аспайды. Ароматты көмірсутектің жиілік дәрежесін жоғарылату мақсатында экстракция процесін экстрактивті ректификациямен толықтырады. ... ... ... бензолдың бөлінуі жүреді, мысалы, диметилформамидпен экстрактивті айдау (сәйкесінше 5 суретке). а  -  ... б  -  ... в  -  ... г  -  ароматтық көмірсутектер мен су азеотропты қоспасы; д  -  ... ... е  -  ... жіберілетін ароматтық көмірсутектер; ж  -  ректификацияға жіберілетін ароматтық көмірсутектер; з  -  ... су; и  -  су; к  -  ... л  -  ... ... м  -  жаңа ... 1-жылытқыш; 2-экстрактор; 3-буландырғыш колонна; 4-шаюшы колонна; 5-ароматтық көмірсутектерді сазбен тазалау;6-еріткішті тазалайтын ... ... ... ... ... ... сызбасыТауарлы өнімде қаныққан қоспалардың болуы риформингтің жоғары ... ... ... ... ... ... ... әдісі арқылы температурасының 62-105ºС  - ден 505ºС дейін жоғарылауы ... және ... ... 99,95% -ті ... ... оның кристалдану температурасы 5,45-5,5ºС, онда осындай жолмен 480ºС-да 99,8% бензол алынды. ... мен ... ... ... ... дәрежесінің жоғарылауы кәдімгі ректификациялы катализдан ксилол мен толуолдың бөлінуіне әкеледі. Ол оның алынуын арзандатады.Қорытынды.                         ... ... ... ең ... шикізат. Қазіргі уақытта мұнайды химиялық өңдеу химиялық өнеркәсіпте көп тонналық шикізатты және жартылай өнімдерді ... ... ... ... ... ... бұл ... дамитыны және болашағы зогр екені сөзсіз. Мұнай ароматты көмірсутектерді (бензол, толуол, ксилол, нафталин) алудың негізгі көзі ... ... ... ... ... ... ... фенол және нейлон өндіруге жұмсалады. Толуолды анелин бояу өнеркәсібінің және қопарғыш заттардың ... ... ... қолданады. Ксилол және нафталин  -  фталь альгидридін алудың шикізаттары. ... ... ... ... ... бағыттарына қарай 10 түрге бөлуге болады: 1) ... ... ... 2) ... және ... 3) ... және фармацевтикалық препараттар; 4) резеңке  -  ... ... ... ... 5) ... 6) ... 7) ... жуғыш заттар және беттік активті заттар; 8) жасанды каучуктер; 9) ... ... 10) ... және шайырлар. Өнімдердің соңғы төрт түрлері көлем (салмақ) ... ... ... өнімдерінің (бұйымдарының) негізгі бөлігін құрайды. Сонымен, мұнайды және табиғи газдарды қазіргі уақытта химиялық өнеркәсіп үшін маңызды ... ... ...     ... ... көзі ретінде риформингтің қатты қайнайтын өнімдері қолданылады. Құрамында триметилбензол бар ксилолды бөлуден кейінгі қалған фракция оларды бөлудегі шикізат ... ... ... ... Қазіргі уақыттағы риформинг процессі қуаты 1млн тонна болатын қондырғыда жүреді, ол ескі қондырғыға қарағанда тиімді.  ... ... ... ... бойынша қуаты 1млн.т/жыл, жылына 600мың тонна шикізат өндіретін Л-35-11/600-95 қондырғысына қарағанда 18% капиталды шығынды азайтады, өнімнің өзіндік құның ... және ... ... 65% арттырады. Жалпы алғанда жылдық экономикалық эффект қондырғыға байланысты              1,2 ... ... ... ... дамуының келесі кезеңі қондырғының қуатын 2  -  2,5 ... ... Жаңа ... риформинг локальді қондырғы түрінде емес бір-бірімен тығыз байланысқан процесті біріктіретін араласқан жүйелі комплексте жасалады.Каталитикалық риформингтің өндірістік процесі 470  -  550°C ... ... ... Бұл жағдайда шығушы шикізаттың құрамында болатын барлық көмірсутектер әртүрлі ауысуларға ... ... ... ... алты ... циклоалканды көмірсутектерді дегидрлегенде және бес мүшелі алкилденген циклоалканды көмірсутектердің дегидроизомеризациясының нәтижесінде түзіледі. Аз дегенде ... ... ... ... жүруіне алып келеді. Біруақытта түзілетін риформинг катализатының құрамына және ... ... әсер ... реакциялар жүреді. Осылайша, риформинг процесінде ароматты көмірсутектердің таза түрде бөлінуін қиындататын анықталмаған көмірсутектердің біршама мөлшері түзіледі. Бірқатар ... ... ... ... кокс ... және катализатор дезактивтелінеді. Катализатордағы кокстың түзілу мөлшерін азайту және оның регенерация ... жүру ... ... ... ... ... ... құрамында сутегісі бар газ ортасында жүргізеді.Соңғы уақытта катализатор қолдана отырып пиролиздеу процесіне көңіл бөлінуде. Мысалы, альмоцирконийлі катализатор қатысында бензин мен ... да ... ... ... 75% ... С2-С4 пен ... ... С6-С8 алынады, ал термиялық пиролизде осы шикізаттардан  алынған өнімнің шығыны 60% ... Жаңа ... 700  -  800ºС ... ... ... және ... жоғары емес.Сұйық өнімдер бірнеше технологиялық схема төңірегінде пиролиз газдарын тазалау мен фракциядан өткізгенде бөлінеді. Алғашында газды сумен немесе суық ... ... ... ... ... ... ... газды компрессорда сығу кезінде сатыаралық конденсат, яғни пиролиздің жеңіл смоласы (немесе пиролизді бензин, пироконденсат) түзіледі, ол 180  -  200ºС ... ... ... ... ... ароматты көмірсутек классынан бензол мен бензол қатарын ... ... ... мен ... ... ... бензолды көмірсутектің мөлшері пиролиз кезінде алынатын этиленге қатысты 1,5  -  45% ... ... ... бензолға қатысты 20  -  25%.Пиролизді смоланың жақсы ... ... көп ... көмірсутек, сонымен қоса нафталин мен оның гомологтары алынады. Кейде пиролизді смола немесе пиролизді бензин деп көмірсутекті ... ... ... ( ...  ... 760  -  860ºС ... ... алынған сұйық өнімді айтады, ал пироконденсат деп  режимде (725ºС) шикізаттың жұмсақ пиролизі кезінде алынған өнімді айтады және ароматты көмірсутек аз ... ... ... ароматты көмірсутектен басқа парафин, циклоалкан, олефин мен диен болады. Осы компоенттердің қатынастары арқылы бастапқы шикізаттың ... мен оны ... ... ... ... ... ... смоланың құрамындағы белгісіз және қаныққан қосылыстың мөлшері азаяды, ал сәйкесінше ароматты қосылыс өседі. Әсіресе бұл газойлды қатты жағдайда пиролиздеу ... ... ... ... ... хош иiстi көмiрсутектердiң қоспаларын анықтауы үшiн қолданады. Осылай, антрацен антрахинонның түрiнде сiрке қышқылында немесе антрацен өзара әрекеттесуiн өнiм және ... ... су ... келесi титрлеуi бар малеин ангидридiнiң гидролиздарымен оның хром ... ... ... ... ... әдiс ... ... талдау үшiн жарамды. Фенантренді анықтау үшін химиялық әдiсiтің фенантреннiң ... 9, 10-ге ... ...  -  ... сiрке қышқылындағы ангидридпен фенантренхинона иоднодалған, аударма 9, 10  -  туралы бисульфит қосуына және ... ... ... ... ... ...  -  9, 10  -  феназин. Аценафтен мононитроаценафтенды, пиренге дейiн нафтал қышқылға тотығумен немесе нитраттаулармен ...  -  ... ... ... ... - ... айырым бойынша пирен және хризенаның молары пиренаның құрамы олардың бромпроизводты алу кезiнде табылған.Аталған әдiстердiң ортақ кемшiлiгi және реакциялардың өнiмдерiнiң фильтрлеу ... ... ... ... санның орындауын олардың ұзақтығы, қажеттiлiк болып табылады, олардың еруi және қателер ықтималдығын үлкейтетiн және тәжiрибеге және лаборанттың бiлiктiлiгiнiң үлкен ... ... ... ... ... ... ... сандық шығу хошиiстi көмiрсутектердi анықтаудың химия әдiстерiнiң дәлдiгi үлкен емес те ... ... ... тізімі1 Голомшток И. С., Овсянников Д. В., Самсонов Н. А. ... и ... ... ... - ... 1960.- 126 С. 2 ... А. Ф.  ... нефти. М.:Гостоптехиздат, 1961.  -  155 С.3 Иванова Л. В., ... М. И., ... В. Н. ... ... нефти и газа. - М.:Химия, 1966.  -  320 С.4 Пархоменко В. Е. ... ... ... и ... - М.: ... 1959.  -  105 с.5 ... ... нефтегазоперерабатывающих заводов. - М.: ЦНИИТЭНефтехим, 1966.  -  223 С.6 Проблемы переработки высокосернистых нефтей. ЦНИИТЭНефтехим, 1966. - 7 Смидович Е. В. ... ... ... и ... - Ч. 2.- М.:Химия, 1968.  -  230 С.8 Соколов В. А. ... М.:, 1970.  -  225 С.9 ... С. А. ... ... нефтеперерабатывающих заводов. М.:, 1969.  -  200 С.10 Черножуков Н. И. ... ... ... и ... ч. 3, М.: , 1967.  -  320 С.11 Эрих В. Н., ... М. Г., ... М. Г. ... и технология нефти и газа. М.:, 1972.  -  330 С.12 Краткий справочник физико-химических величин. М.:Госхимиздат, 1957.13 Справочник ... т. 1-3, ... ... ... С. Н. ... нефти.- Ч. 2.- М.:Гостоптехиздат, 1948. - 15 Горшко В. Д., ... Р. Б., ... О. М. // Изв. ... Нефть и газ. - 1958.- №1.- 16 Дезникович К. А., Тодес О. М. // Изв. ... ... и газ. - 1959. - №8.-  17 ... А. И., ... А. И., Егров Н. Н. Процессы и аппараты нефтеперерабатывающей и нефтехимической промышленности.- М.: Гостоптехиздат, 1962.- 18 ... ... ... углеводородов. - М.: Гостоптехиздат, 1958.- 19 Кафаров В. В. ... ... - М.: ... ... 1962. - 20 ... А. А., ... Е. Н. // ... МВО СССР, Сер. Нефть и газ.  -  1964.- № 4 - 21 ... Н. Ф. ... по ... ... и их ... сгорания. М.:Госэнергоиздат, 1962.22 Хамди А. М., Скобло А. И., Молоканов Ю. К. // Химическая и технология топлив и ... 1963.- № 2.- 23 ... И. А. // ... и ... топлив и масел. - 1961.- № 7.- 24 Григорьев В. А., ... Т. А., ... В. С., ... Р. М. ... ... по теплообменным аппаратам. - М.:Госэнергоиздат, 1962. - 25 Эмирджанов Р. Т. Примеры расчетов нефтезаводских ... и ... ... 1957. - 26 Михеев М. А. Основы теплопередачи. - М.:Госэнергоиздат, 1956.- 27 ... Т. ... и ... ... 1961.28 ... Г., Эрк С., ... У. Основы учения о теплообмене. - М.:Издатинлит, 1958. - 29 ... С. С., ... В. М. ... по ... ... 1959.- 30 ... ... .- 1963.- № 17, реф. 17Н55. 31 Антуфьев В. М., Белецкий Г. С. Теплопередача и аэроди - намическое ... ... ... в ... по - токе. Пермь: Машгиз, 1948.32 Новое нефтяное оборудование. - М.:Гостоптехиздат, 1961.- 33 ... ... ... ... - ... 1956.- 34 ... Г. Г. ... нефтеперегонной аппаратуры. - М.:Гостоптехиздат, 1941. - 35 Егиазаров Н. В. Методы расчета аппаратуры и оборудования неф - ... ... - ... 1935. - 36 ... М. А., ... И. М.  -  М.: Краткий курс теплопередачи, 1960. - 37 Ястржембский А. С. ... ... - М.: ... 1960.- 38 ... Ц. А. Трубчатые печи с излучающими стенами топки. - М.:ГОСИНТИ, 1960.- 39 Адельсон С. В. ... ... и ... ... - ление нефтезаводских печей. - М.:Гостоптехиздат, 1952.- 40 Блох А. Г. Основы теплообмена излучением. - ... 1962. - 41 ... В. С. ... ... ... ... 1959.42 Ярослав К., Владимир Р. Трубчатые печи в ... ... - ... 1963.- 43 Введенскии А. А. Термодинамические расчеты нефтехимических процессов. М.:Гостоптехиздат, 1960.44 Экспресс-информация. Химия и переработка нефти и газа. № 26, реф. 246 1963.- С. 45 ... Г. Г., ... С. В. ... и ... нефтеперерабатывающей промышленности.- М.: Гостоптехиздат, 1949. - 46 Казьмин Г. И., Гвоздецкий Л. А., Касаткин В. А., ... Б. С. ... ... США. - М.: ... 1962. - 47 ... Процессы и аппараты химических производств. № 7, реф. 54, 1963.48 Америк Б. К. Технология переработки нефти и газа. ... ... ... Вып. XII, М.: ... 1963. - 49 Экспресс-информация. Процессы и аппараты химических производств. № 5, реф. 40, 1963.50 Краснощеков Е. А., ... А. С. ... по ... - ... 1963. - 51 ... К. Ф., ... П. Г., ... А. А. Примеры и задачи по курсу процессов и аппаратов ... ... ... 1961. - 52 Кобе К. А., Мак-Кет Дж. Дж. Новейшие достижения нефтехимии и нефтепереработки.- М.:Гостоптехиздат, 1960. - 53 ... С. Н. ... ... ... 1952.54 Гоихрах И. М., Пинягин Н. Б. Химия и ... ... - ного ... ... М.:Гостоптехиздат, 1960.55 Реферативный сборник. Сер.Химия и переработка нефти. - Вып. 45.- 1947.  -  С. 56 ... М. П. ... ... воды и ... ... ... 1958.- 57 ГОСТ ... ССБТ. Общие санитарно-гигиенические требования к воздуху рабочей зоны.58 ГОСТ ... ... ... место при выполнении работ стоя. Общие эргономические требования.59 Лазарев Н. В., Левина Э.И. Вредные вещества в ... М.: ... ... ... Т.3-608С.60 ГОСТ 12.4.021-75 ССБТ. Системы вентиляционные. Общие требования.61 СНиП 23-05-95. Строительные нормы и правила. ... ... ... и искусственное освещение. М.: ,1995.62 ГОСТ 12.1.019-79 ССБТ. Электробезопасность. Общие требования.63 ГОСТ 12.1.030-81 ССБТ. Электробезопасность. Защитное заземление. Зануление.64 ГОСТ ... ... ... ... ... ... показателей и методы их определения.65 ГОСТ 17.0.0.01-76. Система станодартов в области охраны природы и улучшения использования ... ... ... Г.В., ... А.Л. ... ... в химической промышленности. -М.:Химия, 1989 - 495С.67 Волкова А.А., Тетеркин М.Е., Чекмарева М.А. ... ... ... опасности помещения.- Екатеринбург: УГТУ, 1995 - 12С. 68 Белянин Б. В., Эрих В. Н. ... ... ... и газа. - М.:Химия, 1970. -  
        
      

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
TRACE MODE®G жаңа буындағы жобалу технологиясы9 бет
Каспий теңізінің экологиясы4 бет
Мұнай өндіру47 бет
Сұйық мұнай газды пайдалану35 бет
Қазақстан мұнай өңдеу саласы56 бет
Қазақстан Республикасының өнеркәсібі мұнай­химия саласының қазіргі жай-күйін талдау9 бет
Қазақстанның энергетика жүйесі 5 бет
ҚР экономикалық өсу себептері,факторлары. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары.Инфляцияға қарсы саясат. Инфляцияның мәні,түрлері. ҚР-ның инфляциялық саясаты17 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама беру13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь