Шайырды кокстау және жартылай кокстау және оларды қайта өңдеу


Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
1 Әдеби шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Шайырды кокстау және жартылай кокстау және оларды қайта өңдеу ... 7
1.2 Таскөмір шайырының жігі және оларды қайта өңдеудің бағыттары ... . 12
1.2.1 Жеңіл жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
1.2.2 Фенолдық жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
1.2.3 Нафталиндік жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14
1.2.4 Жұтқыш жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.2.5 Антраценовті жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
1.3 Азпиролизовталған шайырды қайта өңдеудің технологиялық кестесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
18
1.4 Таскөмір шайырының гидрогинезациялау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2 Эксперементтік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
2.1 Бастапқы зат және тас көмір шайырын зерттеу әдістемесі ... ... ... ... 24
2.2 Таскөмір шайырының тығыздығын ареометрмен (нефтеденсиметрмен) анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
25
2.3 Кинематикалық өрмелеуді анықтау әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.4 Суды шайырдан бөлу әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.5 Фенол құрамын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.6 Аппаратура және тәжірибе өткізудің әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.7 Таскөмір шайырының бастапқы элементі талдауы және гидрогенизация процесінен кейінгі шайыр ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
28
2.8 ИК. спектроскопиялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
3 Нәтижелерді талқылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 30
3.1 Дистилляциялауда алынған шайырлар мен жіктерді эерттеудің салыстырмалы нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
30
3.2 Элементтік құрамның салыстырмалы мәліметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 30
3.3 Гидрогенизация процесінен кейінгі тас көмір шайыр жігінің ИК. спекторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
31
3.4 Фенолдарды бөлу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
3.5 Таскөмір шайырының құрамындағы көмірсутектің термодинамикалық жігін есептеудің аддитивті әдісі ... ... ... ... ... ... ...
33
3.6 Таскөмір шайырының гидрогенизациялау процесінің (оптимальді) оңтайлы жағдайларын (шарттарын) анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
37
3.7 Көмірді гидрогенизациялауға әр түрлі каталитикалық қоспалар мен сутек донорының әсері. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
42
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
Глоссарий ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
Қосымша
Кіріспе

Өзектілігі. Органикалық синтез өнеркәсібінің тез дамуы шайырдан бөлініп шығатын жеке заттарға деген сураныстың кеңеюін көрінеді. 50-ден көп тас көмір шайырының қосындысын жұқа органикалық синтез үшін қолданылады. Осы төңрегіндегі көптеген зерттеулер мынадай әдіс ойлап табуға алып келді: шалаөнімнің кең түрлерін пласмасс, бояғыштар, фармацептикалық препараттар және екінші түліктер өндіру үшін шайырды қайта өндегенде алатын түліктер. Алайда, көптеген жағдайда бұл шалаөнім құны шайырды қайта өндеуге технологиялық жетелмегенінен өте жоғары. Сонғы жылдары әлемдік нарықта мұнай бағасы күрт жоғарылап кетті. Ароматтық көмірсутегін алу үші мұнайды қолданатын осындай бағыт өзін ақтай алмады, егерде олар сапалы және таскөмір шайырынан арзандау болмаса. Қазіргі кезде таскөмір шайырын құратып кейбір жіктерді тазартуға ұшыратады, және қышқылдық экстракция кристализациялау гидротазалау әдістерімен фенол, бензол, жұтқыш май, нафтомен жәнеде басқа химиялық түліктер алынды. 350°С-ден жоғары температурада қайнатылған шайырдың пісірілген жігі электродты өнімдер шығару материалдары байланыстыру ретінде тікелей қолданылады. Химиялық түліктің кез келген жігі қайталау дистилляциясы, жылу және реагенттер көп шығынымен, бағалы өнімнің жойылуымен шектеседі айтарлық нафталин және басқалар. Коксті химиялық шайыр бастапқы көмірді жартылай кокстаудың сұйық шикі заты болып табылады. Өз құрамында 350-380°С-де тазаланғаннан кейін айтарлықтай көлемде реакциалық-қабілетті байланыс мөлшері болады. Шайырдың жоғары реакциялық байланысты тұрақтандыру үшін әр тәрлі әдістерді пайдалануды тапты: гидрогенизация және шикі зат бензолының бензол-толуол-ксилольды жетігі жоғары температурада гидротазалау. Тікелей гидрогенизациялау. Тас көмір шайырын және көмірді ең тиімді жолдармен қайта өндеу бұл тікелей гидрогенизациялау. Тікелей гидрогенизациялау көмірден және тас көмір шайырынан бағалы көмірсутегін және басқада түлектер алуға болатын ең әмбебап әдісі.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Чистяков А.Н. Тас көмір шайырын қайта өңдеудің химиясы және технологиясы. – Челябинск: Металлургия, 1990ж. -13 бет.
2. Гоголева Т.Я., Шустиков В.И. Тас көмір шайырын қайта өңдеудің химиясы және технологиясы. – М: Металлургия, 1992ж. -256 бет.
3. Зеленин Н.И., Фейнберг В.С., Чернышева К.Б. Тақта тастық шайырдың химиясы және технологиясы. – Л: Ғылым, 1968ж. -220 бет.
4. Покопова Ю.В., Проскуряков В.А., Левановский В.И. Тақта тас фенолдардың химиясы және технологиясы. – Л: Ғылым, 1979ж. -157 бет.
5. Харлампович Г.Д., Шуб Г.А., Московских В.В., Аксенова Т.Ф. Көмірді кокстаудың химиялық өнімі. Свердловск, «Орташа – Оралды кітап баспасы», 1967ж. 4 шығарылым, 383-389 беттер.
6. Иконникова Г.Г. Формалы кокс өндіру процесінің рационалды бағыттарын әзірлеу және құрамын зерттеу. Свердловск. ВНИУИ, 1985ж. -17 бет.
7. Шмагин Я.Г., Иоонас Р.Э., Пурре Г.А. Тақта тас шайыр мен фенолдарды қайта өңдеу. Таллин, Валгус. 1976ж., -231 бет.
8. Привалов В.Е. Англиядағы кокстаудың химиялық өнімдерін қайта өңдеудің ерекшеліктері. – Москва: Металлург баспасы, 1964ж. -200 бет.
9. Кричко А.А., Лазовой А.В., Львова Л.Н. Көмірді даярлау мен термикалық қайта өңдеудің жаңа әдістері. – Москва: КСРО ҒА баспасы, 1961ж. 15-222 беттер.
10. Кричко А.А., Советова Л.С. Отынды термикалық қайта өңдеу шайырының химиясы мен технологиясы. – Москва: Ғылым, 1965ж. 206 бет.
11. Кричко А.А., Бейлина Н.Ю., Заманов В.В., Озеренко А.А., Озеренко Е.А., Фросин С.Б. Коксты химиялық шайырды қайта өңдеудің жаңа тұжырымдамасы. 2006ж. №5, 22-29 беттер.
12. Кричко А.А. КСРО көмірін гидрогенизациялау. – Москва: 1984ж. 35 бет.
13. Кричко А.А., Лебедев В.В., Фарберов И.Л. Көмірді отынсыз пайдалану. – Москва: Жер қойнауы, 1987ж. 213 бет.
14. Кричко А.А. 50 жылдық көмір химиясының дамуы. Ғылыми жинақ. 1984ж. 52 бет.
15. Кричко А.А. Көмірден сұйық отын өндіру жағдайы және келешегі. – Москва: 1980ж. 38 бет.
16. Калечиц И.В. Отын энергетикасы мәселесін шешудегі химияның рөлі. – Москва: Ғылым, 1986ж. 32 бет.
17. Окума Озума. Бурый көмірдің толық айырбастау үшін рецикулярлы өнімдерді күйдіру процесі. Фуэль – 2000ж. №8, 355-364 беттер.
18. Жубанов К.А. Көмір-химия өндірісіндегі көмір сутекті терең қайта өңдеу келешегі. Қазақстанның өнеркәсібі, 2001ж. №4, 60-63 беттер.
19. Каирбеков Ж.К., Якупова Э.Н., Каирбеков А.Ж., ЕшоваЖ.Т., Аблайхан А. Темір және басқа металдардың күкіртті қосындылары негізінде көмірді гидрогенизациялау катализаторлары. ҚазҰУ хабаршысы. 2000ж, №1 26-33 беттер.
20. Малолетнев А.С., Кричко А.А., Гаркуша А.А. Көмірді гидрогенизациялаудың синтетикалық сұйық отын алуы. – Москва: Жер қойнауы, 1992ж. 128 бет.
21. Романцова И.И., Гагарин С.Г. Полициклді жүйедегі сутектің термодинамикалық тапсырысы. Қатты отын химиясы. 1982ж. №1, 74-76 беттер.
22. Романцова И.И. Моделді полициклді жүйедегі сутектің термодинамикалық тапсырыс термодинамикасы. Қатты отын химиясы. 1983ж. №1, 103-105 беттер.
23. Кузнецов П.Н., Иошида Т., Кузнецова Л.И. Жапониядағы көмір күйдіру технологиясының жағдайы. Қатты отын химиясы. 1983ж. №1, 103-105 беттер.
24. Платонов В.В., Клявина О.А., Окушко В.Д. Көмір күйдіру катализі. Көмір химиясындағы катализ мәселелері. Украина ҒА еңбектер жинағы. Киев, 1992ж. 21-30 беттер.
25. Мусина Г.Н., Байкенов М.И., Хрупов В. А. Шұбаркөл разрезінен алынған тас көмір шайырын қайта өңдеу. Қарағанды университетінің жаршысы. Химия сериясы, 2006ж. №4, 43 бет.
26. Мусина Г.Н., Байкенов М.И., Хрупов В.А., Байкенова Г.Г. Тас көмір шайырының органикалық массасын механикалық активтендіру. Ресей университетінің жаршысы. Халықтар достығы, 2007ж. №3, 19-84 беттер.
27. Мусина Г.Н., Байкенов М.И., Хрупов В.А., Байкенова Г.Г. Тас көмір шайырын көмір өндірісіне және отын негізіне қайта өңдеу. Алматы, 2007ж. №17, 127-129 беттер.
28. Байкенов М.И. Көмірді және ауыр көмірді каталитикалық гидрогенизациялау. Алматы, 1999ж. 233 бет.
29. Липович В.Г. Көмірді қайта өңдеу және химия. Москва. Химия, 1988ж. 335 бет.
30. Байкенов М.И., Амерханова Ш.К., Жубанов К.А., Тулебаева Б.Б.,
Байкенова Г.Г. Шахматты метан негізінде көмірді каталитикалық гидрогенизациялау. Петербург. 2006ж. 218 бет.

Пән: Тау-кен ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2500 теңге




Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ...
1 Әдеби 7
шолу ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Шайырды кокстау және жартылай кокстау және оларды қайта өңдеу ... 7
1.2 Таскөмір шайырының жігі және оларды қайта өңдеудің бағыттары ... . 12
1.2.1 Жеңіл 12
жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.2 Фенолдық 13
жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ..
1.2.3 Нафталиндік 14
жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ..
1.2.4 Жұтқыш 15
жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ...
1.2.5 Антраценовті 16
жік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ...
1.3 Азпиролизовталған шайырды қайта өңдеудің технологиялық
кестесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... .
1.4 Таскөмір шайырының гидрогинезациялау 20
әдісі ... ... ... ... ... ... ... . ... ...
2 Эксперементтік 24
бөлім ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ...
2.1 Бастапқы зат және тас көмір шайырын зерттеу әдістемесі ... ... ... ... 24
2.2 Таскөмір шайырының тығыздығын ареометрмен (нефтеденсиметрмен)
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... .
2.3 Кинематикалық өрмелеуді анықтау 25
әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4 Суды шайырдан бөлу 26
әдісі ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... .
2.5 Фенол құрамын 26
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ...
2.6 Аппаратура және тәжірибе өткізудің 27
әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.7 Таскөмір шайырының бастапқы элементі талдауы және гидрогенизация
процесінен кейінгі 28
шайыр ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ...
2.8 ИК- 29
спектроскопиялау ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ..
3 Нәтижелерді 30
талқылау ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ..
3.1 Дистилляциялауда алынған шайырлар мен жіктерді эерттеудің
салыстырмалы 30
нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... .
3.2 Элементтік құрамның салыстырмалы 30
мәліметі ... ... ... ... ... ... .. ... ... ...
3.3 Гидрогенизация процесінен кейінгі тас көмір шайыр жігінің ИК-
спекторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ...
3.4 Фенолдарды 32
бөлу ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... .
3.5 Таскөмір шайырының құрамындағы көмірсутектің термодинамикалық жігін
есептеудің аддитивті әдісі ... ... ... ... ... ... ... 33
3.6 Таскөмір шайырының гидрогенизациялау процесінің (оптимальді)
оңтайлы жағдайларын (шарттарын) 37
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.7 Көмірді гидрогенизациялауға әр түрлі каталитикалық қоспалар мен
сутек донорының әсері. 42
... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46
... ... ... ... ... ... ... ... .. ...
Глоссарий ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48
... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ...
Пайдаланған әдебиеттер 50
тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ..
Қосымша
Кіріспе

Өзектілігі. Органикалық синтез өнеркәсібінің тез дамуы шайырдан
бөлініп шығатын жеке заттарға деген сураныстың кеңеюін көрінеді. 50-ден
көп тас көмір шайырының қосындысын жұқа органикалық синтез үшін
қолданылады. Осы төңрегіндегі көптеген зерттеулер мынадай әдіс ойлап табуға
алып келді: шалаөнімнің кең түрлерін пласмасс, бояғыштар, фармацептикалық
препараттар және екінші түліктер өндіру үшін шайырды қайта өндегенде
алатын түліктер. Алайда, көптеген жағдайда бұл шалаөнім құны шайырды қайта
өндеуге технологиялық жетелмегенінен өте жоғары. Сонғы жылдары әлемдік
нарықта мұнай бағасы күрт жоғарылап кетті. Ароматтық көмірсутегін алу үші
мұнайды қолданатын осындай бағыт өзін ақтай алмады, егерде олар сапалы және
таскөмір шайырынан арзандау болмаса. Қазіргі кезде таскөмір шайырын
құратып кейбір жіктерді тазартуға ұшыратады, және қышқылдық экстракция
кристализациялау гидротазалау әдістерімен фенол, бензол, жұтқыш май,
нафтомен жәнеде басқа химиялық түліктер алынды. 350°С-ден жоғары
температурада қайнатылған шайырдың пісірілген жігі электродты өнімдер
шығару материалдары байланыстыру ретінде тікелей қолданылады. Химиялық
түліктің кез келген жігі қайталау дистилляциясы, жылу және реагенттер көп
шығынымен, бағалы өнімнің жойылуымен шектеседі айтарлық нафталин және
басқалар. Коксті химиялық шайыр бастапқы көмірді жартылай кокстаудың сұйық
шикі заты болып табылады. Өз құрамында 350-380°С-де тазаланғаннан кейін
айтарлықтай көлемде реакциалық-қабілетті байланыс мөлшері болады. Шайырдың
жоғары реакциялық байланысты тұрақтандыру үшін әр тәрлі әдістерді
пайдалануды тапты: гидрогенизация және шикі зат бензолының бензол-толуол-
ксилольды жетігі жоғары температурада гидротазалау. Тікелей
гидрогенизациялау. Тас көмір шайырын және көмірді ең тиімді жолдармен қайта
өндеу бұл тікелей гидрогенизациялау. Тікелей гидрогенизациялау көмірден
және тас көмір шайырынан бағалы көмірсутегін және басқада түлектер алуға
болатын ең әмбебап әдісі.
Ғылыми жаңашылдығы. Таскөмір шайыры ұқсастығы жоқ бірегей шикі зат
бастауы болып табылады. Ол казіргі кезде әлемдегі 95% қажеттілікті
кондестелген ароматтық және гетероцикілді құрылымдарды қаптайды. Тас көмір
шайырын қайта өндеуде пісіру, шпалаға сіңдіру және жұтқым май, нафталин,
фенолды туйліктер, және кең қолданылмайтын аз мөлшердегі шайырдан бөлініп
шығатын 50 заттын атауы алынады. Одан басқа, пісіру және май негізінде әр
түрлі техникалық қоспалар даярлайды, мысалы, жол қара майлары күйенің
өндірісі үшін майлар. Тас көмір өндірісіндегі түрлі түсті металургияға
қажеттілігінің өсуіне орай ол шайырды қайта өндеудегі негізгі түрі болып
табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсатты: 1) зерттелетін шайырдын жіктік құрамын
байқау; 2) зерттелетін шайырдың элементтік құрамын және ИК-спектроскопия
зерттеуінің физио-химиялық әдісінің көмегімен шайырдан алынған жікті
байқау; 3) ТОО Сары-Арқа Спецкокс каталитекалық гидрогенизация
шайырына әсер ететін әр түрлі факторларды анықтау; 4) гидрогенизация
процессінен кейінгі шайырдың және тас көмір шайырының көмірсутекті
құрамының термодинамикалық міндетін есептеу.
Практикалық база. Алынған нәтижелер технологиялық келісімді уақытты
және техникалық-экономикалық қисындарды әзірлеуде гидрогенизациялық
қондырғылар жасағанда қолдануға болады.
Шайырды қайта өңдеу жағынан оның негізгі сапалы көрсеткіштері
копмонент құрамы болып саналады. Ол хиноминде, ылғалды құрамды және күлде
болады. Бұл көрсеткіштер шайырдың тазалау кезеңдерінің санына және айдау
қалдығына пісіргенде сапасына әсер етеді.
Соңғы 15 жыл ішінде таскөмір шайырының сапасында екі ереулі өзгеріс
байқалды. Бірінішіден, хироминде ерімейтін компоненттер азайды. Бұл кокстау
камерасы есігінің жаман тығыздығымен ескі коксты батарей тоқтауымен
байланысты. Екіншіден, шайырда қатты заттардың құрамы көбейуіне байланысты.
Ол көбінесе жас және майда көмірде пайдалануға байланысты. Одан басқа жаңа
кокста батарейлер атмосферге тасталған зиянды тастандыларды төмендету
мақсатында газ сору жүйесімен жабдықталған. Ол шайыр тасқынына қатты
бөлшектердің кетуін көбейтеді. Бұл өзгерістер тұтынушыларда тас көмір
шайырын пайдалануда белгілі қыйындықтар туғызады. Казіргі кезде зерттеудің
кең бағдарламасы шыққан және электрод өндіруде пісіру байланысын қамтамасыз
ететін жаңа әдістер шығарылды.
1 Әдеби шолу.

1. Шайырды жартылай кокстау, кокстау және оларды қайта өңдеу.

Көмірдің негізгі термикалық айналуы олардан 400-600°С аралығында
органикалық заттар болады. Егер бұл органикалық қосындылар кейін термикалық
ықпалға ілікпесе, онда олар алғашқы деп аталатын шайырға жатады.
Коксты пештерде жоғары температурада қартталған шайырдың алғашқы
деген жұбы екінші деген термиялық реакцияға ілінеді көмір шахтасынан
өткенде және олардан көмірсутекті заттар пайда болады және 800-900ºС [2]
температура құрайтын кеңістікте жинақталған.
Жартылай коксталған процессін өндірісте іске асырғанда шайырға деген
екінші әсері үлкен емес, және ол алғашқы тас көмір шайырына жақындайды.
Жоғары температуралы шайырдың шығуы шахтадан 3-3,5% құрайды. Ол
алғашқы шайырдын шығуынан анағұрлым төмен көмір қасиетін шамамен 8-10%
құрайды.
Жартылай кокстау шайыры термикалық әсерге ілінетін болғандықтан,
олардың құрамына кіретін қосындылар құрылымы және түрі бойынша көмірдің
органикалық масса үзіндіеріне жақын. Сондықтан оларға кең мөлшерде
молекулалық массалар болуы тән. Ароматикалық қоспалар жоғары ауыстырылған
көмір сутегімен көрсетілген 1-ден 4-ке дейін сақиналары болуы мүмкін[2].
Черемховских көмір шайырының шығуы (жартылай кокстау өндірісі) шихта құрғақ
массасының 8-9 құрайды, шайырдың тығыздығы 999-1058 кгм³ құрайды, шайыр
1,9-2% құрамында азот бар, фенол 20-33%. [1]
Жартылай кокс шайырдың фенолдық құрамы [5] мақалада талқыланды.
Жартылай кокстау фенолы, фенолдан басқа 0-крезол, 11-крезол (80-85%)
құрайды. Сондықтан бірге оларда 1,3,5 ксиленол триксиленилфосфат жасайтын
отқа төзімді турбиналық сұйықтық жасау үшін шикі зат тапшылығы көп
болады.
Жартылай кокстау шайырының жоғары температуралы шайырдан айырмашылығы
олардағы жоғары көмір сутегі жіктің жоқтығы. Жартылай кокстау шайырының
құрамына екінші термиялық реакцияның төмен әсер етуінің себебінен оның
шығуы көмір табиғатына байланысты.
Жоғары температуралы кокстаудың шайырдың қайта өңдеуінен шайырдың
жартылай кокстау өндірістік техналогияны қайта өңдеудің тауар
ассортиментінің аз өнім алуымен ерекшеленді. Шайыр жартылай кокстаудың
белгілі құрамын қайта өңдеудің міндетін шешу үшін қайнатылған сланцтарды
приолезде алынған шайырдың әлсіз приолездау шайырын қайта өңдеу өндірісі
пайдалануы мүмкін.[6] Тас көмір шайыры кокс шайыры тас көмір дегты тас
көмірді кокстаудың бір түлігі болып саналады, қара сұйық ертінді фенолді
иісі бар 1120-1250 кгм тығыздықтағы көмір массасының 3% құрайды кокстауда.
Бастапқыда (19-шы ғасырдың 1-ші жартысында) тас көмір шайыры газ
өндірісінің қалдығы болды. Кейін онда көптеген ароматтық көмір сутегі
ашылды, 19-шы ғасырдың 2-ші жартысынан бастап оны шикі зат ретінде
пайдалана бастады бояғыш синтез, дәрі-дәрмек заттар және басқа өнімдер
үшін.
Тас көмір шайыры ароматикалық, гетероциклдік құрылымдардың күрделі
қоспасы болады әр түрлі зауаттардағы тас көмір шайырының құрамы бір типті,
ол көмір құрамынан аз байланысты, көптеген жагдайда кокстау тәртібіне
байланысты. Тас көмір шайырынан 400-ден аса жеке қосындылар бөлінеді,
кейбіреулер өнеркәсіп масштабтарында өндіріледі. Тас көмір шайырының
алғашқы қайта өңдеу кокс химиялық зауаттарда жүзеге асады. Шайырды
қондырғыларда айдайды, онда қыздыру және парлау пеші бар және жікке айдау
үшін ректификатциялық колоналары бар. [7] Тас көмір шайыры жегінен жеке
заттар алынады кристализациялау немесе реактивтерді қайта өңдеумен.
Үзіндіден кейін қалдықтар техникалық майларды білдіреді. Олар ағашты
консервирлеуге және өндіріс өнімін шығару үшін пайдаланылады. Пісіру (тас
көмір шайырын жіктеуден кейінгі қалдықтар) электродты кокс, материалдарды
байланыстыратын жапқыштар даярлау үшін пайдаланады.
Тас көмір шайыры көбінесе би және полициклді ароматтық көмірсутек
қоспасын көрсетеді, сонымен бірге сақиналардағы полициклді жүйелерді
гетероатомдыда көрсетеді. Бұл заттардың соммасы шайыр компанентінің 95%
құрайды. Одан басқа шайырда 1-2% фенол, 2-3%органикалық негіздер, кобінесе
хиномен және акридин бар.

Кесте 1. Тас көмір шайырының құрамы.
Жік Шығу, % Қайнау Тығыздығы, Шығатын
Шайырдың шегі,°С Кгм³ Заттар
массасы
Жеңіл 0,2-0,8 170 дейін 900-960 Бензол және оның
гомологы
Фенолды 1,7-2,0 170-210 1000-1020 Фенолдар, пиридиндік
негі
Нафталинді 8,0-10,0 210-230 1010-1020 Нафталин,
Тионафтен
Ауыр 8,0-10,0 30-270 1050-1070 Метилнафталиндер,
(жұтқыш) Аценафтен
Антроценді 270-360 1080-1130 Антрацен, фенантрен,
20,0-25,0, (және 400 карбазол және басқалар
дейін)
Пісіру 360-тан 1200-1300 Пирен және жоғары
50,0-65,0 жоғары конденсацияланған
ароматтық қоспалар

Тас көмір шайыры ұқсастығы жоқ бірегей шикізат бастауы болып табылады.
Ол казіргі кезде әлемдік 95% қажеттілікті кондинсивтелген ароматтық және
гетероциклді құрылымдарды қаптайды. Шайырдағі заттың жалпы саны 10 мыңдай
болады. Олардан 500-ден аса зат сәйкестірілген. Шамамен шайырдын 50%
қайнатылмаған жік-піскен құрайды. Ол жартылай конденсивті полициклді
ароматтық көмірсутегі және оларды полимеризациялау түлктерін сипаттайды.
Шайырды қайта өңдеу жағынан оның негізгі сапалы көрсеткіштері
копмонент құрамы болып саналады. Ол хиноминде, ылғалды құрамды және күлде
болады. Бұл көрсеткіштер шайырдың тазалау кезеңдерінің санына және айдау
қалдығына пісіргенде сапасына әсер етеді.
Соңғы 15 жыл шінде тас көмір шайырының сапасында екі ереулі өзгеріс
байқалды. Брінішіден, хироминде ерімейтін компоненттер азайды. Бұл кокстау
камерасының есігінің жаман тығыздығымен ескі коксты батарей тоқтауымен
байланысты. Екіншіден, шайырда қатты заттардың құрамы көбейуіне байланысты.
Ол көбінесе жас және майда көмірде пайдалануға байланысты. Одан басқа жаңа
кокста батарейлер атмосфераға тасталған зиянды тастандыларды төмендету
мақсатында газ сору жүйесімен жабдықталған. Ол шайыр тасқынына қатты
бөлшектердің кетуін көбейтеді. Бұл өзгерістер тұтынушыларда тас көмір
шайырын пайдалануда белгілі қыйындықтар туғызады. Казіргі кезде зерттеудің
кең бағдарламасы шыққан және электрод өндіруде пісіру байланысын қамтамасыз
ететін жаңа әдістер шығарылды.
Жылына 350 млн. т. кокс өндірісі әлемде 14 млн. т. шикі зат тас көмір
шайыры шығарылады. Бірақ барлық шайыр қайта өңдеуге келмейді, себебі АҚШ
және Қытайдағы кейбір кокс пештері химиялық өнімдерді қағу технологиясы
істеуді, және шайыр коксты өндіру кезинде күйдіріледі.
Тас көмір шайыры камералары тіпті пештерде болатын кокс батареялары
алынатын, өндірістік көлемде үш бағытта жүргізіледі:
- доменді пештерде күйдіру немесе котлоагрегатты электростанцияда;
- күйе өндіргішті тазалағаннан кейнгі жартылай күйдіру;
- әр түрлі әдіпен жікті айдау, сонымен бірге жоғары дәрежелі тазалау.
Қайта өңделген шикізат тас көмір шайырын пайдалану бағалы түліктерді
тікелей жоғалтуға алып келеді және оны қолданатын жердің экологиялық
жағдайына кері әсер етуі.
Бағалағандай, әлемде жылына тас көмір шайырын айдау шамамен 7 млн. т.
болады. Тас көмір шайырда қосындылар қатары 1% және оданда көп пайызда
болады, яғни әрбір заттың ресурстары және олардың өндіру мүмкіндіктері
елеулі. Тас көмір шайырда негізгі компаненттер құрамы: нафталин, аценофен,
фенантрен, флуарен, карбазол, пирен.
Бұл заттардың әркайсысының саны үлкен, оларды таза түрінде шығару
мүмкіндіктерін ұйымдастыруға жағдай бар, жоғары өнеркәсп масштабында тас
көмір щайырын кайта өндеуде үш топты түліктер алынады: таза және
техникалық ароматты көмір сутегі – нафталин, жеке крезол, ксиленол және
олардың техкалық қоспалары, фенол, негізгі әртүрлі техникалық майлар, көмір
графитовты материалдар өндіру үшін шикізат қаптау – пісірілген тас көмір
және пісірілген кокс.
Полициклды коспалардың негізгі ерекшеліктері олардың термалық
мықтылығы және оксиленге тұрақтылығы, сонымен бірге микроорганизмдерге
умылығы. Бұл ағашты қорғаудың әр түрлі қорғаныс бүркенісі үшін тас көмір
шайырын қайта өңдеу негізінде техникалық қоспалар пайдалануға мүмкіндік
береді. Жеке крезол мен олардың қоспалары үлкен құндылық болып саналады.
Оны синтетикалық шайыр, пластификаторлар және анти-пирен өндіру үшін
қолданады.
Казіргі кезде аз мөлшерде антроцен көрсетуге болады. Кейбір жеке
заттарды шығаруды ұйымдастыру келешегі зор. Жеке полициклды ароматикалық
көмірсутекпен гетероциклді қосындылар ерекше химиялық шикізат болып
саналатындықтан ауылшаруашылығында үлкен құндылық болып саналады.
Сонғы жылдары шайырдан таза заттар бөліп шығарылады: хинальдин,
изохинолин, инден. Хинольдин мен изохинолин ауыл шаруашылығы үшін химиялық
түліктер өндіру үшін негізгі компанент болып саналады, ал инден көмір
сутегі шайыр алу үшін қолданылады. Бұл үш зат-хинальдин, изохинолин, және
инден казіргі кезде өте жоғары таза алынады және медециналық аппарат
синтезі үшін пайдаланады.
Өндірістегі тас көмір шайырын қайта өндеу түлектерінің түрлері оларды
соңғы сатыда үзінділеу үшін өткізу нарығын қайта өндеу құрал жабдықтарын
анықтайды.
Қанша кең жабдықтау кешені болса өндірісте шайырды қайта өндеу, сонша
кең экономикалық қайыс болады. Егер майларды түгелдей өндіріске сатпау
шешімі қабылданса, әр түрлі қарықта сатуға әр түрлі полициклды
көмірсутектер, гетеро циклды қоспалар және фенолдар бөлуге болады. Бұл
көбінесе шайырды кайта өндеуге қасиеттелеген. Сонғы жылдары тас көмір
шайырының дистиляттаудан таза заттар шығаруға жаңа мүмкіндіктер пайда
болды. Сондықтан өндірістің тас көмір шайырын қайта өндеуде келешегі жақсы
даму негізін тиянақты етуге болады.

1.2 Таскөмір шайырының жігі, және оларды қайта өңдеудің бағыттары.

Казіргі кезде ауыл шаруашылығындағы химиялық түліктер тас көмір
шайырын қайта өндеу түлігін тартусыз қанағаттандырылмайды. Бұндай жағдай
келешекте мынандай жағдайларда болады:
- тас көмір шайырын қайта өңдеу сапасы тұтынушылардың талабына сай
болады;
- химиялық түліктер шығару өндірісі рентабелді болады;
- өндіріс технологиясы экологиялық қауіпсіз болады.
Осы шарттарды орындаудан азық-түлік шығару көлемінің өсу мүмкіндігі
бағынышты болады. Олардың ресурстары казіргі кезде толығымен
пайдаланылмайды.
Технология және тас көмір шайырының жегін кайта өндеу терендігі жалпы
шайырды кайта өңдеу деңгейі негізгі критериялары болып табылады. Отандық
коксхимия өндірілген шайырдың көлемі әлемдегі алдынғы қатарлы орын алады.
Жікті қайта өңдеу тереңдігі, аз тонналық азық-түлік түрлері, соның ішінде
реактив шығарудан шет елдерден оза алмайды. Бір жағынан, коксхимиясының
ролін бағаламағандықтан. Коксохимия – ең бағалы ароматтық шикізат
жеткізуші. Ол мұнайхимиясында теңдесі жоқ. Екінші жағынан, казіргі
коксохимия зауытта шайыр жігін қайта өңдеуді ұйымдастыру қыйындығымен
байланыста. Шайыр жігінің қайта өңдеу технологиясы әрдайым казіргі
талаптарға сай азық-түліктер, қуат және тауар сыйымдылығы, қоршаған ортаны
ластау деңгейіне жауап беред.

1.2.1 Жеңіл жік.

Шайырдың сапасымен жағдайына карай оның жіктік мазмұны жеңіл жікте әр
түрлі кең көлемде өзгеруі мүмкін. 5 кестеде коксохимялық кәсіпорындардағы
цехтарда шайырды қайта өңдеу алынатын жеңіл май құрамының компаненттері
келтірілмеген. (КХК)
Жеңіл жік құрамы бойынша ауыр бензолға ұқсайды, сондықтан әдетте
біргелісіп өңдейтін бензол реактификациясының цехына беріледі.

1.2.2 Фенолдық жік.

Фенолды жік фенол, нафталин алу үшін шикізат ретінде пайдаланылады.
Фенолды жік фенолды май деп аталады. Жік әр түрлі тағайындау техникалық
майларын даярлау үшін қолданылады. Майдың құрамының орташасы мынадай:
бензолды көмір сутек – 10,4-25%, индан – 8-24%, инден – 20-27%, бинзонитрил
– 5,4-10,4%, нафтолин – 18-53%, тионафтен – 0,7-1,7%, сренолдер – 0,4-0,6%.

Кесте 2. Әр түрлі зауыттардың жеңіл және фенолді жігінің құрамы.
Құрауыш мазмұны, жеңіл Құрауыш мазмұны, фенолді
Құрауыш жікте, % жікте,%
КХК№1 КХК№2 КХК№1 КХК№2
1. Бензолді көмірсутектер 72,5 42,8 12,3 11,7
және жеңіл жыртқыш май.
2. Индан 9,3 10,0 4,3 11,0
3. Инден 5,1 9,5 18,6 13,7
4. Бензонитрин 0,4 2,5 5,7 4,8
5. Нафталин 2,8 22,7 16,5 30,6
6. Тионафтин 0,2 1,0 1,2 1,5
7. Финолдар 9,7 11,2 35,9 25,9

5-ші кестеде фенол жігінің құрамы әр түрлі кәсіп орындарда
корсетілген. Фенол жігіндегі құрамының айырмашылығы технологиялық кестемен
байланысты.

1.2.3. Нафталиндік жік.

Россияның коксохимиялық кәсіпорындарында тас көмір шайырын
ректификаттауда негізінде концентрантты нафталинді жіктер алынады, ондағы
нафталин құрамы – 79-88%, бұл жікте фенолдың және хинолин негіздерінің
көптеген құрамы болады. Сондықтан нафталиндік жіктен азық – түліктің үш
тобын көрсетуге болады. Фенолді және негіздерді үзіндіргеннен кейін
нафталин құрамы қалған бейтарапты бөлімде навталинді жіктің 90-91% дейін
көбейеді. Басқа қосындылардан бұл жікті метилнафталиндер, дурол, изодурол,
пренитол, тетралин, додекон, 4 метилинден, индол, ацетофон, фенилэтилкетон,
5 және 6 метилкумарондар, би – метилкумарондар, бензолтрин, тионафтен
болады. Соңғысының мазмұны бастапқы көміріндегі күкүрттің құрамына
байланысты. Нафталиннің жіктік құрамындағы айырмашылық сонымен анықталады.

Кесте 3. Әр түрлі зауыттардағы нафталиндік жіктін құрамы.
Зауыт Жіктің дереккөзі Жіктегі құрауыш мазмұны, %
нафталин тионафтен негіздер индол
1. Авдеевтік КХЗ Донбасс мұнайының82-85 3,6-3,9 1,1-1,4 0,2-0,3
шайыры
Печерск бассейн
2. Черепов көмірінің шайыры 83-87 2,4-2,6 2,3-2,5
металургиялық
зауыты Кузбасс көмірінің
шайыры 85-87 1,2-1,3 2,4-2,7 0,6
3. Нижнетагиль Нафталинді
металургиялық кристализация-
зауыттар лаудан кейінгі 79-81 5,5-5,9 1,0-1,3 0,02
4. Донецк феноль майлар


1.2.4. Жұтқыш жік.

4-ші кестеде Төментигилдегі металургиялық комбинаттың жұтқыш жік
құрамы көрсетілген.
Жұтқыш жік жаққышмай даярлау үшін пайдаланады. Май жікті фенолдан
жуғаннан кейін алады. Жаққыш майды негізінде бензолды көмір сутегін жұтқыш
кокс газын пайдаланады, сонымен бірге техникалық май және басқада
техникалық азық – түліктер даярлау үшін қолданылады.
Жұтқыш жік жоғары қайнатылған жік және ауыр жыртқыш негіздер хиномен,
изохиномен және олардың гомологтарын алу үшін пайдаланылады.

Кесте 4 Жұтқыш жік құрамы.
Құрауыштар Жіктегі құрауыш мазмұны,%
Бензолды көмірсутек 0,5
Инден және басқа шектеусіз 3,0
көмірсутектер 5,0
Индол 8,0
Диметилнафталин 5,0
Негіздер 2,0
Фенолдар 6,0
1 – метилнафталин 8,0
2 – метилнафталин 12,0
Нафталин 2,5
Дифенил 14,5
Аценафтен 6,0
Флуорен 4,5
Дифениленоксид 1,0
Фенантрен 1,0
Антрацен 0,5
Карбазол

1.2.5. Антраценовті жік.

Тас көмір шайырының антрацен жігі қайнау температурасының кең шегін
алады. (қайнау бастамасын 240 – 280ºС, айдау 360 – 410°С-де 90% құрайды).
Негізі құрауышның басқа антрацен, карбазол және фенотрен антрацековті жікте
көп мөлшерде басқа көмірсутектерін болады. Олар оның қайта өңдеу мақсатында
олардың концентрациялауында кедергі жасайды.
Кестеде 4 антрацивті жіктің құрамы берілген. 1 антрацивті жікте
антраценнің, сренантентреннің және карбазол ресурстарының 90% дейін болады.
Жоғары температураның шегін төмендету себебінен жалпы антрацивті жік
құрауыштары төмендейді.
Казіргі кезде коксты – химиялық өнеркәсіп шикізат антраценнің және
антрацевті майды шығару мақсатында 1-ші антрацевті жіктін кристализациялау
кең қолданылады. Шикі антранценге 80% дейін антрацен, 50% карбазол және 30%
фенантрен, сонымен бірге 10% дейін дифенилсульфид, дифениленоксид және
флуарен ауысады. Шикі антраценнің 70% фенантрен, антрацен және карбазолдан
тұрады.
Шикі антраценнің әр түрлі тобы зауыттардың (%) корсетілген:
Донбасс зауыты Шығыс Ресей зауыты
Антрацен 16 – 25 21 – 25
Фенатрин 19 – 25 19 – 29
Карбазол 16 – 26 22 – 30

Кесте 5 антрацивті жіктін кестесі.
Құрауыш Жіктегі құрауыштардың құрамы, %
Нафталин 3,6
Метилнафталиндер 3,6
Аценафтен 2,0
Флуорен 2,4
Дифениленоксид 1,2
Антрацен 5,0
Фенантрен 21,2
Карбазол 5,6
Пирен 5,4
Басқа көпядролы көмірсутектер 39,1
Күкіртті қосындылар 5,4
Ксиленолдар 0,3
Нафтолдар 2,5
Хинолин және гомологтар 0,3
Басқа жоғары қайнағыш негіздер 2,4

Шикі антраценның шығуы кристализациялау жағдайына байланысты
антраценттік жіктің 10 – нан 30% дейін құрай алады. Фенантреннің негізгі
ресурстары антраценттік майға байланысты. Сондықтан одан фенантрен бөлініп
шығуы мүмкін. Антраценттік май ағаш өңдеудің ең үздік және антисептік болып
табылады. Сондықтан шпалға сіңетін май даярлау үшін пайдаланылады.
Казіргі кезде Ресейдегі кәсіпорындардағы антрацевтік жіктерді қайта
өңдеуде антрацен дара азық – түлік болып саналады. Оны шикі антраценнен
алады, сонымен бірге карбазол мен фенантреннің кейбіреулері бөліп
көрсетілуі мүмкін.
Одан басқа қайта өңделмеген шикі антрацен жол құрылысында және төменгі
сорттағы отынның құрау ұшы ретінде қолданылады. Соңғы кездерде
кристализациясыз антраценттік жік елеулі санды техникалық көмірсутек алу
үшін шикі заттар ретінде пайдалана бастады.
1.3. Азпиролизделген шайырды қайта өңдеудің технологиялық кестесі.

Қыртысты кокстаудың шайырын қайта өңдеу технологиясынан
азпиролизделген шайырдың қайта өңдеудің айырмашылығы мынада: бұл отын,
фенол, техникалық қоспалар алуға бағытталған.
Қазіргі кезде кәсіорындарда азпиролделген шайырды қайта өңдеудің
бірнеше технологиялық кестесі жүзеге асырылады. Англияның Бользавский
зауытында дистиляция әдісімен төмен температурада шайырдың қайта өңдеудің
технологиялық процессі жүзеге асты. Шайырдың дистилляциялауда мынадай
шығыстағы азық – түліктер алады, %: жеңіл май – 2, орта май – 38, ауыр май
- 30%, піскен – 25, су және ысырап – 5. 6 – шы кестеде төменгі
температурадағы кокстау шайырының майлы дистилятор құрамы берілген.
Жартылай кокстау шайырдың майын фенолдан айыру үздіксіз процессте
жүргізілу керек. Фенолдың кейінгі қайта өңдеуі көбінесе жоғары
температуралы шайырдың шикі финолын қайта өңдеуге ұқсайды.
Жоғары қайнағыш фенолдар жоғары коррозиондық белсенділік көрсетеді.
Ұсынылып отырған технология жоғары сапалы отын, фенолдарын алуға
болады. Жоғары тиімді коррозионды берік жабдықтар бұл процессті қымбат
етеді, бірақ мұнайға, отын азық – түлігіне баға өскен сайын көмірден
алынатын заттар арзан болып көрінуі мүмкін.

Кесте 6. Төменгі температуралы шайырдың дистиляттық жік мінездемесі.
Жеңіл май Орта май Ауыр май
Көрсеткіштер
Салмағы, %
Фенолдар 12 45 35
Көмірсутектер 86 52 65
Соның ішінде:
Қағандар 21,5 12,0 Парафинді қоса көмір
сутектің әр түрлі
тұрпатты ауыр
қоспалар
Олефинды 34,5 14,0
Ароматтық 30,0 26,0
Негіздер 2,0 3,0

Кохтла – Ярве қаласының Сланце СПК – да сланцевтік шайырдың қайта
өңдеуі іске асырады.[3] Қайта өңдеудің экономикалық тиімділігі оның ауа
жігін пайдаланумен және фенолді азық – түліктерін падалану арқылы
анықталады.
3 – ші кестеде дистелляттық жіктің шығуы мен мінездемесі көрсетілген.
Бензолді жіктеуді фенолсыздандырудан кейін көлік бензині ретінде
қолданады.
Дизель жігі су еріткіш фенолдарынан кейінгі мазут жігімен қосылғанда
ағаш өңдірудің жақсы антисептигі болады.
Дистиляция қалдығы кислородпен термоөңдеуден кейін жол битумы болып
саналады. Оның негізгі қасиеті мұнай битуммымен салыстырғанда – бұл
минералды толтырғыштың жақсы адгезиясы.
Кокс төменгі көң (0,5 – 0,6%) болады және қуатты көмірге және
кесенделген бұйымдар жасау үшін қалданады.
Су еріткіш жіктер эпоксидті шайырдың синтезінде шикізат ретінде
қолданады.
Слансты шайырдың қайта өңдеу процесінде шайырда термиялық тұрақсыз
байланыстар бар болғандықтан дистиляттық аппаратуралардың байланысымен
қыйындықтары туады. Бұл дистиляттық агрегаттың жиі тоқтау қажеттілігін
шақырады.

Кесте7. Шикізат және дистилятты жіктің мінездері.
Азық – түлік Шайырдың Тығыздығы, Жіктік құрам, көлемде қайнау ºС дейін,
атауы шығуы,% гсм %

С Н О S N
230оС 79,8 9,7 8,8 0,3 1,4
230-270оС 81,1 9,7 8,4 0,3 0,5
270-300оС 81,6 9,9 8,1 0,3 0,1
300-320оС 82,8 9,5 7,1 0,3 0,3
230-320оС 81,6 9,7 8,4 0,3 0,5
№3 Пісір (Тразм.59оС) 82,8 7,5 8,6 0,3 1,0
№2 Пісір (Тразм.71оС) 83,4 7,4 7,7 0,3 1,2

Кесте 9. Гидрогенизациялау процесінен кейінгі тас көмір шайырын
жіктеудің элементтік талдауы.
Үлгі Құрамы, %
С Н О ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өнімді өндіру және қайта өңдеу
Мұнай және газды қайта өңдеу
Қалдықтарды қайта өңдеу
Қатты қалдықтарды қайта өңдеу және залалсыздандыру
Жоғарыкремнийлі бокситтерді қайта өңдеу
Қалдықтарды қайта өңдеу өндірісі
Газды қайта өңдеу
Қалдықтарды қайта өңдеу. Жүн мен қылшықты өңдеу. Стандартты емес шикізатты және спилокты өңдеу
Жарма дақылдарын қайта өңдеу технологиясы
Үлбір және тондық терілерінің жартылай фабрикаттарының көрсеткіштері және оларды анықтау және сұрыптау әдістері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь