Д. и. менделеев – ғылым алабы

Жоспар:

I. Кіріспе
• Д. И. Менделеев . ғылым алабы.

II. Негізгі бөлім
• Периодтық заңның ашылуы.
• Атом құрылысы.
• Д. И. Менделеев жасаған химиялық элементтердің периодтық
жүйесі. Периодтық жүйенің құрылымы.
• Периодтық жүйенің теориялық негізделуі.

III. Қорытынды
• Д. И. Менделеевтің ғылыми ерлігі және периодтық заңның маңызы.
Дмитрий Иванович Менделеев – орыс химигі. Петербург Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1876). 1834 ж. 27қаңтарда Ресейдің Тобольск қаласындадүниеге келген. Санкт-Петербург Бас педагогикалық институтын бітірген (1855). Ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты жалпы химия, химиялық технология, физика,экономика, ауыл шаруашылығы, метрология, т.б. салаларға арналған. Ол изомерияқұбылысын зерттеп (1854 — 56), сұйықтықтың тығыздығын анықтайтын құрал – ареометрқұрастырды (1859). “Органикалық химия” деген алғаш орыс тілінде оқулық шығарды (1861). Сұйықтардың қайнауының абсолют температурасын (1860), гидраттық теорияны(1865 – 87), жаратылыстың негізгі заңдарының бірі – периодтық заңды ашты (1869). Сонымен қатар молекуланың массасын табудың Клапейрон – Менделеев теңдеулеріншығарды. Мұнайдың ауыр металдар карбидтерінен түзілу гипотезасын (1877), көмірдіжер астында газға айналдыру идеясын (1880) ұсынды. Менделеев 1907 ж. 20-қаңтарда Санкт-Петербургте қайтыс болды. Менделеевтің құрметіне жасанды жолмен алынған радиоактивті химиялық элемент менделевий аталды.

Ол «Химия негіздері» деп аталатын тамаша оқулық жазды. Бұл оқулық нағыз химия энциклопедиясы еді. Менделеев оны жаңа ашылған жаңалықтармен толықтырып, үнемі жетілдіріп
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған ҚазаҚстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 бет.

2. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Химия. Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева, Н.Далабаева. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 336 бет.

3. Жалпы білім беретін мектептің 8 сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. / Алматы: Атамұра,2009. – 205 бет.

4. "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том

5. Жалпы химия. Общая химия. С. Ж. Пірәлиев, Б. М. Бутин, Г. М. Байназарова, С. Ж. Жайлау. Алматы, 2003ж. 483 бет.

6. Интернет ресурстар: www.wikipedia.org
        
        Жоспар:I. Кіріспе• Д. И. Менделеев – ғылым алабы.II.     ... ... ... ... ашылуы.• Атом құрылысы.• Д. И. Менделеев жасаған химиялық элементтердің периодтықжүйесі.  Периодтық жүйенің ... ... ... теориялық негізделуі.III. Қорытынды• Д. И. Менделеевтің ғылыми ерлігі және периодтық заңның маңызы.Дмитрий   Иванович   ...   орыс   ...    ...    ...      ...      мүшесі      (1876).      1834       ...  ...  ...  ...  институтын бітірген   (1855).   Ғылыми-зерттеу   жұмыстарыныңнегізгі  бағыты жалпы   химия, химиялық   ...  т.б.  ...   ...   ...   (1854   —   56),   ...   ...    ...    құрал– ареометрқұрастырды (1859). “Органикалық химия” деген  алғаш  орыс  ...      ...       (1861).       ...       ... ... – 87),  жаратылыстың  негізгізаңдарының     бірі     ...     ...      (1869).      ...       ...... ... карбидтерінен түзілу  гипотезасын(1877), көмірдіжер астында газға айналдыру идеясын (1880) ұсынды.  Менделеев1907 ж. 20-қаңтарда Санкт-Петербургте қайтыс болды.  ...  ... ... ... ... ... ... «Химия негіздері» деп аталатын тамаша  оқулық  жазды.  Бұл  оқулықнағыз химия энциклопедиясы еді. Менделеев  оны  жаңа  ...  ... ... жетілдіріп отырды. «Химия  негіздерімен»  айналыса  жүріп,ол химиялық элементтердің атақты периодты системасын да жасады.       Д. И. Менделеев егер ... ең ...... ...  ... ... ... олардың атомдық салмағының өсуі  реті  бойынша  орналастырса,сол кезде белгілі ... 63 ... ...  ...  ...  ... ... Бұл заңдылық табиғи заңдылықтарды анықтаған және  осыжаңалық ашылғанға дейін химиялық элементтер  әлемінде  болған  шатасушылықтыретке келтірген ... ... ... ... ... ...  ...  Менделеев  әлі  белгісіз  бірнешеэлементтердің бар  ...  ...  және  ...  аса  ...  ... берді. Ақыр аяғында бұл элементтердің бәрі де ашылды. Сондай-ақ  ... ... ең ... ... ... ... ...  баласына  тән  қызмет  атаулының  Менделеев  назар   аудармағансаласын ... өзі ... ... кен орындарын, мұнайдың  әр  алуан  құрамын  зерттеп  ... ол ... отын ... ғана емес, одан көптеген аса  маңызды  ... көзі ... де ...  ...  екендігіналғаш  тұжырымдаған  да  болуыкерек. Ол  жер  атмосферасын  зерттеді  және  қорықпастан  ...  өзөі  ... ... ... ... ... ... де көңіл бөліп,  мұзжарғыш  кеменің  жобасынжасады. Бірақ бұл мұзжарғыш кемені жасау ісі ... ... ... көп ... бойы ... мен ... бас  палатасына  директор  болып,дәл өлшемдер жөніндегі ғылымның дамуына ықпал жасады.       Менделеев  ауыл  шаруашылығымен  айналысты,  ...   ісін   ... дәрі ... ... ... ... ұшу  ...  де  көңіл  аударды...Оның Толық шығармалар жинағы қалың-қалың жиырма бес томнан ... Ол  ... ... ...  академиялары  мен  ғылыми  қоғамдарына  ... ... ... күні ... ...  имениесі)  шаруалар  Менделеевтен:«Дмитрий Иванович, сенің егінің қалайша осылай бітік болып  ...  Бұл  ... ... ...  па,  әлде  бақыт  па,  ...  ...  ...  ...  Сонда  Менделеев  оларға  күлімсірей  қарап:   ...   ... - деп ... ... ... да, ол  ешқандай  асырып  айтпағанеді. Оның әрбір ісі ... ... ... ...  да  ...  ...  толассыз  таланттың  туындысы  болатын.  Ол  өзін  ...   ... ... ... кемеңгерлік  дейсің.  Өмір  бойы  ... ... ... - ... өз ... жайында. Менделеевтің дүние салуы – бүкіл ел қабырғасын қайыстырған  ауыр  қазаболды. ... адам оны ... ... аза ... шығарып  салды.  МенделеевПетербургтегі  Волково   ...   ...   ...   ...   ... ...  ...  системасының  үлкен  кестесін  ... Ол ... ... ...  ...  ұрпағына  қалдырған  өсиетісияқты еді.1860 жылы Карлсуэдегі съезде атом – ... ілім  ...  ...  ...  ...  ...  айналыса  бастады.  Алғашқы  жүйелеуэлементтерді металдар мен бейметалдарға бөлуден басталды.Д.И.Менделеевке   дейін   ...   ...    ...  ...  Л.  ...   сияқты   ғалымдар   айналысқан.   ... ... ... ... олардың кемшіліктерін толықтыра  отырып,Д.И.Менделеев 1869 жылы  өзінің  «Химиялық  ...  ...  ... Алғаш рет бұл заңның негізгі қағидалары 1869 жылы 18  ақпанда  ... ... ... ... ... атомдық салмақтарының өсу ретімен орналастырсақ,  олардыңқасиеттері периодты қайталанады.2. Элементтердің қасиеттерін сипаттайтын тұрақты шама –  атомдық  ...  ...  ...  ...   ...   ... Жаңа ... бар, оларды зерттеу керек.Ол 1871 жылы жасаған ... 12 ... орын ... ... ...  ...  ...  атомдық  салмақтары  44,  64,  72болатын  элементтердің   қасиеттерін   аса   ...   ...   ... ... мен  олардың  қасиеттерінің  тәжірибе  жүзінде  алынғанмәндерімен сәйкес келуі периодтық ... ... ... ... ... ... 1871 ... қасиеттері.Атомдық массасы – 72;Сұр, қиын балқитын металл;Тығыздығы – 5,5 г/см3 ;Оксидінің формуласы – ЭО2 ;Оксидінің тығыздығы – 4,7 см3 ;Хлориді ЭCl4 ... ... – 1,94 см3 ... температурасы – 900СГерманийдің тәжірибе жүзінде анықталған (1866 ж. К. Винклер) қасиеттері.Атомдық массасы – 72,6;Сұр, қиын балқитын ... – 5,35 г/см3 ... ... – GeО2 ... тығыздығы – 4,74 см3 ;Хлориді GeCl4 сұйық зат;Тығыздығы – 1,887 см3 ;Қайнау температурасы – 900СОл кезде периодтық заң былай оқылды:Жай ... ... ... қосылыстарының қасиеттері  элементтердіңатомдық салмақтарына периодты тәуелді.Периодтық заңның графикалық ...... ... периодтық жүйесінің құрылымыЭлементтер 7  периодта  8  топта  орналастырылған.  Сілтілік  металданбасталып ... ... ...  ...  қатар  период  деп  ... ... ... ... арту ...  ...  Алғашқы1 – 3 период – кіші  периодтар,  олар  бір  ғана  қатардан  ...  4  –  ...... ... олар екі ... (жұп және тақ) ... 7  –период аяқталмаған.Топтарда   қасиеттері   ұқсас   элементтер   біріктіріліп    ... ... ... (А) және ... (В) ...  ...  бөлінеді:негізгі топшада кіші де, үлкен де периодтардың элементтері болады.Д.  И.  ...  ...  ...  ...   үшін   ... және сутекті  қосылыстарының  формулаларын  жазып,  қасиеттерінқалай өзгеретіні төмендегі кестеде көрсетілген.Элементтердің оттекті және сутекті қосылыстары.|Э   |Li   |Be   |B    |C    |N    |O    |F    ||Э   |Na   |Mg   |Al   |Si   |P    |S    |Cl   ||ЭО  |Э2О  |ЭО   |Э2О3 |ЭО2  |Э2О5 |ЭО3  |Э2О7 ||В   |I    |II   |III  |IV   |V    |VI   |VII  ||ЭН  |--   |--   |--   |ЭН4  |ЭН3  |Н2Э  |НЭ   ||В   |     |     |     |IV   |III  |II   |I    ...  II,  III  ...  ...  оксидтерінде  элементтердіңваленттіліктері  I  –  VIII-ге   ...   ...    ...   қасиеттерінегіздіктен  (Na2O,  MgO)   екідайлылыққа  (Al2O3,  BeO),  одан  ... P2O5, SO3, Cl2O7, CO2, N2O5) ... ... сутекті қосылыстарда валенттіліктері IV –тен I –ге дейін кемиді.(СН4, NH3, H2O, HF)  (SiH4, PH3, H2S, ... және ... ...  қасиеттері  периодты  түрдеқайталанады.  Байқалған  заңдылықты  түсіндіру  үшін  периодтық  ...  ... ... қарастыру керек.Д.И.Менделеев периодтық заңды ашып, химиялық  элементтердің  периодтықжүйесін жасаған кезде, олардың физикалық мәні түсіндірілмеді.Д.И.Менделеев атомдық ...  өсу  ...  ...  химиялықэлементтер  қасиеттерінің  периодты  ...  ...  ...   береалмады. Элементтердің қасиеттері не  себепті  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   белгісіз   еді.   БірақД.И.Менделеев элементтердің атом  құрылысы  айқындалған  сайын  бұл  ... ... ... ... ала болжады.XX ғасырда атом құрылысы айқындалып, оның құрылыс  теориясы  ұсынылды.Ғалымдар  атомның   ядродан   және   оның   ...   ...   ... ... ... жылы ... ғалымы Э. Резерфорд  атом  құрылысының  «планеталық»моделін ұсынды. Бұл модель бойынша атомның  ортасында  оң  ...  ... ал оны ... ... ... ... ... зарядталған  ең  кішібөлшек, оның заряды өлшем бірлігі ретінде қабылданған.Жалпы  алғанда  атом  электробейтарап,  яғни  ...  ...   ... ...  ...  оң  ...  электрондардың  теріс  зарядына  тең.Мысалы, егер атом ядросының заряды +4 ... оның ...  ...  -1теріс зарядталған 4 электрон қозғалып жүреді.Кейіннен химиялықэлемент атомдарының ядро зарядтарының сандық  мөлшерісол элементтердің периодтық кестедегі  реттік  ...  тең  ... ... ... ... ... ... 1, оның атомының  заряды+1, ядросын сыртынан заряды -1 болатын бір электрон ... ... Не ... ... ... 2, атом ... заряды +2-ге тең,оның айналасында жалпы заряды – 2 болатын екі ... ... ... ... ядросының оң заряды +52, ал йодтікі I + 53 сондықтан оларпериодтық жүйеде 52 және 53 нөмірде  орналасқан.  ...  бұл  ...  ... өсу реті ... Ar(Te) = 127,6 ; Ar(I) =126,9.  Аргонның  оңзаряды + 18, ал калийдікі + 19, сондықтан калий аргоннан ...  тұр  ... 39,9; Ar(K) = ... ... туралы ілімнің одан әрі дамы периодтық заңның  физикалықмәнін ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  оқылады:  химиялық  элементтер,  олар  түзетін  жай  және   күрделізаттардың  қасиеттері  сол  ...   атом   ...   ... ... ... ... ... Атом ортасында оң зарядталған ядродан және оның қабықшасын құрайтын,орасан зор жылдамдықпен қозғалатын электрондардан тұрады• Элементар электр заряды е=-1,6*10-19 Кл. Электронның массасы m =9,1 *10-31 кг• ... ... оң ... ... ... ... ... Ядродағы нейтрондардың саны протондардың санына тең• Ядроның заряды оң және ... мәні ... ... барлықэлектрондардың зарядына тең• Оң ион-кандай да бір өзара эрекеггесу нәтижесінде электрондарынанайрылған атом• Теріс ион - қандай да бір өзара ... ... ... ... ... атом• Атомның өлшемі өте кіші 10-10 м• Атом ядросының ... (10-14 м ), ... он мың есе ... ... ... ... ... құрайтын заттардың  құрамынакіреді және адамдар да сол әлемнің бір бөлігі. Периодтық  ...  ...  ...  ...  байланысы  да  периодтық   кестеде   анықкөрсетілген. Өзара ... ... ... ... ... – жүйе ... ... белгілі орындағы әрбір химиялық элемент химиялық таңбасыарқылы көрсетілген, Ол кестеде ... ... ... ... бар:  ...  нөмірі,  салыстырмалы  атомдық   массасы.   Көлденең   ... тік  ...  ...  орналасқандықтан  әрбір  элемент  бірмезгілде белгілі бір периодқа және топқа жатады.Химиялық элементтердің периодтық жүйесінде 7 период  бар,  ол  10  ... жұп ...  ...  8  тік  бағандар  топ  деп  аталады.  Кішіпериодтар бір ғана ... ... олар ... периодтар деп аталады.Топта қасиеттері ұқсас элементтер орналасқан.  Топ  нөмірі  I  –  VIIIдейін рим ... ... ...  ...  ...  топ  ... сәйкес келеді.Әрбір период сілтілік металдардан  басталып  (I  период   -  ...  ...  ...  ...   ...   ... саны бірдей болады.Кіші периодта  ядро  зарядының  мәні  артқан  сайын  сыртқы  ...  саны  ...  Бұл  ...  валенттіктің   өсуіне,   металдыққасиеттің бәсеңдеуіне, бейметалдық қасиеттің артуына ... Сол  ... ...  ...  мен  ...  ...  ...  деекідайлыққа, одан әрі қышқылдыққа ауысады. Үлкен периодтарда бұл  ... ... ... ... ... қасиеттерінің  өзгеру  заңдылығысақталады.Үлкен  периодтарда  сілтілік  және  сілтілік  жер  ...  ... ... толуы басқаша  жүреді.  4  –  период  элементтерініңорналасуы төмендегі кестеде ...    ...  ...                                                || |I |II |III |IV |V |VI |VII |VIII | |4 |4|19K |20Ca |21Sc |22Ti |24V |25Cr |26Mn |26      27      28Fe,  Co,    Ni | | |5|29Cu |30Zn |31Ga |32Ge |33As |34Se |35Br |             36Kr | |Әр ... ішінде элементтің металдық қасиеті  солдан  оңға  әлсірейбастайтындықтан үлкен периодта  жоғары  жұп  ...  ...  ...  ...  ...  тақ  қатардағы  элементтердің  ... ... ... екі ... ... ... бір электроны  бар,  ол1s –орбитальға орналасады. Гелийдің осы  орбиталінде  ...  ...  ... бар - 1 ... ... ... неонға  дейінгі  атомдардан  түзілген.  Алғашқыекі элементтің (Li, Be) ...  (n=1)  ...  соң,  ...  (n=2)  ... қалыптасуы жүреді.  Қалған  алты  элементтің  2р-орбитальдеріэлектрондармен толады – 1s2 2s2 2p6.Үшінші период  ... ... ... ... құралған,  олардаүшінші қабат (n=3) жасақталады, яғни толады.  ...  ...  ... ... ... – 1s2 2s2 2p6 3s2 ... ... Калий және Ca  атомдарында  әуелі  ...  ... s ... ... ... он ... (скандийден  мырышқадейінгі) атомдарда бес d-орбитальдер электрондармен тола бастайды – 1s2  2s22p6 3s2 3p6 4s2 3d10. Хром мен ... ... ...  ...  сыртқы  4s-орбиталінен ішкі 3d-орбиталіне бір электрон «құлап»  түскен  сияқты  болады.Бұл  құбылыс  жартылай  ...  ...  ...  ...  атомның  ерекшетұрақтылығымен  түсіндіріледі.   Бұл   жағдайдағы   энергияның   ұтысы   ...  ...  бір  ...  ...   ...   шығындыжабады. Галий  атомында  және  одан  ...  бес  ...  ...  ... ... - 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 ...  период.  Төртінші  және   бесінші   ...    ...  ...  толтырылу  реті  ұқсас.  Онда   4f,   5d,   5f-деңгейшелер бос қалады - 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 ... және ...  ...  Алтыншы  периодта  32  элемент  ... және ... ... ... ... қанығалы.  Лантонатомында және одан кейінгі 13 элементтің (гадолинийден басқасы)  атомдарындаэлектрондар  4f-деңгейшенің  жеті  орбиталін,  ...  5d-  ...   ... және 6p- деңгейшенің үш орбиталін толтырады - 1s2 2s2 2p6 3s2  3p64s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10  6p6.  ...  ...  ...  ... да ... ... элементтерде алтыншыдағыдай көрініс байқалады.Замандастары Д. И. Менделеев ашқан периодтық  заң  мен  оның  ... ... ...  «ғылыми ерлік» деп бағалады.Қазіргі ғылымның жетістіктері Д.И.Менделеев ашқан  жаңалық  ...  ...  ...  ...  ...  ...   заң   атомқұрылысын  анықтауға  жол  ашты.  ...  ...  ...  отырып  ғалымдарбелгілі қасиеті бар жаңа заттарды алуды,  бұрын  белгісіз  элементті  ашуды,жаңа  ...  ...  ...  ...  ...  заң  ... күннің және жұлдыздардың ішінде химиялық элементтердің  ...  ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:1. Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақшатүсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын ... ... ... ...... Т.Н. Жұмағалиев, Б.М.Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 ... ... тілі ... ... ... ... сөздігі:Химия. Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева,Н.Далабаева. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 336 ... ... ... ... мектептің 8 сыныбына арналған оқулық.Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. / Алматы: ... –205 ... ... ... 9 том5. Жалпы химия. Общая химия. С. Ж. Пірәлиев, Б. М. Бутин, Г.М. ... С. Ж. ... ... 2003ж. 483 ... ... ... ...  
        
      

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
«Радиотехника және антенна негіздері» пәні бойынша емтихан сұрақтары14 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Бүгінгі терминологияның даму сипаты5 бет
Нарықтық экономикадағы инновация13 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым11 бет
Психология пән ретінде. XIX ғ. 60 жылдары мен қазіргі уақыт7 бет
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
Ташкент қаласындағы алғашқы мәдени-ғылыми ұйымдардың жұмысы37 бет
Түркология және Қазақстан19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь