Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік зардаптары

МАЗМҰНЫ
Кіріспе
I. Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік зардаптары
1.1. Жұмыссыздық теориялары
1.2. Жұмыссыздықтың түрлері, себептері және деңгейі
II. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеу
2.1. Жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеудің маңызы
2.2.Жұмыссыздық деңгейі және халықты жұмыспен қамтудың қазіргі жағдайы
III. Еңбек нарығын реттеу және жұмыссыздық мәселелерін шешудің жолдары
3.1. Еңбек нарығын реттеу
3.2.Жұмыссыздықты жоюдың жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Перзиденті Н.Назарбаевтың халыққа ұсынған биылғы Жолдауында «Мемлекеттің әлеуметтік саясаты жұмыс орындарын құрған жағдайда және еңбекке қабілетті халықты мемлекеттің экономикасына тартуға бағытталған жағдайда ғана тиімді болады» делінген.
Казіргі жағдайда халықтың жұмысбастылығы, жұмыссыздық, халықтың және еңбек ресурстарының ұдайы өсу процессі, демографиялық жағдай, еңбек ресурстарын басқару мәселелері елдің экономикасы үшін ең басты мәселелердің бірі болып саналады.
Тұрақты даму тұжырымдамасын жүзеге асырудың маңызды жағдайы әлеуметтік бағдарланған нарықтық экономиканы құру болып саналады. Елдің тұрақты дамуы – адамдардың жұмыспен тұрақты түрде қамтылуымен, еңбек саласындағы әр аулан қысылтаяң ахуалдар көрнісінің алдын алумен тікелей байланысты.
Нарықтық қатынастарға көшуге, экономикалық реформалауға байланысты көптеген кеңестік дәуірден кейінгі мемлекеттер жұмыссыздық мәселелеріне амалсыздан душар болып отыр. Жете дамымаған нарықтық инфрақұрылым, қалыптаса бастаған нарықтық экономикаға әсер ететін қаржылық, экономикалық тұтқалар жағдайында көптеген әлеуметтік проблемалар, атап айтқанда, еңбек және жұмыспен қамту саласы қауіпті сипаттала бастады. Отандық өндірістің дамуын ынталандыратын жетерліктей қолайлы инвестициялық климаттың экономикалық және қаржылық тетіктерінің болмауы, жалақының жоқтығы кейбір аймақтарда әлеуметтік жанжалдың (қағтығыстың), кедейліктің, қайыршылықтың пайда болуына әкелді.
Жұмыссыздық – күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс.
Қазіргі кезде экономиканың нақтылы секторында жұмыссыздықпен күресу мәселесі жұмыс орындарын құрылуымен, жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүргізумен, жұмыссыздықтан қорғау мен біртұтас түрде қаралуға тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Жұмаев Ж. «Экономиканың мемлекеттік реттелінуі». Алматы 2004
2. М.Ш. Кенжеболатова, Д.Женсхан «Экономиканы мемлекеттік реттеу» 2006
3. Қабиденов Д.Қ, Оралтаев Т.Қ. «Экономикалық саясат» Алматы 2002
4. Горовая О.Н. «Государство и бизнес» Астана 2005
5. М.Ш. Кенжеболатова, Х.Н. Мұрсалова «Экономикалық теория негіздері» ОӘК Астана 2009
6. М.Б.Төреғожина «Экономиканы мемлекеттік реттеу»
7. Жұмамбаев С.К. «Еңбек рыногы экономикасы» Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2003
8. Д.Ә.Жампейісов «Еңбек және әлеуметтік қамсыздандару құқығы»
9. Жатқанбаев Е.Б. «Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы» Оқу құралы. Алматы: «Курсив»,2006
10. www.stat.kz
11. www.testent.ru
12. www.studmed.ru
        
        МАЗМҰНЫКіріспе..............................................................................................................3I.       Жұмыссыздықтың       ...        және        ...                                                         ...        ...        түрлері,        себептері         ...  ...  ...  ...  және  ...   қамтудымемлекеттікреттеу..........................................................................................112.1.        Жұмыспен        ...        ...         ...  деңгейі  және   халықты   жұмыспен   қамтудың   ...  ...  ...  ...  және   ...   ...   ...                            ...                            ...                                                 ...  ...  ...  ...  ...  ұсынғанбиылғы  Жолдауында «Мемлекеттің әлеуметтік саясаты  жұмыс  орындарын  құрғанжағдайда және еңбекке қабілетті ...  ...  ...  ... жағдайда ғана тиімді болады» делінген.Казіргі жағдайда халықтың  жұмысбастылығы,  жұмыссыздық,  ...  ...  ...  ...  өсу  ...  ...   жағдай,   еңбекресурстарын басқару мәселелері елдің экономикасы үшін ең ...  ... ... саналады.Тұрақты даму тұжырымдамасын жүзеге асырудың маңызды  жағдайы  әлеуметтікбағдарланған нарықтық экономиканы құру болып саналады. Елдің  тұрақты  ... ... ... ... ... ... еңбек саласындағы әр  ауланқысылтаяң ахуалдар көрнісінің ... ... ... байланысты.Нарықтық  қатынастарға  көшуге,  экономикалық  реформалауға   байланыстыкөптеген кеңестік  дәуірден  кейінгі  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Жете   ...   нарықтық   инфрақұрылым,қалыптаса бастаған нарықтық экономикаға әсер ететін  қаржылық,  экономикалықтұтқалар жағдайында ... ... ...  атап  ...  ... жұмыспен қамту саласы қауіпті  сипаттала  бастады.  Отандық  ...   ...   ...   қолайлы   инвестициялық    климаттыңэкономикалық және қаржылық ... ...  ...  ...  ... ... жанжалдың  (қағтығыстың),  кедейліктің,  қайыршылықтыңпайда болуына әкелді.Жұмыссыздық – күрделі әлеуметтік-экономикалық ... ...  ...  ...  ...  ...  ... жұмыс орындарын құрылуымен,  жұмыспен  қамтудың  белсенді  саясатынжүргізумен, ... ... мен ... ... ... тиіс.Жұмыспен қамтудың негізгі басымдықтарының бірі -  жаңа  жұмыс  орындарынашу.Халықтың тұрмыс деңгейін арттыру,  өнімді  ...  ...  ...  ...  ...  саясатының  маңызды  бағыттары  болыпқалып отыр. Елдегі нарықтық қатынастардың дамуы барысында халықтың  ... ... ... ...  ...  ...  өзекті  мәселесіболып табылады.Нарықтық қатынастар пайда бола  бастаған  ...  ...  ... ең маңызды  міндеттерінің  бірі  –  еңбеккерлерді  жұмыссыздықтанәлеуметтік қорғау ... ... ...  ...  ...  ... жүйесі дамыған елдерде қазіргі ғасырдың басынан – ақ  ...  ...  ...  ...  Оның  дамуына  бірінші  дүниежүзілік   соғыстанкейінгі әртүрлі ... ... 1930 ...  ...  ... халықаралық еңбек ұйымының шешімдері үлкен әсерін тигізді.Қазіргі күнгі басты  мәселе  не?  Ол  –  ...  ...  ... күші ... ұсыныс көп, бірақ оларға деген сұраныс өте аз.Бүкілдүниежүзілік сауда ... кіру ...  ...  ... ... ... ... Өндірістердің бәсекеге  қабілеттілігінарттыру үшін жоғары білікті және кәсіпқой ...  ...  арта  ... ...   ұлттық  кадрларды  кәсіби  жағынан  даярлау  және  ... ... ... ... және ... елдердің тәжірибесін  үйренуде  жүйелік  және  нақтытарихи ... ... ... ... нарығын  реттеудің  әлеуметтік-экономикалық,   ұйымдастырушылық-инфрақұрылымдық   қызмет   ету   ... ... ... ... қамту, әлеуметтік  қорғаудың  белсендіформасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби даярлау және қайта  даярлау,   ...  ...  ...  ...  мәселелердің  бірі  болып  отыр,  ... ... ... ... ... жұмыспен ұтымды  қамтуды  қамтамасыз  ету  ... ... және  ...  ...  ...  ... Республикасының «Халықты  жұмыспен  қамту  туралы»  Заңына  сәйкесқызметтің міндетіне:  жұмыс  күшіне  сұранысты  және  ...  ...  ... бос ... және жұмысқа  орналастыру  мәселелері  жөнінде  өтінішжасайтын азаматтардың есебін жүргізу,  жұмысқа  ...  ...  ... т.б ...  ...  ...  –   жұмыссыздық   не   себептен   туындайды,жұмыссыздарға қандай әлеуметтік көмек көрсету ... ашып ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ЗАРДАПТАРЫ1. Жұмыссыздық теорияларыЖұмыссыздық экономикалық теорияның бұрынғы және қазіргі  тарихындағы  еңөткір мәселелердің  ...  ...  ...  мектеп  өкілдері  әртүрлітүсіндіреді.  Мысалы,  мальтузиандық  теория  жұмыссыздықтың  пайда   ... тым ... ... түсіндіреді. Кейнстік теория  бұл  құбылыстырыноктық  сұраныстың  жетіспегендігімен   түсіндіреді,   ...   ...   ...   ...    ...    ...    ...  айтады,  яғни  ол  еркін  болып  табылады.  ...  ... ... ... - ... - осы ... ...   қорлану   теориясы   мен   қазіргі   ...   ... ... ...  -  ...  қорлануымен,  екіншіден,  -техника прогресімен болатындығын айтады.Мальтузиандық теорияны ағылшын экономисі  Томас  Роберт  ...  ... ... Ол 1798 жылы ... саны ...  заңның  тәжірибесі»  кітабыншығарған. Онда ол былай деп жазған: «Жер  шарындағы  ...  ... ... ал өмір сүру ...  тек  ...  прогрессияменөседі; яғни әрбір  25  жылда  екі  есе  ...  ал  өмір  сүру  ...  ... ... ... ... саны ... ж.т.б.».Ол  халық  санының  және  өмір  сүру  ...  өсу  ...  ...   есеппен   салыстыра   ...   ...   ...   ... жоғары  қарқынмен  өсуі  кайыршылық  пен  ...  ... ... ... қарқынды өсуін Мальтус (әрбір 25 жылда екі есе өсуі)  ХҮІІ-ші ғасырда АҚШ-да ... ... өсуі ...  ...  ...  ол  ... ... саны тек табиғи өсіммен ғана емес,  Еуропадан  ... ... да ... ... жағдайда адамзаттың өмір сүру әдісінің тұрғындар қарқынының  тезөсуінен ... үшін ... көп. Бұл  ...  ағылшын  экономисі  ДжонБернал өзінің 1954 жылы шыққан «Қоғам  тарихындағы  ғылым»  кітабында  былайжазған: «Қазіргі ... атом ... ...  ...  ...  ... және оны ядролық синтезден, тіпті көп  мөлшерде  күтуге  толық  негізбар, себебі тамақ өндірісін ары ... ... ... ... ... Джон ...  баяндауынша,  жұмыссыздық  бұл  тауарғасұранымның  төлем  қабілеттілітінің  жеткіліксіздігі   мен   ...   ... ... деп ...  ...  сұрамының  жеткіліксіздігініңол   адамдардың   кор   жинауға   бейімділігімен   және   ...    ... ... ... Оның  ...  ...  ... етуге болады, ол үшін адамдардың кор  жинауға  ...  ...  және  ...  орнын  құру  үшін  жоғарғы  деңгейлі   күрделі   қаржынықарастырған дүрыс.Батыс  мектебінің  ...  ...  ...   30-шы   ...   дейінжүмыссыздықты  дәстүрлі   түсіндірумен,   яғни   ...   -   ...  ...  ...  талдауы  деп  есептеді.  Жұмысшылар  шектен  тысжоғарғы жалақыны талап етеді, сондықтан  жұмыс  ...  ...  ... ... ... ... ... университетінің профессоры  А.  Пигуөте дәйектілікпен жасады. Ол  өзінің  ойын  1923  жылы  ...  ... ... ... ...  ...  ...  30-жылдарындағы  жаппайжұмыссыздық кезінде бұл позицияның ... ... ... айқындала түсті.Қазіргі жағдайда «монетарлық теория» өзі туралы  барынша  ...  ...  Осы  ...  ...  жұмыссыздық  себебін  мемлекеттің  ақшасаясатын дұрыс жүргізбеуінде екендігімен түсіндіреді.  Ақша  ...  ... ... ... процессін  реттеуге  болады.  Олардың  ойынша,  түзуинфляция өндірісті ынталандырады және жұмыссыздықты басадыК. Маркс  қорлану  ...  ...  Осы  ...  ...  ... процесінде,  яғни  қосымша  құнының  капиталға  айналуында  (қосымшағимараттар, алып  құрылыстар,  машиналар,  ...  және  ...  ... үшін ... қосымша жұмысшыларды сатып алу), капиталдың  техникалықжәне құндық ... ... ... болады. Бұның  өзі  қосымшақұннын еңбек құрал - саймандарын көбірек  алуға  үлесі  артады,  ол  ... ... ... ... ... бағытталған  үлесінің  азаюына  алып  келеді.Осының  салдарын  жұмыс  күшіннің  бір  бөлігі  ...   ...   ... ығыстырылып шығарады.Егер капиталға   материалдық - заттық түрінің көзқарасымен қарасақ, ... ... - ... ... ... ...  ...  жұмысшыларсанына қатынасы капиталдың техникалық кұрылымы деп аталады. Мысалы:100 станок: 100 жұмысшы, немесе      100 станок / 100 ... тек қана ... - ... түрге ие болып қалмай, сондай - ақкұндық ... ие ... Осы ... ... тепе - ... құрамыз:100станок = 800с 100 жүмысшы - 200 V, немесе 100 с / 100 ж - 800 с / ... 800 с: 200 V (С:У)  ...  ...  құрылымы  деп  аталады.Капиталдың   ...   ...   ...    капиталдың    құндықкұрылмының, өзгеруіне алып барады. Капиталдың  ...  ...  -  ...  ...  ...  ...  байқалуы.  Қоғамдық  өндірістіңдамуына қарай капиталдың  органикалық  құрылымы  барынша  арта  ...  ... ... ... ... және ... капитал үлесі азаяды.Өндірістің  мануфактуралық  кезеңі  жағдайында  ...   ... 9с:1ү ... ...  ...  ...  ...  сөйтіп  жұмыскүшіне  сұранымды  салыстырмалы  түрде  төмендетуге   алып   ...   ... ... көп ... өз ... ... ... таба  алмайды.Сөйтіп  салыстырмалы  адамдар  артықшылығы  пайда   ...   олар   ... ... ... жұмыс күші нарығын кұрайды.2. Жұмыссыздықтың түрлері, себептері және деңгейіМемлекеттік социализм ... ... ... ... және ... тудырады деп, ал социализм –  тұрақты  жұмыспен  қамтиды  ... ... ...  ... ... деп айтылған.Мұндай  пікірді  ғылыми  деп  мақұлдауға  ...  ...  ... ... ... оның әр ... ... кезінде  –  сұранысы  шектелунарықтан  (қарапайым  пайдалы  нарық)  ресурстары  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  уақытта   жұмысшы   күшініңартықшылығын (жұмыссыздықты) және жекеленген  мамандықтары  ...  ... ... ... ... бұл экономикадағы жұмысшы  күшінің  дефицитімен жұмыссыздықтың ... ... әр ... ... ...  теорияда  еңбек  нарығындағы  экономикалық  тұрақсыздықтыңақиқат  ...  ...  бере  ...   екі   ...   ...   Бұлжұмыссыздық деңгейі және оның орташа ұзақтығы.Жұмыссыздық  деңгейі  өндірісте  ...  ...   ...   ... ... ... ... өлшенеді.Жұмыссыздықтың ұзақтылығы жұмыстағы үзілістің орташа уақытын сипаттайды.Шетелдік ... ... ...  ...  ...  оның  әртүрлінысандарын  тудыратын  нақты  ...  ...  ...  ... ...  ...  жасырын,  фрикциондық,  маусымдық,  құрылымдық,технологиялық және ...  ...  -  ...   пен   ...   аппаратта   артықжұмыскерлерді қолданған жағдайда орын алады. Шын мәнінде,  ...  ... ғана ... ... ... ... ... -еңбек нарығында бос жұмыс күші  туралы  ақпаратжоқтығынның нәтижесінде болады.Маусымдық жұмыссыздық ауыл шаруашылығының  кейбір  ...  ... ... ... жұмыс күші тек маусымдық кезеңдерде  қолданылғандаболады.Құрылымдық жұмыссыздық өндіріс қуатының жетіспеуінің нәтижесінде, сондай-  ақ  ...   ...   ...   мамандығының   және   басқа   ... ... ... жұмыс таба алмаған  жағдайда  болуымүмкін.Технологиялық немесе өшпелі  жұмыссыздық  адамдарды  машинамен  ауыстырунәтижесінде  болады,  ол  ...   ...   ...   ...   басқамамандықты игеруді қажет етеді.Институционалды жұмыссыздықты өнеркәсіп еңбек нарығының өзін ұйымдастыружеткіліксіз тиімді кезінде туындайды. ... ...  ...  бос  ...  ... ақпарат толық емес. Ақпарат жүйесінің жұмысы тәртіпке салынған  ... ... ... ... еді. Дәл  осы  ...  жұмыссыздық  бойыншатым арттырылған жәрдем ақы немесе тым кемітілген ...  ...  ...  ... ... ... үдейеді. Өйткені жұмыс іздеу ынтасы басылады.Циклды жұмыссыздықты өнеркәсіптік дағдарыс  және  ...  ...  ...   ...   және   ...   өту   кезіндежұмыссыздықтар әдетте аз болады.Ерікті жұмыссыздық. Кез-келген  қоғамда  өздерінің  психикалық  ...  ...  ...  ...  ...  ...   істегісі   келмейтінадамдардың әлеуметтік тобы бар.Сонымен,  жұмыссыздық  нарықтық  экономиканың   тән   ...   ... ... да  ... жұмыспен қамтылған қисынсыздығы дамыған  нарықшаруашылығының идеясымен сыйыспайды.Көптеген экономикалық мектепте ... ...  ...  ... маңызды баян етілгендерін атап көрсетейік.Жұмыссыздықтың алғашқы ұйымдарының бірі ағылшын экономисі Т.  Мальтустың«Халық санының заңы ... ... (XVIII ғ аяғы )    ...  ... ...  ...  ...  тудырады  деп  атап  ... ... ... ...  өсу  ...  ...  өсу  ...  асыпкетеді.Марксистік әдебиетте Мальтус теориясын  «Тұрпайы»  және  жалған  ... ... ... ... ... ... сын бойынша мына бір жағдайда  дұрыс  депесептеуге болады: ол туып көбеюшілігі азЖоғары дамыған елдердегі  жұмыссыздықтың  ...  ...  ...  ... ...  жұмыссыздықтың  көзін  экономикалық  шаруашылық  жүйеніңөзінен іздеу керек.К. Маркс , «Капитал» (XIX  ғ  ...  ...  ...  ... ... зерттеген. Ол, техникалық прогрес әсерінен бір адамға  кететінөндіріс құралының массасымен құны өсетінін атап өткен. Бұл ...  ... ... ... экономикалық даму капитал жинағының темпіне  еңбеккесұраныстың біршама артта қалатындығына әкеледі, міне, жұмыссыздықтың  ...  ...   ...   ...   комиссиясының   жүргізгензертеуінің мәліметі ... ...  шет  ...  ...  70-ке  жуықнысандары және олардың болуның ерекше себептері бар  ...  ...  ...  ...  ...  екі  ...  негізгі   топқа   бөледі.Біріншісіне жиынтық сұранымның жетіспеуіне байланысты болатын, ...  ... ... циклдік жұмыссыздықты жатқызады.  Екіншісіне  жиынтық  сұранымныңөзгеруіне  ...  ...   ...   ...   ... ... және басқа нысандары) жатқызады.Біздің елдегі жұмыссыздықтың негізгі ... ... және  ...  ...  ...  ...  жасырын  және   фрикциондық   болыптабылады. Нарык қатынастарының калыптасу барысында ... ...  ... айнала бастады. 138 мыңға  таяу  адамы  бар  160  ... ... ...  ...  ...  2  мыңнан  астам  жұмыскереңбектен босатылды, 25 мың адам еріксіз демалысқа ...  ... ... ... бірі ... - ...  ...  ҒТП,жаңа қосымша жұмыс күшін қажет ететін жаңа ...  ...  мен  ... ... ол ... ... саласында  еңбек  етуге  қабілетібар  ...  ...  ...  ...  Жалпы,  ғылыми   техникалықреволюция  жағдайында  жұмыспен  қамтуды  тұрақты  түрде  ...  ... емес ...  ...  ...  ...  ...  Оның  ұлғаюы,тұрғындардың әртүрлі қызмет  түрлеріне  деген  шығынының  тез  ...  ...   ...   ...   ...   қарағанда   жоғары    еңбекауқымдылығымен сипатталады.Қандай да жұмыссыздық ...  ...  аса  ауыр  ...  жәнеәлеуметтік қайшылық. Батыс  елдерінде  жұмыссыз  болу  -  тек  қана  ... ғана ... ... ... адам өзінің ар - намысын, абырой -  беделінжоғалту деп те ... ... ... жұмысты жоғалту,  өзінің  қасірет  жағынанжақын туыс адамның өлімі немесе түрмеге  түсуден  ғана  ...  ...  ... ... ... нәтижесінен  тәуелсіз,  жаппай  жұмыспен  ... ... ... ... ... жеке мүдделіктеріне  керіәсер етті, олардың өндірісті басқарудан шеттелуіне әкеліп  соқтырды.  ... ... ... шұғыл құлдырауына әкеліп соқтырды. Осының  бәрі  еңбектәртібінің шұғыл кұлдырауына үлкен экономикалық шығындарға жол ...  - бұл ...  ...  ...  ...  ...  ... жұмыспен қамтылмауы. Жоспарлы - әкімшілік  жүйе  жағдайында  жұмысістеушілердің саны мен ... ақын ...  ...  ...  ...  ұйымдарарқылы, әдетте, жұмысшылар мен  еңбек  өнімділігінің  қалыптасқан  деңгейінеқарап белгіленетін. Мұндай тәжірибе, әрине, к/о басшылары ...  ... ... ... ...  жаңа  жұмыс  орындарын  ашумен,жұмысшылар мен қызметшілер санын өсіру арқылы шешуге мүдделі  ...  ... ... ... ... ... қамтылғандардың 18  %  құрайтынартық  жұмыс  күші  ұсталып  ...  ...  ...  жұмыссыздық   нарыққакөшкеніне қарамастан  ...  ...  ...  тиімді  пайдаланудыкүрделендіре түскені анық.Нарыққа көшкеннен кейін бұрынғы артық жұмысшы күшіне қоса жұмысшылар менк/о  әкімшілігіне  байланысты  ...  ...  ...  шығындары  арқылыжинақталған   жеткізушілер    мен    ...    ...    ...  ...  өнімге  деген  сұранымның  болмауына,  шикізатты,материалдарды жеткізудегі ...  ...  ...  өнім  ... дер кезінде түспеуіне байланысты  к/о  қызметкерлеріне  ... ... ... қамтылатын жұмысшылар қосылды. Осы  жағдайларғақарап  нарыққа  көшу  кезіндегі  жұмыссыздық  деңгейінің  өзгеруін  ... зона – ... ... ... Осы ...  ...  ... қалыпты жағдайда болуын  сипаттайды.  Бұл  ...  ...  ... ... анықталады. Екінші зона – жұмыссыздықдықтың мүмкін  болатындеңгейі (2 – 7%). Үшінші зона – ... ...  ...  ... ол ... күшінің басқаруға көнбейтін гиперинфляциямен,  құнсыздануыжәне жаппай жұмыссыздықпен сипатталады.Шын мәнінде, ... ...  ...  ...  ... ... ... Мынаны  ескерген  жөн,  ол  мақсатты  ...  ... ... ... ...  жұмыссыздыққа  және  онымен  байланысты  уақытшажұмыссыз болуына көзқарасы әр ... ... ...  ...  ...   жұмыс  орындарын  құрмет  тұтады.  Қызметкерлердің  бір   бөлегібелгілі бір  мерзім  ...  соң  ...  ...  кепілдік  берген  к/оәкімшілігінің ұсынысымен келісіп уақытында келіп жұмыстарын жалғастырады.II. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ЖҰМЫСПЕН ... ... ... қамтуды мемлекеттік реттеудің маңызыҚазіргі  заманғы  еңбек  рыногы  өзінің   ...   ...   ... ... объектісі болып табылады. Сонымен бірге  ол  іштен  жәнесырттан реттелетін болды. Бөл  процесте  мемлекеттің  рөлі  екі  ...  ... ... ... ... ретәнде, яғни өзінің мүддесін  қорғап,  еңбекрыногында дербес ... ... ... Екінші жағынан,  мемлекет  төреші(арбитр) – ... ... мен ... ... ... ...  мәселелердіреттеумен айналысуы тиіс.Еңбек рыногы жұмыспен қамтамасыз  етудің  мемлекеттік  және  мемлекеттікемес жүйелерімен,  сондай-ақ  ...  мен  ...  ...  ... ... ... тікелей жұмысшы мен  жұмыс берушінің  арасында  жүзегеасадыЕңбек рыногында бір  тарап  (сатушы)  ...  ...  ...  ... ... ... алушы) – жұмыс  берушілер:  кәсіпкерлер  немесе  олардыңөкілдері болады.Еңбек рыногы – бұл тек қана жұмыс ... сату және  ...  алу  ...  ... және ... ...  да,  еңбек  ресурстары  мен  жұмыс  орындарыныңарасындағы теңдестік проблемаларын ...  ...  ...... ... ... теңдестірілмеуінде.Жұмыс күші дегеніміз адамның физикалық және ой қабілеті,  осы  қабілетінол материалдық және рухани игіліктерді өндіруде ...  ...  ...  ...  ...  ...  бағаланады,  белгілі   кәсіп   жасауғажұмсалынған  ...  ...  ...  ...  ...  қажет  заттарғаайырбасталынады.Жұмыссыздық   деп-    ...    жеке    және    ...    ...   және   ...   ...   ...    ...  қамтуды  мемлекеттік   реттеуде   экономикалық,   ұйымдастыру,әкімшілік-құқықтық әдістер қолданылады.Жұмыспен  қамтуды  ...  ...  ...  бағыттары  (жолдары)мыналар:•  Жұмыс орындары жүйесінің дамуын реттеу;•  Жұмыс орындарына сұранысты реттеу;•  Мемлекетің ... беру және ... ...  ...  мен  ... ... ... мемлекеттің қатысуы.Баланстық құрылым  жүйесі  жұмыспен  тиімді  қамтуды  қамтамасыз  етудіңәдістемелік  ...  ...   ...  оның  ...  еңбек  ресурстарыныңбалансы мен оларды тиімді пайдалану  балансы;  халық  шаруашылығының  аяларымен салалары ... ...  ...  ...   ...  сипатын  бұдан  данақтырақ көрсететін еңбек балансы; шаруашылық қызметтің салалары мен  аяларыбойынша қажетті сипаттайтын жұмыс ... ... ... ... ресурстары, оның ішінде:1. Экономикалық белсенді халық  –  жұмыс  күші,  халықтық  тауарлар  менқызметтер ... үшін ... ... ... ...  ...  бөлігні.  Оғанхалық шаруашылығында жұмыс істейтіндер және жұмыссыздар жатады.2. Экономикалық белсенді емес халық – халықтың дәл осы ...  ... ... істемейтін еңбекке жарамды бөлігі.Жұмыспен қамту проблемаларын  шешетін  бағдармалық-мақсатты  тәсілдемедебастапқы тармақ ретінде даму мақсаттары  мен  ...  ...  ... жөніндегі іс-шаралар белгіленуі тиіс. Мемлекет халықты  жұмыспен  қамтубағдарламарын жасауда,  онда  еңбек  ресурстарының  сапасын  ...  ... ... ... ... көзделген.Жұмыспен қамту деңдейін арттыру  және  тиісінше  жұмыссыздықты  қысқартужөніндегі іс-шаралар:•  Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру ;•   Жеке  ...  ...  және  ...  ...  жұмыспенқамтуын көтермелеу, шағын бизнесті дамыту;•  Жетіспейтін мамандықтар  мен  кәсіптер  ...  ...  ...  ... ...  ... қамтудың икемді нысандарын пайдалану;•   Жаңа  жұмыс  орындарын  құру  ...  ...  ...   ...  ... жұмыспен қамту  мүмкіндігі  жөнінде  ақпараттандыру,  босорындар ... ашық ... ... және т.б. ... ... ... ұтымды  қамтуды  қамтамасыз  ету  мәселелеріменжұмыспен қамту және әлеуметтік бағдармалар  департаменттері  ...  ... ... ... ... Заңына сәйкес  қызметтің  міндетіне  мыналаркіреді:•  Жұмыс күшіне сұранысты және ұсынысты талдау әрі болжау;•  ... ... ... ... ақпарат жинау және ұсыну ;•  Бос ... және  ...  ...  ...  ...  ... ... есебін жүргізу;•  Жұмысқа орналасу мен  жұмыс  күшімен  қамтамасыз  ету  мүмкіндіктері,мамандықтар мен ...  ...  ...  ...  туралы  мәсележәне жұмыспен  қамтуды  қамтамасыз  ...  ...  ...  да  мәселелербойынша кеңес беру;•  Жұмысқа орналастыру жөнінде қызмет көрсету;•  Жұмыссыздарды ... ... ...  қоса  ...  оларға  көмеккөрсету, халықтың түрлі топтарын  әлеуметтік  ...  ...  ...  қамту  бағдармаларын  әзірлеуді  ұйымдастыру;  халықты   жұммыспенқамтамасыз етумен  байланысты мәселелерді шешуге жәрдемдесу;•  ... ... ... және ... ... ұйымдастыру.Мемлекеттік органдар  қызметті  тегін  көрсетеді.  Сонымен  бірге  ...  ... ...  жеке  агенттіктер  мен  лицензиясы  болса,ақылы негізде жұмысқа орналастыру жөөніндегі қызметтер көрсететін  басқа  ... ... ... ...  негізгі  көрсеткіштер:  жұмыссыздық  деңгейі,жұмыссыздықтың  табиғи  деңгейі,   жұмыспен   ...   ...   ... ... ... тағайындалған жұмыссыздардың саны.Мемлекет тарапынан жұмыссыздық проблемасына жете назар  аударылады.  Бұләрқашанда осылай ... және көз ... ... де  ...  да  ... ... орын алуы екіталай.Кейнсиандық жұмыспен қамту теориясының қорытындыларына сәйкес, нарықтықэкономика ... ... ... ... ... ...  әрі  ... беретін тетік жоқ.Бұдан басқа, нарықтық жүйе  өзін-өзі ... жүйе  ...  ... ... әрі  ...  ...  ...  қажетсінетіні  жөніндегінегізгі ереже осы теорияның қорытындысының бірі болып табылады.Алайда мемлекеттің араласуы  ...  ...  ...  ...  ...  жұмыс  орнымен   қамтамасыз   ету   мәселелерін   шешеді   дегендібілдірмейді. ... ... мына ... екі ... ... деңгейі мен оның ұзақтығын реттеу;2)  жұмыссызжықтан   зардап   шеккен   адамдарды   әлеуметтік   ... ... ... ... ...  ...  ...  жұмыссыздықтыдеңгейі  жағынан да, ұзақтығы  жағынан  да  табиғи  жұмыссыздыққа  ... ... Сөз ... ... ... ...  ...  болыптабылады.Егер ағымдағы жұмыссыздық  табиғи  жұмыссыздық  деңгейінен  төмен  түсіпкетсе, мемлекет ешқандай да реттеу жүргізе алмайды.  ...  ...  ... ... ... ... ...  жұмыспен  қамтылуды»  орнатудыңбос әурешілік әрекеттерін тоқтату керек.Мәжбүрлі жұмыссыздықтың  технологиялық,  құрылымдық,  ...  ... ... да ... ...  енді  ...  ...  бастады.  Міне,  осыжерде  ол  жұмыссыздық  деңгейін  табиғи  ...  ...  ...  ... өз реттеу әлеуетін толық түрде іске асыра алады.Алайда, мұны ... оңай ... ...  ...  ...  ... ... араласуда  ықпал  етудің  барлық  әдістерін  түгел  ... жоқ. ... ... былайша қарастыруға болады:  реттеу  әдістерініңкез келгенін қолдану  олардың  өз  ...  ...  ...  ... ...  болған  жағдайында  немесе  олар  болмағанда  ең  төменинфляциялық салдар тудыратын ... ғана  ...  Кері  ...  ... кері ... түседі.Мемлекет адамдардың жұмыс іздеуге кетіретін уақытын қысқыртып, бос жұмысорындары туралы ақпаратты ұйымдастыруда және жетілдіруде  осы  шартты  толықсақтайды.2.2 ... ... және ... ... қамтудың қазіргі жағдайыҚазақстанның нарыққа көшуі жұмыс істеуге қабілетті  адамдардың  жұмыспенқамтылуын төмендетіп  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... дамыды.Қазақстанда  қатарына  жұмыс   істеуге   қабілетті   жастағы   ... қол үзіп оқып  ...  ...  қызметпен  айналыспайтынжәне оқымайтын жұмыс  істеуге  ...  ...  ...  ...  ... ... үй  ...  әйелдер  және  басқа  да  жұмыс  істемейтінадамдар  ...  ...   ...   2011   ...   ...   ... ... 5,4 пайызды құрады. Қазіргі  уақытта  республикада  28,6мың адам жұмыс ... 407 ұйым ... тұр. 125,4 мың адам  ...  ... ұйым ...  тоқтап  тұрса,  жұмыс  істейтіндер  саны  3,7  мың  ... 289 ұйым ... емес ... күніне ауысқан.Сонымен бір мезгілде, ауыл шаруашылығы ұйымдарын мемлекет ...  ...  ...  ...  ...  ...  кез  –   келген   уақыттапайдалана  алатын  ...  жер  ...  ие   ...   ...   жұмысістемейтін азаматтар, әсіресе ауылдық жерлерде толық  мәнінде  жұмыссыздарғажатқызылмауы мүмкін.Жұмысқа орналасуда қиындық көріп ... ... ... жасы 40  ... ... 45 ... ... жоғары және  арнаулы  білімі  бар  әйелдердіңмамандығы бойынша жұмыс табу  перспективасы  жоқ.  ...  ...  ... мен жұмысшы кенттерінде жұмысқа орналасу проблемасы одан  да  өткір.Жұмыссыздықпен  қамтамасыз  ету  мақсатында  қолданылатын  ...   іс   ... ... көздейтін болады:1. Болашағы  бар  салалар  мен  өндірістегі  экономикалық  тиімді  жұмысорындарын сақтап қалу және ... ...   ...   ...   ...   ...   ...    инвестициялықбелсенділікті арттыру жолымен жұмыс орындарын құру.3. Шағын және  орта  кәсіпкерлікті  дамыту  үшін  ...  ...  ...  ісін  ашуға   ұмтылған   азаматтардың   еңбек   және   ... ... ... ... ұйымдастыру және түрлерін көбейту;5. Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі мәліметтердің жалпы республикалықақпарат – ... ... ... ... несие беру жүйесін жетілдіру;Қазақстанда нарық реформалары кезеңінде жұмыс істеуге қабілетті халықтыңэкономикалық  белсенділігі  едәуір  қысқарып  кетті.  1991   ...   ...  ...  ...  ...  ...   Осы   уақытта,   статистикалықдеректерге  ...  ең  ...  және  ең  ...  ...   ... арасындағы алшақтық 4 еседен  11  есеге  ...  ...  ... кірістерді екінші рет және  одан  кейін  қайта  бөлуді,  қайырымдылықкөмегін және есепке алынбайтын ... ... ... ... ... кедейшілік пен жұмыссыздықтың негізгі себептері:1. Халықтың тұрақты  тұратын  жерінде  ...  ие  ...  ... Нарыққа көшу жағдайында халықтың кәсіпкерлікпен айналысуға және жұмысіздеуге даяр болмауы;3.  Шағын  және  ...  ...  ...  және   ... қол ... ... ... және жеке кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымының,  соның  ... және ... ... етудің нашар дамуы;5.  Шағын  кәсіпкерлік  субъектілерінің  қолданылып   жүрген   ... ... ... мен ... жеткілікті пайдаланбауы;6. Тауар өндірумен айналысатын шағын  кәсіпкерлікке  атаулы  мемлекеттікқолдау көрсетудің жеткілікті түрде ашық жүргізілмеуі;7.  ...  ...  мен  ...  іске   ...   ... кең ... мамандықтар бойынша шетелдік  жұмысшылар  әкелугежеткілікті бақылаудың болмауы;8.  ...  ...  ...  өз  ...  ...  ...    ...    көрседуді    жүзеге     асырудағы     ... ... ... жатқан ұйымдардың базасында немесе  жаңа  ұйымдар  құруғақоса  қатысу  арқылы  жұмыс  орындарын  ...  ...   ... ... ... ...     ...  арзан  шетелдік  тауарлар  әкелуіне  байланысты  отандықтауарлардың бәсекеге төтеп бере алмауы.Қазақстан  республикасы  Президентінің  2006   ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...  қабілетті  50   елдіңқатарына кіру стратегиясы қарастырылды.  Экономиканың  аса  ...  ... бірі бұл  –  ...  ...  ...  ...  тұрақтандырусаясаты ең пәрменді саясаты болған және болып қалады» деп ...  ... ... болып табылады. Барлық бағыттар бойынша  бізде  бағдарламаларбар, олар қозғалыссыз емес: біз ...  ...  ...  және  жаңабеталыстарға сәйкес, алға қойған міндеттерге жетуді жал ғастыруымыз керек.Халықты жұмыспен қамтудың республикалық және аймақтық бағдарламалары1. Қазақстан ... ... мен  ...  ...  органдарқызметкерлер  мен  жұмыс  берушiлер   өкілдерiнiң   ...   ... ...  ...  ...  негiзiнде  халықты  жұмыспенқамтудың:1) халықты жұмыспен қамту деңгейiн ... ... ... ... ... ... пен ұсынысты теңдестiру жөнiндегi шараларды;3) халықтың әлеуметтiк  қолдауға  мұқтаж  нысаналы  топтарының  жұмыспенқамтылуын ұйымдастыруды;4) қосымша жұмыс ... ... ... және орта  кәсiпкерлiктi  қолдаумен дамытуды;5) еңбек рыногындағы қажеттiлiктi ескере  отырып,  ...  ... мен ... ... ... ... ұйымдастыруды;6) қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру мен жетiлдiрудi;7) жұмыспен қамтудың аймақтық проблемаларын шешуде  жергілiктi  ... ... ... ... ... ... ... реттеу және  еңбек  рыногы  мәселелерінде  уәкiлеттiорганның  қызметiн  ...  ...  ...  бiрлестiктермен,   еңбекделдалдығымен айналысатын жеке жұмыспен қамту агенттiктерiмен ұштастыруды;9) жұмыспен қамту ... ...  ...  ақпараттық  базасынжетiлдiрудi;10) инвестициялық  бағдарламаларды  әзiрлеген  кезде  еңбек  рыногындағыахуалды   ескере   ...   ...   ...   ...   ...   ... әзiрлейдi және бекiтедi.2. Халықты жұмыспен  қамту  бағдарламаларын  ...  ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының  заңдарынасәйкес өзге де көздер есебінен жүзеге асырылады.Халықты  ...  ...  ...  ...   ...   ... және ... Мемлекет азаматтардың  жұмыспен  нәтижелi  әрi  еркiн  таңдау  арқылықамтылуына жәрдемдесетін ... ... ... ... ... қамту саласындағы мемлекеттiк саясат:1) Қазақстан  Республикасының  ...  ...  ... ... ... мен ... жоқ ...  қызмет  пен  кәсiптүрлерiн  еркiн  таңдауға  бiрдей  мүмкiндiктердi,  әдiл  де  ...  ... ... ... ... ... ... нәтижелi жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуге,  жұмыссыздықты  азайтуға,жұмыс орындарын ашуға;3) бiлiм беру жүйесiн еңбек  рыногының  ...  және  ... ... ... оның даму ... сай ... даярлау  iсiнебағдарлауға;4) азаматтардың заңдарға сәйкес жүзеге асыратын еңбек  және  ... ... ... ... және  ...  ...  ... жәрдемдесуге;5) бар жұмыс орындарын сақтаған және жаңа жұмыс орындарын,  оның  iшiнденысаналы  топтарға  арналған  ...  ...  ...   ...   ... ... орган және  жеке  жұмыспен  ...  ...  ...  ... ... ... жұмыс күшiн  тартуға,  сондай-ақ  Қазақстан  Республикасынаншетелге жұмыс күшiн шығаруға байланысты қызметтi лицензиялауға;8) шетелдiк жұмыс  күшiн  ...  ...  ...  ...  iшкi  ... ... жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету жөнiндегi республикалық  iс-шаралардыжергiлiктi атқарушы органдар қолданатын шаралармен ұштастыруға;10)  халықты  жұмыспен  қамту  ...  ...  ...  ... ... басқа да бағыттарымен үйлестiруге;11) еңбек рыногының бiрыңғай ақпараттық базасын қалыптастыруға;12) мемлекеттiк органдардың халықты жұмыспен қамтуды  ...  ... ... мен  iске  ...  жөнiндегi  қызметiн  үйлестiрiп,  реттепотыруға және ... ... ... ... ... ... ... азаматтарының шетелдегi  және  шетелдiктердiңҚазақстан   Республикасының   ...   ...    ...    ...  ...  қоса  алғанда,  халықты  жұмыспен  қамту  проблемаларыншешуде халықаралық ынтымақтастықты ұйымдастыруға;14) жұмыс берушілер,  қызметкерлер  және  ...  ...  ... ...  ...  ...  әзірлеу  мен  іске  асыруға  ... ... ... ... ... ... қосымша жұмыс орындарын ашуісiн  ынталандыруды  қолдайтын  қаржы,  ...   және   ...   ... бағытталған.Қазіргі  уақытта  Қазақстанның  еңбек   нарығындағы   ...   ... ... және  ...  емес  ...  ...  ... жұмыссыздық көрсеткіштерінің өзгеруімен сипатталады.1-кесте.2010-2011 жж. негізгі еңбек нарығының көрсеткіштері|          |2010                                  |2011                          |  ... |2 ... |3 ... |4 тоқсан |жыл |1тоқсан |2 тоқсан |3 тоқсан* |4 тоқсан |  |Экономи-калық  тұрғындар  ...  |8555,5 |8620,3  |8652,8  |8616,1  |8610,7  |8610,4  |8671,4  ...  |  ...  ...  ...  |8029,3  |8116,5  |8171,1  ... |8134,5 |8204,4 |8443,3 |8429,1 | |Жалдама-лы қызмет-керлер  |5348,7|5383,3 |5447,2 |5460,0 |5409,4  |5465,9  |5496,7  |5673,8  |5694,4  |  ... ...  ...  ...   |2680,6  |2733,2  |2723,9  ... |2668,6 |2707,7  |2769,5  |2734,7  |  ...   |526,2  ... |474,7 |496,5 |475,9 |467,0 |472,3  |477,3  |  |Жұмыссыз-дық  деңгейі|6,2 |5,8 |5,6 |5,5 |5,8 |5,5 |5,4  |5,3  |5,4  |  ...  ... |6,1 |5,2 |4,7 |4,7 |5,2 |5,0 |4,5 |4,7 |4,1 | ...  ...  ... ... |2,3 |2,2 |2,1 |2,1 |2,2 |2,0 |2,0 |2,1 |2,1  |  ... ... ...  ...  ...  |3544,1  |3478,7  |3447,4  ... |3487,8 |3427,6 |3488,4 |3504,6 | |Республика экономикасында  2011  жылғы  IV  ...  8,4291  млн.  ...   ...    ...    қамтылғандар    құрылымында    жалдамалықызметкерлердің үлесі 67,6%, өз ...  ...  ...  ...  –32,4% ... ... III ... экономикалық  тұрғыдан  белсенді  халықтың  саны8,9156 млн. адамды құрады, бұл өткен жылғы тиісті кезеңге  ...  ... көп. ... ... 8,4291 млн. адам  жұмыспен  қамтылды,  бұл15 жас және одан асқан ... ... 94,6%.  ...  ...  III  ... олардың саны 272,2 мың адамға (3,3%-ға) артты.2011 жылғы IV тоқсанда жұмыссыздар саны (табысты  жұмысы  ...  ... ... және оған ... әзір ... 15 жастағы және  одан  асқанадамдар) 474,3 мың адамды,  ... ... 5,4% ... 2010- 2011  ...  Қазақстан  Республикасындағы  еңбекнарығының негізгі индикаторларыЖұмыспен ... ... ... қызметкерлердің үлесі 67,6%,өз  бетінше  жұмыспен  қамтылғандардың  үлесі  –  32,4%  ...   ... ... ... ... ...  және  ...  емесұйымдарда жұмыспен қамтылған.2011 жылғы III тоқсанда жұмыссыздар саны (табысты жұмысы  ...  ... ... және оған ... әзір ... 15 ... және  одан  ...  472,3  мың  адамды  құрады  және  өткен  ...  ...   ... 9,27 мың ... ...  ...  деңгейі  5,3%  (2010ж.III тоқсанда – 5,6%) құрады.2011 ... IV ... ... жалпы санындағы  жастардың  (15-24жастағы) үлесі 11,9% немесе 56,3 мың адамды құрады.  Жастар  жұмыссыздығыныңдеңгейі 4,1% болды, бұл ... ...  ...  ...  жұмыссыздықдеңгейі көрсеткішінен 0,8 пайыздық тармаққа  аз.Жұмыссыздар ішінде жалпы орта ... бар  ...  –  37,6%  (178,5  ... және орта ... ... ... ... – 26,0%  (123,2  мың  адам)басым болды. Жоғары білімі бар жұмыссыздардың  үлес ... ...  ... адам)  құрады.2011 жылғы желтоқсанның соңында жұмыссыздар  ...  ...  ...  (Қазақстан  Республикасы  Еңбек   және   халықты   ...   ... ... бойынша) 35,4 мың адамды  құрады,  бұл  2010  жылғыосы  кезеңдегіден 18,0 мың адамға немесе 33,7%-ға аз. ...  ... ... ... ... ...  ...  0,4%  (2010  жылғыжелтоқсанда – 0,6%) ... жылы ... ала ... ...  ...  ...  ... саны 8,9064 млн.  адамды  құрады.  Экономиканың  әртүрлі  ...  млн.  адам  ...  ...  бүл  2010   ...   ...   ... саны  ...  кезенде  477,3  мын.  адамды,  ... 5,3% ... ... ... РЕТТЕУ ЖӘНЕ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІН ШЕШУДІҢ ЖОЛДАРЫ3.1. Еңбек нарығын ... ... ... ... ... жаңа ... қарауды талапетуде. Бұл арақатынастар макро деңгейінде ұлттық  жұмыс  күнін  ақы  ...  ...  ...  ...  ...  деңгейде  жұмыс   етужағдайлары  шартты,   ...   ...   ...   мамандардың   жұмыс   етуқызығушылығын арттыру. Микро деңгейде ресурстар сапасын  білімді  жоғарылатужұмыстарын   ...   ...   ...   ...   ...   ... мен ... бір жұмыс орнында жұмыс ету ұзақтығымен  тығызбайланыста екендігін көрсетеді.   Арнайы  зерттеулер  менеджер–маманның  ...  ... ... ету ... – 4 жыл  ... ... бола  ... осы  уақытта  өндірісті  дұрыс  түсіну  және  ...  ... ...  ...  жинақталатындығын  көрсетті,  алайда  әрі  ... ... бұл ... ...  ...  ...  ...  Сондықтан  тігінен  (қызметтік  өсу,  ...   ...   ...  ...  ...  міндеттер)  маманның  жұмысқа  тұрақты   белсендіқатынасын көрсетеді.Еңбек ресурстарының тиімділігін ... ... ... ... ... мақсатты бағдарламаны жүзеге  асыруғақарамастан біздің облыста жұмыспен  қамту  мәселесі  өте  ...  ... ... бойынша шешім жасауға болады.Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамту саласындағы  үдерістер  әрқашанәлеуметтік –  ...  даму  ...  ...  ...  ... Өйткені елдің тұрақты дамуы тікелей тұрақты жұмыспен қамтылу  жәнееңбек  нарығы  саласындағы  әртүрлі  қолайсыз  ...   ...   ... ... ... ... жастардың  жағдайын  талдау  екітүрлі маңызды жағдайға негізделеді.Біріншіден,  ...   ...   ...   ...   15–24   жасаралығындағы азаматтар үлесі 26,3 пайыз болса, 25–29 аралығындағы  азаматтар17,4 ... ...  ең  ...  –  ел   ...   Жастар   қоғамның   саясиэкономикалық және  әлеуметтік  ...  ...  сол  ...  ... елде  олар  ең  ...  топтардың  бірі  болып  табылады.  аталғанмәселелердің өзектілігіне қарамастан, ғылыми  зерттеулерде  ...  өте  ... ... ... Мемлекеттік және облыстық  бағдарламалар  бюджеттікқаражаттармен қатар жеке ... ... ...  тартаотырып, экономиканың келешегі  бар,  дамыған  ...  ...  ... және ... ...  ынталандырады.Сонымен қатар әлеуметтік сауалнама мәліметтері негізінде еңбек нарығындажастарды жұмыспен қамтуға мүмкіндік беретін ...  ...  ... ... ... нарығына дайындау. Кешенді зерттеу негізінде  жастардыжұмыспен қамту мәселелері көрсетілген (еңбек нарығының жастар  сегментіндегідиспропорционалдық, жұмыссыз жастарды  ...  ...  ...  оқыпжүрген жастардың негізгі ағымының еңбек саласындағы  құндылықтарды  бағалау,еңбек нарығындағы әлеуметтік – психологиялық бағыты  мен  ...  ... ...  ...  еңбек  нарығынан  шыққан  кездегі  бәсекелестікқабілеті,  сәтті  кәсіби  өсім  ...  ...  ...   ... мәселесі).2.  Оқу  орындары  түлектерін  жұмыспен  қамту  мәселелері.   ... ... ... оқу  орындарының  түлектері  көп  ...  ... ...  ...  ...  мақсат  тұтатындарын  көрсетіп  ... ... оның ... облыстағы жоғарғы оқу орындары  түлектерінің  60,1пайызға жуық негізгі ... ... ... орналастыруды көздейді.3. Жастарды қолдау бағдарламалары. Әлеуметтік саладағы облыстық  ... ...  тік  ...  және  ...  ...  ...  ...  қалыптастыруға  белсенді  түрде  қатысады,  олардың  бағдарламаларыжастар  мәселесінің  ерекшеліктерін  ескереді.   ...   ...   ... жасы ... ғана емес, өмірге  қадам  басуға  байланысты,  оларғатән әлуметтік ... де ... ... кәсіби дайындығына ықпал ету. Облыстық әкімдікпен  маслихатшешімі бойынша мемлекеттік еңбек және әлеуметтік қорғау  ғылымдары  ... ...  ...  ...  ...  ...  келеді.  Жастардыжұмыспен  қамту  жағдайының   тұрақтылығын   арттыруды   қамтамасыз   ... ... ... беру және ... ... кәсіби  тұрғыдан  дайындаужатады. Жастарды еңбекпен қамтуға ықпал етуге ... ...   ...  үшін  жаңа  ...  ...  ...  кәсіпорындарға  қолдаукөрсету;•  тұрақты жұмыс ... ...   ...  ...  ...  ...  ...  және  кәсіпорындаринфрақұрылымын құру.3.2.Жұмыссыздықты жоюдың жолдарыПрезидентің «Қазақстан - 2030» жолдауында анықталған, ...  ...  ...   ...   ...   бірі   ...   ... күрес болып табылады.Қазіргі кезде  экономиканың  нақтылы  секторында  жұмыссыздықпен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  саясатынжүргізумен жұмыссыздықпен қорғаумен біртұтас түрде қаралуға тиісті.Нарықтың қатынастар пайда бола  бастаған  кезде  мемлекетттің  ... ең ...  ...  бірі  –  ...  жұмыссыздықтанқорғау жүйесін жасау болып табылады.Жұмыссыздықтан қорғау  жүйесінің  негізгі  мақсаты  –  жұмыспен  тұрақтықамтуды ... ... ету. Ол ... қызмет ету  белгісіне  қарай  екітүрлі бөлек жүйеден тұрады: бірінші бөлек жүйе өзінің ішкі мағынасы  ...  ...  ...  түрлі  қызмет  бағыты  бар.  ...  ...  ...  ...  ...   мен   ...   жақсартудықаржыландыру.  Екінші   –   кадрларды   даярлауды   және   қайта   ... ...... ... ... ұтқыр  қоныс  аударуғамүмкіндік тудыру.Бұл  бағытттар  өз  негізінде   өнім   ...   ...   ...   ...   ...   яғни   ...   ...    жұмысберушілердің мүддесі жатқандықтан, оларды  жұмыс  берушілер  қаржыландырады.Мемлекеттік мүддеге қатысты басқа жұмыстарды жүргізгенде оларды  ...   және   ...   ...    ...    ...    ... қорғау жүйесінің  негізгі  қызметтерін  анықтай  келгендеоның  негізгі  қызметінің  бірі  әлуметтік  қауіпсіздікті   ...   ...  атап  өту  ...  Бұл  өз  ...  осы  жүйенің  бір  жағынан,жұмыссыздарға белгілі бір тұрмыс деңгейін қамтамасыз  ететіндігінен,  ... ... ... ... ... ... табады. Бұл жүйе  жұмыспенқамтылудың белгілі бір кепілділігін қамтамасыз етеді, «ертеңгі  күнге  дегенсенімділік»  ...  ...  ...   ...   төлемдеуі   сияқтыжұмыссыздықтың жағымсыз зардабын азайтады.Елбасы барлық деңгейдегі әкімшіліктерге берген он бір  ...  ... ... күрес болып табылады.Республика Президентінің осы саладағы тапсырмаларын жүзеге асыру,  сайыпкелгенде әрбір аудан және ауыл ...  өз  қол  ...  ...  ...  ...  материалдық  жағынан  қолдау  үшін  барлық  шаралар  менкөмектерді ұйымдастыру жұмыстарын қолға ... тура ...  ...  ...  ...  ...  ...  халықтың  ең   төменқамтылған жіктерін тиянақтау,  осы  ...  ...  ...  көмек,материалдық жәрдем ақылар тағайындау,  қайырымдылық  акцияларын  ұйымдастыружүргізуледе.Сонымен қатар бұрынғы мамандығы мен кәсібіне  қазіргі  ...  ... ... ... ...  ...  алу,  ...  мүмкіндігіншекәсіпорын, мекемелерге тұрақты жұмыстарға  орналастыру,  қайта  даярлау  оқуорындарындағы  ...  ...  ...  жіберу   арқылы   жеке   кәсіппенайналысуды  бастап  кетуге  ...   ...   ...   ... ... ... және кедей отбасыларына материалдық көмек көрсетудің бір түрі –арқылы қоғамдық жұмыстарға уақытша орналастыру ... ... ... осы ... ... 430 кедей отбасы, 1700 жұмыссыз адамесепке алынған. Халықтың ең аз  ...  ...  ...  ...  ... ... ... өткен жылы 2984 отбасыға бюджеттен 9  милионнанастам теңгенің түрлі жәрдем  ақылары  тағайындалып  берілген.  ...  ... ... 76862200 ... ... әлеуметтік көмегі көрсетілген.Аудандық жұмыспен қамту мүмкіндігіне қарап  жұмыс  ...  ... ... мақсатында жаңадан ашылатын босаған жұмыс  орындарынаорналастырумен айналысып келді.«Кедейшілікпен, жұмыссыздықпен күресті күшейту туралы» ... ... ...  ...  ...  ...  отбасыларындағы  еңбекке  жарамдыадамдардың қатынасы мен мал терісін,  жүнді  жөндеу  цехтарын  ашу,  ... ... мия  ...  ...  ...  адамдарға  үйлерінен  ақылықызмет  көрсету,  ауылдарымызды  тазарту,  көркейту  жұмыстарын  жолға   ... ... ... ... қамтамасыз ету шамасы қандай?  Біздіңелде еңбек ресурстары 1992 жылы 9,4 миллион адамға  ...  ...  ... ... ( 17 ... адам ) 55 процентін  құрайды.  Халық  шаруашылығықызыметінің барлық салаларында 7,4 миллион адам жұмыспен ...  ... ... таяуы немесе  81  прценті  экономиканың  мемлекеттік  секторындажұмыс істейді. Бұл мемлекеттік  кәсіпорындарының  әлі  де  ...  ... ... ... тән ... қамту қатынастарының қалыптасу өте  баяужүріп  жатқандығын  әкімшілдік  экономика  ...  ...  ... ету ... терең дағдарысын  көрсетіп  отыр.  Біздің  қоғамәкімшілдік басқару жүйесі жағдайында халықты толық, ... ...  ... мәселесін шеше алмады. Бұл ұғымдар туралы біз нені түсінеміз.Еңбекпен толық қамту ... ол ... ...  ...  ... ... бар ... жұмыс  орындарымен  қамтамасыз  ету.  Ал  тиімдіеңбекпен  қамту  ......  ...   ...   ... қанағаттандыру.Мемлекет дүние жүзінде жинақталған тәжірибеге сүйене отырып бұл процестіреттеуді үйрену  қажет.  Жұмыссыздықтың  әлеуметтік  және  ...  ...  үшін  ...  30  жыл  бойына  нарық  қатынастары  дамыған   елдердіңүкіметтері  жұмыссыздарға  ...  ...  әр  ...  ...  ... ... қамтудың мемлекеттік реттеу механизм оның хұқтық  негізініңжасауды, әр түлі мамандырылған мекемелердің,  экономикалық  ...  ...  ...  қажет   етеді.   Осылармен   бірге   мемлекет   ... жаңа ...  ...  құру  және  ...  ... төлеу сияқты әлеуметтік саясат шаралардың жүзеге асыру қажет.Жұмыссыздыққа берілетін жәрдем ақшаның ... мен оның ...  ... 26-34 апта ... жалақын 50 процентін  кейбір  штаттарда  47  ... ( ...... жасына және басқа көрсеткіштеріне  қарай  3– 12 ай бойына жалақын 60 – 80 процентін; Францияда – 1  –  2,5  жыл  ...  42  ...  оған  ...  ...  40  ...  ......  –  52  апта  бойына  28,5   фунд   стерлинг   ...   ... ... ... ұстауп қалу есебіне арнаулы қорлар құру  ... ... ... ... ақша ...  ...  «Халықтың  жұмыспен  қамту  туралы»  заңынасәйкес, жұмыстан босап қалып жұмыссыз  деп  ...  ...  ... ... негізі жалақысының 50 процентен кем емес  мөлшердегі,  бірақреспубликада қалыптасқан орташа жалақы  ...  ...  және  өмір  ... ... ... ... ақша беруге кепілдік беріледі.Осылармен  бірге  мемлекет  жұмыс   ...   ...   ...   ... ( ...  азаматтардың  келуі  )  шектеу,  шетел  жұмысшыларыныңрепатриясын  (  отанына  ...  )  ...  ...  ...  ... ... орын бөлу және ...  бұрын  құрметті  демалысқа  шығарусияқты жұмыспен қамту саясаттың жүргізеді. ... ... ...  ... үшін ... бөлу ... жүзеге  асырады,  сөйтіп  жұмыссыздықтанмейлінше жапа ... ... ... ... мен ...  ...  ... көрсетеді.Нарық қатынастары дамыған көп елдерде  еңбек  ...  әр  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жеке   шараларын   жүзегеасырады.  Ол  үшін  арнайы  бағдарламалар  қабылданып  іске  ...  ... ... қатысуымен жастар үшін  жалақы  шығындары  бөлінеді,және оларды кәсіптік мамандыққа дайындайтын  ...  ...  ...  ... ... нарығы бойынша күрделі және жетілмеген нарық түрі болып  ... ... ... ұсынатындар, әдетте, олардың  еңбегіне  деген  сұранымнанхабар бола бермейді, олар тіпті  өздерінің  тұратын  қала  ...  ... орын ... да  ...  ...  Ал  ...  аймақтардағы  жұмыс  орнытуралы одан да аз ... ... ... ... ...  ...  ең  жақсы  ынтасы,яғни, талаптануы, тек нарық, оның ... ... ... ...  ғана  ... көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз бұл  ең  алдымен  жұмыс  күшінесұраныммен ұсыным.Осы уақытқа дейін біздің ... ...  ...  ...  Мамандардықайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің тұрғындарды толық,  бірақ  тиімсізтүрде  жұмыспен  ...  ...  ...  өмір  сүру  ресурстарын   бөлудетеңгермешілдікке жол берді, ал ол белгілі  бір  ...  ...  ... ... ... ... -әміршілдік басқару  жүйесі  жағдайындамемлекет, жұмыспен  толық  қамту  мәселесін  өндіргіш  күштерді  ... ... ...  ...  бойынша  өндіріс  салалары  менаймақтарына бөлу арқылы шешіп отырды,  ал  ол  өз  ...  ...  ... тудырды. Мемлекет  жұмыскерлердің  белсенділігі  мен  ... ... ... ... ... ...  жұмыс  күшін  қолдануына  текқана мемлекет белгілеген еңбек нысандарының шеңберінде ғана рұқсат етіледі.Мемлекеттің міндеті –  ...  іс  ...  ...  табиғидеңгейден асып кетпеуін бақылау болып табылады.Қазіргі заманғы жұмыссыздықтың сипатына бірнеше факторлар ықпал етеді:1. Ғылыми-техникалық прогресс;2. Экономикадағы құрылымдық және аймақтық ... ... ... экономикалық бәсекелестіктің күрт күшеюі.Мұндай жағдайлар еңбек нарығын мынаған міндеттендіреді:1. өте жоғары жинақылыққа жетуге;2. үлкен икемділікке ... ... ... жағдайларға  сай  өте  жақсыбейімділік танытуға;3. Еңбекақы ставкаларын дараландыру.Сонымен  қатар,  еңбек  нарығын  ...  ...  ...  тек   ҚазақстанРеспубликасындағы күшінде бар жалпы еңбек заңнамасы ғана емес,  қайта  ... ... ... ... ... 1-ші ... бастып Қазақстан Республикасының  «ҚазақстанРеспубликасындағы еңбек туралы» заңы, ...  ...  ... ... ... туралы» және басқа заңдары күшіне енді.Ол заңдар азаматтардың Қазақстан  Республикасындағы  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ...   еңбекқатынастарымен, жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау  шараларымен  қоса  халықтыңжұмыспен қамтылуы сферасындағы қоғамдық қатынастарды ... ...  ...  ...  мемлекеттік  емес  секторларындаеңбек қорғаудағы  шеккен  зияндарды  қайтарудағы,  ...  ...  ...  ...  көптеген  жұмыскерлер  құқығының  бұзылулары  ... ... ... және ... ... ... ... жағдай,экологиялық  жағдайдың  асқынуы,  демографиялық  көрсеткіштердің   нашарлауыәлеуметтік-экономикалық қатынасты өзгертудің обьективті  қажеттілігіне  ...   ...   әрі    ...    ...    ...    ... және қаржылық механизмдердің талдаулары себепші болды.Жұмыссыздықтан қорғау жүйесінің негізгі  мақсаты-ол  өзінің  қызмет  етубелгісіне қарай екі ... ... ...  ...  ...  жүйе  ... мағынасы  бойынша  жұмыссыздарға  материалдық  көмек  көрсету  қызметінатқарады.  Екіншісі,  ...  ...  жол  ...  жөніндегі   шұғылшараларды жүзеге асырады.  ...  ...  ...  ...  үш  ... ... ... жұмыскерлер және мемлекет.Жұмыспен  қамту  қызметі  адамдарды  еңбекке  орналастыруға,   ... жаңа ... ... ...  үшін  ...  ...  берукерек.Пайдаланылған әдебиеттер1. Жұмаев Ж. «Экономиканың мемлекеттік реттелінуі». Алматы 20042. М.Ш. Кенжеболатова, Д.Женсхан «Экономиканы мемлекеттік реттеу» 20063. Қабиденов Д.Қ, ... Т.Қ. ... ... ... 20024. ... О.Н. «Государство и бизнес» Астана 20055. М.Ш. Кенжеболатова, Х.Н. Мұрсалова «Экономикалық теория негіздері» ... 20096. ... ... мемлекеттік реттеу»7. Жұмамбаев С.К. «Еңбек рыногы экономикасы» Оқу құралы.-  Алматы:  Қазақуниверситеті, 20038. Д.Ә.Жампейісов «Еңбек және әлеуметтік ... ...  ... Е.Б. ... теория бойынша практикалық оқу  құралы»Оқу құралы. Алматы: «Курсив»,200610. www.stat.kz11. www.testent.ru12. www.studmed.ru  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыссыздықтың әлеуметтік зардаптары20 бет
Жұмыс бастылық. Жұмыссыздық. Филлипс қисығы. Оукен заңы14 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Жұмыссыздық және оның әлеуметтік-экономикалық салдары30 бет
Жұмыссыздықтық экономикалық және әлеуметтік зардаптары23 бет
Экономикалық цикл. Жұмыссыздық пен инфляция.7 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары туралы мәлімет6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық, оның себептері мен формалары6 бет
1930 жылдардағы Қазақстанда күштеп ұжымдастырудың зардаптары47 бет
«Қазақстандағы ұжымдастыру: тәсілі мен зардаптары»4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь