Шығындардың есебі мен калькуляциялық бірліктердің түрлері және түсініктері

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.1. Шығындар есебі мен калькуляциялық бірліктердің түрлері және түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Калькуляциялық бірліктердің түрлері және түсініктері ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Өнімнің өзіндік құнның калькуляциялау және есептің нормативтік әдісі..8

2. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың есепке алу әдістер түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2.1 Калькуляциялаудың қарапайым (процесстік) әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2.2 Калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.3 Калькуляциялаудың бөлістік әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

3. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың және есепке алудың халықаралық практикада қолданатын әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3.1 Стандарт. кост жүйесі бойынша өндіріске кеткен шығындарды есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3.2 Директ . кост жүйесі бойынша өндіріс шығындарды есепке алу ... ... ... ...24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

Қолданылған әдебиет: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Кіріспе

Калькуляция және өндірістегі шығын есебі, басқару есеп жүйесінің негізгі элементтері болып табылады. Ақшалай түрдегі өнімді өндіруге және жүзеге асыру үшін кеткен шығындарды біз өнімнің өзіндік құны деп түсінеміз.
Өнімнің өзіндік құнға кірген шығындарға байланысты, Қазақстанда өзіндік құнның келесі түрлері бар:
1) Цехтік, оның ішінде өнімді дайындау үшін, цехтың ішіндегі кеткен шығындар
2) Өндірістік, оның ішінде өнімді дайындау үшін ұйымның ішіндегі кеткен шығындар
3) Толық, бұл өнімді өндіруге және сату үшін кеткен барлық шығындар.
Есеп жүйесіндегі өзіндік құнның өнім бірліктер калькуляциялау деп атаймыз.
Кез келген ұйымның ішіндегі калькуляция келесі принциптерге сәйкес болады.
1) Өндірістің шығындарын класификациялау
2) Шығындар объект есебін бекіту немесе орналастыру, объектірерді калькуляциялау және калькуляциялық бірліктер.
3) Жанама шығындарды орналастыру әдісі.
4) Мерзімдер бойынша шығындарды шектестіру
5) Өндірістегі капиталдық және ағымды салымдар бойынша бөлістік есебі.
6) Шығындар есебі және калькуляциялау әдісі.
Объектілер бойынша шығындар есебін үш калькуляциялық әдіске бөледі: тапсырыстық, бөлістік, қарапайым әдісі.
Шығындар есептің тапсырыстық әдісі өндірістегі тапсырма немесе ерекше өнім түрін өндіретін, кәсіпорында қолданылады. Бұл әдіс ереже бойынша, бірлік типттер арқылы ұйымдастырылған өндірісте және ұқсас сериалық кәсіпорындарда, құрнылыста немесе қызмет көрсету сферасында қолданылады. Осы әдістің объектісі болып бөлек берілген тапсырма бойынша кеткен шығындар есебі анықталады.
Өндірістегі еңбекті тиімді ұйымдастырудың тасқынды озат әдісінжәне белгілі бір стандарт бойынша бұйымды тобымен (сериасымен) өндіруді қамтамасыз ететін өндірісті ұйымдастыру әдісін қолданатын кәсіпорындарда шығындарды есептеу және калькуляциялаудың бөлістік әдісі қолдынылады.
ҚОЛДЫНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ

1.Безруких П.С Бухгалтерский учет.- М: Бухгалтерский учет, 2001
2. Вахрушина М.А. Бухгалтерский управленческий учет.М. Омега-Л. 2002
3. Друри К.Введение в управленческий и производстсвенный учет.-М:АУДИТ;2000
4. Карпова Т.П Управленческий учет: Оқулық.-М.: Юнити 2002
5. Кондратьева Н.С Основы управленческого учета: Учебное пособие.-М: Финансы и статистика, 2000
6.Нидзи Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета.-М.:Финансы и статистика, 1993
7. Пашигорова Г.И., САвченко О.С Системы управленческого учета и анализа.- СПб: Питер,2002
8.Николаева О.,Шишкова Т. Управленческий учет: Учебник.- М.: УРСС,2001
9.Николаева С.А.Управленческий учет:Пособие для подготовки к квалификационному экзамену на аттестат профессионалного бухгалтера.-М.:ИПБ-БИНФА,2002.
10.Ткач В.И., Ткач М.В Управленческий учет: международный опыт.-М.: Финансы и статистика, 1994.
11. Шевченко Н.Г. Управленческий учет.Управление персаналом.-М.,2001
12.Яковский К.П., Мухарь И.Ф.Управленческий учет:Учебное пособие.-СП,2001.
13.Вахрушина М.А.Внутрипроизводственный учет и отчетность.-М.: АКДИ,Экономика и жизнь,2000
14.Калькуляция себестоимости продукции в промышленности:Учебное пособие (Под ред. проф.В.А. Белобородовой.-М.:Финансы и статистика,1989
15. Керимов В.З.,ЕпифановА.А.,Селиванов П.В.,Крятов М.С. Управленческии учет производственной деятельности: Учебное пособие.-М.: 2008
16.Палий В.Ф.Основы калькуляции.-М.:Финансыи статистика,1989
17.Рей В.В., Палий В.Управленческий учет.-М.: Инфра-М, 1997.
18.Слуцкий М.Л. Управленческий анализ:Учебное пособие.-СПБ:Питер,2008
19.Управленческий учет:Учебное пособие.-М.:ФБК- пресс,2009
20.Шим Дж. Сигел Дж. Г.Методы управления стоимости и анализа затрат.-М,: Филинъ,1996.
        
        Мазмұны:Кіріспе........................................................................................................................31.1.  Шығындар  есебі   мен   калькуляциялық   бірліктердің   ...   ...     ...     бірліктердің     түрлері     және     ... ... ... ... калькуляциялау және есептің нормативтік әдісі..82.   Өнімнің   өзіндік   құнын   калькуляциялаудың   ...   алу    ...           ...            ...            ...                      ...                       ...                        ...                        ... ... ... ... ... және  ...  алудың  халықаралықпрактикада                                                        ...  ...  кост  ...  ...  ...  кеткен  шығындарды  есепкеалу............................................................................................................................193.2   Директ   –   кост   жүйесі   ...   ...    ...    ... және  ...  ...  ...  басқару  есеп  жүйесініңнегізгі элементтері болып ... ...  ...  ...  ...  ... ... үшін кеткен шығындарды біз өнімнің өзіндік құны деп түсінеміз.Өнімнің  өзіндік  құнға  ...  ...  ...   ... құнның келесі түрлері бар:1) Цехтік, оның ішінде ...  ...  ...  ...  ішіндегікеткен шығындар2) Өндірістік, оның ішінде өнімді дайындау үшін ұйымның ішіндегікеткен ... ... бұл ...  өндіруге  және  сату  үшін  кеткен  барлықшығындар.Есеп жүйесіндегі өзіндік құнның  өнім  ...  ... ... ... ұйымның ішіндегі  калькуляция  келесі  принциптерге  сәйкесболады.1) Өндірістің шығындарын класификациялау2) Шығындар объект  ...  ...  ...  ...  объектірердікалькуляциялау және калькуляциялық бірліктер.3) Жанама шығындарды орналастыру әдісі.4) Мерзімдер бойынша шығындарды шектестіру5) Өндірістегі ... және ... ... бойынша бөлістік есебі.6) Шығындар есебі және калькуляциялау әдісі.Объектілер бойынша шығындар есебін үш  калькуляциялық  әдіске  бөледі:тапсырыстық, бөлістік, қарапайым ... ... ... ... ... ... немесе  ерекшеөнім түрін өндіретін,  кәсіпорында  қолданылады.  Бұл  әдіс  ереже  ...  ...  ...  ...  ...  және   ұқсас   сериалықкәсіпорындарда, құрнылыста немесе  ...  ...  ...  ... ... ... ... бөлек берілген тапсырма бойынша кеткен  шығындаресебі анықталады.Өндірістегі еңбекті ...  ...  ...  озат  әдісінжәнебелгілі  бір  стандарт  бойынша  бұйымды   тобымен   (сериасымен)   ... ... ...  ...  әдісін  қолданатын  кәсіпорындардашығындарды есептеу және ... ...  ...  ...  ... ... бір өнім түрі ... өндірістегі этаптардан  өтіп  өндіретінөнімдерге жатады.Шығындар есептік  және  калькуляциялаудың  қарапайым  әдісі,  ... ... ...  ...  ...  үздіксіз  өндірісті  жүргізетінкәсіпорындар қолданады. Қарапайым әдіс  негізінде  кен  өндіретін  ... ...  ...  ...  Бұл  ...  өндірілетін  өнімкалькуляциялаудың объектісі және шығындар есептің объектісі болып ... ...  ...  ...  ...  емес  есеп  айрысунегізі болып табылады бұл ... ... ...  ...  ... ... ал тұрақты шығындар бөлек  шоттарда  жиналып,  өздері  пайдаболған  мерзімге  қарай  жалпы  ...   ...   ...   ... ... емес ... құнның есеп  айрысу  жүйесі,  бағаның  пайдаболу саясатына әсер  етеді  және  есеп  ...  ...  ... ... ... ...  және  ...  жеңілдіктербереді. Нормалау өндіріске қажет  шикізаттарды  жіберу,  ішкі  есеп  айрысу,калькуляциялау,   ...   ...   ...   басқару   шығындарыннормативтік  жүйесінің  процедулар  ...  ...  ...  Оның  ішіндетікелей  материалдық,  тікелей  еңбектік  және  ...  ...   ...  ...  ...  ...  шығындарды  құжаттандыру,нармаларға қарай  шығындарды  бухгалтерлік  есепте  көрсету  «Стандарт-кост»жүйесінің жиынтықтары  ...  ...  ...  және  ...  ... құрамына кіретін натуралдық  мөлшері.  Нормативті  есептің  бастыпринципі-өндірістегі  нормалар   ...   ...   ...   және   ...  ...  шығындардың  өзгеру   мен   ...   ...   ...  ...  ...  ағымдағы  нормалар  мен  сметалар   арқылынормативті  калькуляцияны  алдын-ала  қарастыру;  ...  ...  ... нормаларды кірістіру ; нормалар бойынша шығындарды  және  нормаларғақарай өзгерістерді, есепті  мезгілдің  бөлімшелерге  ...  ...  ... ... ... ... ерекшелігі  есепті  жазуларды  кірістіруүшін уақыт экономикасы және бұл жазуларды ұзақ  мезгілдер  ...  ... ... ... ... ... оперативті  қабылдау  үшін  әсер  етеді.Нақты жеткен немесе нормативті берілген көрсеткіштермен салыстыра аламыз.1. Шығындардың есебі  мен  ...  ...  ...  ... Шығындардың есебі мен  калькуляциялық  бірліктердің  түрлері  жәнетүсініктері.Калькуляциялау- өнімнің, атқарылған жұмыстың  және  ...  ... ...  ...  ...  ...  Ол  (  калькуляциялау)кәсіпорынның жұмысын ...  ...  аса  ...  роль  атқарады,  себебікалькуляциялау  нәтижесінде  ішкі  резервтер  уақытылы  анықталып,   ... ... одан әрі ... , оның ...  ...  ... әсер ... Калькуляциялау рыноктағы сұранысты ескере  отырып,  өнімніңөзіндік құнын жоспарлау үшін жәнеоның  нақтылы  құнын,  атқарылған  ...  ...   ...   қызметтердің   мөлшерін   анықтау   үшін   ... ...  ...  өндіріске  жұмсалған  шығындары,белгілі  бір  өнім  ...  ...  және  ол  өнім  ...   дейінгішығындары, оның ішінде қосыиша атқарылған  жұмыстар  мен  көрсетілген  ... ... ... мөлшерімен есептелінеді.Қазіргі экономикалық әдебиеттер  калькуляциялық  жұмыстарды  жекелегенөнім түрлерінің өзіндік  құнын  (атқарылғанжұмыстар  мен  ...  ... қоса ... ) ... ... ... деп  ...  береді.Калькуляциялау барысында өндіріске жұмсалған   ...  ...  ...  сәйкес  есептелініп,  шағалылған  өнім  бірлігінің  өзіндік  ... ... ...  - ... өнім  ...  ...  ішкі  ...  жұмсалған  шығындырды   есептеу.   Калькуляциялықжұмыстардың  ...  ...   ...   тұжырым   болыптабылады.өнімнің   ...   ...   ...   ...   ...   ... ... анықтау үшін калькуляциялық   жұмыстар  бірнеше  түргебөлінеді. Жоспарлы калькуляция жоспарлы ... ... ... ...  ...  құралдарының  прогрессивтік  нормаларының,  техникалық  прогресстіңодан әрі ... мен  ...  ...  пен  ...  ...  ...  жасалады.  Жоспарлы  калькуляциялаудың  түрлері   ...   ...  ...  ...  ...  ...   берушілермен   бірлесеотырып,  немесе  басқа  мақсаттарда  өнім  құнын  анықтау  үшін  бір   ... ... ... ... сол ...  ...  мүмкіндіктеріне   сәйкес   болады.   Есепті   кезеңнің   басындашығындардың   ...   ...   ...   ...    ... ... көрсетілген нормалардың орташа көрсеткішінен  жоғары,  алесепті ... ...... ... Осы ... де  ...  нормативтікөзіндік  құны  есепті  кезеңніңбасында  жоспардағыдан  жоғары,   ал   ... ...... ... ...  ...  құнының  есепті  (нақтылы)  калькуляциясы   нақтылышығындарды көрсетеді. Сол себепті де жоспарлы калькуляциядан  ...  ...  ...   ...    негізінен   кәсіпорынға   тәуелді(кәсіпорынның өндірістік жоспарын асыра орындауынан,  ...  ...  ... орындалмай қалуларынан, шығындардыңжекелеген түрлерінен үнем  болунемесе артық  ...  ...  )  және  ...  ...  себептерденматериалдар бағасының өзгеруі, амортизациялық аударымдардың өзгеруі,  электрқуаты, жылу мен су тағы да басқа ... ... ... калькуляция жоспарлы калькуляциялардың  әртүрлі  тектерінежатады және шығындардың есебін нормативтік әдіспен  немесе  өнімнің  өзіндікқұнын калькуляциялау арқылы ...  ...  ...  ...  ...   ...   ...   көрсететін   ағымдағы   жәнеқолданыстағы  нормалар   ...   ...   жыл   бойы   ... ... ... іс шараларын жүзеге асыратын ескере  отырыпнормативтік  калькуляциялардың  жоспарлы   калькуляциялармен   ... ... ... өнім өндіруге жұмсалған шығындарды нақтылы және  дәйрекесептейтінін байқаймыз.Проектік калькуляция – жаңа техналогиялар мен ... ... ... ... үшін, қолданылатың жоспарлық  калькуляцияныңбір түрі болып табылады.Провщарлық калькуляция  нақты шығындар және дайын өнім  сандар  ... ай ...  ...  бір  ...  ...  ...  есеп  ...  жәнекелешектегі өнім өндірудің төртінші квартал немесае басқа уақыт ішінде  есепарқылы саналады. Осы  берілгенкалькуляциялық  ...  ...  ... ... туралы  қортынды  жасау  үшін  қолданылады.  Өнімнің  өзіндікқұнын  калькуляциялау  үшін,  ...  ...   ...   ...  ...  ...  ...  болып   табылады   жәнестандарт үлесіндегі  немесе техникалық  шарттардың  ...  ...  ... керек.Өндірілген   өнімнің    мінездеменің    ерекшеліктері    технологиялықпроцесстермен өндірістің ...  ...  ...  ... болуына әсерлерін  тигізеді.  Бұл  барлық  бірліктер  жиынтығы  жетітопқа бөлінеді. Олардың мағыналары нақты мысалдар  ...  ...  ...  бірліктер  –  берілген  өнімнің  ...  ...   ... жүзеге  асыру  үшін  қолдынылатын  өлшем  бірліктеріне  ... ... ...  үлкендетілген  натуралдық  бірліктер  –  бір  текті  өнімнің   жиынтығынмерзімді калькуляциялау үшін ... ... ...  100  дана  ...  берілген  шойын  түрдің  тоннасы  т.б)  белгіленген   өнімнің   ... үшін ... ... ... ......  бірліктер  -өнімнің  натуралдық  бірліктің  ішіндекеректі заттың ... ... ...  құндық  бірліктер.  1000  теңгеге  ...  ...   ...   ...   ...  ... 1  теңгеге  қарай  тауарлық  өнімнің  өндіру  мен  сатубағасы.д)  еңбек  бірліктер  ...   ...   ...   ...   ... Мысалы:1 норма уақыт,1 норма аусыме) Атқарылғанын көрсету. Калькуляциялық бірліктер ретінде  үй  салу,  жөндеужұмыстары, ... ... ... ... ...  ...  эконамикалық  көрсеткіш  калькуляциялық   бірлік   ретінде,біртекті өнімнің  ішінде  ...  ...  ...  шығындарын  салыстырубірлігіне қарай қолданылады (трактордың өндіруіне ...  ...  ...  ...  ...  өндірудің  шығындардың  есептеуі  1  ... ... ... ...  калькуляциялау  және  есептің  нормативтіктәсіліӨндірістегі  шығындарды  есепке  алудың  және  өнімнің  ...  ...   ...   ...   негізінен    жаппай    өндіріспеншұғылданатын  кәсіпорындар пайдаланады. Дегенмен де, оны кіші ...  ... ... ... ... ...  ...  есепкеалу өнімнің өзіндік құнын  калькуляциялаудың  нормативтік  әдістері  бойыншажұмыстардың технологиялық және ... ... ...  ...  ... ... жалақының  жұмсалуы  және  өнім  дайындауға  ...  да  ...  ...  Нормативтік  карталардың  негізінде  өнімбірлігінің нормативтік өзіндік құны көрсетілген  нормативтік  калькуляцияларбойынша  жасалады.  ...  ...  ...  қолданыста   жүрген   өндірістіктехнологияны,  жалақы  ...  ...  пен  баға  ...  негізге  алаотырып, бастапқы массасы, таза массасы, қалдықтары,  ...  мен  ... ... ... ... баға ... және  ...  көрсету  мен  басқару  ...  ...  ...  ... ескеріледі.Нормаларды және шығындарды  сметаларының  өзгенту  тәртібін  рәсімдеп,сондай-ақ  кәсіпорынның  мүдделі  цехрары  мен  ...   ... және ... да ... мен ... ... ...  тәртібінреттеу  арқылы  жүзеге  асырады.  ...  әдіс  ...  ...  ... ... ... тәртіпке келтірудің,  материалды  сақтау  жәнеөндіріске босату, цех бойынша ғана емес,  ...  ...  ...  ... ... егер энергия және басқа да шығындар тікелей  жолмен  өнімгежатқызылса) және тұтастай алғанда судың, ... ... ...  ... ... үшін ...  есептегіштер  мен  құрылғыларды  орнатудыңмаңыздылығы зор.Нормалардан ауытқуларға құжатталған және құжатталмаған болып келеді.Құжатталған ауытқулар алғашқы құжаттардың мәліметтері ...  ... ... ( ... ...  жұмыстарға  жазылған  нарядтары,қосымша төлемдер және т.б), сондай-ақ есептеу жолымен ...  ...  ...   ...   рецептурасы,   бойынша   алдын-ала   жасалғанесептеулер және ... ... ... жалпы сомасы мен оның  құжатталғанбөлігінің  арасындағы  айырмасынан  шығарады.   Әдетте,   олар   ... ... ... ... ақау  ...  ... артық жазғаннан, кем шығудан, шалафабрикаттардың жоғалтулыры  менбұзылуынан,  аяқталмаған  өндірісті  ...  ...  ...   Егер   ... ... ауытқулар бар болса,  онда  ол  нормативтік  ... ... ... ... есепке алу шикізат пен материалдарға,  олардыңжұмсалуын нормалауға  және  өндірістік  технологиялық  процесіне  байланыстыұйымдастырылады.  ...  ...   ...   ауыстыру,   олардыпайдалану және т.б осы секілді  факторлар  әсер  етеді.  ...  ...  ...  ...  ...  үшін   материалдарды   ... тағы да ... ... ... әдісі материалдарды нормадан артық жұмсалғаннан анықтау  үшінпайдаланады.  Жеке–дара  материалдардың  шығынын,  сондай–ақ  ... ... ... арнай құжаттармен рәсімдейді.Әрбір  келіп  түскен  материалдың  партиясын  ...  көру  ... ... ... ... ... ... және т.б)  материалдардыңәрбір партиясы бойынша олардың нормадан ауытқуын анықтау үшін қолданады.Инвентарлық  әдісте  материалдың  нақты  шығысын   ...   ... ...  ...  он  ...  бір  ...  ... Материалдың іс  жүзіндегі  шығынын  анықтау  үшін:  ауысымның,бескүндіктің,  он  күндіктің  ...  ...  әр  ...  ...  ...  ... материлдарды түгелдеу жүргізіледі.Тиімді бақылау жауапкершіліктің әрбір орталығы  ...  ...  ...  ...  салыстырмалы  жолы  арқылы  жетуі   мүмкін.   Өнімбірлігіне кететін нормативті немесе ...  ...  ...  ... ... ауытқуларды анықтауға мүмкіндік береді. Шығындардың  ауытқуынталдау өндірістің өнім бірліктері ұсталамдарына сәйкес келмейді.Өнім бірлігінің ... ... құны ...  ...  ...  өнім  ...   ...   құнын   есептеудің   ведомысындақосылады. ... мен ... ...  ...  есеп  ... индекстің негізінде анықталады.Жоспарлық мөлшерлері іс  жүзіндегі  ...  ...  ...  аяқ  ... және  ...  да  ...  ...  немесе  өнмнің  өзіндік  ... үшін ... ...  орнына  жоспарлау  калькуляциясы  қолдануымүмкін. Нормативті жоспарлы және есеп  беру  ...  құру  ... ... ...  ...  ...  ...  пайдалану.  Өнімніңнақты өзіндік құны нормативті ... ...  ...  одан  ескерілген  есепберу айында мөлшерден ауытқулар  мен  өзгерістің  нармалары  алынуы  ... ...  ...  ...  оның  ...  Өнімніңнормативті өзіндіке құны өндеуге дейінгі  есептелінеді  және  нақты  өзіндікқұн өнімніңаяқталуы ... ... ...  есеп  ...  ...  ... екеу болуы мүмкін. Бірінші  жолы: Нормадан ауытқуы  және ...  ...  ...  ...  ...  құн  ...  нақты  құн  болыптабылады (+;-). Қаншылықты нормадан ауытқуда  ...  ...  ай  ... ... Яғни, онда нақты өзіндік құн идеалында  өнімді  дайындауүрдісінде тез алынуы мүмкін.  Екінші  жолы:  ...  ...  ...  ... ... ... ауытқуларды анықтау  ,ал  оның  нормативті  көлемініңнақты ... құн ... ... ... бұл ... есеп  беру  ... есеп беру  кезеңі  аяқталмаған  кейін  ...  ...  ...  ... ... ... ... одан кейінгі есеп  беруде  ауыстырылады.Яғни  ...  әдіс  ...  ...  ...  мағынасын   жоғалтады.Бугалтерлік  жазуда  шығындардың   нормативті   есеп   беру   ...   ... 221 шот «  ...  ...  ...  ...  ...  бойыншаөнімнің өндірістің шығарған өнімнің нақты өзіндік  құны  жұмыстарды  ... ... ... ... шоты  ...  (  корреспондеттік  шотбойынша 900 «негізгі өндіріс). Ал кредит бойынша  өндірістің  ...  ... құны ... ... орындау  және  қызмен  көрсету  шотындакөрсетіледі  ...  шот  801  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қалыптастыру  шығындардың  нақты  ауытқуыаналитикалық шотында ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялаудың есепке алу әдістер түрлері.2.1. ... ... ... ...  шығындарды  есепке  алудың  және  ...  ...  ... ... ... біртекті өнім  шығаратын  кәсіпорында  (суэлектр    станциялары,    кен,    ...    ...    мен    газ    ... ... ... аяқталмаған  өндіріс  болмайды  жәнешалафабрикаттарды өзі өндіреді. Бұл ...  мәні  ...  ...  ... ... ... ... Өнім бірлігінің өзіндік  құнын  тікелейесептеу жолымен шығарады, яғни шығын деңгейін өндірістің натуралды  көлеміненемесе шартты –  натуралды  ...  жай  бөлу  ...  ...  ... ... ... көмір өндірісінде) әрбір технологиялық  процессбойынша есептелінуі мүмкін.Сонымен, көмірді өндіру өнеркәсібі бірнеше кезеңнен  тұрады:  ... ... алу, ...  ...  ...  және  ...  (жоғарыға)шығару, сорттау, өндеу, вагонға тиеу. Міне сондықтан бұл жердегі  шығындардыесептеу мен калькуляциялаудың жай әдіс,  процесстік  деп  ...  да  ... ... ... құнын калькуляциялау мен  шығынды  есептеу  әдісініңқарапайым төрт нұсқасы бар.Бірінші нұсқа  кезінде  тікелей  және  ...  ...  ...  өнімдішығаруға жұмсалған шығындардың белгіленген баптары бойынша  есепке  алынады.Өнімнің бір  өлшемінің  өзіндік  құны  ...  ...  ...  ... ... бөлумен айқындалады.Екінші нұсқасы аяқталмаған өндірісі бар кәсіпорындар қолданылады. Бұларада  дайын  өнім  мен  аяқталмаған  ...  ...  ...  ...  ...  Бұл  ...  1  ...  метр  ағаштың  өзіндік  ... ...  ...  ...  ...  ... ... инвнтарлық әдісін пайдалана отырып, бағалайды.Үшінші нұсқа бір мезгілде өнімнің бірнеше түрлерін  шығаратын  немесеөндіретін: жылу мен ... ... ... ...  мен  газ  ...  ...  кәсіпорында  қолданады.  Мұндай  жағдайда  ...   ... ... яғни ...  әдіспен  есепке  алынады,  ал  өнімніңөзіндік құны үйлестірілген әдіспен  калькуляцияланады.Қарапайым ... ... ... ... ... құнын аяқтамай-ақшығындар есебін бөлістік немесе процесстік бойынша  жүргізетін  кәсіпорындарпайдаланады.  Бұл  ...  ...  мен   ...   ...   ...  ...  Бұл  ...  шығындарды  есепке  алудың  және  өнімніңөзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым және  ...  ...  ... ... ... әдісіШығындарды    есепке    алудың    және    ...    ...    ... әдісі аз сериялы және жеке –дара  өндірісі  баркәсіпорындарда, жөндеу және эксперименттік жұмыстарда пайдаланылады.  Барлықтікелей  ...  ...  ...   ...   ...   номенклатурабаптарының  кескінінде  есепке  алынады.Тапсырыс   кәсіпорынның   өндірістікбөлімшесінде арнайы бланкілерде  ашылады,  ...  соң  ...  ... ... Әрбір тапсырысқа өзіндік код  беріледі,онда  жұмысшығаесептелген жалақы,  ...  ...  ...  ...  ... ... есебін жүргізетін карточкаға  көшіріліп  жазылады.  Тапсырыстыңөзіндік құны оларды әзірлеумен байланысты шығындар сомасынан тұрады.Осы тәсілдердің кейбір ... бар, атап ... ... ... ... туралы мәліметтерді шоғырландырып  және  олардыжеке жұмыс түрлері мен дайын өнім партияларына жатқызу;-  уақыт  аралығында  емес,  ...  ...  ...   бойынша   шығындардышоғырландыру;- тек бір ғана ... ... ... ... (батыс  есебінде  барлықөндірістік  шығындарын  ...  тек  осы  ...  ...   ... ). Осы ...  өндірістің  әрбір  тапсырысы  бойынша  шығындардыңжекелеген ... ... үшін ... енгізуді ұсынады.Тапсырыс  өзіндік  құнын  калькуляциялау  үшін  шалафабрикатсыз  әдісіпайдаланылады.  Тек  ...  ...   (құю,   ...   және   ...  әдіс  пайдаланады,  демек,  аталған  цехтар   ...   ...  ...  ...  ...  ...  ...   жасаупроцесі цехтан цехқа өтеді, бірақ ондағы жасалған  операциялар  бухгалтерлікесепте көрініс таппацды.Цехтар  шығындары  әрбір   ...   ...   ...  ...  ...  ал  ...  ...  шикізаттар,технологиялық   отындар   мен   энергиялар-   белгіленген   топ   ... ... ... табады.Ал үстеме шығындар олардың өндірілген орны бойынша  есептелінеді  жәнеай сайын қабылдаған таратутәсілі бойынша әрбір  ...  ...  ...  ...   ...   ...   әдетте,   өздерінің   тиесілітапсырыстарына есептен  шығарылады.  ...  ...  ... ... ...  ...  біркен  соң  және  оның  ...   ...   ...   ...   ...   өндірістік   бөлім   ... ... ...  ...  ...  ...  ...  соңтапсырыс бойынша шығындар жасау процесң тоқтатылады.  Кейбір  ...  ...  ...  ...  ...  сол  ...  ... тапсырыстың жабылғаны (мысалы,электротехникалық өнеркәсібінде).Сондай-  ақ,кез  келген  тапсырыстың  өзіндік  құны  ...  ...  ...   ...   ...   немесе   пайдаланбағанматериалдық  құндылықтар  қоймаға  тапсырылады,  ол  кезде  ... ... ... 900 ... 920 ... ... ... қызметтің қызметкерлері жекелеген және  кішісериялық   өндіріс   жағдайында   ...   ...   ...   алудыңнормативтік әдісінің элементтерін  мүмкін  болатын  жерде  қолдануды  ұсынуытиіс.Тапсырыстар   бойынша   ...    ...    ...    есебініңкарточкаларында әрбір тапсырыстың  өзіндік  құны  ...  ... өнім ... ... ... есептік калькуляциясын жасайды.2.3 Калькуляциялаудың бөліністік әдісіШығындарды есепке алудың және өнімнің өзіндік құнын  калькуляциялаудыңбөлістік  әдісі  өнімді  жаппай  ...  ...  ... шикізат  дайын  өнімге  дейін  рет-ретімен  технологиялық  өндеуденөтеді. Бұл әдіс  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  және  басқа  салаларда   қолданылады.Мысалы,мата тоқу кәсіпорында үш ... ... ... тоқу және  ...  ... ... домен пеші, болат балқыту, прокат; былғары өнеркәсібінде-күлді. Тері илеу және әрлеу саласы бар.Дайын  өнім  мен  ...  ...   ... ... әдіс деп атайды. Бөлістік әдісте кеткен  шығындар  олардыңәрбір  кезеңі,  фазасы,  ауысымы,  яғни  бөлісі  ...  ...  ... ... ...  ...  ал  түптен  келгенде-  дайын  өнімалынады. Бөлініс тізбегі пайдаланылатын  жабдықтар,  өндіріс  процесстерініңарасындағы  ...  ...  ...  ...   ... мен ... да ...  тән  жағдайлары  ескеріле  отырып,  технологиялықпроцесстер туралы деректердің негізінде  ...  Бұл  ...  ... шығындарды жоспарлау мен есепке алу  мен  бағалауды  ...  ...  ...   мен   ...   өнімдердің   өзіндік   құнынкалькуляциялау мүмкіндігі ескеріледі.Тікелей шығыстар  (  ...  ...  шала  ... ... ... т.б) ...  бөлістер  бойынша,  ал  әрбірбөлістердің ішінде- әзірленген өнім түрлері бойынша есепке алынады.Үстеме  шығыстар  ...  ...  ...  ал  олар   ...   ...   ...   өнім   ...   арасына   таратуғақабылданған  коэффиценттердің  базасында  жасалуы  мүмкін.  Бөлістік  ... ... ... ... ... элементтері-  нақты  шығындардыңағымдағы  нормадан  жүйелі  түрде  ауытқуын,  сондай-ақ  нормалардың  өзгеруесебін және ... ... ... ... ...  шығындарын,  ресурстардың  шығыстарын  құжаттауда  және  жедел(оперативтік)  есеп  беруінде  энергетикалық,  ...  және  ...   ... нақты  шығысын  ғана  көрсетіп  ...  ...  ...  ...  ...  ...  негізделген  шығындар  да  көрініс  табуыкерек.   Белгілеген   технологиялық   ...    ...    ...   ...   ...   өзгеруінен,    шығырылған    өнімніңассортиментінен,  олардың  ...  ...  ...   шығындар   немесеүнемдеулер  дер  кезінде  көрініс  ...   ...   ...   ...   ... және ... есепке алудың бөлістік әдісінің  екі  нұсқасыпайдаланылады: шалафабрикаттық және шалафабрикатсыз.Шалафабрикаттық  нұсқа  әрбір  бөлістер  ...  ...  ... және щған ... ... қоса  ...  Шалафабрикатсыз  нұсқасындабірінші қайта жасауға жұмсалған  ...  жіне  ...  ...  ... қайта  жасаулардан  туындаған  өңдеу  ...  ...  ...  соңөнімнің өзіндік құны анықталады.Бөлістік әдісі кезінде  өндірістьегі  шығындарды  ...  алу  ... ... ... ... ... жасауға ашылатын  ведомостарындажүргізіледі. Алғашқы шикізаттан өндірістің бір процессінде әртүрлі  сорттағынемесе маркадағы өнім түрі ... ... ... ... ...  ... ... коэффицентін пайдаланады. Мысалы, ағаш кесу кезінде алғашқы  ... ... ...  да,  ...  тақтайларда,  жаңқалар  жәнеотындық кесінді шеттақтайлар да алынады. Мұндай  жағдайлар  да  ...  ...  ...  ...  өлшем  бірлігі  (единица)  ретінде  қаылданады,  алқалаған сорттарын коэффицинттердің көмегімен ... ... ...  ...  ...  құнын  калькуляциялау  меншығындар есебін ұйымдастыру ерекшкліктеріне бір мысал келтіріп көреік.Тоқыма өнеркәсібінде төрт ...  ...  ...  болады:  шикізаттыдайындай; жіп иіру, тоқу, өндеу.Өндіріске босатылған алғашқы шикізаттың (жүн,синтетика  талшығы)  құны  ... ...  ...  ...  шығындары  (  көмекші  материалдар,жалақы  жәнежалақыдан жасалынатын аударымдар) әрбір  цехтар  (бөләстері)  ...  ... ... кезіндегі шығындар – 500мың теңге; өндеу-400  мыңтеңге. Жалпы есептік кезендегі үстеме шығыс  –  1400  мың  ...  ... ... бойынша өнімнің өзіндік құнын  калькуляциялаған.  Егерде  ...  ...  ...  ...  өнін  ...  ...  және  ол   ... онда үстеме шығыстарын ең соңғы бөліске қосуына ...  Ал  ... ... цех ... бөліс)өз өнімін дербес түрде сата  алатын  болса,  ... ... ... өніміне үстеме шығыстар қосылады:1                        ...                         ... ...                                                                        КтДт                                  ...                                         ...    ...                                                              ... және т.б)                                   ... ...                                                ...                                                               ... 500000Лентаның                     ...                    ...     ...  ...                        ...  құны                ...                 ... құны                     ... ...                                     ...               24000003                          ... бөлініс(тоқу)өңдеу(әдемілеу)Дт                                      Кт                                ... ...                                         ...   құны    2400000                                            ... ...                                   ... ... ...                                                    ...                                                  ... кеткенШығындары4000000Кендір(шудаү,өнделіп                                      ...   ...   құны                     ...   құны    ...                                                         ... ...                 ... ... ... ...                ...  ...  ...  барлық  бөлістің  жалпы  шығынымынаны құрайды: 1270000 теңге (1700000+2400000+3400000+5200000); ал  олардыңішкі айналымы 7500000 (170000+2400000+340000); ...  ...  ...  құны5200000теңге (1270000-7500000).Қарапайым, тапсырыстық  және  бөлістік  әдістердің  негізгі  кемшілігімынада: ... ... ... құны  есептік  кезеңнің  соңында  ғана  немесетапсырыс орындалғаннан кейін анықталады, ал мұның өзі ...  ... есеп беру ... ... ...  іс  ...  ...  бойынша  белгіленген  нормаларға  сәйкестігін   қадағаклап   отыруғамүмкіндік  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...  бүкіл  шығарылған  өнімнің  өзіндік   құны   ,   сол   ... ... ... деңгейімен салыстырады және соның  нәтижесіндеалынған  мәліметтер  бойынша  жүргізілген  ұйымдық   ...   ... ... шын ... ... әрдайм дәл көрсете білмейді.Бұл кемшіліктерді жою үшін нормативтік  ...  ...  бұл  ... бір ... және  ...  ...  өзіндік  құны   нормативтікөзіндік  құнмен  ...  Ал  ...  ...  ...   ... ... ...  осы  кездегі  жұмыс  істеп  тұрған  өндірістіктехнологиялық  ...  ...  ...  ,   еңбек   және   басқадашығындардың  прогресшіл  нормаларының  ...  ...  ...   технологияны   жетілдіру   және   ...   ...  ... техникалық  жоспарлы   шараларын  жүзеге  асырудәрежесінеқарай нормалардың ... ...  ...  алу  ...  ...  ...   нормасынанматериалдық, еңбек және басқа да  шығындардың  ...  ...  ... ... ... ... етуге бар мүмкіндігін жұмылдырады.3.  Өнімнің өзіндік құнның калькуляциялаудың және шығындарды есепкеалудың халқаралық практикада қолданатын ... ... – кост ... ... ... ... шығындарды есепкеалу.Кәсіпорынның  басқарушы  есебі,  есептің   бір   бөлігі   ... ... ... ... ...  және  ...  шығындарбойынша есеп берумен байланысты жүргізіледі. Басқарушы  ...  ...  ... ... қызмет түрлеріне, кәсіпорынға  лайықтап  шығындарды  есепкеалудың және өнімнің, жұмыстар мен  көрсетілген  қызметтердің  өзіндік  ... ... ... талдап енгізуді  көздейді.  Мұнда  цехтар,функционалдық бөлімшелер, жауапты адмдар, қызмет түрлері,  ... ... да  ...  ...  ...  ...  алу  және  ... құнын алдын ала есептеп  шығару  жүзеге  асырылады.  Басқарушы  есепкелесі кезеңдерге өнімнің өзіндік ...  ...  ...  өзі  ... ...  болжайды,  түрлі  кезеңдер  ішіндкгі  ...  мен  ... ... ... ...  ...  асырылады  және  түрлі  жағдайдағыөнімнің  өзіндік  құн  ...  бар  ...  ...  ...  ... ... өзіндік құн туралы деректер  береді,  бұл  деректер  осыоргандар үшін ағымдық және  ...  ...  ...  ...  ... болып табылады.Кәсіпорынды басқарудың екі нұсқасын кездестіруге болады.Бірінші  нұсқада  тек  ...  ...   ...   ... бойынша өндіріске кеткен шығындарының есебін  жүзеге  асырады  жәнеөнімнің, жұмыстың және ... ... ... ... ... ...  таза  есептік  функциямен  қатар  өндіріске  кеткеншығындардың сметасын жасауды,  сондай-ақ,  ...  пен  ...  ... ... яғни кәсіпорынның барлық нормативтік шаруашылығын  жүргізіп,жасалған шығындарды талдап, оларды стандартпен ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ұйымдастыру   кәсіпорындыбасқару жүйесінің бір бөлігі болып саналады. Шетел кәсіпорында  тап  осындайнұсқа өте жие кездеседі және ол ... есеп деп ... ... ...  есебін  кеңейтеді  және  ол  негізіненфирманың ішкі операцияларын жүргізу кезінде қолданады.  Бұл  ...  ...  іс  ...   ондай   тәртіппен   белгіленбейді   (регламенттелмейді).Халқаралық есептің тәжірибесі  мыныны  ...  ...  ...  ... , сала ... ... ... есепке  алуды  ұйымдастырудыңқалыптасқан  ерекшеліктері,   оның   ...   ...   ...   ... капиталмен еркік маневр  жасауына  мүмкіндік  беретін  көрсалалыпрофилі бар екенін ескерген жөн, демекғ өндірістік  есептің  ...  ... іс ... өте қиын іс болып табылады.Стандарт – кост  ...  ...  ...  ...  ...  есепкеалудың әдісі есептің басқа жүйесінен дербес,  оқшаланған  болып  табылмайды.Шын  мәнінде,  ол   ...   ...   ...   ...   ... және ... да ... шығындарын есептеу және  өнімнің  өнімніңөзіндік құнын шығару  әдістерімен  ұштастыруды  табуды  көздейді.  ...  ...  ...  машина  жасау   кәсіпорында   қолдау   үшінәзірлеген. Алайда бұл әдісті басқа салаларда  да  ...  ...  ... стандарт-кост  өнімді  сатудың,  негізгі  құралдың  жөндеуіне  кеткеншығынның, күрделі  ...  ...  ...  ...  ... ... ... мүмкін.Стондарт  –  кост  жүйесінің  негізгі  ерекшелігі  мынадай:  өндіріскежұмсалатын   барлық  ...  ...  ...   ...   ...  ...  есептеу  үшін  натуралдық  және  құндық   көрсеткіштерпайдаланылады. Одан басқа, ... ... ...  ...  нақты  жұмсалғаншығындар мен  стандарттық  өзіндік  ...  ...  ...  ... стандарт- кост  жүйесі  шығындарды  ...  ...  ... ... ... стандарттық калькуляциясын   жасауды  жәнестандарттардан  ауытқуларды  бөліп  көрсетуді,  өндірістегі   іс   ... ... ...  ... ...  жүесі  өндіріс  шығындарынжедел бақылап отырудың басты ... ... ... ... ... көрсеткендей, олардың  басым  көпшілігістандарт-кост  жүесін  толық  көлемінде   пайдаланбайды:  олар   аяқталмағанөндірістің ... ... үшін ... ... есеп  ... құны ...  ...  баптары  (материалдар  ,жалақы   жәнет.б)  калькуляцияланбайды.  Көптеген  фирмалар  шығындар  стандарттыры   ... ... ...  ...  негізгі  номенклатурасы  үшінғана  әзірлейді.  Соның  өзінде,  бұл  ...  ...  тек   ... ғана ...  кост  ...  жұмыс  істеуі   негізіне   фирманың   өзібелгілеген және  ...  ...  ...  өзгеріп  отыратын  стандарттар(нормалар мен нормативтер) топтамасы  жатады.  Барлық  стандартты  үш  ... ...     ... ... ... кез ... фирманың ұмтылыс  жасайтынидеалы немесе жетілдірілген стандарты;-           ... ......  ...  мерзіміне  өндірісшығындары мөлшерін көрсететін стандарттар;-        базистік  (негіздік)  ...  -  ...   ...   ... ... жылдан жылға өзгермейтін стандартттар.Материалдарға,  энергия  ...   ...   ...   ... ... ... ... ол тек қана стандарттық  өзіндікқұнмен нақты құнның арасындағы ауытқуды анықтайды.Шығыстарға  жатқызылатын  баптар  ...  ...  ...   ... ... ... технологиялық  қызметі  материалдардың  барлықтүрлері бойынша стандартын белгілейді;  ...  ...... ...  барлық  түрлері  бойынша  стандарттық  ...   ...   ...   ...    ...    ... ... ақы төлеу қызметі- процесстер, өндірістік  операциялар,мамандықтар, қызметкерлер ... ...  ...  ...  ...  қоюдыжәне сағаттақ мөлшерлемені жасайды. Осындай  жолмен  әзірленген  жеке  ... ... , ... мен ... ... өзіндік  құныныңкарталарын жасауға және оларды шолып  талдауға  септігін  тигізеді  (төмендекелтірілген карталарға қараңыздар). ... ...  ...  ... құны технологиялық процессті, еңбек ақы  мөлшерлемесін,  қызмет  пенжұмыстың, материалдардың нормасының өзгеруін, сондай- ақ  ...  ...  ...  ...  стандарттың  орын  алу  мүмкіндігін  деқарастырады. Жыл соңында ...  етіп  ...  ...  ...  ... , ... бекітіледі.Нормалардың  қатаң  сақталуын  бақылауды  цех  қызметкерлері   жүзегеасырылады:  мастер,  техниктер,  ...  Бұл   ...   ... ...  ... ... ... келтіреді  және  олардың  пайдаболуына жол ... ... шын ...  ...  ...  жағдайындажәне бақылау  жүйесі  қажет  керек-  жарақпен  қамтамасыз  етілген  жағдайда(счетчиктер,  ...  ...  ...  т.б)  ...   кост   жүйесіойдағыдай нәтиже береді. Егер  де  ...  ...  ...  ... ... ... ...  онда  бұл  мақсат  үщін  арнай  синтетикалықшоттар ...  кост  ...  ...  ...  фирманың   шеңберіндеөнімнің өзіндік құнын жоспарлаумен  тығыз  байланысты,  өйткені  ол  ... ... ... ... ... етуге бағытталған.1. Материалдар|Шағын баптары және басқа да           |Цех ...             ...                          |                       ... ||Материалдардың  |Бірлік|Стандарттық   |      |     |     |    |         ...  ... |1     |2    |3    |4   |         ||р               |      |              |      |     |     |    |         ||3474            |8     |12,3          |98,4  |-    |-    |-   |98,4     ||3782            |6     |13,7          |82,2  |-    |-    |-   |82,2     ||5230            |14    |5,2           |-     |72,8 |-    |-   |72,8     ||6232            |14    |2,1           |-     |-    |29,4 |-   |29,4     ||8347            |14    |0,7           |-     |-    |-    |9,8 |9,8      ...           |      |              |180,6 |72,8 |29,4 |9,8 |292,6    |2. ... ... |Бір адам\    |Цех нөмірі                ...   ...   ... үшін  |                          ... ||         |           ...     |                          |         ||         |           ... ...  |                          |         ||         |           |             |1    |2    |3     |4       |         ||3498     |2,5        |4,8          |12   |     |      |        |12,0     ||3482     |13         |5,2          |67,6 |     |      |        |67,6     ||3970     |           |             |     |     |      |        |         ||         |17         |3,4          |     |57,8 |      |        |57,8     ||5140     |5          |4,2          |     |     |21,0  |        |21,0     ||9174     |           |             |     |     |      |9,4     |9,4      ...    |           |             |79,6 |57,8 |21,0  |9,4     |167,8    |3- ... ... ...  ... ...                     ... ...  |сағатқа          |                                  ... ||          ...     |                                  |         ||          ...     |                                  |         ||          |                 |                                  |         ||          |                 |      |         |       |         |         ||          |                 |1     |2        |3      |4        |         ||15,5      |                 |35,65 |         |       |         |         ||          |2,3              |      |         |       |         |36,65    ||17,0      |            1,6  |      |27,2     |       |         |27,2     ||          |                 |      |         |       |         |         ||5,0       |           1,4   |      |         |7,0    |         |7,0      ||2,0       |           1,5   |      |         |       |3,0      |1,0      ...     |                 |35,65 |27,2     |7,0    |3,0      |70,85    ... ... ... құнының бірлігі                                 ||571,25                                                                    |3.2 ...... ... ... өндіріс шығындарды есепке алу.Соңғы  жылдары  идустриалды  дамығн  ...  ...  ... деп аталатын өндіріске  кеткен  шығындарды  есепке  алу  жүйесі  ...  ...  бұл  ...   ...   ...   ...   тұрақты,айнымалы,өндіріс   көлеміне   пропорционалды   өндіретін   ...    ... ... ... құнына тек айнымалы шығындар  енгізіледі.  Тұрақтышығындар жеке шоттарда  ...  ...  ...  шоттарымен  тікелейжабылады.Директ- костинг жүесін пайдалану идеясы біз  үшін  жаңалық  ...  ...  ...  ...  кәсіпорындар   өндірілетін   ... ... тек ... материалдар, еңбек ақы  төлеу  және  басқатікелей шығыстар бойынша есепке алатын  ;  ...  ...  сол  ... ... ... ... есептен шығарылатын.Шығындарды  толық  тарату  және  директ-  костинг  жүйесінің  ...   ... ... ету ... үлгісі төменде келтірілген:|Рет    |Көрсеткіштер                         ...   ... ...                                          ...        ||1      ...                                        |65000            ||2      ... мен ...            65000    |29000            ||3      |                                                |8000             ||       ... ақы                                       |10000            ||4      |29000                                           |                 ||       ... да тікелей шығындар                8000   |                 ||       ... ... ...             10000      |                 ||5      ... үстеме шығындар                12000    |-                ||6      ... ...                        124000 | 112000          ||7      ... ... ... 40000                    |52000            ||8      ... ... ...             -           |                 ||       ... ...                              |12000            ||9      | Таза ...                                     |40000            ||       |40000                                           |                 ... ... ... ... ...  мен  директ  –котинг  жүесіарасындағы негізгі айырмашылық мынау  :  бұл  ...  ...  ...  ...  ...  бойынша  анықталады.  Мұндай  есептеу   жүйесі   тұрақтышығындардың осы ... ...  ... өнім ... ара ...  ... ... өндіріс  көлемінде  белгіленбеуне  әкеліп  соғады.  шығындардытарату  тәртібі  үлгісінде  көрсетілгендей,  директ  –  ...  ... есеп екі ... ... түскен  - Ауыспалы    =           ... ...                     ...               ...                 -   ... ...  =   Таза ... директ-костинг жүйесінің негізі  стандарт  –  кост  ... , ... ... ... ... және  тұрақты  болып  бөлінуінебайланысты соңғы шығыстар өткізуден  түскен  ...  ...  ... ... ... ... қалыптастыруға қатыспайды.Директ  –  костинг  жүйесін  пайдалану  белгілі  ...  ... ... ... және ... ... дәлме- дәл етіп  бөлу  қиын;өзіндік баға шығару және  баға  қалыптастыру  үшін  өнімнің   ...  ... ... жүйесіз белгілеуге тура келеді. Сөйте тұра, шығындардың  тұрақтыжәне  ауыспалы  ...  ...   есеп   ...   бақылау   және   талдаумүмкіншіліктерін   күшейтеді,   өнімнің   ...   ...   ...    ... ... ... ... осы орайда  оңтайлы  шешім  қабылдауғамүмкіндік туғызады.ҚорытындыКурстық ... ... келе мен ...  ...  ...  ... жұмыстың тақырыбы өнімнің өзіндік құнын калькуляцилау.Ол  атқарылғанжұмыстар мен көрсетілген қызметтердің бір ... ... ...  құныболып табылады.  Ол  кәсіпорын  жұмысын  жедел  басқару  үшін  маңызды  ... және ішкі ... дер ... ... және ... ...  құнынжоспарлауға, жұмыстар мен қызметтерге көтерме  бөлшек  бағаларды  негіздеугепайдалану үшін өте қолайлды болып келеді.Өндірісті  ұйымдастыру  ...  мен  ...   ...  ...   ...   алудың   және   өнімнің   өзіндік   құнынкалькуляциялаудың бірнеше әдістерін қолданады.  ...  ...  ... ... ... да бір әдісті  қолдану  өнімнің  өзіндікқұнын  жоспарлау,  есепке  алу   және   ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...  өнімнің  өзіндікқұнының калькуляциясын және шығындарды  есептеу  объектісін  дұрыс  ... ... роль ... ... және ...  ерекшеліктеріне  байланыстыөнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың және өндіріс  ...  ... ... ... ... өзіндік  құнын  калькуляциялау  жәнеөндіріске кеткен  шығындарын  есептеудің  ...  деп,  ...  ... үшін ... ... ...  ...  есептеу  және  өндіріс  шығындарытуралы ақпараттарды есептеп топтастыру, жинау бойынша әдістерінің  ...  ...  ...  ...  және  ...  өзіндік  құнынкалькуляциялаудың нормативтік әдісін негінен жаппай өндіріспен  шұғылданатынкәсіпорындар пайдаланады. Нормативтік әдістің  кезінде  ...  етіп  ...  мен  оның  ...  ...  ...  ...   көрсетіледі.   Бұндайшектеулер  ...  ...  мен  ...   ...   ... ... ... тиімсіз пайдаланылуына жол бермеуге  септігінтигізеді.  Нақты  шығындарды  нормамен  салыстырғанда  ресурстады  ... ...  ...  ...  ...  ...  ал  ол  өз  ... ұйымдық- техникалық  жұмыстарында  біршама  кемшіліктердің  барекенің баяндайды.Ал екінші бөлімде мен өнімнің, жұмыстың және ...  ...  ... және ... есепке алудың үш әдісін қарастырдым.  Оныңбірінші әдісі қапайым әдісі,  екінші  тапсырыстық  әдісі,үшіншісі  ... ... ... ... әдісте өндірістегі шығындарды  есепке  алудыңжәне  өнімнің  өзіндік  ...  ...  ...   біртекті   өнімшығаратын кәсіпорында (су  электр  станциялары,кен,  ...  ...  мен  ... ...  ...  Оларда,  әдетте,ақталмаған  өндірісболиайды және шалафабрикаттарды өзі өндіреді. Тапсырыстығ әдісте  шығындардыесепке алудың және өнімнің өзіндік ... ... аз  ...  ...  дара  ...  бар  ...   жөндеу   және   эксперименттікжұмыстарда пайдаланылады. Барлық тікелей шығындар әрбір тапсырыстар  бойыншабелгіленген номенклатура  ...  ...  ...  алынады.  Бөлістікәдісі шығындарды есепке алудың және ... ... ...  ... ... ... ... қолданылады,  онда  бастапқы  шикізатдайын өнімге  дейін  рет-ретімен  технологиялық  ...  ...  Бұл  ... ... ... ...  тарауда  мен  өнімнің  өзіндік  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   қолданылатын   әдістеріқарстырдым. Онда кәсіпорынның басқарушы есебі, есептің бір  ...  ...   ...   таратумен,   талдап   қорытумен,    ағымдағы    жәнежорамалданған  шығындар  ...  есеп   ...   ...   ... ... тәжірибесі мынаны  көрсетіп  береді:  кәсіпорынның  әрбірсаласында, сала ішіндегі ... ...  ...  ...  ...   ...   оның   үстіне   көптеген   ...   ...  ...  еркін  маневр  жасауына  мүмкіндік  беретін  салалыпрофилі бар екенін ескерген жөн, демек, ...  ...  ...  ... іс жүзінде өте қиын іс болып  табылады.  Сөйтіп,  ......  ...  ...  ...  ...  нормалары   әзәрлеуді,бұйымдардың   стандарттық   калькуляциясын   жасауды   және   ... ... ...  өндірістегі  іс  жүзіндегі  шығындарды  есепкеалуды  көздейді.  Стандарт-кост  жүйесі  өндіріс  ...  ...  ...  ...  ...  болып  табылады.   Шетел   фирмаларының   тәжірибесікөрсеткендей, олардың басым көпшілігі стандарт-кост  жүйесін  ...  ...   олар   ...   өндірістің   қалдығын   ...   ...  ...  есеп   ...   ...   құны   ...  ...   (материалдар,жалақы  және  т.б)  ...  ...  ...  ...  мен  ...   калькуляциянышығарылғын өнімнің негізгі  номенклатурасы  үшін  ғана  әзірлейді.  Сонымен,дерект-костинг жүйесінің ...  ...  ...  жасалған,  бірақүстеме шығыстардың ауыспалы және тұрақты болып  бөлінуіне  байланысты  соңғышығыстар өткізуден түскен табыстан  ...  ...  ...  ,  ... ... қалыптастыруға қатыспайды. Дерект – костинг жүйесін  ...  ...  ...  ...  ...  ауыспалы  және   тұрақтышығысқа  дәлме-дәл  етіп  бөлу  ...  ...   баға   ...   және   ... үшін ... ... ... құны ешбір жүйесіз  белгілеуге  туракеледі. Сөйте тұра, шығындардың тұрақты жіне  ...  ...  ...  есепжүргізудің бақылау және талдау мүмкіншілікетерін күшейтеді,  өнімнің  барлықтүрінен түсетін ... ...  ...  ...  осы  ...  ...  шешімқабылдауға мүмкіндік туғызады.ҚОЛДЫНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ1.Безруких П.С Бухгалтерский учет.- М: Бухгалтерский учет, 20012. Вахрушина М.А. Бухгалтерский управленческий учет.М. Омега-Л. 20023. ... ... в ... и ... ... Карпова Т.П Управленческий учет: Оқулық.-М.: Юнити 20025.  ...  Н.С  ...  ...  ...  Учебное   пособие.-М:Финансы и статистика, 20006.Нидзи  Б.,  Андерсон  Х.,  Колдуэлл  Д.  Принципы  ...  ... и ... 19937. Пашигорова Г.И., САвченко О.С Системы управленческого учета  и  ... ... ... Т. ... ... ... М.: УРСС,20019.Николаева    С.А.Управленческий    учет:Пособие    для    ...     ... ... на ... ...  бухгалтера.-М.:ИПБ-БИНФА,2002.10.Ткач В.И., Ткач М.В Управленческий учет: международный опыт.-М.:  Финансыи статистика, 1994.11. ... Н.Г. ... ... ... К.П., ... ... ... пособие.-СП,2001.13.Вахрушина    М.А.Внутрипроизводственный    учет     и     отчетность.-М.:АКДИ,Экономика и ...  ...  ...  в  ...  ... ред. проф.В.А. Белобородовой.-М.:Финансы и статистика,198915.  Керимов  В.З.,ЕпифановА.А.,Селиванов  ...  М.С.  ... ... ... ... ... 200816.Палий В.Ф.Основы калькуляции.-М.:Финансыи статистика,198917.Рей В.В., Палий В.Управленческий учет.-М.: Инфра-М, 1997.18.Слуцкий М.Л. Управленческий анализ:Учебное пособие.-СПБ:Питер,200819.Управленческий учет:Учебное пособие.-М.:ФБК-   ... Дж. ... Дж. ... ...  ...  и  ...  ...  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шараны енгізгеннен кейін эксплуатациялық шығындарды есептеу және бірлік өнімнің өзіндік құнын анықтау12 бет
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары)95 бет
Жер заңнамасы5 бет
Моғолстан мемлекеті7 бет
Шқо әлеуметтік-экономикалық дамуы16 бет
Қазақ және орыс тілдерінің лексикасындағы ортақ сөздер. Орыс тіліндегі түрікі сөздері6 бет
Үстемелі шығыстардың есебі4 бет
Кәсіпорынның негізгі принциптер шығыны, өндіріс және калькуляциялау шотының өндірістік есебі6 бет
Өндірістегі өнімнің өзіндік құнының калькуляциясының ішкі аудиті4 бет
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь