Дәстүрлі емес қуат көздерін пайдалану – бүгінгі күн талабы

КІРІСПЕ
1 Дәстүрлі емес қуат көздерін пайдалану . бүгінгі күн талабы
2 Жел энергиясы
3 Күн энергиясы
4 Биоотын
5 Атом энергетикасы
6 Жерасты ыстық су, бу қорлары
7 Су энергетикасы
ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ

Күннен күнге өсіп келе жатқан әлемдік энергетикалық сұранысты қанағаттандыру үшін көмірсутегі шикізатын көптеп пайдалану ауаны ластап, атмосферадағы тепе-теңдікті бұзды. Ғалымдардың пікі¬рінше, осы жүз жылдықтың соңына таман ауаның температурасы 6,4 градус жылы-нып, әлемдік мұхиттардың деңгейі 58 сантиметрге көтеріледі екен. Бұл – құрлықты тұншықтыратын топан судың алғашқы белгісі. Сондықтан да қазіргі таңда әлем сарапшылары дүркін-дүркін дабыл қағып, энергетикалық қуат шикі¬заттарына балама табу мәселесін күн тәртібіне батыл қойып тұр. Барған сайын адамзат үшін аса үлкен қауіпке айналып бара жатқан жаһандық жылыну процесін тежеу, электр энергиясы өндірудің негізгі көзі – көмірсутегі шикізатына балама табу мәселелері былтырғы жылы өткен 19-шы Дүниежүзілік мұнай конгресінде де ерекше күн тәртібіне қойылды. Мамандардың айтуынша, қазір көмірсутегі шикізатына балама ретінде қарастырылып отырған биоотын, жел және күн қызуынан алынатын энергия әлемдегі өндірілетін электр қуатының 2 пайызын ғана құрайды. Сондықтан бұл салада Қазақстан энерге¬тикасы мамандарының алдында тұрған міндет ұшан-теңіз.
Адам саны 7 миллиардқа жеткен әлемде энергетика сұранысы да артып отыр. Бірақ әдеттегі энергетиканың басты кейіпкерлері мұнай, көмір, табиғи газ сияқты қазынды энергетика көздері әрі шектеулі, әрі қымбат және қоршаған ортаны ластайды. Осы себепті жаһандық ысыну басым болып отырған ғаламшарымызда таусылмайтын және қоршаған ортаны ластамайтын, жаңартыла алатын энергетика көздері күн сайын алға шығып отырады. Атап айтсақ, Еуропа Одағы алдымыздағы 10 жылдың ішінде энергетиканың 20 пайызын жаңартыла алатын энергия көздерінен алуды жоспарлауда.
Жаңартыла алатын энергия көбінесе тікелей немесе жанамалы түрде күннің әсерінен пайда болады. Күннің сәулесі немесе күн энергиясы жылыну және жарық мақсатында тұрғын үйлер мен әртүрлі ғимараттарда тікелей пайдаланылса; электр өндіру, суды жылыту, суыту және әртүрлі сауда мен өнеркәсіптік мақсаттарға жанамалы түрде қолданыла алады.
Қазақстан су, жел, күн энергетикасы сияқты электр қуатын өндірудегі балама қуат көздеріне бай елдердің бірінен саналады. Алайда, осы уақытқа дейін ішінара гидроэнергия қуатын пайдаланудан басқа, елімізде бұл бай балама қуат көздері іске қосылған жоқ. Оның басты бір себебі, еліміздің жер қойнауына энергетикалық шикізат көздерінің мол шоғырланғаны болып отырғандығын да жасыруға болмайды.
        
        КІРІСПЕКүннен  күнге  өсіп  келе  жатқан  әлемдік   ...   ... үшін ... ...  ...  ...  ауаны  ластап,атмосферадағы тепе-теңдікті бұзды. Ғалымдардың пікірінше, осы жүз  ... ... ... температурасы 6,4 градус  жылынып,  әлемдік  мұхиттардыңдеңгейі 58 сантиметрге көтеріледі ... Бұл – ...  ...  ... ... ... Сондықтан да қазіргі таңда әлем  сарапшылары  дүркін-дүркін дабыл қағып, энергетикалық қуат шикізаттарына ...  табу  ... ... ... қойып тұр. Барған сайын адамзат үшін аса  үлкен  қауіпкеайналып  бара  жатқан  ...  ...  ...  ...  ...  энергиясыөндірудің негізгі көзі  –  көмірсутегі  шикізатына  балама  табу  ... жылы ... 19-шы  ...  мұнай  конгресінде  де  ерекше  күнтәртібіне  қойылды.  Мамандардың  ...  ...  ...   ... ретінде қарастырылып отырған биоотын, жел және күн қызуынан  алынатынэнергия  әлемдегі  ...  ...  ...  2  ...  ғана  ... бұл салада  Қазақстан  энергетикасы  мамандарының  алдында  тұрғанміндет ұшан-теңіз.Адам саны 7 миллиардқа жеткен  әлемде  ...  ...  да  ... Бірақ әдеттегі энергетиканың басты кейіпкерлері мұнай,  көмір,  табиғигаз  сияқты  қазынды  ...  ...  әрі  ...  әрі  ...  жәнеқоршаған ортаны ластайды. Осы себепті жаһандық  ...  ...  ...  ... таусылмайтын  және  қоршаған  ортаны  ластамайтын,  жаңартылаалатын энергетика көздері күн сайын алға шығып отырады. Атап ...  ... ...  10  ...  ішінде  энергетиканың  20  пайызын  ... ... ... ... ... ... энергия көбінесе тікелей немесе жанамалы түрде күнніңәсерінен пайда ... ...  ...  ...  күн  ...  ...  жәнежарық   мақсатында   тұрғын   үйлер   мен   әртүрлі   ғимараттарда   ... ... ... суды  ...  ...  және  әртүрлі  сауда  менөнеркәсіптік мақсаттарға жанамалы ... ... ... су, жел, күн ... ...  электр  қуатын  өндірудегібалама қуат көздеріне бай елдердің бірінен  саналады.  Алайда,  осы  ... ... ...  ...  ...  басқа,  елімізде  бұл  байбалама қуат көздері іске қосылған жоқ. Оның басты бір ... ...  ...  ...   ...   ...   мол   шоғырланғаны   болыпотырғандығын да жасыруға болмайды.1 Дәстүрлі емес қуат ... ...... күн ... ақыр ... ... ... айтып,  адамзатты  ескертудентанбай  келеді.  Британиядағы  ...  ...  ...  ...  ... Сэр Криспин Тикелл адамзатқа  үлкен  қауіп  төніп  тұрғанын  айтып,дабыл қақты. Оның  айтуынша,  климаттың  ...  ...  ...  ... кейін жер бетінде 2,6 млрд адам  ғана  ...  ...  ...  ...  оның  жерлесі  эколог  Джеймес  ...  та   ...   ... 1968 жылы ... Гайя теориясы бойынша, жер жай ғана  шар  емес,жасуша сияқты қоршаған ортаның әсеріне қарай өзгеріп  отыратын  ...  ... ... қорғау мақсатында зиян  келтірген  «жауынан»  қорғанып  отырады.Ғалымның ... ... ... ... ... жауы  –  ...  Ғалым  сөзніңдәлелі ретінде өткен жылдары 20 мың адамның өмірін қиған   Еуропадағы  аптапыстықты алға тартады. «Біз ... Гайя мен ... ... соғыс  жағдайындатұрмыз. Оның кәріне ілеспес үшін ... ... ...  ...  ... ... лас газдарды таратуды доғарып,  энергетиканы  балама  түрлерінекөшуіміз керек» – дейді ол. Сол  ...  ...  ...  –  барлық  тіріағзалардың құрылысы мен ... ... ...  ...  яғни  барлық  тіріағзаларды жаратушы,  жасаушы,  негізгі  қызмет  атқаратын  құрлымының  өлшембірлігі ... Ал, Күн ... жер  ...  да  ең  ...  ... ... ... жердің басқа планеталарымен салыстырғанда тек  өзінеғана тән көптеген ерекшеліктері бар. Солардың бірі  –  Жер  ...  ... және оның ең ... ...  ...  ...  болуы.  Демек  осы  өмір,тіршіліктің дамуына планетамызда қолайлы жағдайлар қалыптасты.  Алайда,  ...  ...  ...  көбеюі  қала,  рудник,  жол  құрылысының   ...  мен  ...  ...   ...   электр   станциялары   менауылшаруашылығы салаларының дамуы адамның табиғатқа деген  көзқарасын  мүлдеөзгертті.  ...  адам  ...  ...   өз   ...   үшін   ... оны  ...  келтіруді,  болмаса  тиімді  пайдалану  ... ... ... ... ... алмай келіп еді. Олар өз қателіктерін  ендіғана түсініп табиғат ресурстарының  күрт  ...  өзін  ...  ... ... ... ... бастады.Әрине, мұндай шара түрлері барлық елдерде  бірдей  жүргізіліп  ... ... ... ... әсіресе,  байлық  пен  капиталдың  құлы  ... ... және ... ... ең ... мақсаты қайтсе  де  өздерініңжеке байлық көзін молайтуда, ал жалпы табиғат қорының азаюы, табиғи  ортаныңластануы, істен ... ... ... оларды  тіпте  де  қынжылтпайды.  Мінесондықтан да ... ... ...  ...  дамыған  мұнай  өндіру,  өңдеукәсіпорындарында табиғи қоршаған  ...  ...  ...  өзгертуде,яғни ауаны  ластауда  олардың  алар  орны  ерекше.  Демек  оны  дер  ... ... ... ... орны ... өкінішпен  қайтатыны  анық.Ғалымдардың айтуынша соңғы жылдары дүниежүзінде ауа-райы 1  –  1,5  градусқажылыныпты. Сол сияқты бүгінде ... озық ... ...  да  ... ... ... емес ... белгілі болып отыр.  Ал  кейбір  ... ... ... туралы айта бастады. «Температураның  көтерілуіне»карбон, диоксид, метан сияқты тұрмыстық газдардың  ...  өте  зор.  ... бұл ... ... ... ... келеді.  Ал,  Қазақстанда  бұлмәселеден шет қалып отырған жоқ. Мамандардың айтуынша,  ...  ... ... Теміртау және  Өскемен  қалаларында  ауаның  ластануы  басым.Өйткені бұл қалаларда қара және ... ...  ...  ...  ... ... ... көп. Міне сондықтанда атмосфераға шығарылатын  улыгаз қалдықтардың мөлшеріне шектеу қойылуы қажет. Әлемнің әр түпкірінде  апаткөбею үстінде. Ал, ... ... осы ... бас ауырта бастады.  Мысалы,Кембридж ғалымдары оны ғаламдық климаттың ... ... ...  Ресейлікғалымдар  адам  мен  табиғат  арасындағы  тенсіздік,  лас  ...  ... көп ... деп ... ... ... айтуынша 1999  жылыәлемде ірі 8 апат болса, 2000  жылы  оның  саны  13-ке  ...  1999  ... ... ... ... ... күшті нөсер,  Канададағықар көшкіні болса, 2000  жылы  апаттар  ...  ...  ...  10  жылдажауған қалың қар, сол сияқты Оңтүстік-шығыс Еуропадағы су  тасқыны,  Суматрааралындағы жер сілкінісі, ... 30 ... ... ... ...  жәнет.б. толып жатқан  оқиғаларды  жатқызуға  болады.  Ал  ...  ... мен ... ... өте ... әрі ... болып келеді.  Өйткеніолар су, дала, орман т.б. кешендерді ластап, айнала қоршаған  ортаға  ... ... ... ... тіршілік атаулы  және  адамдар  ауруға  ... ... 6 ірі уран ... ... ошақ  бар.  ...  ...  ...  ауданының  территориясында  өндіріледі.  Демек   табиғаттыңластануы әсерінен екі жыл сайын Қазақстан  ...  ...  ... Өйткені, бұл республикада әр азамат Батыс елдердегі межеден  үш  есеартық ... ... ... сөз. Сол ... шаруашылық  қызметтің  салдарынанәр жылы 7-9 млн. түрлі газ ауаға ұшып жатса, соларға 8-10  млн.  текше  ... ... ... Ал, он жыл ... ... ... ...  заңдаайтылса да  қара  алтын  өндіретін  кәсіпорындар  қоршаған  ...  ... түрі жоқ. Сол ...  уранның  радиациялық  әсері  адам  ағзасынатүссе, зардабы үш ... ... ... жөнінде ғалымдар дәлелдеп отыр.Елімізде туа-бітті  ауру-сырқауды  балалар  саны  артып  бара  жатқаныөкінішті. Негізінен, өнеткәсіп ... ... ... ...  ...  Оныөңдеу баяу жүргізілуде. Демек осының бәрі желмен,  сумен,  ауаға,  ... ... ...  ...  ...  Сол  ...  республикада  жыл  сайыншамамен өнеркәсіптерден  бір  миллиард  тонна  ...  ...  ... 14 млн. ... ... Демек қалдықтардың ішінде  ең  улысы  түстіметаллургия кәсіпорындарынан бөлінеді. Олардың көлемі республика ...  ...  ...  деп  ...  Сол   ...   республика   жерінде   соғысполигондары  болған  аумақтар  30  млн.  ...  ...   ...   ...  ...  ...  сынықтары,  бақылау   объектілері   ешбіркөмусіз шашылып жатыр. Олар, негізінен  –  Семей,  ...  ...  ... ... ... ... Сарышаған сынақ полигондары.  Сол  сияқты  ... ... ... ... шоғырланған өндірістік  және  тұрмыстыққалдықтар  да  жеткілікті.  Олардың  көбі  сол  ...   көл,   өзен   ... ... Демек қалдықтардың  ішінде  пластикалық  заттар  менпластмасса бұйымдарын  жою  өте  ...  ...  ...  жағу  ...  зияндыкөміртек оксидтерін көптеп шығарады. Олардың табиғи шіруі мүмкін  емес.  Солсияқты қалдықтарды біз ... ... ... Ал ...  ...  бір  ... 1,2 – 1,4 кг ...  шығарады  екен.  Мысалы,  олар  Қағаз,  тамақ,шыны, металл, ... ... ...  ...  ...  ... ... жатады. Ал осы қалдықтарды біз күнделікті  ...  ... ... ... ... 300 мың кубтай қоқыс  шығарылуы  керек,  яғнибір күнде 800 куб қалдық шығарылатын болса, бізде оның 200-250  ...  ... ... Сонда күл-қоқыстың 20-30 пайызы  ғана  полигонға  апарыладыда, қалғанын қала сыртына жақын жерлерге апарып төге салады немесе  ...  ...  бәрі  ...  ...  ортаға  өзімен  бірге   үлкен   ... ... да  ...  және  ...  қалдықтарын  залалсыздандырубүгінгі күні  халықаралық  проблемаға  айналып  барады.  Ең  бастысы  ... ... ... ... Ол  үшін  ...  ...  қалдықтардыөңдейтін зауыт  салынуы  керек.  Алғашқы  осындай  зауыт  1981  жылы  ... оның ...... 300  ...  ал  ...  75  мың  ...  өңдейді.  Қазір  Ұлыбритания,  АҚШ,  Жапония,  Швеция  т.б.   елдердеқалдықты  ...  ...  ...   ...   ... ... проблемасы әзірге шешілмей келеді.Алматы  қаласында  біраз  зауыттар  өндірістік   қалдықтардан   ...  ...  ...  және  жол  ...   ...   ...  ...  өстіп  пайдаланбасақ,  игермесек,   үйіндінің   ішіндеқаламыз. Демек сөз түйіні бір күні  болмаса  бір  күні  осы  адам  ...  ...  ...  ...  ...  экологиялық  бассыздықтарға,  яғнитабиғи түрде  реттелетін  процестерге   кедергі  келтіретін  адамзатты  ендітүрлі апаттар, ... ... ... ... жаңалықтар  күтіп  тұрғансияқты. Өйткені Парниктік газ қалдықтары атмосфераға жайылып,  ол  ...  ... ... ... ... Міне  осының  бәрі  айналып  келіп  жаһандықжылынуға  ...  ...  ...  сөз  болған  ғалымның   бұл   жөніндекелтірген пікіріне сенсек, жердің қазіргі басты жауы –  адам  ...  ... де осы ... жәйттердің бәрі әлемнің әрбір елінде  кездеседі  десек,ол артық ... ... ... біз ... қызметін  әлем  еліболып қайта қарауымыз керек. Ол үшін,я, ...  ...  ...  керек,  яболмаса, энергия көздерін қауіпсіз ету жолдарын іздеу  керек  сияқты.  Яғни,бір  сөзбен  ...  ...  ...  ...  ...  сол  ...   ...  энергиясын  жинақтап  адамзат  игілігіне  құдайдың   құдіретіменбіздерге ұдайы беріліп  тұрған  таусылмайтын,  ...  ...  ... ... жолдарын қарастыру  керек.  Өйткені,  бұлар  табиғатта  тазақалпында сақтап қалуға  өлшеусіз  ...  мол,  ...  олар  –  ... ... ... Міне ... да болашақ  –  осы  көздерді  тиімдіпайдалану жолын, әлем елі болып мұны  бүгінгі  ...  ...  ...  ... ... шешім болар еді. Сонда Жер-анамызды таза  күйінде  сақтаудамұның  тигізер  пайдасы  ...  Нақ  ...  ...   ...   ... Бесарық округінде байланыс т.б. мекемелер жел мен  күн  ... ... ... емес қуат ... тиімді  пайдалану  –бүгінгі күн талабы.Бүгінгі экономиканың қозғаушы  күші  болып  отырған  қуаттың,  жылудыңқайнар көзі – ... ... ... ...  газ,  ...  және  ...  ...  белгілі.  Пайдасы  мен  зияны  қосарлана  жүретін  бұл  қуаткөздерін игерудің ...  ...  жер  ...  және  жерасты  суларынатигізіп жатқан зиянды зардаптары  ...  онша  ...  ...  жоқ.  Теколардың жер бетіндегі тіршілік иелеріне қатерлі әсерін сездіретін  ...  ... ... ... ... табиғаттың бүгінгідей күрделі  өзгерістергеұшырауына мыңдаған жылдар  қажет  болса,  соңғы  кезде  ...  ...  ...   ...   зардаптарынан   басқа,   ғылыми-зерттеулер   ... ... ... жер  ...  ...  ...  жеңіл,сапалы қорлары сарқылуға таяу, небәрі 15-20 ... түбі ... ...  ... ... ... кен ... аса  үлкен  тереңдіктен  немесе  ... ... ...  ...  ...  ...  тура  келеді.  Осыныескерсек, кейінгі уақытта тұрақты сұранысқа байланысты  ...  ... ... ... ... ... ... әрі қарай өсуі мүмкін.Беделді халықаралық қуат көздерін зерттеу орталықтарының болжамдарыныңбіздегі мұнай, газ саласына тікелей қатысы бар. Батысымыздағы көптеген  ... ... ... + су ... ... үлесі 10-15  пайыз  ғана,қалғаны – су. Ал басты үмітіміз саналып отырған Каспий қайраңындағы  Қашағанкен орны ... ...  ...  кені  4  шақырымнан  асатын  тереңдікте,  тұзқабаттарының астында, құрамында улы ... ... бар,  ...  және  ... қымбат. Мұндай мұнайдың өзіндік құны өте жоғары, ...  ... ... ... тиімділігі  күмәнді.  Қашағанды  барлау,  ... ... ... келісім-шартпен мойнына алған  шетелдік  консорциумның“Аджип ККО”-ның алғаш мұнай өндірудің келісілген мерзімін 2005  ...  ...  ...  тіпті  2010  жылдың  соңына  қалдыруға  тырысуының  негізгісебептердің бірі осындай.Дәлелді пайымдауларға ...  ...  ... ... ... зер ... ... қоршаған  ортаға  зияндыәсерлері және бағасының бірыңғай өсуінен  тыс,  тіпті  отын  ретіндегі  қуатберу  ...  ...   ...   ...   ...   ... ... қуат көздері келешек экономиканың  қозғаушы  ... ... ... ... содан кейін сұранысты жоғалтады. Болашақта  қуаткөздерінің түбірлі  өзгерістерге  түсетінін  жете  ...  оған  ... ... ... олардың қайталамалы жаңа түрлерін іздестіру, игеру  ісінұлттық қауіпсіздік деңгейіне дейін көтерді.2 Жел ... ойға ... ... қуат көзі – жел. ... ...  ... қуаттың бұл түрін АҚШ, Дания, Қытай, Алмания  және  басқа  елдер  көптенбері  пайдаланады.  ...  ...  жел  ...  ...  ...  шектейтінбірнеше кедергілер бар. Оның бірі – жел ағыны бағытының  және  жылдамдығыныңжиі өзгерісінің әсерінен электр ... күші және ... ...  ... ... ...  шығарады.  Екіншісі  –  жел  стансалары  ...  ...  ...  ...   құрғақшылыққа   ұшырайды,   теле-радиоқабылдауларына кедергі  келтіреді.  Аталған  кедергілерді  жоюдың  және  ... ... ... ең ... жолы – бір ... ...  ...  ғанақозғалатын желдің тығыз, жасанды қозғалысын туындату. Ұсынысты іске  ... ... ... өте ... Оның мәні – жер ...  ... қысымы жоғары тау  аңғарларын  құбыр  ...  ...  ауа  ...  азойпаттармен жалғастыру, содан кейін құбырда пайда болған  қатты  жел  ... ... ... ... ... ... ... орналасқан  желстансаларына бағыттау, сөйтіп көрсеткіштері  тұрақты,  арзан  электр  қуатыналу. Ал  ғимараттан  ...  ...  ...  ...  ...  тау  баурайынаорналасқан қаланың  (айталық,  Алматы)  ауа  кеңістігін  тазалауға  жіберугеболар еді.Соңғы уақытта  ...  жел  ...  ...  ...  ...  өсіпкеледі. АҚШ-та 2003-2007  жылдары  4700  мВт  электр  ...  ...  ... орнатылды. Бұл  бұрынғы  жылдармен  салыстырғанда  бірнеше  есеартық ... ... ...  ...  ...  ...  жел  ... арттыру 1,2 есе көбейтіліп, 60 мың мВт-ға жетті.Қазақстан жел ... аса бай ...  бірі  ...  ...  ... жер ... алып жатқан елімізде желдің орташа жылдық  жылдамдығы  4-5м/с, ал бірқатар өңірлерінде 6 м/с-қа дейін жетеді.  Бұл  жел  ... үшін ... қуат көзі  ...  ...  ...  ... ... жел энергетикасының жалпы  қуаты  жылына  1820  млрд.кВт сағ. ... ... ... мүмкіндік береді екен.БҰҰ-ның  жел  энергетикасын  дамыту  ...  ...  ... бірқатар өңірлерінде жел энергиясы  қуатына  зерттеу  жұмыстарыжүргізілген.  Соған  байланысты  ...  ...  ...  бойынша  желэлектр стансаларын  салу  жөніндегі  атлас  жасалынған.  Осы  ...  ... ... ... ...  ...  ...  облыстарында),  Батысөңірде  (Атырау  және  Маңғыстау  ...  ...  ...  ... және ... ... (Қарағанды облысында) жел электр  стансаларынсалу жұмыстарының жобасы жасалынған.Алайда,  Қазақстанның  қазіргі   электр   ...   ...   ... ... ... ... Оның ... себебі,  электрэнергетикалық рыноктағы жел энергетикасы  бәсекелестігінің  ...  ...  Жел  ...  стансаларын  салу  арқылы  жел  ...   ...  ...  ...   ...   1   ...   ... құны 8-10 теңге болатын көрінеді.  Ал  ...  ...  ... өндіруші ұйымдар шығаратын 1 кВт/сағ. электр энергиясының құны 2-4,5  теңгені  құрайды.  Ал  2015  ...  ...  ...  ...   ... шығаратын электр энергиясының құны Оңтүстік өңірде  5,5  теңге,Батыс өңірде 5,6 теңге, Ақмола облысында 5,5-7,9 ... ... деп  ...  ...  жел  ...  стансаларын  салуға  жұмсалатын  ...  ...   ...   ...   энергиясын   өндіру   рыногында   желэнергетикасына ... ...  ...  ...  бір   орталықтан   өндірілетін   электрэнергиясын тұтынады. Бұл ... ... ... үшін 370 мың  километр  таратужүйесі салынған. Міне, ...  ...  ...  ...  қуатын  таратужүйесінің тиімділігі төмен. Электр энергиясын  тарату  кезінде  шығындалатынэнергия  қуаты  25-40  пайызды  ...  ...  ...  ...   ...   ...   тарату   желілері    ...    Ауыл    ...  ...  ...  ...  255   ауылдық   елді   мекендеріорталықтандырылған электрмен жабдықтау  жүйесіне  қосылмаған.  Оған  ... ... ... ... ... ...  қоссақ,  қаншамаелді мекеннің орталықтандырылған  электр  ...  ...  ... Осы ... әр ...  табиғи  мүмкіндіктеріне  сәйкес  салынатынжел ... ... ... ... ... ... ...  асазор мүмкіндіктерін болжауға болады.Қазақстанда электр энергиясын өндірудің балама көздерінің бірі ретіндетаяу болашақта жел энергетикасына басымдық беріліп  отыр.  ...  қоса  ...  ...  дамыту  энергия  өндірудің  ...  ...  ... шығынды аз қажет етеді. Жел энергиясын өндіру  жөнінде  әлемдеқалыптасқан бай ... де бұл ... ...  оң  ықпал  ететіндігісөзсіз. Елімізде 2015 жылға таман ... ... 300  мВт  ...  жел  ... салу ... Атап айтқанда, Жоңғар қақпасында қуаты  50-100мВт, Шелек дәлізінде 100-200  мВт,  Астана  қаласында  20  мВт  ...  ... ... салу жоспарланған.Өзімізге оралсақ, жел қуатын тиімді, қоршаған ... ...  ... бір мүмкіншілігі бар. Қазіргі уақытта  көптеген  ескі  кен  орындарындақаңтарылып қарап тұрған шахталардың саны жетерлік. Ауа ...  ... ... бос ... ... ... байланыстағы жер беті  жәнеқойнауындағы қызу  айырмашылығы  шахтада  бір  бағытта  ...  ... ауа ... туғызады. Егер олар шахтаға орнатылған  жел  стансасынабағытталса, тұрақты электр тогын алуға қол жеткіземіз. Әсіресе, осы  әдіспенжер астында ... ... ... ... шахтадағы тұщы, таза  суды  жербетіне шығарып, оны ...  ...  елді  ...  ...  өте  ... болар еді.3 Күн энергиясыЕнді бір қайталамалы қуат  көзі  –  күн  ...  ...  және  ... оны қабылдайтын стансалардың жұмыс  істемейтіндігіне,  электр  тогынайыратын панелдердің  ...  ...  ...  ...  бұл  түрі  ... елдерінде, Қытай және ОАР-да өрісін кеңейтіп келе жатыр.  Қазақстандакүн сәулесін қуат көзі ретінде пайдалануға  ...  жоба  іске  ... ... қуат ...  бәсекелестік  қабілетін  уақыт  ... күн ... ... ... ...  –  кременнің  мол  қорыбар  екенін  ескерсек,  біздің   оларды   ...   ...   ... жөн ... ... қуатын жинау (КҚЖ) технологиясы  негізінде  ...  ...  Күн  ...   ...   ......   –   КҚЖтехнологиясының  негізі.   Консентратор   суды   ...   ...   ...  ...  ...  бу  пайда  болады,  сосын  ол   бу   ...  ...  ...  ...  ...  Бұл  ...  ...  тоғынөндіретін технологияның аналогы. Тек бұл жерде  ...  отын  ...  ... ... ... ... Олардың  орынына  Жердің  бетіне  ... ... ... ... Бұны ... үшін  күн  сәулелерін  бір  жергежинау қажет. Күн ...  суды  ...  ...  жылу  ...  бар  ... ... Флуидтер жылу қуатын, әдейі  жылу  алмастырушы  арқылысуға ... Су ... буы ... ...  ...  ... линза түрлі болуы мүмкін, дегенменде көбінесе айна  түрлі  консентраторларқолданады.  Консентратордың  үш  түрі  бар.  ...  бұл  ...   ... ... ... флуидтер  парабола  фокусындағы  түтігіне  кіреді.Осының бір түрі линялық Fresnel линзаларын  қолдануда  –  ...  ... ...  бет  -  ...  ...  линзаның  астынан  өтеді.  Бұндайлиниялық консентраторлар 25 жылдың  шамасында  пайдаға  алынып  келе  ... ... ... – бір ... ... системасы.  Көптеген  айналаркүн  қуатын  «қуат  мұнараның»  төбесіне  бұрып  алып  ‘жұмысшы’  ...  Жылу  ...  ...  төмен  жағында  орналасады  да,турбиналар мұнараның жанында. Осы түрді  бірнеше  зауыттар  ...  ... ... тұр. ... түрі - бір ...  ...  таратылған  система  депаталады.  Тәрелке  лайықты  консентраторлар  күн  қуатын  парабола   ... ...  ...  Бұл  технология  Stirling  қозғалтқышынпайдалануға жағдай туғызады. Жылу қуаты тікелей меканикалық  жұмысқа,  сонансоң электр ... ... Тап ... тек қана бір ... ...  құрылыс,коммерциялық негізінде жасап тұр - 500kW жабдық Phoenix  қаласының  жанында,Аризона штатында. Бірнеше эксперименттік құрылыстар  ...  және  ... ... ... тұр.Күн сәулесі қуатымен жүретін  көліктер  технологиясы  ...  ...  Күн  ...  ...  ...  ...  ...  сайын  шапшаң  әріқолайлы болып келеді.  Өткен  аптада  Австралияның  ...  ...  ... күн ... ... жүретін көліктер арасындағы жарыс осыны  көрсетіпотыр. Жыл сайын өткізілетін дәстүрлі бұл жарыс көлік ... күн  ...  ...  дамыту,  бұл  саланы  ынталандыру  үшін  өткізіліпкеледі. Соңғы бірнеше жылда күн ... ... ... ...  ... дамып келді – бүгінгі күні мұндай машиналар сағатына  130  ... де жүре ...  ...  ...  сайын  қымбаттап  келе  жатқанжанар-жағар май бағасына алаңдаулы тұтынушылар мұндай  ...  ...  ... ... сақтайтын  бір  нәрсе  бар:  күн  батқанға  ...  үйге  ... ... ... ... ... да мүмкін.Күн  сәулесі  қуатымен  жүретін  көліктердің  бүгінгі  ең  тәуірдегендері ... ... ... Машинаның  бүтін  беті  күн  сәулесінжинайтын  фотогальваникалық  ...  ...  ...   күн   ...  ...  айналдыруға  жұмсалады.  Алайда,  мұндай  машиналардыңкемшін тұстары да анық. Түн уақытында  ...  ...  ...  ұзай  ... Күн сәулесі қуатымен жүретін  көлік  технологиясының  ...  ... ... ... қарсы  күресіп  жатқан  адамзат  баласына  көмеккекелуіне әлі де бірталай уақыт қажет тәрізді. Күн  ...  ...  ...  ...  да  ...   құралына   айналдырудың   бір   жолы   бұлтехнологияны гибридтік машиналарда – ... ... ... де,  электрқуатымен де жүре алатын  машиналарда  пайдалану  ...  ...  İс  ... ... ... ... зиянды  газ  мөлшерін  50  ...  ... ... ... ... Америка құрлықтарында қарқын алып, көлемі  үдемеліөсе бастаған қуат көзі –  биоотын.  ...  ...  ...  биоотындыөндіру және пайдалануға арналған ұлттық бағдарламалар қабылданды. Ал  ... АҚШ ... ...  ...  ...  2025  ...  ...  Штаттардатұтынатын бензиннің  әрбір  бесінші  литрі  биоотын  болуы  ...  ...  үшін  ...  ...  ...  ...   ... қуат бере алатын жаңа егіс дақылдарын іздестіру жұмыстарына кірісті.Әлемде биоотынды ең көп тұтынатын ел ... Онда 4 ... ... ... көшірілген. Еуропадағы  Швеция  болса,  өздерінің  2015жылдан  бастап  мұнайды  қабылдаудан  бас  ...  ...  ... Қуат көзін пайдаланудағы мұндай ауқымды өзгерістерді  іске  ...  швед  ...  ...   ...   қабылдап,   нақты   жобалардықаржыландыра бастады. Алманияда  ...  күні  ...  ...  ...  ...  жұмыс  істейді.  Азиядағы  Сингапур  болса,  қоршаған  ортаға,жануарлар және ... ... ... ... әсерлеріне қарамастан  2006жылы  жерлеріндегі  көптеген  орман  алқаптарын  ...  ...   ...  ...  ...  ...  Мақсат  –  көрші  Малайзия,  Индонезиядасалынып жатқан биоотын шығаратын  90  фабриканы  ...  ...  ... ... ... жер беті ауданының 3,5  пайызына  ғана  ...  ...  ...  ...  ...  ...  мен  ...   толықауыстыра алады. Қазір ауыл шаруашылығы  қажетіне  жер  бетінің  13,5  пайызыпайдаланылады. Елімізде ... ...  ...  ...  ...  егетінқұнарлы жер қыртыстары  бар  аймақтар  жетерлік.  ...  ...  ... керек жергілікті су көздерінің тапшылығына тіреледі.5 Атом ... ... ... тағы бір ... көзі атом  энергетикасы  болыптабылады. Бұл ретте соңғы  жылдарда  Қазақстанда  оның  пайдасы  мен  ... ... ... ... Атом  ...  ...  ... кереғар көзқарастар бар. Қазақстан зерттелген уран  кен  орындарыбойынша  әлемде  алғашқы  үштіктің  ...  ...  ...  ...   ... ... ауаға таралатын көмірқышқыл газын азайтуға да  септігінтигізетіндігі сөзсіз. Әрине, атом электр стансаларының  ...  ...  ... Бірақ атом электр стансасы  ядролық  полигон  емес  екендігі  деанық. Кеше ядролық қару зардабын шеккен Жапонияда  ...  50  атом  ... ... ... Ал ...  өмір  ...  ...  келсек,жапондықтар қазақстандықтардан әлдеқайда алда тұр. Ендеше, Қазақстанда  атомэнергетикасының болашағы бар  және  ол  ...  ...  қуат  ... ... есе ... ... ... қуат түрлерінің арақатынасындағы  үлес  салмағықазір 17 ... ... жуық ... ...  ...  ...  ...  атомстансаларының есебінен бұл көрсеткіш 2020 жылдары 20 пайызға  жетуі  мүмкін.Егер бұған ... ...  ...  2020  ...  ...  ...  атомстансаларын түгелдей жабуға ниет білдірсе, 1977  ...  ...  өз  ... ... ...  тыйым  салған  АҚШ-та  олардың  саны  жоспарлы  түрдеазайып  келеді.  Жалпы,  атом  ...  ...  ...  алу   үшін   ... ... ... ... Басты  мәселе  –  тіпті  ... ...  ...  ...  ...  ету  емес,  одан  шығатынрадиоактивті отын қалдықтарын қайда жіберетініміз белгісіз. Ал әзірге  Ақтауқаласының  маңында  ...  атом  ...   43   жыл   бойы   ... ... ... бес шақырым  қашықтықтағы,  басында  қауіпсізсаналған ойпаттағы Қошқарата қоймасында көлемі  51  миллион  тоннаға  ... ... ...  улы  заттар  жиынтығымен  бірге  ауданы  76  шаршышақырым   жерді   алып   ...   ...    ...    ...    ... 11 мың ... ...  осы  қоймадан  шыққан  ... ... ... ... құйылып жатқаны белгілі  болып  отыр.  БұлҚазақстан үшін келешекте үлкен ... ... ... ... ... су, бу ... ... қазіргі уақытта әлем назарын өзіне  ерекше  аударыпотырған, үшінші мыңжылдықта  адамзат  ...  ...  ...  қуат  ......  ...  су,  бу  ...  Олардың  қуатын  электр  тогынаайналдыратын  бу  стансалары  ...  Жаңа  ...   ...   ... ... атқарса, АҚШ – та  бес  атом  стансасы  шығаратын  ... ... Ал ... ... елді мекендерін, қалаларын түгелдей  ыстықсу көздерінен алынатын ... ... ... ... қуат ...  ...  жер  ...  жиі  кездескенімен,оларды жылу жүйесіне жіберу үшін жер бетіндегі  қызулары  +  400  С-дан,  ... ... ... + 750 ... ... ...  шарт.  Осындай  талапқа  сайкелетін қысымды, ыстық  су,  бу  ...  қоры  ...  ...  өте  ... ... ...  барлау  жұмыстары  көрсеткеніндей,  олардың3500 метр тереңдікке дейін орналасқан, жер  бетіне  шығардағы  қызуы  +  90ч1200 С ... қоры ... ... ...  ...  ...  100  млрд.тонна немесе жеріміздегі мұнай, газ қорларын қосып  есептегендегі  ... есе көп. ...  жылу  ...  қоры  ...  Қазақстанда  75,9  млрд.тонна, Оңтүстік Қазақстанда 15,6 млрд. тонна, Орталық Қазақстанда 5,3  ... ... ... су, бу ... Іле  ойпатында,  Сырдария,  Ертіс,  Шу-Сарысу,   ...   ...   ...    ...    ... көптеп кездеседі.Мамандардың мәлімдеулерінше,  егер  жер  қойнауын  3500  ...  ...  ...  ...  бұл  ...  көрсетілген  көлемі  еселейұлғаюы мүмкін. Жерасты ыстық су, бу көздерінен  ...  ...  ...  бүкіләлем  мойындаған  тиімділігі,  осы  бағытта  ...  жаңа  тың   ... ... ... ... Егер біз  ...  тогын  көмірсутекті  қазбабайлықтардан және уран кендерінен өндірудің технологиясына зер ...  ... ... ... ... ... ең  соңғы  өнім  –  қыздырылғанкернеулі бу, ол жылу және атом стансаларының ...  ...  ... ... Ал біз ...  ...  буды  ...  өндірсек,  қалайболады. Ұсыныс – жер қойнауында жасанды бу қоймаларын салу. Оны  ...  ... ... ...  әр  ...  жер  қойнауындағы  2-4  шақырымтереңдік  аралығында  орналасқан  қызуы  3000  С-дан   ...   ...   ... ... кен ...  бар.  ...  жарықшақ  тесіктер  арқылытолассыз қыздыратын мәңгілік ошақ – үлкен тереңдіктегі миллиардтаған  жылдарбойы термоядролық реакциялар жүріп жатқан балқыған  ...  ...  ...   тау   ...   ...   ...   ...    ұңғылардыжалғастыратын жарықшақтар жүйесін қалыптастыру, сонда бір ұңғыдан  айдалатынсу  ағындары  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...  қысымды  буға  айналып,  ұңғымен  ...   ...   Ал   ... бу генераторы қыздырылған буды  электр  тогына  айналдырып,  желіарқылы жер бетіне  жібереді.  ...  буды  жер  ...  суға  ... жер қойнауына айдауға болады.  Бүгінгі  ғылым  жетістіктерін,  ұңғыбұрғылау технологиясын қолданып, ... іске ... қиын ... ... – өте ... ... ... жер  қойнауына  зиянсыз,  мәңгілікэлектр  қуатын  алу  мүмкіндігіне  ие  боламыз,  сөйтіп  ...  ...  ...  табиғи  негізі  салынады.   Байқағанымыздай,ұсыныс іске асырылған жағдайда,  электр  қуатымен  елімізді  ...  ... ... ... газ, көмір, уран өндірудің қажеті  жоқ.  Онда  біздежылу, атом стансаларын, ... ... ГЭС салу неге ... қуат ... жасалған шолудың, ұсыныстарымыздың тұжырымы –келешектегі экономиканың қозғаушы күші әзірге  бізде  іске  ...  ...  ...  ...  игерудің  жер  жағдайына,  оның  қойнауының  ... ... ... ...  ...  ... ... нақты шаралар белгіленуі қажет.7 Су энергетикасыӘлемдік  деңгейдегі  ...  ...  ...  ... 18 ...  ...  ...  біріккен  энергетикалық  жүйесіндегидро-электрстансалары өндіретін электр  қуатының  үлесі  11,89  пайыз  ... ... ... алғанда, Қазақстанда жұмыс істеп тұрған  ГЭС-тердің  қуаты– 2259,6 мВт, жылдық электр энергия өндіру ... 7,4  ...  ...  болыпесептеледі. Ал теориялық жағынан  алғанда  ...  ... ... 170 ... ... ...  энергиясын  өндіруге  толық  жетеді.Гидроэнергетикалық ресурстар негізінен еліміздің Шығыс  және  ... ... ... ...  10  ...  кВт/сағ.  электр  энергиясынөндіретін гидроэнергетикалық ресурстар болса, Батыс  Қазақстанда  2,8  млрд.кВт/сағ. электр энергиясын  ...  су  ...  бар.  ...  ... ... ... ... Оңтүстік  Шығыс  және  Шығыс  өңірлеріндекіші және орта ГЭС-терді дамытудың мүмкіндігі мол.ҚОРЫТЫНДЫҚазынды энергетика көздерінің  ...  ...  ...  ... мұхиттардан, толқындардан өндірілген энергетика көздері  алабастады. Өйткені  осы  энергетика  түрлері  ...  ...  және  ... ... ... ... да түседі. Жаңартыла алатын  энергетикакөздері ең жеңіл түсінікпен  «өзін  жаңартатын  яғни,  таусылмайтын  басқашаайтқанда, ... ... ...  ...  ...  ...  ретіндеанықталады.Жаңартыла алатын  энергия  көбінесе  тікелей  немесе  ...  ... ... ... ... ... ...  немесе  күн  энергиясы  жылынужәне  жарық  мақсатында  тұрғын  үйлер  мен  ...  ...   ... электр өндіру, суды  жылыту,  суыту  және  әртүрлі  сауда  менөнеркәсіптік мақсаттарға жанамалы ... ... ... қалай болуын түсіну үшін  табиғатқа  көз  жүгірту  жеткілікті.Күннің  жылытудағы  айырмашылықтары  желді  ...  ...  ... ... жел ... ... ұстала алады. Күннің  жылынуымен  мұхиттармен өзендердегі су буға айналады. Осы бу  жаңбыр  немесе  ...  ... ... өзендерге  жауып,  ішіндегі  гидро  энергия  қуаты  гидроэлектрстанциялары арқылы жиналады. ... және ... ... ... жылуы  менжарығы арқылы өсімдіктер бой  бере  бастайды.Осы  өсімдіктердің  құрамындағыорганикалық материалдар  биомасса  деп  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жоқ  ...  да  баршылық.  Мұхиттардың  «тасқынэнергиясы» күн және айдың бірі-бірлерін тарту қуатынан пайда болады.  Тасқынэнергиясына қосымша ... ... ...  жел  мен  ... нәтижесінде пайда болған «мұхит энергетикасы» да маңызды  энергетикакөзі болып табылады. Күн ...  ...  ...  ...  қарағанда  көпжылытқандықтан ысыну айырмашылығы туындайды. Осы айырмашылықты энергия  көзіретінде пайдалануға болады.Жаңартыла алатын энергетика технологиялары  ...  ...  ...   ...   ...   ...   әсер   етеді.   ... ... ... ықтималы да жоқ. Басқа энергетика көздері  болсаәрі жаңартыла алмайды,  әрі  шектеулі  энергия  резервтеріне  ие.  ... ... ... ... ...  ...  және  сыртқы  қызметсатып алудан гөрі, құрылыстарының орнатылуы үшін материал  және  адам  ... ... ...  ...  ...  үшін  ...  қаржы  аймақтыңтабысына  айналады.  Аталмыш  қаржы  жұмыс  және   шектеулі   ... ... үлес ...  
        
      

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рекреация ұғымы сұрақ-жауап түрінде196 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Ақпараттық технологияны қолдану ерекшеліктері3 бет
Оқушыларды зергерлік бұйымдардың жасалу технологиясының әдістемелік ерекшеліктеріне бейімдеу40 бет
Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудың есебі7 бет
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
XV-XVIIIғғ. Қазақтардың дәстүрлі мәдениеті9 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь