Еңбек нарығының теоретикалық аспектісі

Мазмұны


Кіріспе 3
1 Еңбек нарығының теоретикалық аспектісі 5
1.1 Еңбек нарығының пайда болуы және мәні 5
1.2 Еңбеқ нарығының құрылымы 7
1.3 Еңбек нарығын реттеудегі шетел тәжірибесі 9
2 Бөлу теориясы: өткені мен бүгіні. Бөлу принциптеріне теориялық көз . қарастардың эволюциясы 12
2.1 Жалақының мәні,түрлері мен жүйесі 12
2.2 Тұрғындардың табысы және оның құрылымы 15
2.3 Тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың мәселелері 17
3 Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының басты проблемасы 23
Қорытынды 25
Қолданылған әдебиеттер тізімі 27
Кіріспе


Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Еңбек нарығы және табыстарды бөлу».
Курстық жұмыстың мақсаты – еңбек нарығының теоретикалық аспектісі жағынан қарастыру және оның Қазақстан Республикасындағы пайда болуы мен ерекшеліктерін, артықшылықтары мен кемшіліктері жағынан жан-жақты қарастыру, және елімізде орын алған еңбек нарығы саласындағы мәселелерді талдау және оны жою жолдары қарастыру. Сонымен қатар курстық жұмыста бөлу теориясын, соның ішінде жалақы ұғымы, тұрғындардың табыстары сұрақтарын талдау және қарастыру орын алған.
Курстық жұмыстың көкейкестілігі қазіргі замандағы орын алған жұмыссыздық мәселесі, ондағы тұрғындардың табыстарын бөлу сұрағының ерекше орын алуында көрінісін табады, сонымен бірге бұл мәселелердің алдын алу немесе жою үшін жалпы еңбек нарығын және Қазақстанның еңбек нарығының ерекшеліктерін жан-жақты білу қажет.
Жұмыстың бірінші бөлімінде жалпы еңбек нарығы ұғымы теоретикалық аспектісі жағынан қарасытырылды. Оның ішінде негізінен еңбек нарығы түсінігі, мәні, пайда болуы, құрылымы және шетелдегі тәжірибесі сұрақтарына тоқталып қарастырылды.
Курстық жұмыстың екінші бөлімінде бөлу теориясы қарастырылды, оның ішінде келесідей сұрақтардың талдануы орын алды: жалақының мәні,түрлері мен жүйесі, тұрғындардың табысы және оның құрылымы, тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың мәселелері.
Курстық жұмыстың үшінші бөлімінде Қазақстандағы еңбек нарығы қарастырылды.
Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Жұмыс күшін реттеуде оны әкімшілдік-әміршілдік әдіске қарама-қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін еңбек – бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы уақытқа дейін біздің елімізде еңбек нарығы болмады. Мамандарды қайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы – тұрғындарды толық, бірақ тиімсіз түрде жұмыспен қамтуға жағдай туғызды, өмір сүру ресурстарын бөлуде теңгермешілдікке жол берді, ал ол белгілі бір дәрежеде қоғамның өндіргіш күштерді орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтанған жоспар бойынша өндіріс салалары мен аймақтарына бөлу арқылы шешіп отырды. Жаңа жұмыс орындарын жасау еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санына асып кетіп отырды, ал ол, өз кезегінде жұмысв күшінің тапшылығын тудырды. Және де, бұл кардарлық экстенсивті типтегі шаруашылық механизмінен қолдау тауып отырды: кәсіпорынның жалақы қоры жұмыскерлердің санынан тәуелді болды, олардың санының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің төмендігінің және жұмыскерлерді өндірістегі негізгі жұмыстарынан ауыл шаруашылық және басқа жұмыстарға пайдаланудың орнын толтыруға тиіс еді.
Қолданылған әдебиеттердің тізімі


1 Жүнісов Б. Мәмбетов Ұ. Байжомартов Ү. Нарықтық экономика негіздері. Алматы- 1994 жыл. 645 б.
2 Бейсенов С. Инфраструктура рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
3 Бейсенов С. Рынок труда // Экономика и жизнь - 1992 г. – 521 б.
4 Вамек А. “Янтарь”: формируется рынок труда // Человек и труд - 1993 г. – 192 б.
5 Голодец О. Критическая ситуация на региональных рынках труда // Вопросы экономики - 1997 г. - № 2.
6 Дадашев А. Региональный рынок труда в России: формирование и эффективность управления. // Вопросы экономики- 1995 г. - № 5 - стр. 63-70.
7 Заславский И. Характеристика рынка труда. // Новая жизнь - 1995 г. 18.07
8 Конкина А. На рынке труда // Новая жизнь - 1995 г. - 18.07
9 Маслова И. Особенности российского рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 3.
10 Подшибякина Н. Рынок труда и единое экономическое пространство // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
11 Рынок труда: цифры и факты // Рудный Алтай - 1994 г. - 17 февраля. Трудовой поворот к рынку М. - 90 г.
12 Четвернина Т. Государственные и государственные приоритеты на рынке труда // вопросы экономики - 1997 г. - №2.
13 Шеденов . Ќ. Жалпы экономикалыќ теория Актөбе – 1999
14 Әубәкіров, Байжұмаев, Жақыпова, Табеев. Экономикалық теория, оқу құралы
        
        Мазмұны|       |Кіріспе                                                  |3     ||1      ... ... ... ...                   |5     ||1.1    ... ... ... болуы және мәні                    |5     ||1.2    ... ... ...                                 |7     ||1.3    ... ... ... ... тәжірибесі                |9     ||2      ... ... ... мен ... Бөлу ...     |12    ||       ... көз - ... эволюциясы                   |      ||2.1    ... ... мен ...                        |12    ||2.2    ... ... және оның ...                   |15    ||2.3    ... ... ... мәселелері              |17    ||3      ... ... ... ... ...        |23    ||       ...                                               |      ||       ...                                                |25    ||       ... ... ...                            |27    ||       |                                                         |      ||       |                                                         |      ||       |                                                         |      ... ... ... тақырыбы «Еңбек нарығы және табыстарды бөлу».Курстық жұмыстың мақсаты  –  еңбек  нарығының  теоретикалық  ... ... және оның  ...  ...  ...  ...  менерекшеліктерін,   артықшылықтары   мен   кемшіліктері   жағынан    ... және ... орын ...  ...  ...  ...  мәселелердіталдау және оны жою жолдары қарастыру. ... ...  ...  ...  ... ... ...  жалақы  ұғымы,  тұрғындардың  табыстары  сұрақтарынталдау және қарастыру орын алған.Курстық  жұмыстың  ...   ...   ...   орын   алғанжұмыссыздық мәселесі, ондағы тұрғындардың табыстарын бөлу  сұрағының  ... ... ... ... ...  ...  бұл  ...  алдын  алунемесе жою үшін  жалпы  еңбек  ...  және  ...  ...  ... жан-жақты білу қажет.Жұмыстың бірінші  бөлімінде  жалпы  еңбек  нарығы  ...  ...  ...  ...  Оның  ...  негізінен   еңбек   нарығытүсінігі, мәні, пайда болуы, құрылымы және шетелдегі ...  ... ... ... екінші бөлімінде  бөлу  теориясы  қарастырылды,  оныңішінде келесідей сұрақтардың талдануы орын ... ... ...  ... тұрғындардың  табысы  және  оның  ...  ...  ... мәселелері.Курстық  жұмыстың  үшінші   бөлімінде   Қазақстандағы   еңбек   нарығықарастырылды.Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең ... ... ... ... мен ... бұл тым ... өзгеше нарық. Жұмыс күшін  реттеуде  оны  әкімшілдік-әміршілдік әдіске қарама-қарсы әдіс деп ... ... ...  ...... ... негізі.Осы уақытқа дейін біздің елімізде  еңбек  нарығы  болмады.  Мамандардықайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы – ...  ...  ... ... ... ... ... туғызды, өмір сүру ресурстарын  бөлудетеңгермешілдікке жол ... ал ол ...  бір  ...  қоғамның  өндіргішкүштерді орналастыру  бағдарламасына  сәйкес  ...  ...  ... ... мен  ...  бөлу  ...  ...  отырды.  Жаңа  жұмысорындарын жасау еңбек ... ...  бар  ...  ...  асып  ... ал ол, өз ... ... күшінің тапшылығын тудырды. Және де,  бұлкардарлық экстенсивті типтегі шаруашылық механизмінен қолдау  ...  ... ...  қоры  ...  ...  ...  ...  олардыңсанының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің төмендігінің  және  ... ...  ...  ауыл  ...  және  ...  ... ... толтыруға тиіс еді.Оның есесіне жұмыскерге, белгілі бір  жұмыс  орнына  ие  ...  ... ... және оны  ...  ...  іс  ...  мүмкін  болмады.Соның нәтижесінде жұмыс күшіне деген сұраныс еркіндігі мен ұсыным  ... ... ... ... ... мен  ...  қатаңбақылау жасап отырды, олардың өздерінің  жұмыс  күшін  қолдануына  тек  ... ... ... ... шеңберінде ғана рұқсат етілді.Қазақстан  Республикасының  2005  –  2007  жылдарға   ...   ... және ... қорғауды қамтамасыз ету бағдарламасын  іске  асырубойынша  мониторинг  ...  және   ...   ...   ... ... ... ... және еңбекті  қорғауды  қамтамасыз  етубағдарламасын әзірлеу.Балалар еңбегінің ... және  ең  ...  ...  пайдалануға  жолбермеу және оларды жою мен балалар мен ... ... ...  ... іс-шараларға белсенді қатысу.Қазақстан  Республикасының  Үкіметі  өзіне   мынадай   міндеттемелердіқабылдайды:Еңбек туралы, ... ... және ... ... ... ...  туралы  заңнаманың  сақталуын  мемлекеттік  бақылауды  жүзеге  асыру,ұйымдарда  кешенді  ...  ...  ...  мен   ...   кешендітексерулер  өткізуде  мемлекеттік  атқарушы  органдардың,  ...  ... ... ... өзара бірлескен  іс-әрекеттерін  қамтамасызету.Қазақстан Республикасының  еңбек  туралы  ...  ...  ... ... ... ...  ...  бірлестіктеріменжәне   жұмыс   берушілердің    республикалық    бірлестіктерімен    ... ...  ...  жөніндегі  заңнаманы  іске  асыруға   жағдай   туғызумақсатында  әлеуметтік  әріптестермен   ...   ...   ... қорғау мен еңбек қауіпсіздігі сапасын арттыратын, ұйымдарда  ...  ...  ...  жол  ...  ...  берушілерді  экономикалықынталандыру шараларын әзірлеу;Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша республикалық  қоғамдықбайқаулар, сондай-ақ салаларда, ұйымдар мен ...  ...  ... өткізу.Келісімдер мен ұжымдық  шарттар  жасасу  арқылы  ...  ...  ...  ...  ...  ...  және   демалуынұйымдастыру, бұқаралық туризм мен  спортты  дамыту,  салауатты  өмір  ... үшін ...  ...  ...  ... мен ... өткізу жөніндегі жұмыстарды жүзеге асыру.Мүгедектердің  еңбек   қатынастары   ...   ...   ... ... ету.1 ... нарығының теоретикалық аспектісі1.1 Еңбек нарығының пайда болуы және мәніСаяси экономияның  ...  ...  бірі  Адам  Смит  ... (1776 ж.) атты ... ... ... еңбектің  бөлінісіменбайланысты  болатынына  көз  жеткізіп,  мынадай  ой  ...  егер  әр  ... ... орындарында  әртүрлі  еңбек  операцияларын  орындауға  толықмаманданса, онда ... ...  ...  оның  ...  ...  түрдежүзеге  асады,  ал  еңбектің  бөлінісі  дұрыс  болуы  үшін  ...   ... мен ... өнім өзара байланыста болуы шарт.Осы логиканы ұстанатын болсақ, онда еңбек бөлінісінің «тереңдеуі» алғақойылған өндірістік мақсатқа, оған  жеткізу  үшін  ...  ...   ...   ...   айтқанда,   қоғамның    өндіргішкүштерінің дамуы пайдалы еңбектің бөлінісіне тікелей байланысты.Бір  топ  (Вильям  ...  Адам  ...  ...  ...  Джон  ...  ...  ғалымдар   еңбектің   өндіргіш   күшінің   дамуының,жетістігінің және ептілік пен ... ...  бір  ...  ... оның ... ... ... деген түйін жасайды.«Неміс  идеологиясы»  атты  еңбегінде  ...  және   ...   ... ... бере отырып, ұлттың өндіргіш күштерінің даму  деңгейініңкөрнектілігін  ондағы  ...  ...  ...  ...  ...   депкөрсетеді. Осы  тұжырымға  қоса  олар  еңбек  бөлінісі  үрдісінің  қоғамдық,салалық және ... ...  да  ...  ...  зерделеген  болатын.Сонымен қатар, кез келген қоғамдық-экономикалық жүйенің  тауарлы  ... ... ... ... жекелеген  іс-әрекет  және  оның  ... ... ... ...  да  алғашқы  дәлелдемелерді  ғылымиеңбектерінде келтірген.К. ... ... ... ...  ...  аудандардың  нақтыөндіріс  салаларына  мамандануы   болса,   аймақтанушы   Н.Н.   ...  ол  ...  жеке  және  ...  еңбек   бөлінісі   түрлерініңкеңістіктегі  өзарабайланысы.   Ал,   профессор   ...   ... ... оның тек ... және жеке даму ... ...  аумақтықастары десе, П.М.Алампиев, В.Е.Комаров, В.М.Москвич және  ...  оны  ... ... ... бір түрі деп ұйғарым жасаған.Осылайша,  еңбек   бөлінісінің   күрделілігі   әртүрлі   ... және ... ... ... ... ... адам ... көптүрлілігі,  оның  сұранысының  жан-жақтылығы  жәнеоларды  бір  ...  ...   ...   ...   ...  адам  еңбегінің  өндірімділігін  арттыратын  ғылым  мен  техниканыңжоғары деңгейде ... ...  ...  ...  ...  өніміншығаруға мамандануы;- белгілі бір өнімді шығару үшін бір  технологиялық  үрдісте  көптегенеңбек түрлерінің кооперациялануы.Қоғамдық  өндіріс  ...  ...  мен  ...  ... ... ... ... күшінен,  өндіріс  технологиясынан,  өндірісқұралдарынан  (өндіріс  заты  мен  ...  ...   ...   қатынастарәлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық, техникалық бөліктерден құралады.Өндірістік   қатынастарға   кіретін   бөліктер   ...   ...   ...   ...   ...   ...   мамандануын(технологиялық, салалық, аймақтық, тораптық  және  заттық)  және  өндірістікбайланыстардың ... ... және ... ... ... ... аумақтық  бөлінісі  қоғамдық  еңбек  бөлінісініңтүрлері  мен  нысандарында  ерекше  орын  ...  оның  мәні   мен   ...  рөлі   ...   ...   ...   әралуан   түрлерінөзарабайланыста қарастыру арқылы толығырақ ашыла түседі.Сонымен, еңбектің  аумақтық  бөлінісі  аумақты  ...  ... ... ондағы шаруашылықтардың мамандануы мен  маманданушы  аумақтарарасында экономикалық байланыстардың  даму  дәрежесін  білдіреді,  яғни  ...  ...  бір  ...  ...   ...   ...   бастыэлементі.Осыдан келіп пайда болатын  «маманданған  ...  ...  ...  ...  Н.Н.Колосовский   төрт   негізгі   топқа   бөліпкөрсетеді:-  теориялық:  экономикалық  ...   ...   ... мен ... тарихи: экономикалық аудандастырудың даму  тарихын  ескеріп,  ғылымиойлардың сол мемлекетте дамуы;- әдістемелік: ... ...  ...  ...  (тәсілдерін)дайындау;-  қолданбалы:   экономикалық   ...   ...   ...   ...  ...  ...  ...  негізінде   экономикалықжүйелердің қалыптасу барысын зерделеудің  мақсаты  елдің  өндіргіш  күштерінұйымдастыруда ең жоғары тиімділікке қол ...  ...  ...  ... ... ...  ...  жекелеген  салаларының  белгілі  біраумақтарда  болуын   және   оған   тән   ...   ...   ...  ...  ...  күшінің  саны  мен  сапасы,  шаруашылықтыңқалыптасу  ...   ...   ...   Егер   осы   ... ... және  жергілікті  шаруашылықпен  байланыстыратын  болсақ,онда оның қалыптасу заңдылықтарын еңбектің  аумақтық  ...  ... тура ... ... ... ... оның  ...  бөлінісінен  ажыратақарастыру белгілі бір шарттылықты талап  етеді.  Өйткені  еңбек  ... екі түрі де ... өте ... ... өрбитін құбылыс.Сондықтан жергілікті шаруашылықтың қалыптасуы мен дамуын  зерделегендеаумақтық еңбек бөлінісінің «жетекшілік» рөлін ойда ұстағанмен, оның  ... да ... алып ... ...  Ол  ...  ...  дәрежесі  оныңеңбек бөлінісі деңгейімен анықталатындығын әлемдік ... ...  ...  ...  ...  еңбек  бөлінісінің  аталмыш  түрлерінің  өзі  ... ... ... сөз ... тиіс.Осылайша, нарықтық  экономикаға  көшуге  байланысты  ...  ... ... ... ... интенсивті  экономикалық  өсугеқол жетпейтіні белгілі. Сондықтан еңбектің жоғарыда  аталған  ...  ... ... ... ... ... негізделуі шартты болып табылады:- салалық өндірісті аумақтың ... ... және ...  ресурстарынажақындастыру негізінде өндірістік күштерді орналастыру;-  экономикалық  мақсатқа  лайық  салалық  ...  ...  ... ... ... үшін ... тұтынушыға жақын орналастыру;-  аймақты  мамандандыру  және  олардың  алдында  тұрған   ... ... ... негізі  ретінде  өндірісті  және  оның  жекесалаларын аумақтарға шоғырландыру;- аймақта (қалада,  ауданда,  ауылда)  ...  ...  ...  дейінжеткізетін өндірісті комбинациялау.Осыдан келіп,  еңбектің  аумақтық  бөлінісі  аймақ  ...  ... ғана ... ... өндірістің тиімділігін арттыратын  қуатты  факторболып табылады деп қорытынды жасауға болады.1.2 Еңбек ... ... – бұл ... үшін ... оны еңбек келісім шартында және  қызметнұсқауында  белгіленген  көлеміне  сай  ...  ...  ...  ... ... ... әртүрлі  ынгталандыру  жолдары  бар,  атапайтқанда: сыйлық, үстеме, кепілдік төлемдері. Жұмыс  ...  ...  ... ...  ...  ...  ...  ережесін  дербес  әзірлей  алады,сондай  ақ  онда  еңбеккерлердің  ...  ...  ...  ... туралы» ережесін белгілей алады.  Аталған  ереже  жұмыс  берушугееңбек тәртібін ұйымдастыру мен еңбек келісім – шартын ... үшін ғана  ... ақ, ол ... мен ... ... үшін де ...  ...  жекежәне ұжымдық еңбек нәтижесі юойынша жасалуы мүмкін.Бұл жағдайда жұмыс  берушінің  белгіленген  жалақысының  деңгейі  ... ең ... ... ... ... ...  ...  Іс  жүзіндееңбек ақыны ұйымдастырудың екі негізгі нысаны пайдаланылады – кесімді  (өнімсанына қарайақы ... және ... ... күніне қарай төлеу).Мерзімді еңбек ақы  деп  –  нақты  істеген  уақыты  үшін  ...  ...  ...  ...  ...  мөлшерлемесі  бойынша  еңбеккерлергеесептелетін жалақының нысанын айтады. Мерзімділік еңбек  ақының  нысаны  жаймерзімділік және ...... ... ... мерзімділік  жүйесінің кезінде өзіне берілген  (иеленген)  еңбекақыесептейді. Енді осы жүйеге сандық және сапалық  ...  үшін  ...  ...... ... болып табылады.Тариф мөлшерлемесін  және  бюджет  сферасындағы  ...  ...  ... ... ... ... ... жалақының  минималдыдеңгейін және бірыңғай тариф сеткасы еңбек ақының  21  ...  ...  және ... ... үшін ... триф ... белгіленеді.Жұмыс  мамандығы  негізінен   ...   ...   ...   дейінжіктеледі,  ал  қызметкердікі  2-21  ге  ...  ...  ...   бойыншатарификацияланады.   Бірыңғай   ...   ...   ...    ... ... (МА) ... ... тарифкасын жасайды.Тарифтік  мөлшерлемесін  және  әр  түрлі  машықтық  –  мамандандырылғантоптарындағы ... ... ... адамның) айлығын жұмыс  берушінің  еңтөменгі  жалақыны  сақтаған  кәсіпорын  бекіткен  разрядтың   мөлшерлемесінесүйене  ...  ...  ...   ...   ...   тарифтік   –мамандандырылған    ...    ...    ...    ...    ...  анықтама  жұмысшылардың  жұмысын   тарификациялауға   жәнеоларға әртүрлі ... ... түрі ... ... беруге пайдаланылады.Ал мамандандырылған анықтама  қызметкерлердің  жұмысының  ... ... ... ... ... ... еңбекақы төлеген кезде алдын – ала белгіленіп  ...  ... ... ...  орындалған  жұмыстың  әрбір  бірлігіне  есептейді(дана, ткм, кг тағы басқалар). Кесімді еңбек ақы нысаны  келесідей  ... ...  ...  –  бұл   ...   ...   ...   ... көрсеткішті орындаған кезде ғана пайдаланылады;Жанама  кесімді  еңбекаақы  төлемі  мұнда   қосалқы   және   ...   ... ...  ...  қызмет  көрсететін  учаскінің,  цехтың  негізгіжұмысшылардың төлшем ... ... ... ... ... ... жүйесі.  Бұл  жүйеде  жұмысшылардың  еңбектөлемін нормаланған тапсырманың немесе жұмыс көлемінің  ...  ...  ...  және  алдын  ала   ...   ...    ...  белгіленген  жлпы  кесімдік  ...  ...  ...  ... бұл ... ... ... топтары немесе бригадалардың  бөлекұжымдары  үшін  еңбек   өнімділігін   ...   және   ...   ... ... ... ... ... күшейтуге ықпал  етуүшін пайдаланылады.Еңбек   төлемінің   аккордтық   мөлшерін   қолданыстағы   нормаланғантапсырмалар ... ... ...  мен  ...  ...  ... олар болмаған жағдайда –  онда  ол  осы  тәріздес  жұмыс  үшін  ...  ...  ...  мен  баға  ...   ...   ...  бұл  ...  бойынша  аккордтық   тапсырманы   мерзімінен   бұрынорындағаны үшін ... беру ...  ...  ...  Мысал:  еңбекақынытөлеудің әр түрлі жүйесін ...  ...  ...  ...  ... көрсетейік.1.3 Еңбек нарығы саласында шетел тәжірибесіЕлдің экономикалық ... ...  ...  ...  ...  ... еңбек бөлінісіне қатысу қажеттілігі жоғары болады.Елдің моноресурстармен (мысалы, мұнаймен) жоғарғы дәрежеде  қамтамасызетілуі  елдің  ...  ...  ...   ...   түрде   қатысуынақажеттілік тудырады.Ел   экономикасы   құрылымындағы   ...   ...   ... ... ... шығаратын сала) үлес салмағы.Негізгі салалардың үлес салмағы неғұрлым жоғары болса, соғұрлым  елдіңхалықаралық еңбек бөлінісіне ... ... ... ... ... ... ... көрінуінде абсолютті емес  екенін  ескерукерек. Олардың әсері мынадай жағдайда төмендеуі мүмкін,  мысалы,  ... ...  ...  ...  ...  экспорттықшектелуімен.Халықаралық еңбек бөлінісінің даму  процесінде  бастығы  –  бұл  әрбірқатысушының өзінің  ...  ...  ...  ...  ... пен пайда іздеуі және табуы.Халықаралық   еңбек   ...   ...    ... ...  және  ішкі  бағалары  айырмашылығынан  және  ... ... ... ... да ... ... ... бөлінісіне белсенді түрде қатысу барлық мемлекеттерүшін  пайдалы.  Себебі,  олар  ...  ...  ...   және   ... ... ...  Сонымен,  құн  заңы  дүниежүзілік  ... ... ...  еңбек  бөлінісіне  қатысу   адамзаттың   бүкіл   әлемдікпроблемалары  -  қоршаған  ...  ...  ...  ...   ... мұхиттарды игеру т.с.с. жобаларды шешуге көмектеседі.Мамандардың болжауы  бойынша  болашақта  өнеркәсібі  дамыған  елдердіңөндірісі сыртқы тұтынушыға қарай ... де ішкі ...  ...  ... ... ... соңғы онжылдығы дүние  жүзіне  орасан  зор  ...  ...  ...   ...   Олар   ...   еңбекбөлінісіне елеулі әсер  етті.  Бұл  әсерлер  халықаралық  еңбек  бөлінісініңинтеграциялық ... ... да ... отыр.Халықаралық еңбек бөлінісі дамуының көрсеткіштері.  Халықаралық  еңбекбөлінісінің даму процесі оның өзгеруінің қажеттілік мәселелерін алға қояды.Халықаралық  ...   ...   ...   үшін   ...   ... ұсынады. Олардың ішінде:өндірілген өнімнің жалпы көлеміндегі экспорттық үлес салмағы;экспорттың жалпы құнындағы саланың үлес салмағы;мемлекеттің барлық өнеркәсібінің  өсу  ...  ...  ... саласының өсу қарқыны.Аймақтық  деңгейде  халықаралық  еңбек   бөлінісінің   даму   ... ... ...  ...  ...  ...  салыстырғандаөзара тауар айналым өсуінің өзу коэффициенті;- осы ... ... ... ... ... ... үлесі;- жалпы сыртқы сауда айналымының  өсуімен  салыстырғанда  өзара  тауарайналым ... озу ... ... ...  ...  ...  бөлінісінің  негізгікөрсеткіштерін мыналар  деп  санайды:  ...  ...  және  ... ... ... ... әр тауар бойынша елдің халықаралық  саудадағыүлес салмағы және т.б.Халықаралық мамандану және ... ... ...  ... ішкі құрылымы және оған сәйкес даму  бағыттары  бар.  ... ... және ...  ...  ...  ... ажыратылмайтын белгілері болып табылады.Өндірістің  халықаралық  мамандануы  екі  бағытта,   ...   ... ... ... Өз ... ... бағыт:- салааралық;- салалық;- маманданған жеке кәсіпорындар болып үшке бөлінеді.Өндірістік территориялық мамандануына:- жеке елдердің;- бірнеше елдер тобының;- ... ...  ...  үшін  белгілі  тауарлар  өндірісінұйымдастыруы жатады.Өндірістің  халықаралық  ...  ...  ...   ...   ...  ...  ...  бір  бөлігін  жасау),   технологиялық,   яғнитехнологиялық тізбектің жекелеген ... ... ... ... ... шаруашылық байланыста заттық мамандану түрлері ішінен  еңкең тарағаны – ... өнім ...  ...  ...  өнім  ...  бойыншахалықаралық мамандану – халықаралық еңбек  бөлінісінің  динамикалық  нысаны.50-60ж.ж. жетекші  ...  ...  сала  ...  (машина  жасау,  ұшақжасау, пластмасса өндіру, радиоаппараттар, подшипниктер  және  т.б.  ... ... ... ... 70-80 ж.ж. ішкі  ...  ... ... және әртүрлі тұтынушылық  сипатқа  ұқсас  тауарларменайырбасы көзге түседі. ( мысалы, тері және ... аяқ ... және ... ... ... ...  өндіру  бойынша  мамандану  дамуда.Кәсіпорындардың жекелеген  өнімдерді  өндіруге  мамандануы  қазіргі  ғылыми-техникалық   ...   ...   ...   ...    ...  күрделенуі  өнім  өндіру  үшін   пайдаланатын   ...   ... ... ...  ...  жібереді.  Мысалы:  жеңіл  автомобильшығаруға қажет бөлшектер мен тетіктердің саны 20 мыңға,  прокат  станында  –100 ... ... – 250 ... ... ...  ...  ...  мамандану  осыған  мысал  бола   алады.   ...   ...   ... ала  ...  шын  ...  шведтік  таза  өнімнің  1/3-н  ... ... ... 60% -ы ... импортталған.Технологиялық  мамандану  елдердің  дайын  өнімді  бөлек   операцияларорындау арқылы шығаруы (яғни жеке технологиялық  ...  ...  ... ... ... сырлау, бояу, құйма өндіру және т.с.с.),  мысалы,шетелден глинозем (топырақта болатын ... ... және  оның  ... халықаралық мамандануы қоғамдық  байланыстарды  есепке  алаотырып даму керек. Бірақ та ... ... ...  және  ... ...  экономикалық   пайдалылығын  жүзеге  ...  ...  ...  ...  ...  жету  ...  оны  ... кооперациялануымен толықтыру  керек.  Оның  объективті  негізінеөндіргіш күштердің қарқынды дамуы арқылы мүмкін болатын ел ішіндегі,  немесехалықаралық  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жатады.  Өндірістің  халықаралық  кооперациялануы  фирмаларға,өндіріске және  айналымға  кететін  ...  ...  ...  ... ... ... ... Бөлу теориясы: өткені мен бүгіні. Бөлу принциптеріне теориялық көз -қарастардың эволюциясы2.1 Жалақының мәні,түрлері мен ......  ...   ...   ақшалай   өлшемі   ... ...  ...  ...  ...  ...  көшукезінде  минималды  деңгейдегі  еңбек  ақыны  ...  ...  ...  ...  ...  ақыға  шек  қойылмайды.   Бұл   ...  және  ...  ...  ...  ...  ...   ... өндірісті тиімді дамытуға етеді.Жалақыны дифференциялау  және  оныңпринциптері: Еңбек ақы деңгейі халық шаруашылығы  саласына  көбірек  ... ... ол бес ... негізделеді.Бірінші   принцип   –   еңбектің   күрделігі.   Күрделі    ... ... жай ... ... ... ...  және  оғанеңбек ақы жоғары болуы тиіс.Екінші принцип, еңбек жағдайына қарай жіктеу. Еңбек ... ... ... ... және ... болуы мүмкін.  Сондықтан  қалыпты  жағдайда  еңбекеткендерге қарағанда, ауыр әрі зиянды жұмыс істейтіндер  ...  көп  ... ... ... ... байқататын  экономиканың  ең  қажеттісалаларында  басқаларына қарағанда өсім мен ақы төлеу жоғары болады.Төрінші ... ... ... мен аймақтың  табиғи  –  климаттықжағдайының  өзгешелігімен  байланысты.  Еңбек  ақыға  ...   ...  ...  ...  ...  ...   ...   түріндеқосылады.Қазақстан Республикасының  бұл  коэффициент  1.15-ті  ...  ... ... ... ... ... жалақысына 15  %  қосымша  ...    ...  ...  1996  ...  9-шы  ...  ... ...  саласындағы  жұмысшыларға  еңбек  ақы  төлеу  туралы»қаулысына  сай,  жалақыны  ...  ...  ...  ...   аудандықкоэффициенттер размері сақталады.Таулы құмды  және  сусыз  жерлердегі  жұмысүшін, экономикалық келенсіз аймақта тұратындарға ... ... ... ... өзі ... ... жердегі және жалпы  ұжымныңеңбек нәтижесімен байланысты.Жалақыны   ұйымдастырудың   негізгі   принциптері   тарифтік    ... ... ...  ...  және  ...  ...  ала  ...  жүйеге  тарифтік-квалификациялық  анықтама.  Тарифтік  сетка  жәнетарифтік  өсім  енеді.Тарифтік  –  ...   ...   ... ... ... ... сипаттамасы мен тізімі кіреді.  Жұмыстыңбарлық түрі күрделілігіне қарай разрядқа  ...  және  ...  ... мен ... іскерлігіне талпатар көрсетеді.Тарифтік сетка кез клген салада маман еңбегінің біліктілігінің  арасынайқындауға қызмет етеді. ... ... ...  ...  ...  және  ... келетін коэффициенттер болуы керек.Тарифтікставка жұмыскердің разрядқа байланысты уақыт ... ... ... ақы ... ... ... жасайды.Тарифтік коэффициент әртүрлі разрядтың ставкасы қанша ретке өскендігін1-ші ... ... ... ... жұмысшыларға разряд дипазоны 1-ден 8-ші разряд арасында;б) мұғалімденрге 6-дан 13-ші разряд арасында;в) Жоғары оқу ... ... ... 21-ші ... арасында.Үкіметтің 1996 жылғы 9-шы қаңтардағы «Қазақстан Республикасы ...  ... ...  ақы  ...  ...  ...  1996  ... бастап біркелкі тарифтік сетка (БТС) недірілген.Халық  шаруашылығындағы  ...  және   ...   ...   –біліктілік топтар (разрядтар) боцынша біркелкі тарифтік сетка (БТС):Қаулыда еңбек  ақының  ...  ...  ...  ...  ...  одан  ...  төлемеуі  керек.  Біркелкі  тарфтік  ...  ... ... ... осы ... көрсетеді.Осылайша еңбек ақы бюджеттік ұйымдағы жұмыскерлерге (жоғарғы оқу орны,мектеп, аурухана) төленеді. Кәсіпорындағы жұмысшыларға 2-ші мен 8-ші  ... ... емес ... ... ставканы, тарифтік коэффициенттіжәне лауазымды  қызметкердің  айлығын  кәсіпорын  өз  шешімімен  белгілейді.Мемлекеттік  ...  жүйе  ...  ...  процесінде  жай  бағытсілтеу  үшін   керек,   және   әртүрлі   ...   ... ... ... ... ... кезде барлық әлемдік қауымдастық елдерінде жалақының негізіненекі түрі қолдаылады: мерзімді және кесімді. Біздің елдің жағдайында  олардыңәрқайсысы жүйелерге ... ... ... істелген жұмыс  уақытының  шамасынас  байланыстытөленеді.Кесімді жалақы  қажетті  сапада  шығарылған  өнімнің  ...  ...  ...  еңбегін  нормалау  мен  есептеу  ...  ...  ...  қолданылады.Шығарылған  жеке  өнім  (табыс)  жұмыскердіңөзіне ғана емес ... ...  ...  ...  ...  ... ашытқаны шығаратын оператор т.б.)  байланысты  болғанда  мерзімдіжалақы   қолданылады.   ...   ...   ...    ... краншы, электрик, наладчиктер т.б. төленеді.Өнімнің сандық мөлшерін өндірістік бөлімше мен  операцияларда  ұлғайтуқажет болғанда кесімді жалақы ендіріледі.Номиналды жалақы – ... ... ... алатын ақшалай сомасы.Жұмыскер өзінің номиналды жалақысына бүгін және ертең қандай тауарды,қызмет көрсетуді қандай ... ... ... нақты жалақыға жатқызамыз.Осықұбылыс нарыққа өту кезінде және қарқынды ... ... ... Егерақшалай (номиналды) жалақы өспесе, баға өссе, онда ол жалақыны төмендетуменпара-пар. Осындай құбылыс тарспорт қызметіне, байланысқа, тұрғын үй-тұрмысқызметіне баға ... және ... ... ... 1 - ... түрі мен ... түрі   |                                                           ||мен ...       |Төленетін ақының сипаттамасы                               ||                 |                                                           ||1 ... ... |                                                           ||А) жай ...  ... (ИТР) жұмыс істеген уақыты үшін, жұмысшыларға      ||                 ... ... ... ... жалақысы.                ||Ә)               ... ... ... ал ... тарифтік ставкадан  ||мерзімді-сыйлықты|басқа сыйлықтар беріледі.                                  ||                 |                                                           ||                 |                                                           ||2 ...        ... және ... ...                                  ||А) ...       |                                                           ...          ... өнім ... ... ... төленеді.                ||Ә) ... -     ... ... үшін және (жұмысты) өнімді артық          ...           ... үшін ... ...                           ||Б) ...       ... шығарған затқа норманы артық орындағаны үшін ақы     ||прогрессивті     ... өсім ... ...                         ||В) ...      ... ... ... автомобиль жасауда        ||кесімді          ... ... ... ... бөлімше, желі     ||                 ... ... ... ұжым ... өнім ...      ||                 ...                                                ||Г) ...  ... жүйе ... ақы ... ... бір ...        ||жалақысы кесімді |топтарына әуелден ... ... ... оьбект, агрегат,  ||жалақының        |жұмыс көлеміне байланысты көрсетіледі.                     ... түрі    |                                                           ... ...  |                                                           ... ... ... ... негізінде оларды әлеуметтікқорғау қажеттілігі туады. «Тұрғындардың  ақшалай  табысын  тұтыну  тауарынапжәне қызмет көрсетуге бағаның  өсуіне  ...  ...  ... Заңына сәйкес. 1991 жылы 1-ші  шілдеден   бастап.  Қазақстантерритоиясында әрбірквартал санын ақшалай табысы индексациялануы қажет.Кәсіпорында техникалық, жабдықтау ...  және  ...  ... ... ...  (қалыпты)  түрін  пайдалану  азая  ...  ...  ...  ...  ...  ...   бойынша   төленді.Жалақының бұл түрлері жеке жалақы вариантымен әр  ...  ... да әр ... бағалау негізінде, оның өзіндік  үлесіне,  атқарғанұмысына үлкен жауапкершілікпен  қарауы  ескеріледі.  Мұнда  жеке  ...  ... ... ... ... кең етек алған. Оның  мәнісі  мынада:жұмысты  орындаушы  ...  ...   ...   ...   пен   ... ... ... көрсеткіш  шкаласының  негізінде  сандық,бал бойынша бағаланады. «Аналитикалық бағалау» негізінде жалақының  көптегенжеке ставкасы белгіленеді. Германиядағы ... ...  ... 5 мың ... бар, оның ...  1000-нан  астам  жеке  ставкасыендірілген.Жапонияда ірі  кәсіпорындар  жалақының  жасқа  әрі  стажға  ... ... ... 70-ші ...  ...  ...  стжына  қосымшамөлшерді жыл сайын азайта бастады. Тіпті, жұмыскер  35  жасқа  жеткенде,  олқосымша мөлшерді ... ... ...  аиталған  түрлердің  орынынанңбек ақы төлеудің комбинацияланған түрі ...  ...  ...  ... ... нәтижесі үшін, жұмыс стажы мен жасы үшін еңбек ақы төлеу.Көптеген өндіріс дамыған елдерде ... ... ...  ... ... ... қатысу  кезінде  еңбек  ақы  екіге  бөлінеді.  Бірінші  бөліміұжымдық   ...   ...   ...   бөлім,    кәсіпорынжұмыскерлері мен әкімшілік арасында арнайы келісім ...  ...  ... ... ... ... ... төлнеді.2.2 Тұрғындардың табысы және оның құрылымыЖыл сайын материалдың өндірісте жиынтық қоғамдық өнім мен ... ...  ...  ...  ...  ...  өмір  сүреді,  дамиды.  Алдыменмакроэкономика деңгейінде  өндіріс  факторлары  арасында  бөлініп,  ...  ...   ...   ...   ...   ...   Мұндайфакторларға еңбек, капитал,  жерді  ...  ...  ... ... ... мен әртүрлі шаруашылық ассоциясында табыстың  негізгітүрлері құрылады: ... ... ... және ... ...  бойынша  табыстың  барлық  сомасы  ...  ... ... бөлу ... ...  ...  құралады,  кейін  әлденешерет қайта бөлінеді. Бөлу процесінде өндіріс  аясында  қатысатындармен  ... және ұйым ... ... ат ... ... Олар  ... тікелей жасамайды.|             ... ... ...           ... ... ... ... ... ...  үлестіру  де  бар.Соңғысы қоғамда құралған табысты от  басы  арасында  немесе  жеке  ... ... Бұл ... бір адам бола ма әлде екі  ...  көпадпмнан тұратын отбасыма, туыстық немесе некелік мәселемен  байланысқан  бірүйде  тұратын  қарастырылады.  Ондай  ...  ...  ...   алуынабайланысты орналасады.|            ...  ||         ... ||               Жер  ||    ... ...              ||  ...      ...                ...                 ||    ... ...                    ...               ||       ... ||       ... ||            ...       ...    ...    ...    ...    ||                     ... ...      ... ... ақы          ||          ...                    ...       ||                      ... ... ... - ... негізгі түрлеріНарықтық экономикада барлық табыстар ақшалай түрде жүргізіліп, өндірісфактор бағасымен органикалық байланыста болады. Бұл бағаға  нарықтың  күштеркәдәгімдей әсер ... ... мен ... Енді осы ... ...  ... механизмін толығырақ қарастырамыз.Табыстардың негізгі түсу көздері мыналар:а) жұмыскерлердің еңбек табысы – (жалақы, сый ақы және ... ... ... ... меншік табыстары (салымнан алынатын проценттер, рента және т.б.);в) еңбек салымына ... ... ... ... ...  тарансферттік  төлемдер  –жұмыссыздарға  жәрдем   ақы,   ... ... және ... ... ... ... осы табыстардың барлығы екі үлкентопқа бөлшектенеді:а) кәсіпкерлік қызметтен  (жалақы  мен  пайда)  және  ...  ...  ...  ...  алынған  еңбексіз   табыстар,   оған   жататындар:давиденттер,  ...  ...  ...  меншіктенг  табыс,   оның   ... ... ... ... және  ...  ...  байланыссызмемлекеттен  алынатын  жәрдем  ақы  мен  ...  ...  ақы,  ... және көп балалы отбасына жәрдем ақы).Осы табыстардың динамикасы әртүрлі  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...   ...   факторларғабайланысты.3. Тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың мәселелеріӘлеуметтік қорғау және  әлеуметтік  кепілдік.  Еліміздің  әкімшілік  -әміршілдіктен ... ... ... ... ... тәукелінің  артуынаалып барады. Нәтижесінде адамдар өмір деңгейімен  жіктеледі:  шамалы  ...  мен  ...  ...  ...  ...  аз  ...   етілген(зейнеткер, мүгедектер  және  балалар)  топтарды  жатқызамыз.  Сондықтан  ... ... ... ...  ...  механизм  алғашқы  рет  1883жылы  құрылған)  ...  ...  ...   және   ...   ... ... жүйе кепілдігі жайлы әңгіме болып отыр. Осы  кепілдіктерөмір тұрақсыздығы факторына қарсы әсер  етуә  қажет.Алдыменен  жұмыссыздыққаинфляцияға,  ...  ...  ...   тұра   ...   ...   ... қорғау тоғышарлық және теңестіруге алып келмегені  жөн.  ... көшу ... ... ... жүйесіндегі басты  мәні  зорнәрсеәлеуметтік   кепілдікті   бекіту.   ...   ...   ... ... ... минималды жалақы,  зейнет  ақы,  стипендия,жәрдем ақы – оның ішінде уақытша еңбекке жарамсыздық үшін  ақы  және  ...   алу   мен   ...   ...    көрсету,    еңбек    жағдайыменбайланыстырылған    жеңілдіктер.    ...     ...     ... ... ... ... бойынша жәрдем  ақы  алуғақұқылы,меншікке құқы және одан табыс табу.Тұрғындарды әлеуметтік қорғау жүйесінің басты элементі ретінде олардыңақшалай   ...   ...   ...   Оның   мәнісі:   инфляциякелтірілген зиянның  ...  ...  ...  ...  ...  ... өзінің экономикалық мазмұнына бойынша –  тұрғындардың  ақшалайтабыс  мөлшерін  түзететін  механизм.  Инфляцияның  ...  ...  ... мен ... ... қымбаттауын сол механизм арқылы неке –  саяқнемесе түгел орнын толтырады.  Нарықтық  экономика  ...  ... ... ... – бір механизмі  ретінде  индексация  өркениеттіәлемде кеңінен ... Ол ... ...  табысы  мен  сатып  алуқабілеттілігін  сүйемелдеуге   бағытталған.   ...   ... ...  ...  ...  да  ...  (жәрдем  ақы,  зейнет  ақы,стипендия, жалақы және т.б.).Индексацияны мынадай түрлерге жіктейді:- ақшалай табыс;- сақталған ... ... және өмір сүру ... индексациялау.Жалпы алғанда ақшалай табысты индексациялау механизмы төмендегідейтүсіндіріледі. Мемлекеттік статистикалық  ... ...  ... қызмет көрсетуге бағаның өзгеруін бақылап отырады.  Осы  бақылау  тұтынубағасын индексін есептеугемүмкіндік береді.  Осылар  тұрғындардың  ...  ...  т.б.)  ...  ...   ...   айқындайды   жәнемөлшерінің орнын толтырады.Индексация ретроспективті немесе күтетіндей болуы ықтимал.  Әлеуметтікқорғаудың басты бағыты кедейленген топтарды ...  ...  ... өмір сүру ... арқылы өлшенеді.Күн көру деңгейі днгеніміз  не  және  ол  қалай  өлшенеді?  Өмір  ... деп ... өмір ... және оның  ...  ...  ...  келтірудісүйемелдеуге  қажетті  ақшалай   ...   ...   ...   ...   ... күн  көру  ...  өмір  деңгейінің  қоғамға  қажетті  төменгішекарасын анықтайды. Ғалым – экономистер  күн  көру  ...  екі  ... ...  ...  ...  ...  ...  негізделген.  Ол  отбасытабысының балансы мен шығындарынан (отбасы бюджеті)  тұрады.  ...  ...  ...  және  ...   ...   ...   бір   қалыптықанағаттандыру тілге тиек  етілген.Бұл  бір  ...  ...  бір  ... ... ... ... Жұмыс күшін ұдайы  өндіруді  қамтамасызететін  тауар  мен  ...  ...  ...  ...   кеткен   шығындардыминималды тұтыну  бюджет дейміз. Минималды  ...  ...  ...  ... құны ... өсуін ескере  отырып,  кем  дегенде  бір  рет  жылынанемесе  кварталына  ...  ...  ...  қоржынының  құрамы  да  солайқаралуы керек. Минималды тұтыну бюджеті мөлшерінің құны мен құрылымы  арнайыбасылымдарда үнемі ... ...  көру  ...  ...  екінші  тәсілінде  келей  отбасы   ... 1/3 ... ... ... ... ... көру ... бюджетінің рационалды тұтыну бюджетінен айырмашылығысол  барлық  ойдағы  тұтынуды  қанағаттандыруға   ...   ...... пен ... ... ... ұдайы  өндіруді  қажеттікөлемде қамтамасыз етуі болмақ.Әлемдік тәжрибеде тұрғындар табысын индексациялаудың екі ...  ... ... жартылай автоматты, кейде келісімді дейді.Бірінші түрінде, жалақы баға индексінің  өсуіне  ...  ... ... ...  толық  қайырады.  Жалақының  осындай  жүйе  бойыншаесептелуі оны тиімдіұйымдастыруға кері ... ... ...  ...  ақыныкөтеру оның нәтижесімен ешқандай байланысты емес.Екінші  түрі  Еуропалық  экономикалық  ...  ...  ... Оның ...  мынада:  жалақының  баға  өскенін  ескере  ...  жайы  ...  екі  ...  ұсыныс  жасалып  шешіледі.  ... ... ... ... және  ...  ...  ...  жасалып,көп елдерде ғалым – сарапшыларды  шақырды.Сосын  кәсіпорын  өзінің  шамасынақарай өткереді, көбінесе ұжымдық ... ...  ...  жүзеге  асады.Мұндайтәртіп индексация механизмін нақты жағдайға, қаржы мүмкіндігіне  және  еңбекқатынастарына бейімдейді.Тұтыну ... ... ... үшін ...  ...  ...  ... Ол әдетте ең қажетті тауарлардан тұрады.  Тұтыну  қоржыны   -  ... мен ... ... және ...  ...  ...  ...  деңгейінде  қамтамасыз  етуді  айтамыз.Оған  жататындар:   тағам   –тамақтар, киім, аяқ киім, іш  ...  ...  мен  ...  ...  ... ... ыдыс-аяқ, мәдени тұрмыс заттары, тұрғын  –  жай,  коммуналдыққызмет, мәдени – ағарту ... мен ...  ...  ... ...  ...  ...  мекемелерде  балаларды  тәрбиелеу  жәнеәлеуметтік басқада қажеттіліктер.Әртүрлі әлеуметтік – демографиялық  ...  ...  ...  ... көрсетілуге тұтыныс біркелкі емес , сондықтан тұтыну қоржыны  олардыңәрқайсысына   ...   ......    ...    ... , қала және ... Республикасында тұтыну қоржыны  құрамы  және  құрылымның  33тауар мен қызмет көрсету ... ...  ...  ...  ...  ... ... шегі ретінде қарап, тізбегі өмір сүруге  қажетті  тауармен қызмет көрсетудің 3000-ден астамын тізбесін қосады.Қазақстан Республикасы  Мемлекеттік  ...  ...  ... негізгі тұтыну қоржынының  33  тамақ  –  тағам  ...  ...  ... ...  1995 жылы  желтоқСан да 2338 теңге болған екен. Бұл сол ...  ...  ... теңге құраған кезде.Осы алшақтық  экономистердің  есептеуінше,  тұтыну  қоржыны  құны  менминималды ... ... ... 1997  жылға  дейін  сақталған.  Шамаментұтыну қоржынының құны минималды жалақы деңгейінен 5-6 есе ... ... ... ... ... ... егер өмір құны ... + - 5% болса, онда ол қалыпты құбылыс болғаны. Жыл  бойы  өмір  ...  - онда ол ... ...  ал  5%  ...  онда  ол  ... Егер  өмір  ...  5%  -дан  аса  ...  (немесе  өмір  деңгейітөмендесе), ондай құбылысты нарықтық экономикасы  дамыған  елдерде  қолайсыздеп ... ... ... ... мына ... ... жалақы  менжәрдем ақыны  көбейтеді  немесе  салықтарды  төмендетеді.  Біздің  еліміздіңүкіметі барлық жұмыскерге минималды  ...  ...  ...  ... ... ... ақы, ... көмек ақыны және  басқада  әлеуметтіктөлемдерді өсіруге тура келеді. Ол үшін  ...  ...  ...  әсіресе  олбюджеттен  болмақ.Бюджеттің  мүмкіндігі  шектеулі  және  ...  мен   ... ... ... еңбек ақыны көтере  беру  инфляцияның  күшеюінеалып  келеді.  Қазақстан   Республикасы   ...   ...   және   ...  ...  ...  ...  отырған  жағдайдан   шығудыңбірден  бір  жолы  ...  ...   ...   көшу   ...   барлықкатегориядағы  тұрғындарды  қорғаудан  нақты   адамдықорғауға   ... ... ... ... жан ... шаққандағыдан  төмен).  Басқашара ретінде олар  ...  ...  ...  ...  ...  отбасының  үшжастан асқан балаларынан жәрдем ақыны алып тастауды ұсынады. Мысалы,  АҚШ-дажылына табысы 15мың  ...  ...  ол  ...  жалақысының  70%-ынқарса, онда әйелдер ауырғаны үшін, аяғы ауыр болғанында ешқандай  әлеуметтіксақтандыру бойынша жәрдем  ақы  ...  ...  ...  ... ... ... ... салықты алу. Себебі тауар  мен  тағамтұтыну  ...   ...   ...   ...   ... ... ... ғасырдың басында итальян ғалымы  Вильфредо  Парето  мынаны  айтқан:табысты  мөлшеріне  қарай   ...   ...   ...   ... ... ... тепе-теңсіздік  деңгейін  анықтау  үшін  ... ... тепе – ... ... ... ... көруге болады.  Ол29-2  суретінде  көрсетілген.  Горизанталь  өсімі  бойынша   отбасы   ... онда ... бір  ...  сай  ...  ...  белгіліднңгейіне иелік көрсетілген. Абсолюттік тепе-теңдіктің теориялық  мүмкіндігіК түзуімен көрсетіліп, ол кез ...  ...  ...  ...  болатындайтабыс пайызын алатындығын көрсетеді. Егер  барлық  отбасының  20%-ы  20%-дай(яғни 1/5 бөлігі) жиынтық табысты алатын болса, 40%-40%, 60%-60%  және  ... ... ... К ...  ...  К  сызығы  арасындағы  (М)облысы- абсолюттік тепе-теңдікті көрсетеді және Лоренц  қисығы  (L)  ... ... ... ... «М» ... көп ...  ... онда К сызығының қисық алыстайды. Демек  табыстың  тепе-теңсіздікдеңгейі жоғары. Егер  табысты  нақты  үлестіру  ...  тең  ...  ... ... мен К ... деп ... еді және ... жойылады.Тұрғын топтардың өз арасындағы  жиынтық  табысты  үлестіруді  сипаттауүшін Джини коэффициентін қолданады.Бұл коэффициент итальян ғалымы ... ... ... жж.) ... Осы коэффициент арқылы тұрғындар  табысын  дифференциялаудың  қалайөзгергендігін байқаймыз. Коэффициент көп  болса,  онда  ...  ... ... ...   Абсолюттік К                                                 ... ...                                                                  ...                                        ВА020        40       60         80          ... саны,%Сурет 2 - Лоренц қисығыТепе-теңсіздік мәселесімен кедейлік ... ... ...  ... ... ... ... анықтауға болады? Мүны  анықтау  үшін  кедейліккөрсеткішін қолданылады. Ол табыс  деңгейінің  ...  ...  ... ... ... үшін қажет. Кедейлікті анықтаудың  негізіне  отбасышамасы ... ... ... ... ... 1990 жылы ...  көрсеткішбір адамнан тұратын отбасына жылына 777 долларға бағаланған,  екі  адамға  –10426 долл, үш адамға-13078 доллар, төрт ... 15730 ...  ... тұрғындардың 13,5%-дайы немесе шамамен 33  миллиондай  адам  кедейліккейпін киген. Қазақстьан ... ...  ...  бойынша,  республиканың  64%  тұрғыны  кедейлікдеңгейінде тұрады.Отбасы шығындарын (бюджетін)  статистикалық  зерттеу  негізінде  ... ... ... ... жж, сол ...  ...  ... мынадай заңдылықты  ашқан:  азық-түлік  сатып  ...  ...  ... ... сол табыстың  өсуіне  байланысты  қатынасы,  жалпы  табысқакемиді. Әр  елдің  және  әр  ...  ...  ...  ...  олмынадай қорытындыға  келген:  отбасының  ...  көп  ...  онда  ... - азық-түлік тауарын алуға шығынды аз  жұмсайды.  Энгельдің  сөзінкелтірейік: ... ... ... ... аз  ...  оның  көп  ... ... ғана көрсетіп қойған жоқ, сондай-ақ тамақтанудың  төмендәрежеде  екндігін  байқатты;  табыс  аз  болған  ...  оның  көп   ... ... ... ... және  ...  ...  аз  қалатындығынкөрсетті».Осы заңдылық кейінерек «Энгельдің бірінші заңы» болып  ...  ... ... ... ... ...  бұл  заң  тек  байжәне кедей отбасыларына ғана емес,  ...  бай  және  ...  ...  деқажеттілігін дәлелдейді. Демек, тамаққа жұмсалатын отбасы шығындарының  үлес– мөлшерінен, адамның алауқаттылығы деңгейін байқауға болады. Бұл  ... ... ... (егер отбасы табысының 50%  тамаққажұмсалса, ол кедей саналады).Кеңестік ... ... ... ... ... арналған 1988жылғы Энгель қисығы көрсетілген.Кедейлік төмендету үшін мемлекет мынандай шараларды  қабылдауы  керек:кадрларды  дайындау  және  қайта   ...   ...   ... жеке ... ... ... ... жасау және  табыспеназ қамтамасыз етілген тұрғындар тобын қолдау бағдарламасын ... ... ... еңбек нарығының басты    проблемасыАдамзат ... ... ... ... ... ең  ...  ынтасы,яғни, талаптануы, тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында  ғана  іскеасатындығын ... ... «жас ... ...  ...  бір  ... шартқа  қол  қою  сияқты  тікелей  ...  ...  ...  ... кейін пәтер беруге уәде ету, бір  кәсіпорында  істеген  үзіліссізжұмыс стажын жоғалту қатері сияқты жанама әдістер де  ...  ... ... ... және  лайықты  өмір  қалпын  қамтамасыз  етугемүмкіндік ... ... ... ұмтылысы – қалада  төлқұжат  тәртібі  түрінде,елде  ...  ...  ...  ...  ...  шығуға  кедергіжасау,  пәтер  алу  қиындықтары  ...  ...  ...  ... Бір ... ұзақ ... жұмыс істеу экономикалық тұрғыдан  да  жәнеәлеуметтік   тұрғыдан   да   ...   ...   ...   ... ... заңы ... Оның мәні – адам ...  экономикалықжағдайын жақсарту үшін белсене жұмыс істеуі керек,  ал  ол,  үнемі  өзін-өзіжетілдіруді ... ... ... сәйкес жұмыс істейтін өмірінің барлық  кезеңібойына еңбек ету нысанын ... ... ... ... ... ... ... орта есеппен 7,5 ретжұмысын  ауыстырады.  Жапонияда,  бір  бөлегі  өмірлік  ...  ... 2,6 рет ... ... ...  Батыс  Европада  бұл  көрсеткішЖапонияға қарағанда жоғары, бірақ АҚШ-тағыдан ... Бұл  ...  ...  ...  ...  ...  тән  көрініс.  Мысалы  Финляндиядаөндірісте   және   ...   ...   ...   ...   үштен   бірімамандықтарын ауыстырады немесе басқа жұмысқа ауысады.Қазірде жұмыспен қамту саласында, өндіріске  ...  ...  күші  ... ... ... қоятын талабы арасында  елеулі  қайшылықтар  бар.Оның  шиеленісуі  –  кадрлардың   тұрақсыздығынан   ...   ...  ...   экономикалық   және   ...   ...   ... жұмыс  орнын  ауыстырам  деп  біраз  уақыт  жұмыссыз  қалады.  Олкөбінесе 2 айдан 6 айға ... ... ...  ...  ...  дипломбар мамандар да ондай дайындық деңгейін  талап  етпейтін  қызметтерде  ... ал бұл ... яки ... ... орын алып  отырғанынкөрсетеді.Бұл жағдайлар, қазірде нарықты экономикаға өту кезеңін басынан кешіріпжатқан біздің елімізге де тән бола бастады. Атап өту  ...  –  бұл  ...  ...  ...  ...  Мемлекетсіздендіру  мен  жекешелендірудіңнәтижесінде көп ... ... ... ал ол, өз ...  ...   жұмыспен   тұрақты   түрде   қамтылған   ...   ... ...  және  ...  да  ...  ...  ... жұмыстан босап қалған жұмыскерлерді жұмыспен  қамтуға  мүмкіндікбермей отыр. Қалыптасқан шаруашылық ... ... ...  ...   және   ...   кардарлығы   өндіріс    қуатының    ...  ...  ...  банкротқа   ұшырауына   әкеліпсоқтыруда. Қорыта  айтқанда  жұмыссыздық  нарықты  экономикаға  тән  ... ... ... оның әр ... ішкі ...  байланысты  белгілі  бірмөлшері болады. Егер ...  сол  ...  асып  ...  ...  ... ... ...  келтіреді.  Ал  қажетті  деңгейде  тұрса,  ондаэкономиканың тиімді дамуына қолайлы жағдай жасайды.Америкалық  және  ...  ...  өз  ...  ... ... ... 50-60 пайызын құрайды. Сондықтан дағдарыс  дендеп  енебастағанда олар  штат  ...  ...  ...  Соңғы  бір  жылда  жетекшіқаржылық институттар 83 мың ... ...  ...  ...  ... мың ... жұмыстан шығаруға мәжбүр болған.  Бұл  -  тек  қана  28  ...  ...  ...  ...  Ал   ...   ... ... жаппай жұмыс күшін қысқарту Лондон  мен  ...  ... ... рет Нью-Йорктегі қаржы  секторында  жаппай  қысқарту  2000-2003жылдары орын ... Ол ... ... 17  ...  (52,2  мың)  ... Мұның соңы  қаржы  компанияларын  шығынға  белшесінен  батырған-ды.Сарапшылар  жағдай  ...  ...  ...  көп  ...  сол  кездің  кебінкиетінін алға тартуда.Лондонның Center For Economics and Business Reserch  қаржы  ... ... 19,225 мың ... ...  ...  ...  буып  ... еңбек ұйымының пайымынша, несие нарығындағы тоқырау мен  ...  ...  күрт  ...  биыл   ...   ...   5миллионға жеткізуі әбден мүмкін.Бұған  тағы  бір  алып  қосарымыз,  қаржы  дағдарысы   ...   ... зәру ... мың ... ... де  ...  алмайды.  Еңбекнарығының басты мақсаты - халықты жұмыспен  қамту  болса,  бұл  ...  ... ... ... ... ... көз алдымызда құбылып барады. Әлемдік  қаржыдағдарысы біліктілігі ... ... ... бұлт  ...  ...  жоғарыбілікті мамандардың асығы алшысынан  түсіп  тұр.  ...  ...  ... ие ...  ...  ...  қол  ...  алмаймыз-ау  дегенқауіп те жоқ емес.АҚШ-тың қаржы жүйесіндегі  қарбалас  ...  банк  ... ... ...  ...  илесіп  жүрген  қаржыгерлердің  де  жаппай«жылы орнын суытуына» алып ... ... ... араға көп уақыт  салмай-ақ,бізге де келіп жетті.Соңғы бір жылда  көптеген  қазақстандық  бизнес  компаниялары  ... анық ... ... ... жағдайда олар алдарына жұмыс  сапасынкөтеріп,  өндіріс  шығындарын   мүмкіндігінше   төмендетуге   білек   ...   ...   ...   ...   ...   ...   әдісі   -қызметкерлерінің  тең  жартысын   қысқарту   ...   ...   Ал   ...  ...  тарапынан  жүктелген  жауапкершіліктің  қанша   есегеөскенін бағамдай беріңіз.Жұмыстан босатылған мамандардың «біссімілләсі» құрылыс ... ... ... ... осы саланы қысуы түсінікті де.  Жылжымайтынмүлік  бағасының  күрт  ...  ...  тасы  өрге   ...   ... ... деген сұранысын шектеп тас-тады.  Мұның  артықызметкерлерді ай сайынғы жалақысынан қағып, ақыр аяғында мыңдаған  ... ...  алып  ...  ...  ...  айналасынан  тауыпжүрген кәсіпорындар да 50 пайыз штатын ... ... ... ... болып құрылысшылардың соңын  ала  бере  банктер  дебасы артық адамдарынан арылып, жаппай  штат  ...  ...  ...  ...  компаниялар  қызметкерлерінің   жалақысын   сол   қалпындақалдырса,  кейбірі  амалсыз  ...  ...  ...   ...   Соныменқазақстандық  банктер  20-40  ...  ...  ...  ...  ... ... ...  40  пайызға  шорт  кескен.  Бұл  банктікнесие арқылы күнелтіп жатқан компанияларға да  оңай  ...  жоқ.  ... ... компанияларды өз іштерінен кадр  саясатын  аударып-төңкеругемәжбүрледі.Осылайша үстіміздегі жылдың  көктемінде-ақ  50  мың  кадр  қысқартудыңқұрбандығына ...  ...  ...  ...  басым  бөлігінқұрылыс  компаниясының  қызметкерлері  құраған.  Яғни,  70  пайыз   -   ...  30  ...  -  орта  ...  ...  ...   ... ... тек қана қысқарту құрығы кінәлі емес. Жалақының  бірнешеайлап кешігуі, ақысыз демалыстың тым жиілеп кетуі, айлықтың  тұрған  ... ... … бәрі ... ... жұмыссыздықты еселендіре түсуде.Дағдарыстың тым тереңдеп кетуі көптеген ... ... ... ... ... сатумен айналысатын кейбір компанияларға  сұраныс50 пайызға дейін құлдыраған.  Осындай  ...  күрт  ...  ... ... ... ... отырған  мыңдаған  мекеменің  санынүдете түсті. Қазақстандық  сарапшылардың  па-йымдауынша,  егер  дағдарыс  ...  ...  дами  ...  ол  2,7  млн.  ...  ... әлсіретіп тастамақ.Білікті маманға әрдайым сұраныстың жоғары  болатыны  түсінікті.  Демекдағдарыстың мықты мамандарға тісі батпай келеді. Ол  ол  ма,  ...  ... ... жоғары білікті кадрларға  зәру.  Аса  ірі  компаниялар  бүгіндемықты  деген  ...  ...  ...  төлеуге   дайын.   Әрине,   бұл,компаниялардың кез келген маманға  сусап  ...  ...  ...  ... өтімді мамандық иелерін - қаржыгерлер құрайды. Бүгінде өз ісіне  ... ... ... ... ... ... отыр. Сондықтан  дабілікті кадрларға деген сұраныс күн өткен сайын ... ... ...  ... көз жұма ... еліміздегі шетелдік компаниялар соңғы  кездерітәжірибесі болмаса да жоғары білімді кадрларға кетәрі  еместігін  ашық  айтабастады.Нарықтық экономиканың ...  ...  ...  ...  ... Дж. ... “Еңбек пен қамту, пайыз және  ақшаның  жалпы  теориясы  ... ...  ...  ...  принципін  өндіріс  және  ... пен ... ... ... ... ...  өзі  табысты  әділетті  үлестіре  алмайды,  тұрғындардыңәлеуметтік  қорғалудың  қамтамасыз  етпейтіндігі   ...   ...   ...   ...   ...   мемлекеттің   араласу   ...    ... ... ... ... ... ... бөлуді жүзеге  асырады.Нарықтық экономикасы дамыған елдерде  мемлекеттік  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  шығындары  және  қайтадайындауға елеулі орын алады.  Бұл  ...  ...  жаңа  ... өтуіне байланысты сапалы және жұмыс күшіне обьективті  қажеттіліктентуған.Экономикалық теория әрқашан экономикалық  саясатты  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  әр  түрліөндіріс  қатынастар  десе  ...  оны  ...  ...   мен   ...  экономикалық  қызмет  түріне  балайды,  үшіншілері,   “көлеңкеліэкономиканың” ...  ...  ...  байланыстырып  оның  әлеуметтік  жәнедеструктивті  қажеттіліктерді  қанағаттандыруға  ...  ...   ... ... іс ... байқатады.Айтылған  көз  қарастар  кәдімгідейнанымды,  обьективті  нақты  қатынастарды  ...  ...  ...  ... ғана ...  ...  ...  табыс  аз  болады,  оның   бөлігі   ... ғана ... ... жоқ ... ... ...  ... байқатты; табыс аз болған сайын, оның көп бөлігі  физикалық  мінінежұмсалады және рухани дамуға аз ... ... ... ... ... Б. ... Ұ. ... Ү. Нарықтық экономика  негіздері.Алматы- 1994 жыл. 645 б.2  Бейсенов С. Инфраструктура рынка труда // ... и труд - 1993  г.- № 1.3 ... С. ... ... // Экономика и жизнь - 1992 г. – 521 б.4 Вамек А. “Янтарь”: формируется рынок труда // Человек и труд -  1993г. – 192 б.5 ... О. ... ...  на  региональных  рынках  труда  //Вопросы экономики - 1997 г. - № 2.6 ...  А.  ...  ...  ...  в  ...  ...  ... управления. // Вопросы экономики- 1995 г. - № 5 - стр.  63-70.7 ... И. ... ... ... // ... жизнь -  1995  г.18.078 Конкина А. На рынке труда // Новая жизнь - 1995 г. - 18.079 ... И. ... ... ... ... // ... и  труд  -1993 г. - № 3.10 Подшибякина Н. Рынок труда и ... ...  ...  ... и труд - 1993 г. - № 1.11 ... ... ... и факты // Рудный Алтай - 1994 г. - 17  февраля.Трудовой поворот к рынку М. - 90 г.12 ... Т. ... и ... приоритеты на рынкетруда // вопросы экономики - 1997 г. - №2.13 ... . Ќ. ... ... ... ... – 199914 ... ... Жақыпова, Табеев.  Экономикалық  теория,  оқуқұралы  
        
      

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жоқтау" өлеңдердерінің көркемдік аспектілері12 бет
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
«Жоқтау» өлеңдерінің көркемдік аспектілері15 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет
Адам дамуының аймақтық аспектісі5 бет
Адам капиталы теориясының методологиялық аспектiлерi13 бет
Адам потенциялының даму аспектісі және оның көрсеткіштері12 бет
Адамдар санасына жарнама әсерінің теориялық аспектісі37 бет
Актиномикоз, аспергиллез ауруларында қолданылатын биопрепараттар. Пастереллез, колибактериоз ауруларында қолданылатын биопрепараттар7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь