Макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуде салықтан жалтарынудың әсері

Макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуде салық төлеуден жалтарудың әсері салықтық құқық бұзушылық, яғни мемлекетпен белгіленген салықтар мен міндетті төлемдерді төлеуден біле тұра бас тартуды білдіретін және қылмыстық жауапкершілікке тартылатын іс-әрекет болып табылады. Салық төлеушілердің мұндай заңсыз іс-әрекеті еліміздің экономика тұрақтылығына, мемлекет мүддесіне айтарлықтай нұқсан келтіреді: мемлекеттік бюджет едәуір қаражаттарды ала алмайды, салық заңнамасын бұзушылар кірістерінің қосымша криминалдық көздері жасалынады, кәсіпкерлік қызмет сферасында, салада, өңірде және т.б. құн қозғалысының негізгі үйлесімдері бұрмаланады. Қазіргі таңда салықтан жалтарынудың себептері әр түрлі болуы мүмкін: шаруашылық, кәсіпкерлік немесе өзге де қызметті қалыпты жүргізуге мүмкүндік бермейтін елеулі салық ауыртпалығы; салықтардың көптігі және жоғары мөлшерлемелері салық салынатын субъектінің «көлеңкелі» экономикаға кетуіне жәрдемдеседі; салық службасын ұйымдастырудағы кемшіліктер; жұмыскерлердің төмен біліктілігі мен біліксіздігі, экономикалық білімдер мен құқықтық мәселелердің шектес салаларын жеткіліксіз білу; тексерулер кезіндегі жұмыскерлердің адалдыққа жатпайтын іс-қылықтары және т.б. Сонымен қатар, «Көлеңкелі экономиканың» орасан зор ауқымы, басқа елдердің банк мекемелеріне ақша аудару, кәсіпкерлік қызметтің шын ауқымын, мүлік құнының мөлшерін төмендету жөніндегі табысты күш салулары – мемлекет бақылауынан салықтық түсімдердің аса ірі сомаларын шығарады.
Кейбір мәліметтер бойынша Қазақстандағы құпия экономика ішкі жалпы өнімнің үштен бірінен 30 пайызына дейін құрайтын көрінеді. Құпия экономикадағы жаман жағдай оның салық базасын мемлекеттің қаржы ресурстарын молайту үшін пайдалануға және экономиканы тұрақтандыруға мүмкіндік бермейді. Қазірде шаруашылық субьектілерінде «қосарлы» есеп жүргізудің практикасы қалыптасқан: ресми органдар үшін және кәсіпкерлердің меншікті пайдалануы үшін; біріншісінде қызметтің тек аз болуы мүмкін нәтижелері, екіншісінде басқару мен бизнесті дамытуға қажетті, ақиқатты нәтижелер көрсетіледі. Соның нәтижесінде, салық салудан жалтарынудың әр түрлі әдістері пайдаланады. Тура салықтарды төлеуден жалтарыну көбірек таралған. Жанама салықтар бойынша оларды өндіріп алудың ерекшелігіне байланысты жасырыну қиынға түседі. Бірақ банктердің катысуынсыз тауар-ақша операцияларын жасау, яғни сатып алу-сату операцияларын есепке алудан іс жүзінде жасыру акциздерді, қосылған құн салығын төлемеуді мүмкін етеді.
        
        Макроэкономикалық тұрақтылықты  қамтамасыз етуде  салықтан жалтарынудыңәсері«Қаржы»  кафедрасының доценті, э.ғ.к,     Абиева С.Н.«Қаржы»    ...     ...       ...     Б.Б.Макроэкономикалық  тұрақтылықты  қамтамасыз  етуде  салық  төлеуденжалтарудың әсері салықтық  ...  ...  яғни  ...  ... мен ... төлемдерді төлеуден біле тұра бас  тартуды  ... ... ... ... іс-әрекет  болып  табылады.  Салықтөлеушілердің мұндай ... ...  ...  ...  ... мүддесіне айтарлықтай нұқсан келтіреді: мемлекеттік  бюджет  едәуірқаражаттарды ала алмайды, салық заңнамасын  бұзушылар  кірістерінің  ...  ...  ...  ...  қызмет  сферасында,  салада,өңірде және т.б. құн қозғалысының негізгі үйлесімдері бұрмаланады.   Қазіргітаңда ...  ... ... әр ... ...  мүмкін:   шаруашылық,кәсіпкерлік немесе өзге де қызметті ...  ...  ...  бермейтінелеулі салық ауыртпалығы; салықтардың  көптігі  және  жоғары  мөлшерлемелерісалық салынатын субъектінің «көлеңкелі»  экономикаға  ...  ...   ...   ...   ...   жұмыскерлердің    төменбіліктілігі   мен   ...   ...   ...   мен   ...  ...  салаларын  жеткіліксіз  білу;   тексерулер   кезіндегіжұмыскерлердің адалдыққа жатпайтын іс-қылықтары  және  т.б.  ...  ...  ...   ...   зор   ...   басқа   елдердің   ... ақша ... ... ... шын ...  ...  құныныңмөлшерін төмендету жөніндегі табысты күш  салулары  –  мемлекет  бақылауынансалықтық ... аса ірі ... ...  мәліметтер  бойынша  Қазақстандағы  құпия  экономика  ішкі  жалпыөнімнің  үштен  бірінен  30  ...   ...   ...   ...   Құпияэкономикадағы жаман жағдай оның салық базасын мемлекеттің қаржы  ресурстарынмолайту  үшін  ...   және   ...   ...   ...  Қазірде  шаруашылық  субьектілерінде  «қосарлы»  есеп  жүргізудіңпрактикасы ... ... ...  үшін  және  ...  ... ... біріншісінде қызметтің  тек  аз  болуы  мүмкін  нәтижелері,екіншісінде  басқару  мен  бизнесті  дамытуға  ...  ...  ...  ...  ...  ...  салудан  жалтарынудың   әр   ... ... Тура ... төлеуден жалтарыну  көбірек  таралған.Жанама  салықтар  бойынша  ...  ...  ...  ...  байланыстыжасырыну   қиынға   түседі.   Бірақ   банктердің   катысуынсыз    ... ... яғни ...  ...  ...  ...  алудан  ісжүзінде жасыру акциздерді, қосылған құн салығын төлемеуді мүмкін етеді.Табыстарға салық салу  ...  ...  ...  ...  әдісіөндіріс немесе айналыс шығындарын  арттыру арқылы табыстың  мөлшерін  азайтуболып  табылады;  ...  ...  ...  көтеріңкі  баға  бойынша,мысалы, оларды еркін бөлшек сауда бағасы ...  ...  ...  ... немесе тікелей жалған есеп-қисап  құжаттарын  жасау  жолымен  ...  ...  ...  ...  амортизациялық   аударымдардың   сомасынкөтеріңкілеу  мақсатымен  жабдықтың  және  ...  ...  ...  ... ... ... ... жалтарынудың тараған  әдісі  кәсіпкерлік  қызметтентүскен түсім-ақшаны кемітіп көрсету және жасырып қалу  болып  ...  ...  қиын  ...  ...  нағыз   түсім-ақшаны   анықтау   үшінтексеріліп   ...   ...    ...    ...    ...  сәйкестірілетін  шоттары   мүмкін   көптеген   баспа-басайырбас пен өзге де ... ...  ...  ...    ...   ...   және   олардың   операцияларының    ... ... ... ... айқындауға көп уақыт  кажететеді.Салық  салудан  ...  ...  ...  ...  ... оның жоқтығымен мысалы, шаруа-  фермер  шаруашылықтарында  байланыстыболуы мүмкін. Мұндай жағдайларда шаруашылық  қызметтің  ...  ... ... ... ...  ...  басқа  ресурстар  бойынша  есептеуприборлары  бойынша,  нақтылы  шығындар,   айналымдар,   активтердің   ... ... ... ... ... ...  немесе  аналогиялықәдіс қолданылады.Жеке тұлғалардың табыстарына немесе мүлкіне салық салу  кезінде  салықсалудың прогрессиясын азайту, заң бойынша  ...  ...  ...  ...  үшін  ...  бірнеше  бөліктерге  бөлшектеу  әдісіқолданылады.  Өндіріс  ...  ...   ...   ... ... ...  ...  байланысты  жалтарынудың  басқаәдістері де мүмкін. Көптеген жеңілдіктері  бар  немесе  ...  салу  ... ... ... ... ... жалған тіркеу әдістері қолданылады.Әсіресе еңбекке  ақы  төлеуді  өсіруге  шектеуді  алып  тастаумен,  өнімрентабелдігінің  ...   және   ...   ...   ...  байланысты  салық  заңнаманасын  ...  кең  ...  ... ... ... арқылы салықтық төлемдерді  кедергісіз  тұтынушыларға– халыққа аудара салуға ... ...  ...   мүмкіндіктері   халықаралық   қаржы-экономикалыкқатынастарында да ... ... Бұл үшін  ...  кең  ...  жеңілдіктерінберу жолымен капиталдарды тарту саясаты  жүргізілетін  елдің  «салықтан  бассауғалауы»  деп  аталынатын  ...  ...  елде  ...   ... ... пайыздық  табыстарды,  дивидендтерді  салық  салудан  ... ... ...  Мұндай  мақсаттарға  салық  режімі  ... ... ... ...  мағлұмдамалау  міндетті  емес  оффшорлық,еркін, арнаулы аймақтарда тіркеу арқылы қол  жетеді.  Мұнда  ...  ... ... ұйымдастырылуы мүмкін,  олар  арқылы  төлемдер  ...  ...  ...  ...  одан   ...   құтылу   мақсатымен   салықтықоңтайландыру жүзеге асырылады.Салықтық  ...  ...  ...  ...   ...   ...  ...  көрсеткіштер   дәлел:   халықтың   ресми   және   ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...    көлемде    валюталық    құндылықтарды,    жылжымайтын     ... ... ...  ...  және  ...  ...  сатыпалу)   мен   декларацияланылатын    ...    ...    ...   ...   ...   ...   ...    (салықтықоргандарда   тіркелмеген   немесе    ...    ...    ... жұмысшылардың болуы);  банктен  тыс  айналымдағы  қолма-қолақшаның  мөлшерінің  ...  ...   ...   ...   өршігуі,   яғниұйымдардың комерциялық  қызмет  ...  ...  ...  ...  ...  ...  есептесуге  қабілетсіздігі   немесе   ақшалайесептескісі келемеуі және т.б.Салықтық  қылмыстар  латенттілігі  ...  ...  болу  ...  ...  ...  мүдделі  жәбірленушінің   немесе   басқа   ...  ...  ...  ...   айлакерлігі;   жасалынғансалықтық қылмыстарды  тиімді  жасырылуы;  салықтық  ...  ... ... ... іздің болмауы; салықтық қылмысты жасау мезеті  меноны  анықтаудың  арасында  елеулі  уақыттың  (бір   ...   ...   ... жыл ... 40 %-ға ... ... ... табыс жасырылынады  жәнесалық салынбайдыҚазіргі таңда Қазақстан ...  ...  ...  ... ... ... ие ... отыр. Жыл сайын салық  төлеудан  жалтаруғабайланысты қылмыстардың саны өсуде ... ... ...  ... ... және ...  аз  ашылуы,  қарастырылып  отырған  қылмыстардыжасаған  адамдардың  барлығы  жауапкершілікке  тартыла  ...  ... Мұны ... және ... ...  ...  әліде  толықжетілмегендігінен көруге болады.Кесте 1 -Қазақстан Республикасының қаржы полициясы  органдарымен  анықталғансалықтық қылмыстардың саны|2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж.|2008 ж.3 айы | |ҚР ҚК 221 бабы |75 |144 |165 |147 |161 |33 | |ҚР ҚК 222  бабы  |278|430 |450 |497 |540 |157 | ... ... ... ... ...  ...  ... бірінің мүдделеріне  шек  қою  міндетті  түрде  екінщі  тарапқажағымсыз салдар туғызады. Егер ... ... ...  қатаңдатылсаонда  бизнестің  басым  бөлігі  «көлеңкеге»  кетеді,  яғни  ол   мемлекеттікоргандардың криминалдың  және  ...  ...  ...  ... ... ... ... де, мемлекетте зардап шегеді.Сондықтан Қазақстан Республикасының  Президенті  Н.Ә.  ...  ...  ...  арттыру  –  мемлекеттік   саясаттың   ...   ...   ...   жолдауында   Үкіметке,   экономиканы    ... және ... ... ...  жағдай  жасайтын  жаңаСалық кодексін әзірлеп шғарудыңда  бір  себебі  осында.  Сондай-ақ,  ... ... ... ... ... емес  ...  ...  шағынжәне  орта  бизнес  үшін  жалпы  салықтық   ауыртпалықтардың   ...  ...  ...   ...    Бұл   ...   күні   ... жаңа ... ауысып  жатқандығын  дәлелдейді.  Егер  ... салу ... тек ...  мүддесін  ескеріп,  экстенсивті  сипаттаболса, қазір ... ... ... ескереді.Бүгінгі  күні  бәрі  мемлекеттің  салықтық  ...  ...   ... ... ... ... қызметін  салықтық  заңнаманы  бұзаотырып жүзеге асыруда. Мемлекет пен  салық  төлеушлірдің  ...  ... ... ... ... ...  заңнама  тарапынан  сенімдіқорғауды қажет етеді, себебі салықтық қатынастарды бұзу  кез-келген  тарапқаауыр зардаптар соқтырады.ҚР Қылмыстық ... 7-ші ... ...  ...  ... үшін,  ал  222  бап  ұйымдардан  ...  ...  ...  ... жауаптылық қарастырады.Осы бапқа сәйкес ірі мөлшерде,  ұйымдардан  ...  ...  ...  ... ... үш ... ... тұрады: декларация  табыс  ету  міндеттіболып табылатын жағдайларда жиынтық жылдық табыс туралы  ...  ... ... немесе салықты  немесе  мемлекеттік  бюджетке  төленетінөзге де ... ... ... ... ...  ...  өзге  ... кірістер немесе шығыстар туралы  көрінеу  бұрмаланған  деректердіенгізу;  салық салынатын басқа  да  ...  ...  өзге  де  ... ... ... нақты тұрған жерін жасыру арқылы.Салықтың және басқа  да  бюджетке  міндетті  төлемдердің  ...  ... ... салу  объектілері  және  салық  салуға  байланысты  объектілерСалықтық кодекстің ерекше ... ... ... (25 бап).Қолджаныстағы қылмыстық  заңнмаға  сәйкес  салық  төлеуден  жалтарғаны  үшінкінәліні жауаптылыққа тарту үшін міндетті  шарт  ...  ...  ... ... ... ҚР ҚК 221 және 222  ...  ...  сәйкес  ірімөлшер болып саналады, егер жеке тұлғалар 500 АЕК, ал  ...  ...  ... ... ... ... ... 2007 жылы Қазақстан Республикасы бюджетінің кіріс  бөлігіндесалықтық түсімдер 73 % құраса, ал 2008  жылы  82  %  ...  бұл  ... ... ... ...  көрсетеді.  Қарастырылып  жатқанқылмыс объектісінің ... ... ... ... егер ҚК  222  ... ... «аса ірі  мөлшерде»  салық  төлеуден  жалтарғаны  үшін  қылмыстықжауаптылық  енгізілсе,  онда  ...   ...   ...   үшін   жазанықатаңдатқан тиімді,  мысалы  бас  бостандығынан  айыру  түріндегі  жасазаныңмерзімін мүлкін ... ... бес ... он  ...  ...  деп  ...   қатар,   субъектіні   салықтық   міндеттемесін   орындауғаынталандыру үшін, егер ... адам ... ... ...  ...  яғнимемлекеттің  бюджетіне  салықты  төлеген  жағдайда  оны  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...  шешу  тиімді  депойлаймыз.Жалған  ...  ...  ...  ...  ...  шығындыконтрагенттердің  есепке  жатқызуынан  алу  процедурасы  тәжірибеде  былайшакөрінеді:1)  Жалған  ...  құру  ...  ...  заңды  күшіне  енген  сотүкімінің негізінде  салық  органдары  жалған  кәсіпорынмен  мәміле  ... ... ...  кәсіпорынның  қосымша  құнға  салық  бойынша  ...  алу  ... ... іс ... ... ... бастап жоққа  шығарылады,  көпжағдайларда бұл мезет қосымша құнға ... ... ...  алу  ...  ...  ...  ...  осы  мезеттен  бастап  жалған  ...  ...   ...   ...   ...   ...   жалған    кәсіпорынконтрагенттерінің  есепке  ...  ...  өтіп  ...  ...  үшін қосымша құнға салықтың сомасына өсім есепетелінеді.Жалған кәсіпкерлікпен күресуде ... ... ...  ... контрагенттердің есепке  жатқызуынан  алу  механизмін  реттейтінзаңның жетілмеуі.Фирманы  жалған  кәсіпорын  деп  сотпен  ...  ...  ... және ... ... «жалған кәсіпорынның» нақты  анықтамасыберілмеген, тек  ҚК  192  бабында  ...  ...  ...  ... анықтама берілген.Осыған  орай,  тәжірибеде  ...  ...  ...  ...  ... органдары осындай проблемаға тап болып отыр.Заңды тұлғаларды тіркеу барысында ... шарт  ...  ... ... ... жүргізцге қатысты заңды  тұлғаларды  мемлекеттік  тіркеутуралы  заңнамаға  ...  мен  ...  ...  ...   ойымызшабелгісіз  адамдардың  немесе  жекебасты  куәландіратын  жоғалаған   ... ... ... ашуға кедергі болар еді.Осыған орай, заңды  тұлғаларды  мемлекеттік  тіркеу  ...  ... ... ... ... тікелей  құрылтайшының  қатысуымен  жүзегеасыруды  міндеттейтін  норма  ...  ...  ...  заңды   тұлғалардытіркеуге өкілетті  лауазымды тұлғалардың  тізімін  заңмен  анықтап,  олардыңжалған  кәсіпорынды  тіркеу  ...  жол  ...  үшін  ...  ... сонымен қатарз аңды тұлғаның жауапкершілігінзаңмен  бекіту  қажет.    ...  ...  ...   ...   ...  ...  лауазымды  тұлғалардың  жауапкершілігін  арттырады  жәнежалған кәсіпкерліктің алдын-алуға және  ескерту  ...  ...  ...  Осы орайда, салықтан жалтару  мәселесін  қолға  алу  және  салықтықбақылауды  тиімді  ұйымдастыру,  сөз  жоқ,  ...  ...  ... ... ... ... жүргізу қазіргі кезде бірқатар  ерекшеліктергеие.  Ең  ...  ...  ...  айта  кету  ...  егер  де   заңдытұлғаларды салықтық тексеру толығымен шаруашылық субъектісінің  қабырғасыныңішінде жүргізілетін болса,  жеке  ...  ...  ...  ... органының территориясында жүзеге  асырылады.  Бұл,  ең  алдымен,  жекекәсіпкерлердің  өзіндік  ...   ...   ...   ... ... жеке ...  ...  жатататын  құжаттарыныңкөлемі заңды тұлғалармен салыстырғанда анағұрлым аз болуымен  түсіндіріледі,сол себепті олардың  тексеруге  ...  ...  ...  ...  органынаұсыну қабілеті жоғары болады.2009 жылдың басында Мемлекеттік табыстар Министрлігінің  ...  ... ...  кәсіпорындарға  салық  салу  мәселесіне,  сондай-ақ  ...  жаңа   ...   ...   мәселелерге   арналған   сұрақтарталқыланған болатын. Салық салудың қарапайым жүйесін кәсіпорындар  ҚазақстанРеспубликасының Салық кодексімен қарастырылған ... ... ...  ... ... қолдана  алады.  Салық  салудың  қарапайым  жүйесіне  көшудікәсіпорындар шағын және орта ... ... ... ... ... салудың  қарапайым  жүйесін  қолданушы  жеке  кәсіпкерлер  басқасалықтарды салық ... ...  ...  ... ... ... болады.Салықтық ауыртпалықты төмендету жөніндегі нақты  ұсыныстар  әлі  күнгедейін  жоқ  және  болмақ  та  ...  ...  ...   ...   ...   территориялық    ерекшелігіне    қарамастан    өзінің    қызметерекшеліктеріне  ие.  ...  ...   ...   ...   елдердекорпоративтік  менеджмент  жүйесі  әрекет   ...   ...   ...  ...  ...   жолдарын   қолдану   Қазақстан   ... да ... ... тиіс.Жалпы, салық  салудан  жалтару  бюджетке  ...  ...  ... дефицитінің туындауына ықпал етеді. Оның тағы бір  ...  ... ... ... ... төлемеуші пайдалы жағдайда  қалып,  нарықтықбәсеке негіздерін бұзатындығында. Сонымен қатар салық салудан жалтару  басқасалық түрін ... ... ... ... ... әкеледі.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызметте салық салуды құқықтық реттеу10 бет
Салық төлеуден жалтарыну4 бет
Салықтан жалтару мәселелерінің қазіргі жағдайын талдау47 бет
Салықтардан жалтарыну проблемалары және оларды шешу жолдары67 бет
Салықтық құқық бұзушылық: түсінігі, ерекшеліктері67 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
2013-2015 жылдардағы ҚР-ның макроэкономикалық көрсеткішіне сипаттама14 бет
Азаматтардың қауіпсіздігі мен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудегі мемлекеттік басқару жүйесіндегі ішкі істер органдары81 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет
Банктік қызмет етуде аудиттің мәні82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь