Қазақстанда шағын және орта бизнестің дамуындағы салық салу ерекшеліктері

Шағын және орта бизнес- мемлекеттің экономикалық жандануына және халықтың экономикалық белсенділігін жоғарлатуға, сондай-ақ оның дамуы бәсекелесті, динамикалық және диверсификацияланған экономиканың құрылуына жағдай жасайды.
Шағын және орта бизнес экономиканың ірге қалаушы буыны, оның даму жағдайы мен деңгейінен ел экономикасы дамуының тұрақтылығы қамтамасыз етіледі және жалпы ұлттық өнімнің сапасы мен құрылымы анықталады. Экономикасы дамыған мемлекеттерде Жапонияда, Германияда, Бельгия мен Италияда шағын және орта бизнес барлық кәсіпорындардың 90 пайызын құрап отыр. Көптеген дамыған елдердің жалпы ішкі өнімінің 50 пайызы шағын және орта бизнес үлесіне тиесілі [1].
Рыноктық экономикада шағын және орта кәсіпкерлік екі түрлі негізгі қызмет атқарады: экономикалық және әлеуметтік. Экономикалық қызмет негізіне бәсекелестікті дамыту, материалдық және материалдық емес ресурстарды тиімді пайдалану, ішкі сұраныстың импортқа тәуелділігін жою және т.б. жатса, әлеуметтік қызметі жұмыссыздық проблеммасын шешу, кедейшілікті жою және мемлекеттің экономикалық дамуын тежейтін көптеген проблемаларды шешу жолдарын қамтамасыз етеді. Сондықтан бұл саланы дамыту еліміздің экономикасы үшін маңызды мәселе болып табылады.
Рыноктық экономикада шағын және орта бизнесті дамытудың негізгі жолдарының бірі- салықтық реттеу болып табылады.
Салық салуды дұрыс жолға қоюды қамтамасыз ету күрделі және қарама-қайшылыққа толы, өйткені мемлекет үшін негізгі мәселе болып салық салуды жоғарлату болатын болса, ал жеке тұлғалар мен шаруашылық субъектілер салық төлеуді азайтуға ұмтылады. Сондықтан да халықтың әлеуметтік жағдайы салық салу саясатында негізгі фактор ретінде қаралуы тиіс.
Шағын және орта бизнес- мемлекеттің тірегі, орта тапты өсіретін инкубатор болыр табылады. Сондықтан осы салаға қолданылатын салық саясатын жетілдіруде келесі мәселелерді ескеру қажет:
- кәсіпкерлікке салық салғанда кәсіпкерлердің әл-ауқатымен санасу;
- кәсіпкерлерге мемлекет тарапынан жан-жақты қолдау көрсету;
- салық ауыртпалылығын мейлінше жеңілдету.
Салық салу мемлекеттің өз қызметін атқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Ал шағын және орта бизнеске қолданылатын тиімді салық салу жүйесі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық өсуіне оң ықпалын тигізеді [2].
Кесте 1-де Қазақстан Республикасының 2006-2008 жылдардағы мемлекеттік бюджетінің кірісіндегі салықтық түсімдердің құрамы мен үлес салмағы көрсетілген.
1. Ермекбаева Б.Ж. Налоговые стимулы развития малого бизнеса. Вестник КазНУ. Серия экономическая №1, 2003
2. Исахова П.Б. Орта және шағын кәсіпкерлікті дамытудағы салық салудың рөлі. Аль-Пари №3, 2005.
3. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы. Салық кодексі - Алматы: ЮРИСТ, 2009.- 468б.
4. Скорикова В. Применение специальных налоговых режимов предпринимателями в 2009 году. Бухгалтер и право №3, 2009.
5. ҚР Статистика агенттігінің сайты: http//www.stat.kz.
        
        Әлихан НТ.Рысқұлов атындағы КазЭУ магистрантыҚазақстанда  шағын  және  орта   бизнестің   ...   ...   ... және  орта  ...  ...  ...  жандануына  жәнехалықтың  экономикалық  ...  ...  ...  оның   ... ... және  ...  ...  құрылуынажағдай жасайды.Шағын және орта бизнес экономиканың  ірге  қалаушы  буыны,  оның  ...  мен  ...  ел  ...  дамуының  тұрақтылығы  қамтамасызетіледі  және  ...  ...  ...  ...   мен   ...   анықталады.Экономикасы  дамыған  мемлекеттерде  Жапонияда,  Германияда,   Бельгия   ... ... және орта ...  ...  ...  90  пайызын  құрапотыр. Көптеген дамыған елдердің жалпы ішкі өнімінің  50  ...  ...  ... ... ... ... ... экономикада шағын және орта  кәсіпкерлік  екі  түрлі  негізгіқызмет ... ... және ... ... ...  ...  ...  материалдық  және  материалдық   емес   ресурстардытиімді пайдалану,  ішкі  сұраныстың  ...  ...  жою  және  ... ... қызметі жұмыссыздық проблеммасын  шешу,  кедейшілікті  жоюжәне ... ... ... ...  ...  проблемаларды  шешужолдарын  қамтамасыз  етеді.   Сондықтан   бұл   ...   ...   ... үшін ... мәселе болып табылады.Рыноктық  экономикада  шағын  және  орта  бизнесті  ...  ... ... ... ... болып табылады.Салық салуды дұрыс жолға қоюды қамтамасыз  ету  күрделі  және  қарама-қайшылыққа толы, өйткені мемлекет үшін ...  ...  ...  ...  ... ... ... ал жеке тұлғалар мен шаруашылық  субъектілер  салықтөлеуді азайтуға ұмтылады. Сондықтан да ...  ...  ...  ... саясатында негізгі фактор ретінде қаралуы тиіс.Шағын және  орта  бизнес-  мемлекеттің  тірегі,  орта  тапты  ... ... ... ... осы салаға қолданылатын  салық  саясатынжетілдіруде келесі мәселелерді ескеру қажет:- кәсіпкерлікке ... ... ... әл-ауқатымен санасу;- кәсіпкерлерге мемлекет тарапынан жан-жақты қолдау көрсету;- салық ауыртпалылығын мейлінше жеңілдету.Салық салу  ...  өз  ...  ...  ...  ... Ал шағын және орта бизнеске қолданылатын  тиімді  салық  салу  жүйесімемлекеттің әлеуметтік-экономикалық өсуіне оң ықпалын тигізеді ... 1-де ... ... ... жылдардағы  мемлекеттікбюджетінің  кірісіндегі  салықтық  түсімдердің  құрамы  мен   үлес   салмағыкөрсетілген.Кесте ...                  |2006        |2007        |2008        ... ... (млн ...    |2 338 034   ...   |4 034 410   ... ішінде салықтық түсімдер  |2 209 102   |2 356 040   |2 819 510   ... ...                   |            |            |            ... ... ...    |94,4%       |81,6%       |69,9%       ... ... %           |            |            |            ... ҚР ҚМ ... ... 2009, №1.                    ... көріп отырғандай,  кірістердің  негізін  салықтық  түсімдерқұрап отыр.Салық жүйесін жетілдіріп, қалыптастыру- күрделі  ...  ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру  өзектімәселелер қатарында болып отыр.Дүниежүзілік дағдарыстың әсерінен, 2008 жылы шағын  және  орта  ... ... осы  ...  ...  ...  ...  ... көлемі  азайды.  Дүниежүзілік  дағдарысқа  байланысты  Қазақстандағышағын және орта ... ... ... ...  де  ...  болатын.Тек 2009 жылдың 1 тоқсанында шағын және орта  бизнес  сегментіндегі  өндіріскөлемі 2008 ... ... ... ... 1,5 есе  ... ...  ...  тәжірибесі  көрсеткендей,  экономикалық  реформаларжасауда және дағдарыстан  ...  ...  және  орта  ...  ...  ...  ...  шағын  және  орта  кәсіпорындар  икемді  болып  ...  тез  ...   ...   ...   ...   мен   ...   тезқанағаттандыра  алады.  Ірі  кәсіпорындарға  қарағанда,  шағын   және   ... ... ...  ...  ...  мен  ...  ... сай қызметін қайта құруға бейім болады.Салық саясаты  арқылы  шаруашылық  жүргізуші  субъектілердің  қызметінынталандыруға немесе шектеуге  ...  ...  ...  ...  ... ... салық төлеушінің салық  төлеу  ынтасы  мен  мүмкіншілігі  ...  ... ...  ...  ...  ...  мен  ... реттеушілік қызметін жүзеге асыру барысында экономиканы, өндіріс  пенинвестицияны, шағын және орта бизнесті  ынталандыруға  тигізетін  әсерін  ... ... ... ... кезде  елімізде  шағын  және  орта  бизнес  субъектілері  үшінарнаулы салық режимдері қарастырылған. ... ... ...  ... бар:- ... ... шағын бизнес субъектілеріне арналған арнаулысалық режимі.- оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі.- шаруа және ... ... үшін ... ... режимі.- ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші заңды тұлғалар мен  селолықтұтыну кооперативтері үшін арнаулы салық режимдері [3].Экономиканың көлеңкелі ...  ...  ...  мен  ...  салу  жүйесін  ескере  отырып,  ...   ...   ...   ...  ...  режимін  жою  ұсынылды.  Бірақ,  «Салық  және   ... ...  да  ...  төлемдер  туралы»  Қазақстан  Республикасыныңкодексін қолданысқа енгізу туралы» ҚР Заңының 9  ...  ...  ... ... ... ... ... режимін  2011  жылдың  1  қаңтарынадейін қолдануға құқығы бар. Осы  режимді  алып  ...  оны  ...  ...  яғни  эпизодтық  қызметті  жүзеге  ...   ...   ... Олар ... салынбайтын минимумға 12 ең  төменгі  жалақы  ... ...  ...  ...  ...  ...  жүзеге  асырушы  ретіндетанылмайды.Кәсіпкердің  жалпыға  ...  ...   ...  ...  ... бар. Салық төлеуші салықты есептеу мен төлеудің,  ...  ... ... ... ...  ...  ...  көрсетілген  тәртіптердіңбіреуін ғана дербес таңдауына құқылы. Арнаулы  салық  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тәртіпке   немесеоңайлатылған декларация негізіне ауысуына  болады.  Алайда,  жалпыға  бірдейбелгіленген  ...  ...  ...  ...  ...  ...   тәртіпкүнтізбелік екі жыл қолданылғаннан кейін ғана арнаулы салық  ...  ... ... ... ... ... белгіленіп отырады. Патент бойыншақызметкерлердің еңбегін пайдаланбайтын, жылына табысы  тиісті  қаржы  ... ... ... ... ... ... ең ...  жалақының200 еселенген мөлшерінен аспайтын кәсіпкерлер жұмыс жасай алады. (2009  жылыбұл сома 2 694 000 (13 470 х 200) ... ... ... ... салынатын жеке табыс салығы мен әлеуметтіксалық бойынша бюджетпен есеп ... ... ...  ...  ... ... мерзім ішінде  салықты  төлегендігін  және  кәсіпкерлікқызметпен айналысуына құқықты екендігін растайды. Патент  кәсіпкердің  табысеткен ... ... мен ... ...  ... негізінде  кемінде  бір  айжәне он екі ... ...  ...  беріледі.  Бюджетке  төленетін  патентқұнын,  әлеуметтік  аударымдарды  төлеуді,  ...  ...   ... ... құжаттар есеп-қисапқа қоса берілуі тиіс.Патент құнын есептеу  салық  салу  ...  ...  ...  ... ... ... жолымен жүргізіледі. Патент  құны  оның  жартыбөлігі мөлшеріндегі жеке табыс салығы және «Міндетті  әлеуметтік  сақтандырутуралы»  ҚР  ...  ...    ...   ...   ...   алыптастағаннан кейінгі патент  құнының  жарты  бөлігі  мөлшеріндегі  әлеуметтіксалық түрінде бюджетке төленуге ... ... ... ... ...  сомасынан  асып  түскенкезде, әлеуметтiк салық сомасы нөлге тең болады. Егер нақты табыс  патенттіңқолданылу ... ... ... ... ...  ...  ... жеке кәсіпкер бес жұмыс күні ішінде асып түскен сомаға қосымша  ... ... ... және осы ... салықтар төлеуге міндетті.Оңайлатылған  декларация  негізіндегі  арнаулы  салық  режимі  салықтыесептеудің келесідей  принципін  қарастырады.  ...  салу  ...  ... ... саналады және оған 3% мөлшеріндегі ставка  қолданылады.  Салықкодексінің 436 ... 2 ... ... ... егер  ... айлық жалақысы ең төмен жалақының 2 еселенген  мөлшерінен  аз  болса,салық сомасын азайтуға құқығы бар. (2009 жылы бұл ...  26 940  ... ... сома кәсіпкерлер табысына салынатын  жеке  табыс  салығымен әлеуметтік ... ... ... жылдан бастап оңайлатылған декларация салық органына есепті салықкезеңінен  кейінгі  екінші  ...  ...   ...   ...   етіледі.Салықтарды бюджетке төлеу  есепті салық кезеңiнен ... ...  ...  ... кешіктірілмей жүргiзiледi. Яғни, бірінші тоқсан  бойынша  декларация  15мамырға дейін тапсырылуы  және  ...  ...  25  ...  ...  ...  ...   ...   ұсталынатын   жеке   табыс   салығы,әлеуметтік ... ... ... ... ... жарналарын  аудару25 мамырдан кешiктiрiлмей жүргiзiлуі керек.Шаруа ... ... ... ... ... режимiн  немесе  жалпығабiрдей белгiленген тәртiпті дербес  таңдауға  құқылы.  Шаруа  немесе  фермерқожалықтары үшін ... ... ... жер  ...  негiзiндебюджетпен есеп айырысудың ерекше тәртiбiн  көздейдi  және  ауыл  шаруашылығыөнiмдерiн өндiру, өзi өндiрген ауыл шаруашылығы ... ...  ...  жәнеоны  өткiзу  жөнiндегi  шаруа   немесе   фермер   ...   ...   ...   ...   және   (немесе)   жер   пайдалануқұқығындағы жер учаскелерi ... ... ... ...  фермер  қожалықтарынаарнаулы  салық  режимiн  қолдану  құқығы  ...   ...   ... жыл саналады. Егістік бойынша бірыңғай жер салығын  есептеу  жеручаскелерінің жиынтық  ...  ...  жер  ...  ...  ... ала отырып, салық  кодексінің  444  бабында  бекітілген  ставкалардықолдану жолымен жүргізіледі. Жер ... ...  ...  ...  үшiнжер учаскесін бағалаудың құны жер учаскесін бағалаудың ... он  ...  ... жер  ...  пайдаланудың  нақты  кезеңi  айларының  санына  көбейтуарқылы айқындалады.Жаңа  ...  ...  ...  ...  ...  және  орта  бизнессубъектілері үшін корпоративтік табыс  салығы  ...  ...  ... және ... ... жағымды  болды.  Алдыңғы  салық  кезеңініңалдындағы  салық   кезеңіндегі   жылдық   ...   ...   ...   ...  325000  ...  мөлшеріне  тең   сомадан   аспайтын   салықтөлеушілер аванстық төлемдерді есептемеуге және төлемеуге  ...  ... үшін ... ... ... бойынша тәртіптің  өзгеруі  де  ... ... Енді ... тек ...  берік  байланыстағы  ғимараттары  менқұрылыстары үшін салық төлейді. Ал машиналар,  есептеу  ...  ... ... және ... да құралдар мүлік  салығы  бойынша  салық  ...  ...  ...  Сонымен  қатар,  қазір  салықтық  есептілікформаларының  саны  ...  ...  және   ...   есептіліктітапсыру мен салықты төлеу мерзімдері ұзартылғанын айта ... жөн [4].2009   жылы   ...   ...   статистика    Агенттігініңмәліметтері  бойынша,  ...  ...  ...  ...   ... ... және орта  бизнес  субъектілері  тіркелген.  Оның  ...  ...  ...  2385  ...   яғни   ...   және   орта   ...  ...   санының   небары   0,3%   құрайды.   Шағын   ... 68,9%  (510861  ...  ...  жеке  ...  ... (169626 бірілік) шаруа қожалықтары түрінде және  8,2%  (60601  бірлік)заңды тұлға ретінде жүзеге асырады.Шағын және орта ... ...  ...  ...  ...  ...  жылы  2088  мың  адамды  құрады.  Былтырғы  ...  ...   ...  ... және орта бизнесте белсенді жұмыс  жасайтындардың  саныОңтүстік Қазақстан облысында 1,9% азайып отыр.Белсенді шағын және орта ... ... 2009 жылы өнім  ... және ... ... ... 2682,7 ... теңгені құрады [5].Шағын және орта бизнестің салалық құрылымын қарасақ, мұнда шағын  ... ... ... сауда саласында шұғылдануда, 4%-  құрылыс  саласында,тек 3%  ғана  ...  ...  ...  Бұл  рыноктық  экономикалыдамыған елдердің сәйкес ... төрт есе аз ... ...  ...  ...  шағын  және  орта  бизнестің  ...  ...  ...  ...   ...   көре   ...  ...  қамтамасыз  ететін  шағын  және  орта   бизнескәсіпорындарының,  әсіресе  өнеркәсіп  ...  ...  ...  ... ... ... қызмет ететін заңды  тұлғалардың  маңызы  өтезор.Қазір шағын және орта  бизнес  көбіне  ...  мен  ...  ... айналысады. Алайда,  өнеркәсіп  пен  нақты  өндірісті  дамытукерек. Қазір жұмыс  жасап  жатқан  ...  және  орта  ...  ... ... кеңістігінде жаңа технологияларды пайдаланып,  инновациялы-бәсекелесті өнімдер (қызмет көрсетулер) шығаруға тырысу  керек.  Қазақстандакәсіпкерлердің шамамен 2,9% тұтынушысына жаңа  ...  мен  ...  ... ... ... өзге өнім ... ...  ендібастап келе жатқандардың үлесі небары 5,5% құраса, ал  жаңа  технологиялардықолданатындардың үлесі 5,3%.  Ірі  және  ...  ...  жаңа  ... ... бара ... ... оның тәуекелділігі  жоғары.  Ал  егершағын және орта ... ... осы ... өнімді  игеруге  көмектессе,оған шетелдерде де сұраныс болар еді.Қазақстанда  ...  ...  саны  көп.   Тек   ...   жаңатехнологияларды игеріп, экпорттық потенциалы бар,  бәсекелесті  өнім  шағаруүшін қажетті ұзақ мерзімді ... ... ...  ...  ...  ... ... санын өсіру үшін шағын және  орта  бизнесті  қолдауғабағытталған мемлекеттік саясатты  жетілдіру  ...  ...  ...  ...  ...  бағытының   бірі-   оларды   ...   ... ... ... көп тексерістерінен қорғау  болып  табылады.Шағын   және   орта   ...   ...   ...    ...   ... ... ... сапасын ынталандыруға бағытталуы қажет.Пайдаланылған  әдебиеттер:1. Ермекбаева Б.Ж. Налоговые стимулы  ...  ...  ...  ВестникКазНУ. Серия экономическая №1, 20032. Исахова П.Б. Орта және шағын кәсіпкерлікті  дамытудағы  салық  салудыңрөлі. ... №3, 2005.3. ... және ... ... ... да ... төлемдер туралы. Салықкодексі - Алматы: ЮРИСТ, 2009.- 468б.4.   Скорикова    В.    ...    ...    ...    ... в 2009 ... ... и ... №3, 2009.5. ҚР Статистика агенттігінің сайты: http//www.stat.kz.РезюмеВ данной статье рассматривается роль  налогообложения  на  малый  и  ... ... ... ... ... ... «Қаржы  менеджменті  және  салық  салу»мамандығының  магистранты  Н.  Әлиханның   «Қазақстанда  ...   және   ... ... ... салу ... атты ...   ...   Н.Әлихан   осы   аталған   тақырыптағы   ...   ...   және   орта   ...   ...    ...    ... тоқтала кеткен.   Атап  айтсақ,  шағын  және  орта  ... ... ... және  осы  ...  ...  ...  ...  кездесетін  біршама  мәселелердің  ескеру  қажеттілігін   айтыпкөрсеткен.  Сонымен  қатар,  ...  ...  ...   және   орта   ... үшін арнаулы салық режимдерінің түрлерін  талдаған  және  салықкодексі ... ... ... мен ... да атап көрсеткен.2009 жылы ҚР-да жұмыс істейтін шағын және  орта  ...  ... ... ... мысалға ала отырып, талдап көрсеткен.Осы  жоғарыдағы  айтылған  мәселелерді   ...   ...   ...  «Қазақстанда шағын және орта бизнестің  дамуындағы  ...  ... атты ... ... ... ... деп ... Рысқұлов атындағы КазЭУ-дің«Қаржы» факультетінің,«Қаржы» кафедрасыныңэ.ғ.к., доценті                                         С.Н. ...  
        
      

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық міндеттемесінің есебі26 бет
Салық есебі және оның есеп жүйесіндегі ролі6 бет
Ұйымдық-экономикалық негіздеме103 бет
Шағын бизнес субъектілерінің қызметіне салық салу88 бет
Шағын бизнес субъектілеріне салық салу режимі68 бет
Шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салудың негіздері67 бет
Шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салудың шетелдік тәжірибесі11 бет
Венчурлық кәсіпкерлік түсінігі, маңызы және инновациялық жүйенің экономикадағы рөлі6 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет
Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнес субъектілерінің даму проблемалары мен оларды мемлекеттік қолдау бағыттары, оның ішінде салықтық реттеу тетіктерінің әсер ету тиімділігіне баға беру49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь