Күріш дақылы

Кіріспе
Негізгі бөлім
1.1 Күріш дақылының зиянкестері
1.2 Күріш дақылының аурулары
1.3 Күріш дақылын өсіп . өндіру технологиясы
1.4 Химиялық тәсілдің ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Егіншілік мәдениетін арттыру өсірілетін дақылдардан мол өнім алудың негізгі кепілі болып саналады. Осы күрделі істің оңтайлы шешімін табу ауыспалы егіс жүйелерін кеңінен игерудің арқасында іске асырылмақ. Нәтижесінде біз егістік жерлерді тиімді пайдаланып, топырақтың құндылығын сақтап әрі қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға толық мүмкіндік аламыз. Күріш –жер бетіндегі ең өнімді әрі маңызды дақылдардың бірі.Әлемдегі барлық адамзаттың жартысынан көбі күріш дәнін тамақ ретінде пайдаланылады.Соның ішінде күріш аса бағалы дәнді дақыл ретінде әлемнің 110-ға жуық елдерінде 150 млн. гектар жерге егіліп, оның 90 пайызы Азияда, 4 пайызы Америкада, 2 пайызы Африкада, 4 пайызы басқа құрлықтарда өсіріледі, одан жыл сайын 400 млн. тоннадай жалпы өнім алынады. Құнды диетикалық тағам болып табылатын жармасының құрамында 7,7 пайыз ақуыз, 75,2 пайыз көмірсу 0,4 пайыз өсімдік майы, 2,2 пайыз клетчатка, 0,5 пайыз күл және 14 пайыз су болады. Қызылорда облысында Қазақстанда егілетін күріш көлемінің 80 пайыздан астамы өндіріледі. Жалпы аграрлық өндірісті тұрақтандыру –азық түлік қауіпсіздігі мен аймақтағы әлеуметтік тұрақтылығының негізі болып саналатын күріш өндірісінің тиімділігін арттыру күріш зиянкестері, аурулары және арамшөптерінің зияны 16-18 пайызға кемітуде. Күріш көгін зақымдайтын зиянкестерден ең қауіптісі - жағалық сұр шыбын, күріш масасы, арпа минері, шаян тектестерден лептестерия және щитень. Қызылорда облысында егін шаруашылығын әртараптандыру бағдарламасының аясында су тапшылығы мен топырақтың жырту қабатында тұз мөлшерінің жоғары болуы жағдайында тұзға шыдамды дәстүрлі емес дәнді дақылдар егісінің көлемін көбейту аймақтың ауыл шаруашылығы өндірісін арттырудың негізгі көзі болып саналады. Осы тұрғыда арпа дақылы бірден бір қолайлы дақыл қатарына жатады. Қызылорда облысының шаруашылықтарында арпа дақылы егілмеген. Қазіргі кезде арпаның аудандастырылған сорттарына Асем, Сауле, Арна, Жұлдыз сорттары жатады. Зерттеудің мақсаты – Қазақстандық Арал өңірі жағдайында өнімділігі мен сапасы бойынша аудандастырылған сорттарын жергілікті қоршаған ортаның тұзды топыраққа, қуаңшылыққа шыдамды арпа сорттарының өсіру технологиясын зерттеу болып табылады. Арпаның аудандастырылған сорттарының морфологиялық, биологиялық ерекшеліктерін, вегетация кезінде суару, арамшөптер, зиянкестер мен аурулардан қорғау шараларын жасау көзделуде. Тәжірибе Қазақ күріш шаруашылығы ғылыми зерттеу институтының Қарауылтөбе тірек пункітінде жүргізілуде.
1. Абилдаева Ж.А., Тохетова Л.А Болезни, вридетели, сорные растения ячменя и меры борьбы с ними в условиях засоленных почв рисовых систем Казахстанского Приаралья.- Кызылорда:тұмар,2007-с.14-21
2. Тохетова Л.А., Сариев Б.С., Шермагамбетов К., Қожабаев Ж. «Диверсифиционные культуры в условиях рисовых систем Казахстанского Приаралья».-алматы,2008-с.93-94
3. Тохетова Л.А.,Сариев Б.С., Шермағамбетов к. «Қазақстандық арал өңірі күріш жүйесінің тұзданған топырағында арпа өсірудің ғылыми негізі»-//Жаршы.-Алматы.-2008.-6маусым 29-31 бет
4.Тілменбаев Ә.Т., Жармухамедова Ғ.Ә. Энтомология. Алматы, Қайнар, 1994
        
        ЖоспарКіріспе Негізгі бөлім1.1 Күріш дақылының зиянкестері1.2 Күріш дақылының аурулары1.3 Күріш дақылын өсіп - өндіру технологиясы1.4 Химиялық ... ... ... ... ... ... өсірілетін дақылдардан мол өнім алудың негізгі кепілі болып ... Осы ... ... ... ... табу ауыспалы егіс жүйелерін кеңінен игерудің арқасында іске асырылмақ. Нәтижесінде біз ... ... ... ... топырақтың құндылығын сақтап әрі қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға толық мүмкіндік аламыз. Күріш  - жер бетіндегі ең өнімді әрі ... ... ... ... ... ... көбі күріш дәнін тамақ ретінде пайдаланылады.Соның ішінде күріш аса бағалы дәнді дақыл ... ... 110-ға жуық ... 150 млн. ... ... ... оның 90 пайызы Азияда, 4 пайызы Америкада, 2 ... ... 4 ... ... ... ... одан жыл сайын 400 млн. тоннадай жалпы өнім алынады. Құнды диетикалық тағам болып табылатын жармасының құрамында 7,7 ... ... 75,2 ... ... 0,4 пайыз өсімдік майы, 2,2 пайыз клетчатка, 0,5 пайыз күл және 14 пайыз су болады. ... ... ... ... ... ... 80 ... астамы өндіріледі. Жалпы аграрлық өндірісті тұрақтандыру  - азық ... ... мен ... ... тұрақтылығының негізі болып саналатын күріш өндірісінің тиімділігін арттыру күріш зиянкестері, аурулары және арамшөптерінің зияны 16-18 пайызға кемітуде. Күріш көгін зақымдайтын ... ең ... - ... сұр ... ... ... арпа ... шаян тектестерден лептестерия және щитень. Қызылорда облысында егін шаруашылығын ... ... ... су ... мен ... ... қабатында тұз мөлшерінің жоғары болуы жағдайында тұзға шыдамды дәстүрлі емес ... ... ... ... көбейту аймақтың ауыл шаруашылығы өндірісін арттырудың негізгі көзі болып саналады. Осы тұрғыда арпа дақылы бірден бір қолайлы дақыл қатарына жатады. ... ... ... арпа ... ... Қазіргі кезде арпаның аудандастырылған сорттарына Асем, Сауле, Арна, Жұлдыз сорттары жатады. Зерттеудің мақсаты  -  Қазақстандық Арал өңірі ... ... мен ... ... аудандастырылған сорттарын жергілікті қоршаған ортаның тұзды топыраққа, қуаңшылыққа ... арпа ... ... ... зерттеу болып табылады. Арпаның аудандастырылған сорттарының морфологиялық, биологиялық ерекшеліктерін, вегетация кезінде суару, арамшөптер, зиянкестер мен аурулардан қорғау шараларын ... ... ... Қазақ күріш шаруашылығы ғылыми зерттеу институтының Қарауылтөбе тірек пункітінде жүргізілуде.1.1 Күріш дақылының зиянкестеріКүріш көгін зақымдайтын ... ең ... - ... сұр ... күріш масасы, арпа минері, шаян тектестерден лептестерия және щитень.Жағалық сұр шыбын Ephudra macellaria Lgg  -  кең тараған және ... ... ... зиянкестер қатарына жатады. Жағалық сұр шыбынның зақымдау фазасы  -  дернәсіл. Күріш жаңа көктеп келе жатқан кезде оның өскінінің ... ... ... ... көгі ... ... қалқып шығады да күріш сиреп қалады. Әсіресе күріш көгінің тамыры топыраққа ... ... бір ғана ... ... ... ... оның зияны көп болады. Дернәсілдің зақымдалуы барлық күріш өскіні тамырын қайшымен ... ... ... ... ... ... ... күріштің су астындағы тамырлары мен сабақтарына және жапырақтарына, өткен жылдан, қалған шөптердің қалдықтарына ... , оны ... ... Күріш тұқымы топыраққа сіңірілмей егілген болса, онда оған тым көп зиян ... ... ... ... ... 70 ... ал ... азаюы 3-4 пайыз және одан да көп ... ... ... Бұл  -  ... егілетін барлық аудандарға әсіресе су режимі бұзылған ... көп ... ... ... Chironomidae тұқымдасына жататын екі туыстасы бар: Chironomus sp.және Cricotopus sp. Саны ... ... ең көп ... ... ... ... ... күріш зиянкестерінен айырмашылығы - ол себілген тұқымды, өскін жапырағын, сабақты зақымдайды. Масаның зақымдау фазасы  -  ... Ол ... ... жағынан кеміріп жеп тек беткі жұқа қабығын қалдырады. Нәтижесінде жапырақ бұзылып жіңішке жіпке айналады және қурап қалады. Күріш ... ... ... ... ... ... ... кеміреді, соның арқасында өсімдік қурайды немесе бойы сау өсімдікке ... ... ... ... ... дәнін зақымдау кезінде бойына қажетінше ылғал жинаған дәннің қабығы ашылып, өскін шыққан кезде дернәсіл дәннің ... ... ... ... жеп ... ал эндоспермге тимейді. Осыдан кейін дән көктеу қабілетінен айырылып, өспей қалады. Бірақ сыртқы бейнесінде ешқандай ... ... ... ... өмір сүру ... ... күріштің сабағының астыңғы жағына және атыздардың түбіне тастайды. Оңтүстік облыстарда ... ... үш ... кейде тіпті төрт ұрпақ береді.Арпа минері  -  Hydrellia griseola Fale Ephydridae тұқымдасына жатады.Арпа минері Қазақстанның ... ... ... аймақтарында кең таралған және одан ең көп зиян шегетін Қызылорда облысының күріш егістіктері. Минер үш генерацияда дамиды. Ересек түр ... ... ... қалдығында, қыстап шығады.Арпа минерінің зияндау фазасы  -  дернәсіл. Олар пайда болған бойда жапырақтың қабығын тесіп ішіне ... де ... ... ... қоректену кезінде мина пайда болады. Жапырақтың өсуіне ... дақ та ... ... ... бір ... ... ... болуы мүмкін. Егер жапырақта бір минер болса, ол орташа жапырақтың 15 пайызға жуық көлемінде, екі мина ... 25 ... ... жайылады. Минердің жапырақта орналасу сипаты әртүрлі: жапырақтың негізгі жағында, ортасында және ең жоғарғы бөлігінде. Ең қауіпті зақымдалу  -  ... ... екі ... одан да көп ... ... ... жағдайда жапырақ қурайды солады.Арпа минерінің зияндылығы ауа райы жағдайымен байланысты әсіресе, жаздың салқын болуы оның зияндылығын ... ... ... және ... ... аса зиян ... Арпа минерінің зияндау коэффициенті, атыздағы судың тереңдігі 20-30 сантиметрден асса, 30 пайыздай болып, өнімнің жалпы төмендеуі 70 ... ... ... ... зақымдалған өсімдік зақымдалмаған өсімдікке қарағанда 1-2 күндей кеш шашақтанады және аурумен зақымдалған ... ... ... еніп ... қоректенеді. Бір дернәсіл жапырақ тақтасының 15 пайызын, екі дернәсіл 25 ... ... ... - ... республикаларында шаян тәрізділер барлық күріш өсірілетін аймақтарда кездеседі. Кубанда А.И. Касьяновтың , А.С. Космачевскийдің, Орта Азия ... К.И. ... және ... зерттеуінен анықталған. Күріш зиянкесі ретінде щитень бірінші рет Қырғызстанда 1937 ... ... ... және ... ... ... ... тіркелген. Қазақстанда Tripos canciforms Scnof және Leptesteria dahalacengis Алматы және ... ... ... ... 1967 жылы ... Бұған дейін шаян тәрізділермен күріштің зақымдалуы жайлы ешқандай мәлімет ... ... шаян ... бір ... ... Олардың жұмыртқалары топырақтың беткі қабатында қыстап шығады. Күріш атыздарын суға бастырғаннан кейін 7-8 ... соң шаян ... ... ... шыға бастайды. Олардың өсіп үлкен шаянға айналуына 18-20 күн жетеді. 17-маусым мен 15-ші ... ... ... ... басталады. Шілде айының екінші онкүндігінен бастап шаян тәрізділердің жұмыртқа капсулаларынан жұмыртқаларды көріп ... ... ... ... дейін жұмыртқа салады. Жұмыртқа салған шаян тәрізділердің көпшілігі шілденің соңында қырылып қалады. Шаян ... ... ... - әлі өсіп ... жас ... тамырымен жұлып құлатып кетеді. Сондай-ақ олар суды лайлап өскіндерге күн сәулесінің түсуін қиындатады. Күрішті щитеннің ересек жастағы дернәсіліличинкасы мен ... ... ... К.И. Бобердің (4) ойынша олар күріш өскінін кеміру арқылы зақымдайды. Арал ... ... ... ... ... ... жерде, кеш себілген және су режимі бұзылған жерде зиянкестер көп кездеседі. Ең ... ... ... ... жартысы. Әсіресе кеш себілген күріш 2 - ден 7 ... ... ... ... ... шаруашылығы ғылыми зерттеу институтының зерттеулері көрсеткендей егіс алқаптарын зиянкестерден қорғауда агротехникалық шаралармен қатар химиялық әдістерді қолдану да ... ... ... ... - дене ... ... ... секілді. Одан айырмашылығы қосалқы қанаттарында 2-ден қызғылт теңбілі бар. ... Күн ... ... 6 реткедейін ұрпақ береді. Қамба бізтұмсығы секілді қоректенеді, көбінесе жүгері дәні мен күріш жармасын ... ... ... организмдерден қорғау жүйесінде 2 әдіс қолданылады.Астық сабағының бүргесі  -  Chaetocnema aridula Gyll., Ch.hortensis Geofr. Қатты қанаттылар отрядның ... ... ... ... ... ... қоңыздар. Қоңыздар қола түстес немесе жасыл реңді жылтыр қара. Денесінің үстіңгі жағы ... ... ... ... ... ... ... 2,5-3 мм. Дернәсілінің пішіні цилиндр тәрізді, жалпы түстері бозғылт, денелерінің ұзындығы 5 ... ... ... өсімдіктің сола бастаған төменгі жапырақтарының паренхимасын кеміріп жейді. Көктем жылы және ... ... ... ... дамуына қолайлы жағдай туғызатындықтан, Арал өңірінде күннің ыстық болуы олардың дамуын шектеді. Зиянкестермен ... ... ... ... ... байқалады, олардың саны және егістікте кездесу тығыздығы экономикалық шектелуден асқан жоқ. Арамшөптерден ... ... ... ... 1.2 Күріш дақылының аурулары.Астықтың  сызықты (сабақ) таты. Ауру республиканың барлық аймақтарында  кездеседі, бірақ ... ...  -  ... ... ... ... және Ақмола облыстарында оның қаупі зор. Бұл ауру ерте себілген күздік немесе кеш егілген жаздық ... мен ... ... ... ... ... оның қынабында, масақша қабыршағында, мұртшаларында сопақтау қоңыр татты бөртпелер пайда болады.Ауру қоздырғышы  -  Puccinia graminis ... Eriks.  ...  ... әр иелі, толық циклды дамиды. Аралық иесі  -  бөріқарақат және магония. Бөріқарақат жапырағының үстінде қоңыр дақ пайда ... оның ... ...  ... ... ал  дақтың астыңғы жағында түсі ақшыл-сары диаметрі 2-5 мм цилиндр ... кесе ... ... түзіледі. Эциоспоралар шар тәрізді, қабығы түссіз, ұсақ-сүйелді,  жоғарғы бөлігі қалыңдау. Бұл споралар ... ... ... ... ... ... жергілікті жіпшумақ  дамып, оның үстінде урединий мен урединоспоралары түзіледі. Урединийлер қоңыр-қызыл түсті, пішіні сопақша (кейде 10 мм) ... буын ... ... сызықшалар түрінде орналасады. Урединиоспоралары сопақтау, түсі сары-қоңыр, ... 26 -40 х 11-13 мкм, ... ... қалың (1-3 мкм), беті тікенекті. Ол су тамшысы мен 3-300С температура  аралығында (қолайлы 200С) өнеді. Вегетация кезеңінде саңырауқұлақ ... ... ... береді. Алғашқы бір урединоспорадан миллиондаған споралар түзілуі мүмкін. Вегетация соңында урединийлердің орнында телиоспораларымен телий бөртпелер пайда болады. ... ұзын ... екі ... ... ... ... көлемі 25-78 х 10-24 мкм. Жоғарғы бөлігі сопақтау, кейде тегіс, жуандау, қабығы жылтыр, түсі сары-қоңыр немесе қоңыр. Ауру ... ... көп ... (1500) жарылып өсімдіктің су алмасу процесі бұзылып, сабақ мерзімінен ерте қурайды. ... таты ... ... ... жапырылып, өнім 6,8-50% кемиді.Ергежейлі қара күйе. Ауру республиканың оңтүстік шығысындағы таулы аудандарда бидайды залалдайды. Кесел көбінесе теңіз деңгейінен 1000 м ... ... ... топырақта шоғырланып кездеседі. Залалданған өсімдіктер аса түптеніп, көптеген сабақ (5-50 дана) түзеді. Кеселге шалдыққан өсімдіктердің биіктігі сауларынан 2-4 есе ... ... ... ... ... сәл қысқалау, иректеліп орналасады. Үрпиген масақшалардағы тығыз, қатты, қара күйелі дәндері масақта терең орнығып, кейде жапырақ пішінді екі ... ... ...  -  Tilletia ... Kuehn. ... ... шар тәрізді, қабығы торланған, сыртында түссіз шырышты қабаты бар, диаметрі 19-28 мкм. Түсі қара-қоңыр, ал ... ... ... ... топырақта 2-9 жылға дейін сақталады. Саңырауқұлақ телиоспоралары жеткілікті жарық, ауа, ... ... және ... ... (2-150С) топырақтың беткі қабатында өне бастап, өсімдік ... ... ... ... таяз себілген жағдайда өсімдік қатты залалданады. Телиоспоралар тұқымда, өсімдік қалдықтарында, топырақта, бидайық тамырларында сақталады.Астықтың сары таты. Кесел республиканың көптеген аймақтарында кең ... ... ... ... ... тау және тау ... ... астықты қатты залалдайды.Аурудың белгісі өсімдіктердің масақтану кезеңінде кейде ертерек білінеді. Өсімдік жапырағында майда қызыл-сары немесе ашық-сары ұнтақты бөртпелер ... ... ... ... ... ... орналасады. Жапырақтан басқа өсімдіктің жапырақ қынабы, кейде сабағы, қылтанағы, масақ қабыршақтары және ... ... ... Залалданған ұлпалар түссізденіп, жапырақ қурап, кейін эпидермис астында қара бөртпелер (телий бөртпелер) ... ... ... - Puccinia ... West. ... Қоздырғыштың дамуы жартылай циклмен өтеді. Аралық иесі белгісіз. Вегетация кезеңінде саңырауқұлақ урединиоспораларының бірнеше ұрпағы түзіледі. Урединиоспоралары бір ... түсі ... шар ... немесе сопақша, көлемі 18-32 х 14-25 мкм, қабығы түссіз, ұсақ тікенекті.№1кесте  Аурулар туралы негізгі ... ...    және ауру ... ... ... ... /жиналатын жері/Зақымдалатын бөліктері аурудың белгілеріӨсімдіктің  дамуын ескеріп ... ... ...  ... (сабақ) таты. Puccinia graminis Pers.f.tritici Eriks.Телоспоралар өсімдік қалдықтарында қыстап шығады.   УрединоспораСабағын залалдайды. Бетінде қоңыр-қызыл түсті сызықшалар ... ... қара ... Tilletia ... ... өсімдік қалдықтарында топырақта қыстайды.ТелиоспораӨсімдік өскінін залалдайды.Түсі қара-қоңырланып, қарайып көрінеді.Вегетация кезеңіндеАстықтың сары таты. Puccinia striiformis West ... ... қоры  -  ауру ... және оның қалдықтарыУрединиоспораЖапырақты залалдайды. Майда қызыл-сары,  ашық-сары ұнтақты бөртпелер п.б.Вегетация кезеңінде1.3 Күріш өсіру технологиясы.Күріш  -  ... ... ... бір ... көп ... өсімдік.Сабақтары бұтақталған, жапырақтары таспа тәріздес, жасыл, қызғылт, күлгін түсті. Гүлдері көп масақты сыпырғы гүл шоғырына ... ... 60  -  150 см, бір ... ... ... ... ... (70  -  80 см тереңдікке дейін ... Осы ... ауа ... ... ...  -  ... ... Сабақтың жоғарғы буын аралығының іші қуыс, төменгі буын аралығының ішінде паренхималық ұлпалар бар. Жапырақ саны ... ... ... ... ... бұл Күріштің сорттық қасиетін көрсетеді. Гүлшоғыры  -  сыпыртқы тәрізді, масағы бір гүлді. Гүлдері екі ...  -  ... ... ... ... ... ... гүл орналасады. Күріш өздігінен, кейде айқас тозаңданады. Сортына байланысты вегетация кезеңі 90  -  130 күн, жылуды, суды көп ... ... ... ... 5  -  6 күн ... ... күнге қыздырып, 2 тәулік жылы суда жібітеді, тұқымды себу алдында кептіреді. (2-сурет) 2-сурет. Күріштің ботаникалық сипаттамасы.Күрішті бір жерге екі әрі ... үш ... ... ... болмайды. Өйткені топырақ батпақтанып және сортаңданып кетеді. Сонымен қатар топырақтың ауа режимі бұзылады, анаэробты процесс жүріп, алюминий, ... ... шала ... пайда болады, сөйтіп, күріштің өсуіне зиян келтіреді.Сондықтан күрішті жақсы алғы ... ... ... ... зор. ... үшін ең ... алғы дақыл жоңышқа болып есептеледі. Сонымен қатар күріш ауыспалы егістігіне екпе немесе таза паренгізген дүрыс, одан кейін күрішті екі жыл ... ... ... негізінен күріштің 7танапты ауыспалы егіс игерілген. 1,2-ші танап-жоңышқа, 3,4-танап-күріш, 5-танап-таза пар, немесе сүрлемдік  жүгері, 6-7 танап-күріш.Алғы дақыл. Күрішті бір ... екі, әрі ... үш ... ... ... болмайды, өйткені топырақ батпақтанып және сортаңданып кетеді. Сондықтан күрішті суда өспейтін жақсы алғы ... ... ... ... ... бар. ... ... топырақтың ауа режимі бұзылады, анаэробты процесс жүріп, алюминий, темір металдарының шала тотықтары пайда болады, сөйтіп, ... ... зиян ... ... ... мен ... қатарлы шаруашылықтардың тәжірибесі күріштің ең жақсы алғы дақылы жоңышқа екенін дәлелдеді. Одан кейінгі алғы ... ... ... ... ... ... ауыспалы егісіне екпе немесе таза сүрі жер (мелиоративті танап) енгізген дұрыс, одан кейін ... ... жыл ... болады.Тыңайтқыштар. Күріш егісі ылғи суда түруына байланысты оған минералды және органикальіқ тыңайтқыштар ... аса ... ... ... ... ... жағдайына, топырақтың қүнарлылығына, алынатын өнімінің мөлшеріне тікелей байланысты. Күріш ... көп ... ... Оған аса зәру ... мен ... органдарының күралу кезеңі. Азот тапшы болса, күріш баяу өсіп, нашар түптенеді және ... шала ... ... ... ... ... уақытта қажет. Ол жетіспеген жағдайда  өсімдіктегі  белок  алмасуы тежеледі. Калийді күріш өсу ... ... ... көбірек пайдаланады. Күріштің биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып минералдық және органикалық тыңайтқыштарды қолдану оның өнімін арттыруға жәрдемдеседі. Органикалық тыңайтқыштар (көңді) бір ... ... 20-30 ... көң шашу ... Үстеп қоректендіру самолет (үшақпен) жүргізіледі. Мөлшері: N = 3ц, Р=5ц (суперфосфат) беру керек .Суару жүйесі. Күріш ... ... үшін ... ... ... жасау керек. Суару жүйесінің басты элементі - атыз. Оның көлемі ... Су ағып ... үшін ... ... ... ... топырақ үйіндісімен қоршайды. Атыздың ені 20м, үзындығы 700-1500м. Су бас ... екі ... ... ... Әр ... ұзына бойына, бас арыққа қарама-қарсы терендігі ең кем дегенде 0,7м қашыртқы арық қазылады. Ол негізінен егістік бетіндегі артық суды ... ... Су бас ... ... және одан ... арыққа ашып-жабатын қақпағы бар қүбырлы тоспалар арқылы ағып барады.Топырақты өңдеу. Топырақты өндеу алғы дақылға байланысты. Көп жылдық шөптерден кейін оның ... ... ... 7-8см ... БДТ-2,8 БДТ-4,0 ауыр дискілі тырмалармен өңдейді, содан кейін ПН 4-35 туреңді ... ... ... ... ... ... айында топырақты 8-10см тереңдікте БДТ-3, БДТ-7дискілі   қүралдармен   екінші   рет   ...    ...   ... ... ... ... және ... Түқымды себер алдында ауада 7-10 күн бүрын күнге қыздыру керек. Себер ... суға ... ... ... Түқымды дәрілейді (1т түқымға 2кг гранозан). Күріштің ең қолайлы себу ... ... ... сіңіру тереңдігінің 12-14 С қызған уақыты немесе мамыр айының басы болып есептелінеді. Себу мөлшері топырақ қүнарлылығына ... ... ... себу мерзіміне, сорттың биологиялық ерекшеліктеріне, танаптың арамшөптерден тазалығына, тұқым сапасына, алғы дақылға тікелей байланысты. 6-7-8млн4 - ... дән ... ... ... СЗ-3,6, СРН-3,6 сеялкаларымен тар қатарлы немесе тоғыспалы әдіспен 1,5-2,Осм терендікке себеді.Егісті күтіп - ... және ... ... суда ... ... ... ... кейін 2-3 күннен кейін атызға 3-5см деңгейде су жіберіледі. Күріш түптенгеннен кейін су деңгейі 12-15см көтеріледі. Гербицидтер қолданылады. (бір жылдық ... ... ... ... Жинау: Ору қыркүйек -қазан айларында күріштің дәні қамырланған кезінде атыздарға су құю ... жер ... ... ... ... ... 85-90% ... піскенде күріш дестеге салынады, содан 3-5 күннен кейін комбгйндармен жиналып, бастырылады.Күтіп - баптау ... ... ... ... ... ... де ... жою үшін суға, гектарына 0,5-1,0 кг мөлшерінде тотыяйын ... ... Ол үшін су ... ... басына тотыяйынды мәрліге орап байлап қояды, сонда тотыяйын суда біркелкі ериді. Балдырлар тым көбейіп кетсе егістіктің суын 7-8 ... ... ... топырақ беті кептіріледі.Көктеу кезеңінде жағалау шыбыны және күріш масасына қарсы 25% э.к. ровикурт (0,3-0,6 л/га) немесе актеллик 500 э.к. (0,5 л/га) ... ... ... - ең жауапты кезең. Оны ору қыркүйек - қазан айларында жүргізіледі. Дестеге түсіру ... жер ... ... болуы үшін күріштің дәні қамырлана бастағанда су беру тоқтатылады. Күріш толық піскен кезде атыздардағы су тартылап, жер ... ... ... екі ... ... ... ... іске асырылады: ең алдымен ЖНУ-4, ЖРК-5 дестелегіштерімен шашақ бастағы дәннің 85-90% толық піскенде күрішдестеге шабылады, содан 3-5 күннен кейін ... ... ... ... жинап, бастырылады.2.4  Өсімдік қорғау  тәсілдері. Химиялық тәсілдің ерекшеліктеріАгротехникалық әдісАгротехникалық әдістерді реттеу арқылы, өсімдіктің зиянкестер мен ауруларға төзімділігін ... ... ... ... жеке ... орындауда көптеген зиянды организмдердің жаппай көбеюін шектеу арқылы оның зияндылығын төмендетеді. Осындай ... ең ... ... ауыспалы егісті ендіру және экологиялық таза күріш ауыспалы егісінің сызбасын игеру жатады. Өкінішке орай нарыққа көшу дәуірінде жеке қожалықтар саны көп ... ... ... егіс ... ... пайдалану көрсеткіші күрт төмендеп кетті. Дақылдардың алмасу реті бұзылып, кейбір шаруашылықтар күріш дақылының экономикалық тиімділігінің ... ... ... ... ұдайы бір жерге егетін болады. Нәтижесінде егіншіліктің негізгі тізбегі-ауыспалы егіс жүйесі бұзылады, ол оның басқада жүйелерінің (топырақ ... ... ... ... ... т.б. ) бұзылуына әкеліп соқтырады. Әсіресе күріш алқаптарында зиянды организмдердің көбеюіне әкеліп отыр. Күрішті көп ... ... ... ... ... түйе жоңышқа) өімдікті хлороздан, алақат дәнділіктен сақтап, егістіктегі зиянкестерін қорының, инфекция көздерінің және арамшөптердің азаюына жағдай жасайды. Көп жылдық ... ... ... күрішті арамшөптерден оның ішінде, кәдімгі қамысты азайтады. Себебі қамыс, ... ... ... ... өседі, ал қамыс тамырының жер асты суын сору қабілеті өте төмен. Керісінше ... ... ... ... сору ... жоғары және қамысқа қарағанда ылғалды жақсы пайдаланып, ... ... сол ... ... ... ... жасайды.Тағы да агротехникалық әдістің ең маңызды түріне, топырақ өңдеу жүйесі жатады.Топырақ өңдеу, әсіресе сүдігерді қайыра жырту зиянкестер мен ауру ... ... ... әкеледі.Сапалы өңделген топырақта зиянкестер мен аурулардың қосымша қорегі болып ... ... аз ... ... алғы ... ... түйе жоңышқаны және оның қыртысын, қайырмасын, түйе жоңышқаның көк тыңайтқышын пайдалану зиянкестерді орташа 2-3 есе ... ... ... ... тегістеу және су режимін дұрыс сақтау кезінде жақсы нәтижесін береді. Күрішті оптимальды ... 5-25 ... ... себу, тұқым сапасын І-ІІ классқа жеткізу, қатарлы әдіспен 1,5-2,0 см етіп себу ... ... ... ... ... мерзімде сепкен күріш тұқымының жақсы дамып, тамыры ... тез ... ал ... сұр ... ... ересек жастағы ең қауіпті кезеңінен бұрып өтіп кетеді. ... ... ... ... ... ... түрі су ... күріштің өсу фазасына сәйкес белгілі аймаққа ұсынылған дақылдың технологиясын сақтау керек. Су режимін сақтамау өсімдіктің әлсіреуіне, топыраққтың батпақтануына ... Ол ... ... ... ... артыруына әкеліп соғады. Фузариозды тамыр шірігімен зақымдалған күріш егістігінен күріштен шығарылған ... ... ... ... болмайды, ол ауырған өсімдік ссанын 15-20%-ға дейінкөбейтеді. Сапалы, құрамды және ұсынылған мөлшерде берілген ... ... ... ... ... төмендетпейді, бірақ өсімдіктің төзімділігін арттырады. Азот тыңайтқышының мөлшері көбейсе және фосфор тыңайтқыштарын қолданудың сәйкестігі бұзылса пирикуляриоз, фузариоз, ... ... және ... ... ... ... вегетация кезеңі аяқталған соң күріш атызынан сабанды жинап алады да, оларды жояды. Ондай шаралар зиянкестер мен ауру қоздырғыштардың келесі жылы ... ... ... ... ... Күріш ауыспалы егісіндегі күріш, бидайды арпаны зиянкестермен аурулардан қорғауды зиянды организмдердің жаппай көбейіп, экономикалық зияндылық шегі қауіпті болған кезде әрбір ... ... ... ... Ерте ... ... ... өңдеу жұмысы жүргізіледі. Бұл шара күріш өскенін, күріш көгін зақымдайтын зиянкестерден қорғау мақсатында жасалады. Ол үшін ... ... ... БИ-58 40% ... фосфамид) мөлшері 0,5 л/т, Актеллик 500, к.э. 0,5 л/т, каратэ 5%, 0,1 л/т, димилин 48%, 0,1 л/т. ... +8 литр су ... ... ... ... ... ... ауруы, пирикулияриоз, септориоз ауруларына қарсы тұқымды фундазол 50%, 2,0-2,5 кг/т, колфуго-супер 20%-1л/т, дерозал 2кг/т, ТМТД ... суми 8-2 л/т. ... -2л/т ... 1 ... ... 8 литр су ... ... Күріш өскенін, көгін зақымдайтын зиянкестерге және ауруларына қарсы өңдеуді бірге ... ... ... ... ... арнайы жасалған ПСШ-5, ПС-10, Мобитокс супер машиналарында өңделеді. Күріштің көктеу кезінде жағалық шыбынға қарсы атыз жағасына ... ... көп ... ... ... 5%, ... 0,1 литр, Актеллик 500 (0,5л/га) препараттарынмен өңдеуге болады. Зерттеу нәтижесі бойынша оларды өндірісте келесі мөлшерде ... ... ... ... Колосаль к.э. 0,75 л/га, Колфуго супер 20% 2,0-3,0 л/га, Рекс Дуо 49,7% к.с. ... ... ... облысының климаты жазы ұзақ мерзімді ыстық және қары аз қысқа мерзімді суық, күрт өзгермелі континенттінде өніп-өсе беретін күріш ... зиян ... ... ... және де ... де атап ... бунақденелердің көптеген түрлері қоймадағы астықты және басқа да ауыл ... ... ... ... ... Бұл зиянкестер астық дәндерімен және олардан жасалған азық-түліктермен, сондай-ақ кептірілген жемістермен және көкөністермен қоректеніп, ... ... ... экскременттерімен ластайды және тұқымдық материалдардың өнгіштік қасиетін төмендетеді. Күріш дақылының аурулары мен және оған зиянын тигізетін ... де атап ... Осы ... ... ... ... шығуына оған биологиялық қорғаумен қоса, химиялық қорғауды да қарастырамыз. Химиялық препарат түрлерін ... ... ... ... және де дұрыс қолданылуын қадағалау қажет.Пестицидтер канцерогенді, кумулятивті, адам иммунитетін төмендететін заттар болғандықтан, қауіпсіздік ережелеріне ... ... ... ... ... оның зиянды әсері уақыт өте білінеді. Пестицидтермен ... ... ... ... ... және адам ... қорғайтын киім кию керек, өйткені пестицидтер тері, ауадан өкпе арқылы қанға өтеді, ары қарай ағзаның бүйрек, бауыр жасушаларын зақымдайды.Пайдаланылған ... ... Ж.А., ... Л.А ... вридетели, сорные растения ячменя и меры борьбы с ними в условиях засоленных почв ... ... ... ... ... Тохетова Л.А., Сариев Б.С., Шермагамбетов К., Қожабаев Ж. .-алматы,2008-с.93-943. Тохетова Л.А.,Сариев Б.С., Шермағамбетов к. -//Жаршы.-Алматы.-2008.-6маусым 29-31 ... Ә.Т., ... Ғ.Ә. ... ... Қайнар, 1994  
        
      

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кремнийлі тыңайтқыштардың күріш дақылының өнімділігіне әсері49 бет
Күріш дақылының ботаникалық сипаттамасы және агробиологиялық ерекшеліктері36 бет
Іріңді жара қоздырғыштары қатысында сорбенттің эфференттік белсенділігін зерттеу33 бет
Клеткалық селекция36 бет
Күздік бидайға жалпы сипаттама8 бет
Күріш дақыл сорттарына ауыр металлмен тұздың кешенді әсері24 бет
Ыбырай Жақаев9 бет
Дәнді, дәнді –бұршақты дақылдар,т күріш және көкеніс егуге арналған машиналар көшет отырғызатын машианалар42 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь