Мал және егістік шаруашылығы


Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 12 бет
Таңдаулыға:   

Мазмұны:

Кіріспе

  1. Егістік шаруашылығының дамуы
  2. Мал шаруашылығының дамуы
  3. Шаруашылықтағы шығындардың есебі
  4. Шаруашылықтың қаражаттық нәтижесі

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

Кіріспе

Кәсіпкерлік адам қызметінің ерекше саласы және ол еңбектің басқа түрлерінен оқшауланып тұрады. Бұған кезінде атақты неміс экономистісі, Гарворд профессоры Иозиф Шумпетер (1883-1950жж) мән берді. Оның айтқан мынадай сөзі эпиграф болып саналады «Кәсіпкер болу - басқаның істегенін істемеу». Екінші жағынан алдымен кәсіпкерлік жұмысты ұйымдастырушылар. Ол туралы француз экономисі Жан Батист Сей (1767-1832жж) былай деген «Кәсіпкер - адамдарды өндірістік шеңбер ауқымында ұйымдастыратын адам». Кәсіпкерлік терминін алғашқы рет ағылшын экономисі - Ричард Контильон (1650-1758жж) енгізді. Бұл ұғымға ол нарықтық тәуекелділік жағдайында табыс алу мақсатымен өндірісті ұйымдастырудағы адам белсенділігін жатқызады.
Экономикалық әдебиеттерде кәсіпкерлік пен бизнес ұғымдарын балама түрінде қарастыру жиі кездеседі. Бизнес пен кәсіпкерлік жақын ұғым болғанмен, оларды бір-бірімен баламалап, теңестіріп қарауға болмайды. Бизнес - табыс әкелетін кез келген қызметтің түрі. Рас, бизнес кәсіпкерлік қызметпен тығыз байланысты. Кәсіпкерлік - новаторлық іс. Нағыз кәсіпкер - ол өнертапқыш. Сондықтанда бизнеспен айналысатын адамдар, осы көзқарас тұрғысынан ешуақытта кәсіпкер бола алмайды. Нарық жағдайында кәсіпкерлік қызмет көп нышанда болады. Оларды мына түрге бөлуге болады:
1. Масштабы бойынша: шағын, орта, ірі кәсіпкерлік.
2. Кәсіпкерліктің субъектілері бойынша: кәсіпкерліктің субъектілері экономикалық қызметтің әр түрлі қатысушылары - жеке тұлғалар, келісімшарт міндеттемелерімен, ортақ экономикалық мүдделерімен, біріккен адамдар тобы, яғни ұжымдық кәсіпкерлік, серіктестік, кооперативтер, акционерлік қоғам, холдингтер және осыған тәріздес мемлекеттік кәсіпкерлер бола алады.

Кәсіпкерлік - бұл шаруашылық жүргізудің әдісі және өз бетімен жұмыс істеуге негізделген экономикалық ойлаудың ерекше типі. Кәсіпкерлікті дамытудың басты сәті нарық экономикасында бәсекелестік отанын құру үшін ғана емес, сонымен қатар еркін кәсіпкерлік үшін жол ашатын мемлекет иелігінен алу мен мемлекеттік меншікті жекешелендіру болып табылады. Әр бір заттың немесе құбылыстың өзіне тән даму және қалыптасу тарихы бар. Сол тәрізді кәсіпкерліктің даму тарихы талай ғасырларды қамтиды. Дегенмен қазіргі түсініктің орын алуы капитализмнің қалыптасу және даму кезеңіне сай келеді. Буржуазиялық саяси экономияда кәсіпкерлік түсінігі XVIII ғасырда пайда болды, сонымен қатар «меншік иесі» деген түсінік алды.

Егістік шаруашылықтың дамуы

Республиканың агроөнеркәсіп кешенінде экономикалық реформаға дейін 2100 кеңшар, 400 ұжымшар, 20-дан астам ірі ет комбинаттары, сүт зауыттары, көптеген элеваторлар мен астық комбинаттары, жүнді бастапқы өңдеуден өткізетін үш аса ірі фабрика, Басқа да көптеген кәсіпорындар жұмыс істеді. Тек тамақ өнеркәсібінде 3 мыңнан астам кәсіпорын болды. Экономикалық реформадан бұрын ауыл шаруашылығында өнім шаруашылықтың екі санатында ғана өндірілетін. Бұл салада реформа экономиканың басқа салаларына қарағанда екпіндірек, қарқындырақ, шапшаңырақ жүргізілді деуге болады. Бірақ бәрі дұп-дұрыс жүргізілді деуге болады. Реформаның мәнісі ондағы өндіріс құралдарына мемлекеттік және ұжымдық меншікті (ол кездегі ұжымшарлардағы меншікті емлекеттік меншік десе де болады) жеке меншікке айналдыру болды. Кейбір шет елдердегідей, бізде де негізінен шаруа (фермерлер) қожалықтары осы саладағы меншіктің иесі, негізгі өнім өндірушілер) болады деп саналды. Малды бұрынғы ұжымдар мүшелеріне бөліп беру сай болғанымен, жерді және ауыл шаруашылық құралдарын (машина-трактор шеберханаларын, автопарктерді, тракторларды, комбайндарды т. б. ) жеке адамдардың меншігіне бөліп беру іс жүзінде оңай болмады, олар артты түрде ғана бөліп берілді. Жер болса бүгінгі күнге дейін негізінен мемлекет меншігінде. Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі анықтамасы бойынша ауыл шаруашылығы кәсіпорындарына бұрынғы колхоздар, совхоздар және басқа мемлекеттік шаруашылықтар (ұжымдық ауыл шаруашылық кәсіпорындары, акционерлік қоғамдар, серіктестіктер) базасында құрылған өндірістік құрамалар, кәсіпорындар мен ұйымдардың қосалқы шарашылықтары жатады. Шаруа (фермер) қожалықтары - адамдардың отбасылық еңбек бірлестіктері болып табылады, олардың жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру үшін ауыл шаруашылығына арналған жердерді пайдаланумен, сондай-ақ осы өнімдерді өңдеу және өткізумен ығыз байланысты. Жұртшылық шаруашылығына (біздер жұрт шаруашылығы деп алдық) халықтың жеке қосалқы шаруашылықтары, ұжымдық бақтар мен бақшалар саяжай учаскелері жатады. Сан жағы жетерлік, сапа қандай, нәтиже қандай?Реформа басталар алдында барлық 272 миллион гектар, ауыл шаруашылығы жері, бау-бақша өсіретін үй маңындағы және саяжайдағы аздаған жерді қоспағанда, 2, 5 мың кеңшар мен ұжымшардың қарамағында болды. Сондай-ақ барлық егістік жер де, шабындықтар мен жайылымдар да солардың қолында еді. 2011 жылдың басында республикада қалған 82 мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорынның қолында барлығы 3, 2 миллион гектар ауыл шаруашылық жері, 0, 6 миллион гектар ғана егістік жер қалды. Саланың тірегі, іргетасы, негізгі өндіргіш күші болады деп саналған шаруа (фермер) қожалықтарының қолында не бар, олар қанша өнім беріп отыр?Саны 105 мыңнан асқан фермерлеріміздің қарамағында 2010 жылы 29, 8 миллион гектар ауыл шаруашылық жері (шаруашылықтың барлық санаты бойынша жердің 32 пайызы), 6, 1 миллион гектар егістік жер (31, 8%), барлық дақылдар егістігінің көлемі 4, 8 миллион гектар (29, 9%), оның ішінде дәнді дақылдар 3, 7 миллион гектар (29, 9), техникалық дақылдар егісі 347, 4 мың гектар (55%), картоп-бақша егісі 58, 6 мың гектар (19, 4%), жемшөптік дақылдар егісі 719 мың гектар (25, 5%) болды. Сол жылы шаруа қожалықтары 4, 3 миллион тонна астық (барлық өндірілген астықтың 37%), 228 мың тонна шитті мақта (79, 4%), 153 мың тонна қант қызылшасын (56%), 74 мың тонна күнбағыс дәнін (70%), 191 мың тонна картоп (11, 3%), 344 мың тонна көкөніс (22, 3%), 202, 3 мың тонна бақша өнімін (48%) өндірді. Сөйтіп шаруа қожалықтары астық, қант қызылшасы, күнбағыс, бақша өнімін өндіруде айтарлықтай табысқа жетті.

1- кесте

Егістік түрлері
Көлемі га
Түсімдігі ц/га
Барлық өнім ц
1 ц азықтағы азық мөлшері
Барлық азық өлшемі
Мал азықтық құрлым
Егістік түрлері: Егістің барлығы
Көлемі га: 260
Түсімдігі ц/га:
Барлық өнім ц:
1 ц азықтағы азық мөлшері:
Барлық азық өлшемі:
Мал азықтық құрлым:
Егістік түрлері: суарылатыны
Көлемі га: 250
Түсімдігі ц/га:
Барлық өнім ц:
1 ц азықтағы азық мөлшері:
Барлық азық өлшемі:
Мал азықтық құрлым:
Егістік түрлері: бидай
Көлемі га: 200
Түсімдігі ц/га: 40
Барлық өнім ц: 8000
1 ц азықтағы азық мөлшері: -
Барлық азық өлшемі: -
Мал азықтық құрлым: -
Егістік түрлері: картоп
Көлемі га: 50
Түсімдігі ц/га: 250
Барлық өнім ц: 12500
1 ц азықтағы азық мөлшері: -
Барлық азық өлшемі: -
Мал азықтық құрлым: -
Егістік түрлері: Арпа(жем)
Көлемі га: 10
Түсімдігі ц/га: 20
Барлық өнім ц: 200
1 ц азықтағы азық мөлшері: 1, 0
Барлық азық өлшемі: 200
Мал азықтық құрлым: 14, 8
Егістік түрлері: шабындық
Көлемі га: 5
Түсімдігі ц/га: 42
Барлық өнім ц: 210
1 ц азықтағы азық мөлшері: 0, 45
Барлық азық өлшемі: 94, 5
Мал азықтық құрлым: 6, 9
Егістік түрлері: жайылым
Көлемі га: 220
Түсімдігі ц/га: 24
Барлық өнім ц: 5280
1 ц азықтағы азық мөлшері: 0, 2
Барлық азық өлшемі: 1056
Мал азықтық құрлым: 78, 1
Егістік түрлері: Барлығы
Көлемі га: -
Түсімдігі ц/га: -
Барлық өнім ц: -
1 ц азықтағы азық мөлшері: -
Барлық азық өлшемі: 1350, 5
Мал азықтық құрлым: 100, 0

Ал менің егістік жерлерімнен суарылатыны-250га, онын ішінде егілген дақылдар бидай, картоп, арпа. Арпанын түсімділігі - 20ц/га, бидайдікі- т40ц/га, картоптікі 250ц/га болды.

Мал шаруашылығының дамуы

Мал шаруашылығы - ауыл шаруашылығының мал өнімдерін өндіру үшін мал өсірумен айналысатын саласы. Мал шаруашылығы халықты азық-түлікпен (сүт, май, ет, т. б. ) жеңіл және тамақ өнеркәсіптерін шикізатпен (жүн, тері, ет өнімдері қалдықтары, т. б. ) ауыл шаруашылығы өндірісін күш-көлік (ат, өгіз, түйе, т. б. ) және тыңайтқышпен қамтамасыз етеді. Мал шаруашылығы өнімдері мен оның қалдықтарынан мал азықтары (майы алынған сүт, ет-сүйек және сүйек ұндары, т. б. ), дәрі-дәрмектер мен биологиялық белсенді (активті) заттар (емдік сарысулар, гормонды қосылыстар, т. б. ) алынады. Мал шаруашылығы салаларына сиыр, қой, ешкі, жылқы және түйе шаруашылықтары жатады.

2-кесте

Мал шаруашылығы құрлымын бағалау

Мал түрлері
Мал азықтарының көлемі
1 жылда 1 малға беретін азық өлшемі (ц)
Мал саны (бас)
пайыз
Азық өлшемі (ц)
Мал түрлері: Қой
Мал азықтарының көлемі: 94
1 жылда 1 малға беретін азық өлшемі (ц): 1270, 5
Мал саны (бас): 5
254
Мал түрлері: Жылқы
Мал азықтарының көлемі: 5, 9
1 жылда 1 малға беретін азық өлшемі (ц): 80
Мал саны (бас): 40
2
Мал түрлері: Шаруашылық бойынша
Мал азықтарының көлемі: 100
1 жылда 1 малға беретін азық өлшемі (ц): 1350, 5
Мал саны (бас): -
-

Менің шаруашылығым- қой шаруашылығы болып табылады. Менде 254 бас қой бар.

3- кесте

Мал өнімділігі

Көрсеткіштер
Өлшем бірлігі
2015 ж
Көрсеткіштер: Бір қойдан қырқылған жүн
Өлшем бірлігі: кг
2015 ж: 3
Көрсеткіштер: Етке тапсырылған қойдың тірілей салмағы
Өлшем бірлігі: кг
2015 ж: 60
Көрсеткіштер: 100 саулықтан алынған қозы
Өлшем бірлігі: бас
2015 ж: 130

Шаруашылықтағы әр қырқылған қойымнан-3кг жүн шықты. 100 саулығымнан 130 бас қозы төлдеді.

4- кесте

Мал шаруашылығы өнімін есептеу

Көрсеткіштер
2015 жыл
Көрсеткіштер: Қой мен ешкіден
2015 жыл:
Көрсеткіштер: Жүн (ц)
2015 жыл: 7, 6
Көрсеткіштер: Ет (ц)
2015 жыл: 29, 97
Көрсеткіштер: Қосымша салмақ (ц)
2015 жыл: 65, 7

Шаруашылықтағы шығындар есебі

Шығындарды талдау олардың тиімділігін анықтауға, олардың шектен тыс болу-болмауын айқындауға, жұмыстың сапалық көрсеткіштерін тексеруге, бағаны дұрыс есептеуге, шығындарды реттеу мен бақылауға, өндірістің пайда мен тиімділігін жоспарлауға көмектеседі.

Сондықтан шығын басқару есебінің негізгі объектілерінің бірі болып табылады. Шығындардың берілген пайда болу орнында барлық шығындар жинақталатын нұсқасы кезінде, шығындарга бақылау жүйесінде бюджетті-сметалық әдісті пайдалану шындыққа жакынырақ болады.

5- кесте Шаруашылыққа қажетті мал азығы мен оның құны

Мал топтары
Малдың орташа саны
1 ц жем құны 600тг
Шөп 200тг
1 ц мин-қ құны 120тг
Жайылым шөбі 20тг
Барлық азық құны
Мал топтары:
Малдың орташа саны:
1 ц жем құны 600тг: Бір басқа ц
Шөп 200тг: барлығы
1 ц мин-қ құны 120тг: құны
Жайылым шөбі 20тг: Бір баска
Барлық азық құны: барлығы
құны
Бір басқа
Барлығы
құны
Бір басқа
барлығы
құны
Мал топтары: Саулық
Малдың орташа саны: 152
1 ц жем құны 600тг: 0, 3
Шөп 200тг: 45, 6
1 ц мин-қ құны 120тг: 27, 30
Жайылым шөбі 20тг: 1, 3
Барлық азық құны: 197, 6
39, 5
0, 1
15, 2
1, 8
13
19, 86
0, 26
82, 26
Мал топтары: Тұсақ
Малдың орташа саны: 30
1 ц жем құны 600тг: 0, 1
Шөп 200тг: 3
1 ц мин-қ құны 120тг: 1, 8
Жайылым шөбі 20тг: 1
Барлық азық құны: 30
6
0, 3
9
1, 08
9
16, 20
0, 18
25, 26
Мал топтары: тоқты
Малдың орташа саны: 68
1 ц жем құны 600тг: 0, 1
Шөп 200тг: 6, 8
1 ц мин-қ құны 120тг: 40, 8
Жайылым шөбі 20тг: 0, 8
Барлық азық құны: 54, 4
10, 8
0, 1
6, 8
0, 8
7
47, 6
0, 14
52, 54
Мал топтары: қозы
Малдың орташа саны: 162
1 ц жем құны 600тг: -
Шөп 200тг: -
1 ц мин-қ құны 120тг: -
Жайылым шөбі 20тг: 0, 5
Барлық азық құны: 81
16, 2
0, 05
8, 1
0, 9
2
324
0, 004
17, 04
Мал топтары: Бордақыдағы қой
Малдың орташа саны: 30
1 ц жем құны 600тг: 0, 3
Шөп 200тг: 9
1 ц мин-қ құны 120тг: 0, 04
Жайылым шөбі 20тг: 1
Барлық азық құны: 30
6
0, 2
6
0, 7
-
17, 104
Мал топтары: жинағы
Малдың орташа саны: 442
1 ц жем құны 600тг:
Шөп 200тг: 64, 4
1 ц мин-қ құны 120тг: 38, 6 4
Жайылым шөбі 20тг:
Барлық азық құны: 393
78, 6
45, 1
5, 412
0, 584
171, 944
... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары
ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ МЕРКІ АУДАНЫ ЖАЙЫЛЫМ АЛҚАПТАРЫН ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ
Оңтүстік Қазақстан облысының агроландшафттарына физикалық-географиялық сипаттама жайлы ақпарат
Жерге орналастырудың жұмыстары
Елді мекендердің жерлерін пайдалану
Ауыл шаруашылық өнімін өндіруге арналған ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлер
Ауыл шаруашылығының дамыту негiзгi мәселелері
Шаруа қожалықтарының және кәсіпкерліктің даму жағдайы
Агро өнеркәсіп кешенінің қазіргі даму жолдарына жалпы сипаттама
Ауыспалы егісті жобалау
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz