Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы азаматтарының Конституцияда кепілдік берген әлеуметтік құқтарын іске асыру әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің деңгейіне байланысты.
Мемлекеттің әлеуметтік саясатының негізгі мақсаты халықтың әл-ауқатын арттыруға қол жеткізу болып табылады. Адам факторы, адам дамуы – Қазақстан үшін стратегиялық мін¬дет. Адам әрқашан да қоғамдық өмірді жаңарту, алдыңғы қатарлы экономикалық жетістіктер¬ге жетуде негізгі рөл атқарады. Қоғамның барлық жіктері мен әлеуметтік топтарының өмір сүру деңгейін ұдайы жақсарта түсу мемлекет саясатының негізгі басымдығы болуы қажет.
Жеке адамның экономикалық тұрғыдан қажетті жағдайда өсіп-өнуі үшін мемлекет барлық жағдайды жасауға тиіс, бұл өз кезегінде қаржы ресурстарының үйлесімді, тиімді пайдалануын қамтамасыз ету тетіктерін жасауды қажет етеді. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету үшін мемлекеттік бюджеттің, бюджеттен тыс қорлардың, корпорациялардың қаражаттары тартылады.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету тиімділігі әлеуметтік саясаттың басым бағыттары шеңберінде ғылыми негізделген әдіснаманы және рыноктық экономикаға кіріктірілген қаржылық механизмдерді әзірлеуді қажет етеді.
Халықты әлеуметтік қорғаудың негізділігі мен біріздендірілуі ғылым мен практика тарапынан жеткіліксіз зерттелген.
Халықты әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің әдіснамасын, нысандары мен тәсілдерін ғылыми-баламалы тұжырымдама арқылы әзірлеу Қазақстанның негізгі проблемаларының бірі болып табылады, өйткені оны шешу мемлекеттің келешектегі әлеуметтік қана емес экономикалық өсуіне де жағдай жасайды.
Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін тұрақты қаржы көздерімен қамтамасыз етудің әдіснамалары, зейнетақы қорлары мен міндетті әлеуметтік сақтандыру қорларының қаржыларын тиімді қолдану проблемалары ғылыми ізденістердің шеңберінен тыс қалып отыр.
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың әлеуметтік проблемаларды шешуге пайдаланатын қаржы ресурстарының тиімділігін қамтамасыз ету арқылы және бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін нығайту арқылы әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етуге болады.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің қазіргі жағдайда қолданылып жүрген тетіктері тұрақты және тиімді пайдаланылмайды. Халықты әлеуметтік қорғаудағы мемлекеттік және корпоративтік саясаттың жаңа тетіктерін жүйелі түрде әзірлеу қажет.
1 Мемлекеттік бюджет: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 1998.-85 бет, 4,15 б.т.
2 Расходы государственного бюджета: учебное пособие.-Алматы: Экономика, 2003. - С.3-235, 14,5 п.л.(в соавторстве), 10 п.л.
3 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің басымдықтары.- Алматы, 2007. - 216 бет., 13, 5 б.т.
а) ҚР білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті ұсынған Қазақстан Республикасының арнаулы ғылыми журналдары мен мерзімдік баспалардағы жарияланымдар.
4 Мемлекетаралық және аймақаралық деңгейдегі кедейшілік проблемаларын шешудің қаржылық тұтқалары//ҚазҰУ хабаршысы.- 2005.-
№ 2.- (48), 41-45б., 0,5 б.т.
5 Орта және шағын кәсіпкерлікті дамытудағы салық салудың рөлі//Аль-Пари.- 2005. - № 3.- 144-151б., 0,75 б.т.
6 Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік тәуекелдікті басқару ерекшеліктері//Банки Казахстана.- 2005. - №3.- 32-35б., 0,4 б.т.
7 Әлеуметтік сақтандыру – халықты әлеуметтік қорғауға арналған шығындарды қаржыландырудың қосымша көзі//Қаз ЭУ хабаршысы.- 2005.-
№ 3.- 111-115б., 0,5 б.т.
8 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік-экономкалық тиімділігі және оны реформалау бағыттары//Аль-Пари.- 2006.- №1.- 179-183, 0,5 б.т.
9 Кедейшіліктің себептері мен оларды шешу мәселелерінің қаржылық аспектілері//Қаз ЭУ хабаршысы.- 2004.- №5.- 44-49б., 0,6 б.т.
10 Азаматтардың қалыпты тіршілік әрекетіне кепілдік беру-мемлекеттік негізгі басымдықтардың бірі//Банки Казахстана.- 2004.- №12.- 19-24., 0,6 б.т.
11 Шет елдердегі әлеуметтік қорғау мен әлеуметтік сақтандыру жүйесінің даму тарихы//Қаржы-қаражат.- 2004, № 6.- 69-75б., 0,6 б.т.
12 Социальные трансферты в системе социальной защиты населения//Қаржы-қаражат 2005, № 6, С.41-50, 0,6 п.л.(в соавторстве)
13 К вопросу разграничения полномочий между уровнями государственного управления и совершенствования межбюджетных отношений // Каржы-каражат.- 2003.- №1.- С.25-36, 0,7 п.л.
14 Бюджетирование ориентированное на результат – как способ повышения эффективности бюджетных расходов на социальную защиту населения//Транзитная экономика.- 2007.- № 4.- С. 37- 44, 0,4 п.л.
15 Күнкөріс минимумы- әлеуметтік индикатор ретінде// ҚазҰУ хабаршысы.- 2006.- №1 (53).- 72-76, 0,5 б.т.
б) басқа мерзімдік баспалар мен ғылыми еңбектер жинақтарындағы жарияланымдар
16 Социальная защита населения-как экономическая категория // Известия вузов Кыргызской Республики.- 2005.- №3.- С.206-209, 0,5 п.л.
17 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі зейнетақы қорларының алатын орны//Основы экономики.- 2005.- №4-5.- 22-24б., 0,25 б.т.
18 Состояние системы социальной защиты населения// Финансы и кредиты, 2005.- №2.- С. 35-36, 0,25 п.л.
19 Анализ результативности бюджетных программ здравоохранения// «Достижение прозрачности бюджета г.Алматы в области социальной сферы»-материалы проекта-Алматы: Общественное Объединение «Формирование налоговой культуры»// Фонд «Сорос-Казахстан».- 2004.- С.44-58, 1,9 п.л.
20 Аймақтық деңгейдегі халықты әлеуметтік қорғаудың хал-ахуалы /Экономические ориентиры на пути к ускоренной модернизации: материалы Международной науч.прак.конференции.- Алматы: Экономика, 2005. С.47-52, 0,3 п.л.
21 Салықтық реттеу-халық табысын реттеудің маңызды тұтқасы// Экономические ориентиры на пути к ускоренной модернизации: материалы Международной науч.-прак.конф.- Алматы: Экономика, 2005.- С. 48-58, 0,6 б.т
22 Региональное бюджетное выравнивание: проблемы и пути совершенствования//Финансы и кредиты.- 2005.- №1.- С. 14-17, 0,4 п.л. (в соавторстве)
23 Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі алатын орны//Ученые записки Академии экономики и права.- 2005.- № 2.- С.27-31, 0,3 б.т.
24 Распределение расходных обязательств как основа стабильности межбюджетных отношений//Ученые записки Академии экономики и права 2003.- № 4.- С.100-108, 0,5 п.л.
25 Методологии оценки финансовых рисков: современные тенденции //Ученые записки Академии экономики и права.- 2003.- №4.- С.126-130, 0,31 п.л.(в соавторстве)
26 Методические подходы к управлению бюджетом // В сб.научн.тр. «Экономические приоритеты Казахстана: пути стабилизации и развития» . Алматы: Экономика, 2000.- С.221-225,0,25 п.л.
27 Преобразование бюджетной системы в соответствии с новым бюджетным законодательством//Экономический рост Республики Казахстан: прогнозы и параметры//Сборник научных трудов.-Алматы:Экономика, 1999.-С.205- 209, 0, 25 п.л.
28 Реструктуризация бюджетных расходов и бюджетная процедура. - Материалы научно-практической конференции «Рыночные отношения и интеграция в мировое пространство. Проблемы и решения»/Алматинский филиал Московской Академии труда и социальных отношений.- Алматы, 2002. - С. 173-176, 0,25 п.л.
29 Межбюджетные отношения и трансферты / Реформирование казахстанской экономики, уроки, теория и практика//Сб.науч.трудов. -Алматы: Экономика, 2001.- С. 65-69, 0,25 п.л.
30 Реструктуризация расходов бюджета и совершенствование бюджетных процедур/Казахстан на пути к новой модели развития: тенденции, потенциал и императивы роста: материалы междунар.научно-практ. Конф// Сб.науч.трудов.-Алматы: Экономика 2001, С.23-27, 0,25 п.л.
31 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік трансферттер / материалы международной научно-практической конференции // Конкурентоспособность экономики Республики Казахстан: состояние, проблемы и приоритеты развития.- Астана, 2005. - 0,5 б.т.
32 Совершенствование бюджетного механизма сглаживания пространственной дифференциации в социальном развитии регионов / материалы Международной научно-практической конференции «Бизнес и образование: вектор развития»/ 2005.- МАБ.- С. 65-70, 0,75 п.л.
33 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің мазмұнын айқындау мәселелері//Основы экономики.- 2007.- № 2 (20).- 15-18б., 0,38 б.т.
34 Социальная ставка дисконтирования – как метод оценки эффективности реализации социальных программ в Казахстане//Экономика и право.- 2007.- № 8.- С. 36-40, 0,5 п.л.
35 Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің тұжырымдамасы/Екінші Рысқұлов оқулары: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция. –Алматы, 2007.- 0,25 б.т.
36 Финансовые аспекты социального льготирования населения//Спектр. 2007.- №1-2 (23/24).- С.77-82, 0,63 п.л.
39 Экономикалық теңсіздік және кедейлік материалы междунар.научн. симпозиума «Национальная экономика в условиях глобализации»-Алматы:Экономика, 2005.- С.29-36, 0,44 п.л.
40 К вопросу о Национальном фонде //Спектр.- 2007.- № 3-4 (23/24).- С.77-82, 0,5 п.л.
        
        ӘОЖ  336:316. 334. 22 (574)                             ... ... ... ... Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету08.00.10  -  ... ақша ... және ... ... ... ... дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның АВТОРЕФЕРАТЫҚазақстан РеспубликасыАлматы, 2008Жұмыс  Т. Рысқұлов атындағы  Қазақ ... ... ... ...          ... ғылымдарының докторы  Интыкбаева С.ЖРесми оппоненттер:       	экономика ғылымдарының докторы  Искакова З.Д.                                                                   ... ... ...   ... А.А.                                                                        ... ғылымдарының докторы Ержанов М.С.Жетекші ұйым:        ... ... ... көлік және коммуникациялар академиясы        Қорғау 2008 ...  25 ... ... ...  ... ... ... экономикалық университетінде экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін іздену үшін құрылған Д 14.02.01 диссертациялық кеңестің мәжілісінде өтеді, мекен-жайы: 050035, Алматы ... ... ... 55, 144 бөлме. Диссертациямен Тұрар Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінің кітапханасында танысуға ...  ... ... ... хатшысы, э. ғ. д 	Темирбекова А.Б.                                ...  Т. ... ...  ... ... ... орындалдыҒылыми кеңесші:          экономика ғылымдарының докторы  Интыкбаева С.ЖРесми оппоненттер:        ... ... ...  Искакова З.Д.                                                                   ... ... ...   ... А.А.                                                                        ... ғылымдарының докторы Ержанов М.С.Жетекші ұйым:       ... ... ... көлік және коммуникациялар академиясы        ... 2008 ...  25 ... ... ...  ... ... Қазақ экономикалық университетінде экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін іздену үшін құрылған Д 14.02.01 диссертациялық кеңестің мәжілісінде ... ... 050035, ... ... Жандосов көшесі, 55, 144 бөлме.Диссертациямен Тұрар Рысқұлов ... ... ... ... ... ... ...  _________2008ж. таратылдыДиссертациялық кеңестіңғалым хатшысы, э.ғ.д                                              ... А.Б.                                ... ... ... ... Республикасы азаматтарының Конституцияда кепілдік берген әлеуметтік құқтарын іске асыру әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің деңгейіне байланысты. Мемлекеттің ... ... ... мақсаты  халықтың әл-ауқатын арттыруға қол жеткізу болып табылады. Адам факторы, адам дамуы  -  Қазақстан үшін стратегиялық мін - дет. Адам ... да ... ... ... ... ... экономикалық жетістіктер - ге жетуде негізгі рөл атқарады. Қоғамның барлық жіктері мен әлеуметтік топтарының өмір сүру деңгейін ұдайы жақсарта түсу ... ... ... ... ... ... Жеке ... экономикалық тұрғыдан қажетті жағдайда өсіп-өнуі үшін мемлекет барлық жағдайды жасауға тиіс, бұл өз кезегінде қаржы ресурстарының үйлесімді, тиімді пайдалануын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету үшін мемлекеттік бюджеттің, бюджеттен тыс қорлардың, ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету тиімділігі әлеуметтік саясаттың басым бағыттары шеңберінде ғылыми негізделген әдіснаманы және рыноктық ... ... ... механизмдерді әзірлеуді қажет етеді.Халықты әлеуметтік қорғаудың негізділігі мен біріздендірілуі ғылым мен практика тарапынан жеткіліксіз зерттелген. Халықты әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз ... ... ... мен тәсілдерін ғылыми-баламалы тұжырымдама арқылы әзірлеу Қазақстанның негізгі проблемаларының бірі болып табылады, өйткені  оны шешу ... ... ... қана емес ...  ... де ... ... Республикасында халықты  әлеуметтік қорғау жүйесін тұрақты қаржы ... ... ... ... ... ... мен міндетті әлеуметтік сақтандыру қорларының қаржыларын тиімді қолдану ...  ... ... ... тыс ... ... ... корпорациялардың әлеуметтік проблемаларды шешуге пайдаланатын қаржы ресурстарының тиімділігін қамтамасыз ету арқылы және бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етуге болады. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін  ... ... ... ... жағдайда қолданылып жүрген тетіктері тұрақты және тиімді пайдаланылмайды. Халықты әлеуметтік қорғаудағы мемлекеттік және ... ... жаңа ... ... ... әзірлеу  қажет.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің бюджеттен тыс көздерінің маңызы мен тиімділігін, әлеуметтік стандарттарға сай келетін табыстылығын ... ету ... ... ... ... өмір сүру ... ... септігін тигізеді.Жаңадан қалыптасқан үш сатылы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы жеткілікті талданбаған, белсенді халықтың еңбекке ынталылығын арттыратын, экономиканың дамуына ... ... ... ...  нәтижелілігін бағалайтын арнаулы критерийлер жеткілікті зерттелінбеген. Халықты әлеуметтік ... ... ... қамтамасыз ететін институттар қызметінің тиімділігін, осы салаға арналған шығындардың, әлеуметтік қызмет көрсетудің толықтылығын бағалау, ең төменгі күнкөріс ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің қаржыларын тиімді пайдалануға  жағдай жасайды. Осы жағдайлар зерттеу тақырыбын таңдауға, диссертациялық жұмыстың мақсаты мен міндеттерін ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етуді теориялық және ... ... ... ...  ...  ... анықтау  таңдалып алынған тақырыптың  өзектілігін анықтайды. Тақырыптың  зерттелу дәрежесі. Халықты әлеуметтік ... ... ... қамтамасыз етудің ұтымды бағытын теориялық және әдіснамалық тұрғыда зерттеу үшін оның ... ... мен ... ... ары ... ... көптеген экономист ғалымдардың еңбектеріне сүйенуді және ондағы маңызды ұсыныстарды пайдалануды қажет етеді. Олардың ... ... С. ... Д. Норта, Л. Столерю, Ф. Хайек, И. Шумпетер Л. ... ... ... ... ... ... ... қорғаудың қаржылық аспектілерін әр түрлі деңгейде талқылап, экономикалық маңыздылығын зерттеген ғалымдар көптеп кездеседі. Әлеуметтік мемлекет құру, әлеуметтік саясаттың ... ...  ... ... А. Бабич, Л. Дробозина, Е. Егоров, В. Жеребин, Е. Жильцов, С. Кадомцева, Г. Поляк, В. Роик, М. Седова, Е. Шутяк, И. ... С. ... С. ... Ю. ... өз ... ... ... Әлеуметтік саясатты жүргізуде экономикалық тетіктерді қолдану тиімділігі жайында белгілі-экономист ғалымдар О.Баймұратов, А. Зейнельгабдин, Ө.Есқараев, Қ. Ильясов, Ж. ... С. ... Ұ. ... В. ... Н. Нурланова, Қ. Оқаев, Г. Осипова, Г. Сансызбаева, Н. ... Б. ... және тағы ... ... өздерінің теориялық ізденістері мен зерттеулерінде, ғылыми еңбектерінде аталған проблеманың әр ... ... ... ... ... ... табуына өз үлестерін қосты. Соған қарамастан, рынок талаптарына сай ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік тәуекелдердің залалдарын жабудың жоғары деңгейін қамтамасыз ететін жаңа институттар мен құрылымдарды  дамыту аясында әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз ... ... ... одан әрі ... талап етеді. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің тиімділігін ғылыми тұрғыдан, оны ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз.Сондықтан халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржы қорларының қалыптасуы мен пайдаланылуын теориялық және әдіснамалық тұрғыда саралау қажеттігі диссертациялық зерттеудің ... мен ... ... негіз болды. Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Диссертациялық жұмыстың мақсаты ... ... ... ... қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің теориялық және әдіснамалық негіздерін ... ... ... және ... қамтамасыз етудің тұжырымдамасын жасау болып табылады.Қойылған мақсаттарға сәйкес зерттелімде мынандай міндеттерді шешу қарастырылған:- ... ... ... ... ... ... ... теориялық және әдіснамалық негіздерін жүйелі түрде зерттеу;- ... ... ... ... ... ...  тұжырымдамасын әзірлеу;  - халықты әлеуметтік қорғау шығындарын қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру институтының қалыптасуы мен дамуының ұтымды бағытын анықтау;- мемлекеттік емес зейнетақы қорларының халықты әлеуметтік ... ... ... ... етудегі атқаратын рөлін талдау;- әлеуметтік қорғау жүйесін салықтық реттеуді жетілдіру жолдарын қарастыру;-микроқаржыландыру мен ... ... ... ... ... ... орнын анықтау;-корпоративтік деңгейдегі халықты әлеуметтік қорғау жүйесіне талдау жасау, халықты әлеуметтік ... ...  ... ... ... әлеуметтік жауапкершілігінің даму бағытын анықтау;- әлеуметтік- кәсіпкерлік корпорациялардың әлеуметтік проблемаларды шешуге арналған қаржы ресурстарының  ... мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету институттары мен қаржы ресурстары. Зерттеу пәніне халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржы ... ... мен ... пайдалану үдерісіндегі экономикалық қатынастар жатады.Зерттеудің  теориялық және әдіснамалық  ...  ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз етуді талдауға арналған отандық және шетелдік экономистердің іргелі және қолданбалы зерттеулері болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... ету және әлеуметтік шығындарды қаржыландыру мәселелерімен айналысатын мамандардың ғылыми еңбектері негізге алынды. Зерттеудің ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етуді зерттеу мәселелерін ашып ... ... ... ... мен  өзара шарттасу диалектикалық қағидаттары  алынды.Зерттеудің мәліметтік базасы ретінде ... ... ... ...  ... ... және халықты әлеуметтік қорғау  министрлігінің, Қаржы министрлігінің, интернеттің Web- сайтында орналасқан кәсіпорындардың, ірі ... ... ... ... мен ... ақпараттары пайдаланылды.Диссертациялық жұмыста  статистикалық топтау, салыстыру, сараптаушылық бағалау, талдау және синтез, экономикалық талдау, болжау сияқты экономикалық - статистикалық әдістер ... ... ... ... ... Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің теориялық және ... ... ... ... ... етудің тұжырымдамасын әзірлеу жатады.Диссертациялық зерттеуді жүргізу барысында ғылыми жаңалық сипаты бар келесі  нәтижелер алынды:- халықты ... ... ... ... ... қалыптасуының  теориялық негіздері зерделеніп, халықты  әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің  тұжырымдамасы жөніндегі  ... жеке ... ... ... ... және ... ... арналған бюджет қаражаттарын пайдаланудың нәтижелілігін бағалайтын критерийлер ұсынылды;- Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... ... тарифтерінің саясаты  зерттелініп,  міндетті сақтандыру қорының қаржылық қызметін бағалайтын  интенсивтік және экстенсивтік көрсеткіштерді ... ... ... ... ... жүйесінің қаржы ресурстарының өсу серпініне, әлеуметтік төлемақылардың көлеміне әсер ететін факторларды анықтайтын экономикалық-математикалық модель ... - ... ... ... ... ... ... қорларының рөлі талданып, олардың табыстылығын жоғарылататын әдістемеліктер ... ... ... сақтандыруды дамыту жөніндегі автордың жекеше ұстанымы берілді;- әлеуметтік стандарттарды қамтамасыз ететін ең төменгі күнкөріс деңгейін анықтаудың жаңа  ... ... ... ... жеке ... ... халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудегі  корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікті нығайту жолдары   қарастырылды; - әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың ... ... ... орны ...  ... даму ... ... енгізілген моделіне талдау жасалынды, соның негізінде артықшылықтары мен осал тұстары сарапталып, баға берілді.Қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар:- халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... - ... бюджеттен қаржыландырылатын халықты әлеуметтік қорғауға арналған шығындардың тиімділігін анықтайтын критерийлер;- Мемлекеттік ... ... ... ... қызметін бағалау және тарифтік саясатын жетілдіру әдістемесі;- жинақтаушы зейнетақы қорларының ...  ... ... ... әлеуметтік жауапкершілігінің тиімділігін анықтайтын қаржылық-экономикалық индикаторлар;- ең төменгі күнкөріс деңгейін анықтаудың  автор ұсынған жаңа әдістемесі;- әлеуметтік  кәсіпкерлік корпорациялардың ... ... ... ... ... ресурстарының тиімділігі.Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңызы: Жүргізілген зерттеу нәтижелері:- халықты әлеуметтік қорғау  жүйесінің қаржы ресурстарының ... ... ... ... және ... ... арқылы Мемлекеттік әлеуметтік  сақтандыру қорының қаржылық қызметін бағалауға;- әлеуметтік көмек, әлеуметтік ... және ... ... ... ...  ... бағыттарын анықтауға;- жинақтаушы зейнетақы қорларының табыстылығын арттыруға;- азаматтарды әлеуметтік қорғаудың  барлық  ... мен ... ... ... ай ... ақша төлемінің мөлшерін көрсететін әлеуметтік төлемдердің  біртұтас реестрін  енгізу туралы ұсыныс жасауға;-корпорациялардың әлеуметтік жауапкершілігін ... ... - ... ... әлеуметтік проблемаларды шешуге арналған қаржы ресурстарының тиімділігін арттыруға ... ... ...  ... жүзеге асырылуы елдің экономикалық қарқынының өсуі мен Қазақстанның әлеуметтік бағдарланған мемлекетке айналуына , әлеуметтік саланың дамуына, халықты әлеуметтік ... ... ... ... ...  ... ... Зерттеу нәтижелерін іске асыру. Зерттеу жұмысының  негізгі нәтижелері халықаралық ғылыми-практикалық конференцияларда  талқыланды және мерзімді басылымдарда жалпы көлемі 44,59б.т. 40 ... ... ... Автор  қорының бағдарламасының қаржылық қолдауымен  деп  аталатын жобасында сарапшы-кеңесші ретінде  Алматы қаласы бюджетінің әлеуметтік сфераға ... ... ... талдау жасап,  талдамалық  құжаттар әзірледі.Зерттеу жұмысының нәтижелері ғылыми- практикалық конференцияларда ... ... ... Автордың жеке ұсыныстары мен маңызды пікірлері  Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты ... ... ... ... және ... ... Солтүстік Қазақстан облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар департаментінде, Павлодар облысы бойынша салық комитетінің жұмыстарында, Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму ...   ... ... ... ... тапты.Ізденушінің ғылыми ұсыныстарын халықты әлеуметтік қорғау бағдарламаларын дайындауда, оларды жүзеге асыруда назарға алынып, ... ... ... ... бар.Жұмыстың негізгі ережелерін сынақтан өткізу. Зерттеу нәтижелері халықаралық, республикалық, аймақтық, жоғары оқу ... ... ... ... ... ішінде  халықаралық ғылыми - практикалық конференцияда (Алматы, 2005),  (Алматы, 2002),  ... ... ... (2007),  халықаралық ғылыми симпозиумда (Алматы, 2005) баяндалды.Зерттеу нәтижелерінің жарияланымы.Диссертацияның тақырыбы бойынша 1 жеке ... 2 оқу ... 40 ... ... ... оның ... көлемі- 44,59 баспа табақты құрады.Диссертациялық жұмыстың құрылымы мен көлемі.  Диссертациялық жұмыс кіріспеден, 5 тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен, ... және 50 ... 26 ... ... БӨЛІМ Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету ...  даму ... мен ... қорғау"  ұғымы отандық әдебиетте 90 жылдардың басында пайда болды. Бастапқыда бұл түсініктің мағынасы халықтың ... ... ... ... ... ... деп танылды. "Әлеуметтік қорғау"  ұғымы көбінесе саясаттық мақсатта ... ... ... ... ... ... ... сай келмеді. Шет ел сөзінің "social security" аударымы әлеуметтік қорғау емес, әлеуметтік қауіпсіздік деп анықталады.1980-1990 жылдар ... ... ...  ұғымы "әлеуметтік сақтандыру" мен "әлеуметтік қамсыздандыру" ұғымы ретінде қарастырылып, әлеуметтік, экономикалық өзгерістердің зиянды зардабынан қорғау шаралары деп ... ... ... бұл ... ... одан әрі ... ... оның маңызы өмір деңгейі мен сапасын бір қалыпты ұстау саясатының әдістері мен түрлері деп танылды.Ресейлік профессор М. Г. Назаров    ... ... ең ... ... ... ... ... экономикалық, құқықтық, әлеуметтік кепілдіктердің заң жүзінде бекітілген ... ... ... деген анықтама берсе, В.Д. Роик  деп атап көрсетеді.Әлеуметтік қорғау туралы экономист-ғалымдардың әр ... ... ... ... екі ... бөліп көрсетуге болады: бір жағынан, әлеуметтік қорғау мұқтаж азаматтарды мемлекет тарапынан қаржылық қолдауды ... ... ... ... саясаты деп қарастырылса, басқа жағынан әлеуметтік қорғау жеке адамның өзін -өзі әлеуметтік қорғауына, қалыпты өмір сүруіне, рухани дамуына жағдай жасайтын ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғауға  қоғамдық дамудың нақтылы жағдайларына сәйкес азаматтардың қалыпты тіршілік әрекетінің кепілді деңгейін қамтамасыз ... ... ... және оларды мемлекеттік және басқадай институттар арқылы жүзеге асыру механизмдерінің жүйесі жатады. ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының ахуалына, ішкі жалпы өнімнің көлеміне, қордаланған ұлттық байлыққа және ... ... ... ... іске ... ... ... тиімділігіне байланысты.Әлеуметтік қорғаудың қаржылық тұлғалануы арнаулы ақша қорларын қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты ... ... ... ... бұл ... ... әр ... әлеуметтік төлемақылар беріледі.Халықтың әлеуметтік қауіпсіздігіне кепілдік беру мемлекеттік бюджеттің қаражаттарын қолдануды, әлеуметтік сақтандыру жүйесін құруды және ... өзін - өзі ... ... ету ... жақсартуды қажет етеді.  Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі күрделі құрылымға ие және өзіне әлеуметтік төлемақылар және әлеуметтік жеңілдік беру ... ... ... ... Бұл қаржылық институттардың да өзіне тән құрылымдары бар. Халықты ... ... ... ... ету осы  ... ... ... етуі арқылы жүргізіледі.Теориялық талдаулар негізінде диссертацияда  халықты әлеуметтік қорғауды қаржымен ... ... ... ... анықтамасы берілді. Қаржылық институт ретінде халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ету үрдісін ақшалай қатынастарға негізделген арнайы қаржылық тетіктерді қолдана отырып, халыққа әлеуметтік көмек көрсетуге бағытталған орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қаржы ресурстарын ... ... деп ... ... ... ... жүйесін қаржымен қамтамасыз етуді ақша ағындарының екі жақты қозғалысы ретінде қарастыруға болады. Осы қаржы ресурстарының екі жақты қозғалысының арқасында ... ... ... ... әр ... нысанда әлеуметтік көмек ала алады. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің тиімділігі бірінші кезекте қаржы ағындарының толықтылығына, үздіксіздігіне, атаулылығына және ... ... ... ... ... ... ... объективтік және субъективтік сипатқа ие.22415554610Халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... ... саясаты253555519304000187515512700Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржылық  механизмі00Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржылық  механизмі3306445822960Қаржылық әдістер00Қаржылық ... ... ... жүйесінің қаржыларын басқару00Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржыларын басқару11430022764750027559004470400Ақпараттық қамтамасыз ету00Ақпараттық қамтамасыз ету224155127000Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің ... ... ... және ... ... ... жүйесінің қаржы ресурстарының қалыптасуы және пайдаланылуы194310085090Әдістемелікқұқық-тық қамтамасыз ету00Әдістемелікқұқық-тық қамтамасыз ету45167555080Қаржылық тұтқалар00Қаржылық ... мен ... ... ... ... құрылымы;Ең төменгі күнкөріс деңгейі;Жан басына шаққандағы табыс;Ең ... ... ... мен ... ... құрылымы;Әлеуметтік стандарттарИнвестициялар;Үлестік жарналар;00Мүгедектер мен табысы төмен азаматтардың саны;Отбасы құрылымы;Ең төменгі күнкөріс деңгейі;Жан басына шаққандағы табыс;Ең төменгі жалақы;Әлеуметтік ... мен ... ... құрылымы;Әлеуметтік стандарттарИнвестициялар;Үлестік жарналар;\2535555145415Әлеуметтік сақтандыру;Зейнетақыны сақтандыру;Әлеуметтік қамсыздандыру;Бюджеттік жоспарлау;Бюджеттік кредит беру;Банктік кредиттеу;Салық салу;Материалдық ынталандыру;00Әлеуметтік сақтандыру;Зейнетақыны ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру;1143002857500334645188595Атқару органдары;Қаржы министрлігі;Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі;Бюджеттен тыс қорлардың  ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау министрлігі;Бюджеттен тыс қорлардың  әкімшілігі;1143001898650033464557785Банктер, сақтық компаниялары, ЖЗҚ және басқа қаржы рыногының субъектілері00Банктер, ... ... ЖЗҚ және ... ... рыногының субъектілері4737100628650011430010604500396684511112500275590020955Әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржы ресурстарының қалыптасуы мен пайдаланылуы туралы  ақпараттық база00Әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржы ресурстарының қалыптасуы мен ... ...  ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз ететін  қаржылық бөлімдер00Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін қаржымен қамтамасыз ететін  қаржылық ...  ... ... ... ... картасы00Азаматтардың  әлеуметтік бірегей электрондық әлеуметтік картасыСурет  1- Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржылық механизміЕскертпе-құрастырған авторХалықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... қаржылық механизмін әр түрлі элементтердің блоктарына бөлуге болады: салық мөлшерлемесі,  жан ... ... ... ... жан басына шаққандағы табыс, ең төменгі күнкөріс деңгейі, ең төменгі жалақы, бюджеттік кредиттер және ... ... ... ... ... ресурстарын басқарудың қаржы механизмін өмір сүру сапасын жоғарылату, кедейлікті төмендету, әлеуметтік тәуекелдердің алдын алу мақсатында пайда болатын қаржылық қатынастарды ... ... ... қорларының қалыптасу мен пайдалану әдістерінің жиынтығы ретінде қарастыруға болады.Экономикалық ... ... сай ...  ... ... объективтік жағынан сипатталса, екінші жағынан мемлекет тарапынан бекітілуі және дамудың әр сатысына ... ... ... ...  ... ... ... сипатқа ие болады. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржы ресурстарын басқарудағы қаржылық механизмінің құрылымы бюджеттік, ... ... ... бірлігі ретінде қарастырылады (1-сурет). Әлеуметтік қорғау жүйесінің тиімді қаржылық саясаты қаржылық механизм арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... жүйесінің қаржылық саясатының даму серпінін, осы жүйедегі қаржылық қатынастарды ұйымдастыру ерекшеліктерін көрсете алады.Халықты әлеуметтік қорғаудың үш деңгейлі жүйесінің ... ... ... ... ... жұмыс берушi мен жұмыскер арасында жауапкершілікті бөлу ... ... ... ... Ұлттар Ұйымы мен Халықаралық Еңбек Ұйымының құжаттарында  бекітілген тұжырымдамаға сәйкес  көптеген ... ... ... ... жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің басым бағыты міндетті әлеуметтік сақтандыру болып табылады. Ал,   ... ... мен ... ... ... ...  ... жұмыспен қамтығандар мен шағын кәсіпорында жұмыс істейтіндерге әлеуметтік кепілдіктерді қамтамасыз етеді. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ...   немесе  модельдерді қолданатын елдерді нақты бөліп алу оңай ... ... ... ... ... ...  моделі мемлекет тарапынан барлығына бірдей әлеуметтік қамсыздандырудың ең төменгі  әлеуметтік кепілдігін қамтамасыз етсе,  модель  ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру арқылы қамтамасыз етеді.Зерттеулер нәтижесі халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етуде мемлекеттің қатысу ... ... ... арналған шығындарға тікелей әсер етпейтінін көрсетті.  Франция, Германия, Нидерланды елдерінде  халықты әлеуметтік қорғау жүйесін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... елдеріне қарағанда анағұрлым төмен, бірақ олар әлеуметтік қорғаудың жоғары деңгейіне жеткен елдер қатарына жатады. Керісінше, ... ... ... ... ... шығындардың 79 пайызын бюджет арқылы қаржыландырады және ол да ... ... ... ... жеткен елдер қатарына жатады. Демек, халықты әлеуметтік қорғауға арналған шығындардың ... ... ... ... ...  ... саясатымен тығыз байланысты.Қазақстандағы  әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз ету  тұжырымдамасын  әзірлеудің негізіне мынандай қағидаттар жатқызылды: жалпылайлылық  -  ... ... ... ... ... қоғамның барлық мүшелеріне әлеуметтік тәуекел пайда болған ... ең ... ... стандарттар шеңберінде залалдарды жабуға кепілдік береді. Ынтымақтастық  -  ... ... орын ... ... ... ... кедейлерге берілетін атаулы әлеуметтік трансферттердің ІЖӨ-дегі үлесінің жоғарылауын, жалақының деңгейін көбейту арқылы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржылық институттарының трансакциялық шығындарын төмендете отырып, жоғары ...  ... ... алуға жағдай жасауын айқындайды. Әлеуметтік қорғаудың  экономикалық мақсатын жүзеге асыру  қаржы қорларының  қалыптасуы мен пайдалануындағы қаржылық қатынастар мен ... ... ... ... ... ...  ...  әлеуметтік  қорғау  жүйесін  қаржымен  қамтамасыз ... ...   ... ... жаңа ... қалыптастырып,  олар арқылы қаржымен қамтамасыз ету үдерісінде  қаржы ресурстарының көлемін ұлғайту бағытында жүргізілген кейбір ... ... ... ...  алға  ... ... ... әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің негізгі қаржыландыру көзі болады, сақтандыру сыйақыларының сақтық төлемдеріне сай болуы, резервтерді капиталдандыру осы қаржылық институттың ... ... ... ... ... ... ... түрде тарту үрдісі дамып келді, бұл өз кезегінде халықты әлеуметтік қорғау жүйесіне қосымша қаражаттарды жұмылдыруға ... ... ... ... ... ... ... етудің эволюциясы.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің басым көзі бюджет қаражаттары болып табылады.Әлеуметтік көмек пен ... ... ... тобына арналған бюджеттік шығындардың нәтижелілігін анықтайтын критерийлер нәтижелікке бағдарланған бюджетті қалыптастыру шеңберінде айтарлықтай маңызды рөл ... ... ... арналған бюджет қаражаттарының тиімділігін анықтауда мынандай әдістемелер ұсынылды:1) отбасыларының қаржылық автономия деңгейінің (ОҚАД) салыстырмалы көрсеткіші - үй ... ... ... ... ... осы үй ... ... арналған орташа шығындарына арақатынасы; 2) отбасының қаржылық жағдайының  абсолюттік көрсеткіші  -  үй шаруашылықтарының қор ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы көрсеткіші 0,4  - тен 1  деңгейінде  үш жыл бойы қалып отырса , ... 1 ден ... ... онда үй ... ... ... ... өмір сүреді. Егер осы мерзімде отбасының қаржылық жағдайының  ... ... - үй ... қор ... ... ... жан ... шаққанда 300 мың теңге болса, онда үй шаруашылығы әлеуметтік көмекті алуға лайық емес, бюджеттің, ... ... ... ... Отбасыларының қаржылық автономия деңгейінің салыстырмалы көрсеткіші  0,4  - тен 0-ге  дейін төмендесе және бір ... ... ... жағдайының  абсолюттік көрсеткіші - үй шаруашылықтарының қор ... ... өсуі ... онда ... ... қорғау  жүйесінің тиімділігін байқауға болады. Әлеуметтік қорғау жүйесінің  тиімділігін, нәтижелігін (ӘҚЖТ) былай  ... ...                    0 < ОҚАД < 0,4                                                                              (1)                                                          ... теңге < ОҚЖАКӘлеуметтік қорғауға арналған бюджет шығындары 1996 жылы- 9212 млн теңгені, 1997 жылы - 26566 млн ... 1998 жылы - 53618 млн ... 1999 жылы - 159064 млн ... 2000 жылы - 171065 млн ... 2001 жылы 186715 млн ... 2002 жылы - 201415 млн ... 2003 жылы - 239230 млн ... 2004 жылы - 272333 млн теңгені, 2005 жылы - 345356 млн ... 2006 жылы - 422423 млн ... ...  1999 ... ... осы ... ... арналған бюджет шығындарының басым бөлігі республикалық бюджеттен қаржыландырылып отыр. 1999 жылы ... ... ... ... қорғауға арналған шығындардың 88,4%-ы , 2000 жылы ... 2001 жылы ... 2002 жылы ... 2003 жылы ... 2004 жылы ... 2005 жылы 91%-ы, 2006 жылы 91%-ы ... Жергілікті бюджеттерден атаулы әлеуметтік көмек, жұмыспен қамту бағдарламалары қаржыландырылса, республикалық бюджеттен республикалық мәртебесі бар әлеуметтік ... ... ... ... ... анықтауда айлық есептік көрсеткіш пен ең төменгі күнкөріс деңгейі негізге алып есептелінеді. Атаулы әлеуметтік көмек Қазақстанда 2002 жылы енгізілді, оның ... ... ... ... ... 713 теңгеден 815 теңгеге өсті. Атаулы әлеуметтік көмек адамның өмірлік проблемаларын түбегейлі, яғни біржола шешуді көздемейді, ол кедейлікті төмендетудің қосымша ... ... та - бы - ... ... ... ... саясаты адам - дардың лайықты еңбек ету - леріне жағдай туғызуға бағыт - талуы керек. Халықты әлеуметтік қорғау шараларын ... ... ... ... экономикалық тиімділікті егжей-тегжейлі анықтау үшін есепті кезеңде жұмсалған сомаларды халықты әлеуметтік қорғауға ... ... ... ... ... ... жөн. ... көрсеткіштері бойынша мемлекеттік әлеуметтік қызметтер көрсету (орындалатын жұмыстар) бірлігінің құны мына формула бойынша есептелді : EGYp = PОz / Kp                                                                            (2) ... EGYp  -  ... ... ... қызметтердің (орындалатын жұмыстардың) бірлігі; PОz  -  бюджеттік ... ... ... ... немесе нақты іс-шара бойынша жоспарланған шығындардың көлемі; Кр  -  ... ... ... ... ... ... ... іс-шара бойынша көрсетілетін мемлекеттік әлеуметтік қызметтердің (орындалатын жұмыстардың) жоспарланған саны. Осы формула бойынша көрсетілетін мемлекеттік әлеуметтік қызметтердің (орындалатын жұмыстардың) бірлігіне ... ... ... ... өңірлер бойынша бөлек анықталды. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің экономикалық тиімділігін анықтау мақсатында жүргізілген зерттеулер әлеуметтік көмек алушылардың ішіндегі кедейлердің үлес ... және ... ... ... әлеуметтік көмектің үлес салмағының төмендігін көрсетті. Бұл өз кезегінде бюджет ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек пен тұтыну индексінің арасындағы байланыс төмендігін көрсетеді, сондықтан бюджеттен берілетін мұндай жәрдемақылар ... ... ... ... ... шығуға, қоғамда қалыптасқан орташа өмір сүру деңгейіне жетуге  септігін тигізбейді. Бюджеттен ... ... ... мөлшерін бекітуде  арнаулы әдістеменің жоқтығынан бұл жәрдемақылардың кедейлікті қысқартудағы  тиімділігі төмен.Адами ... ... ... ... ... шығындарға баса назар аудару қажет. Нәтижеге бағдарланған бюджетті қалыптастыру аясында осы ... ... ... ... ... ... критерийлерді бөліп қарастыруға болады. Оларға жататындар: халықты әлеуметтік қорғауды жүзеге асыратын орталық және жергілікті органдардың трансакциялық ...  ... ... ара ... атаулы әлеуметтік көмектің өсу қарқыны мен кедейлердің үлес салмағының байланыстылығы, әлеуметтік жұмыс ... өсу ... мен  ... ... ... ... қаржыландырылатын зейнетақы бағдарламасы кедейлік деңгейін төмендетуге, зейнеткерлердің қалыпты өмір ... ... ... ... отыр.Халықаралық Еңбек Ұйымының талабына сәйкес орташа зейнетақы мен орташа жалақының ара қатынасы немесе табысты ... ... ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай, бұл көрсеткіш Қазақстанда 1996 жылы 47,9 %-ды көрсетсе, 2006 жылы  24,3% болып ... ... ... ... және ... ... ... кемінде 40% мөлшерінде белгілеуді көздейтін халықаралық зейнетақы жүйесі қағидаттарын пайдалану қажет.Салық жеңілдіктерінің, атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің экономикалық тиімділігін анықтау ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.Бюджет қаражаттарының игерілмегендігін төмендету үшін  заң қабылдау қажет. 685800152273000571500152273000685800152273000137160083693000Әлеуметтік көмек және ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың тиімділігін талдау барысында бұл шығындардың республикалық деңгейде шоғырланғандығын және бұл бюджетаралық қатынастардың  Қазақстан өңірлерінің ... ... ... ... ... жылдар аралығында төменгі бюджеттерге бөлінетін субвенциялар көлемі 24,8 млрд. теңгеден 153,2 млрд. теңгеге ұлғайса, ... ... осы ... ... 37,2 млрд. теңгеден 119,5 млрд.теңгеге жоғарылап отыр. Субвенциялар мен бюджеттік алынымдар әр деңгейдегі ... ... ... ... жоғарылатады, өңірлердің орталыққа тәуелділігін күшейтеді.Халықты әлеуметтік қорғауды қаржыландырудың бюджеттен тыс көздеріӘлеуметтік сақтандырудың қаржылық механизмі мен ұйымдастыру нысандары халықты әлеуметтік ... ... ... ... болып табылады.2005 жылдан бастап Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры жұмыс істеп  келеді.Әлеуметтік төлемнің мөлшері әлеуметтік аударымдар обьектісі ретінде ... ... ... ... ... ... қатысушының орташа айлық табысына және қатысу өтіліне ... ... әлеу - ... ... тұ - ... және ... ... әлеуметтік төлемдердің мөлше - ріне айрықша әсер етеді. Яғни ... ... ... қанша - лықты орындаса, нәтижесінде нақты адамның әлеуметтік тө - лемінің ... ... ... - нысты болады.2007 жылы 49 543 174,8 мың ... ... ... ... ... бұл 2006 жылмен салыс - тырғанда 2 есе ... және 2005 ... ... 3,6 есе көп.2 ... -   АҚ ... ... атауы2005 жмың теңгеүлес салмағы, %2006жмың теңгеүлес салмағы, %Жиыны,мың теңгеАктивтердің түсуі,  соның ішінде13886289,3100,026108696,1100,039994985,4Әлеуметтік аударымдар13722456,198,825183275,296,438905731,3Әлеуметтік аударымдарды төлеу мерзімін өткізіп алғаны  үшін ... ... ... ... ... ... ішінде185211,8100,0431821,9100,0617033,7Әлеуметтік төлемақылар:10213,75,5166651,838,6176865,5еңбек ету қабілетінен айырылуы бойынша6380,63,4110351,825,6116732,4асыраушысынан айырылуы бойынша3775,82,054321,912,658097,7жұмысынан айырылуы бойынша57,30,11978,10,42035,4Комиссиялық сыйақы155919,984,2245104,356,8401024,2Қате есептелген сомаларды қайтару19078,210,320065,84,639144,0Ескертпе- ... ... ... көрсеткіштері негізінде автор құрастырған2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан ... ... және бір ... ... ... бала ... байланысты әлеу - меттік төлемдер беріледі. Мемлекеттің ана мен баланы қорғауға бағытталған әлеуметтік саясаты қоғамның жай-күйі мен оның ... ... ... айқындайды. Әлеуметтік сақтандыру базалық өмір деңгейіне кепілдік беруді емес, ... ... қол ... ... ... етуі қажет. Халықтың барлық топтарына біркелкі және толық әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету әлеуметтік сақтандырудың  қызметіне жатпайды. Қоғам екі жолдың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыру арқылы барлығына бірдей кепілдік беру немесе  ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін халық топтарына   әлеуметтік ... ... ету. Бұл екі ... алмастыру әлеуметтік сақтандырудың экономикалық мазмұнын жоққа шығарады.Әлеуметтік сақтандыру жұмыс істейтін азаматтардың  өз болашағы мен отбасының берекесі үшін жеке ... ...  ... жасайды. Әлеуметтік төлемақылардың дара дербестелінген салымдарға байланысты болуы бір мезгілде әлеуметтік қорғауда әділеттікті күшейтеді, өйткені әлеуметтік төлемақылар  қатысушылардың   ... ... ... жағдайына, аударымдардың көлемі мен  мерзіміне байланысты болады.Міндетті әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік аударымдардың көлемін анықтауда нақты критерийлер қолданылмай отыр, өйткені әлеуметтік тәуекелдердің түрлері мен көлемдері өзгеріп ... және ... ... ... ... бағалау да өзгеріп отыр. Халықты әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етуде әлеуметтік сақтандыруды бағалау интегралдық көрсеткіштер арқылы жүргізілуі қажет.Экономикалық ... ... ... ... ... мына ... ... анықталады:Әк= Әа / Әо*100 % ,                                                        ...  -  ... ... ... ... ... ... пайызбен;Әа -  экономикалық қызметтің түрі бойынша міндетті әлеуметтік сақтандыруға арналған әлеуметтік ...   -   ... ... ... объектісі.Автор экономикалық қызметтің түрі бойынша әлеуметтік жарналардың мөлшерін анықтауда жұмыс берушілердің жұмыс істеу жағдайын жақсартуға арналған шығындарын негізге алу ... ... ... ... ... жарналарының көлемі аурудың алдын алуға, жұмыс жағдайын ... ... ... ... қысқартылуы қажет. Бұл өз кезегінде жұмыс берушілердің өз жұмыскерлеріне ... ... ... ... ... - Сш / Әо*100% ,                                              (4)   ...  -   ... ... ... алу ... ... ... төлеушіге әлеуметтік аударымдар бойынша үстемелер қарастыру қажет. Әлеуметтік аударымдар бойынша үстемелер әлеуметтік тәуекелдердің деңгейі саладағы орташа көрсеткіштен жоғары болған ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік аударымдарды төлеушіге әлеуметтік тәуекелдердің деңгейі саладағы орташа көрсеткіштен төмен  болған кезде қолданылады. Үстемелер мен ... ... ... 40 ... ... ... көрсетіп отырғандай, қызмет түрлері бойынша ең жоғары әлеуметтік аударымдар қаржы қызметінен түссе, әлеуметтік ... жиі ... ...  ... өндіріс салаларында әлеуметтік төлемдердің көлемі өте жоғары.Әлеуметтік төлемдер мен ... ...  ара ... бір ... сай ... Әлеуметтік төлемақылар мен әлеуметтік жарналардың  арасында тығыз байланыс жоқ.Кейбір жұмыс берушілер өз ... ... ... ... жағдайын жасамайды, сондықтан ауру деңгейі бұл кәсіпорындарда жоғары. 3 кесте  - Міндетті әлеуметтік сақтандыру қорының ... ... ... ... және ... ... көрсеткіштерЭкстенсивтік көрсеткіштержан басына шаққандағы мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру көрсеткіштері, соның ішінде әлеуметтік тәуекелді жабуға кеткен таза шығыстар мен әлеуметтік ... ... ... халық құрамының әлеуметтік-демографиялық сапасын күшейтуге арналған шығындарІЖӨ-дегі әлеуметтік сақтандыру қаржыларының үлесі, %;әлеуметтік ... ең ... ... ... ... ең ... мөлшеріне, орташа жалақыға сай келуі;әлеуметтік сақтандырумен қамтылған халық саны, мың адам;сақтық төлемдерінің ең жоғары, орташа, ең төменгі тұтыну қабілеттілігінің ... (үй ... ... ... ... үлес ... %;әлеуметтік сақтандыру нормаларының жұмыс істемейтіндерге таралу деңгейі (қажеттілігіне қарай табыстарды қайта бөлуді көрсететін міндетті сақтандырудың таза әлеуметтік ауыртпашылығы, ... ... ... ... ... ... төлемдерінің деңгейі, %;әлеуметтік қамсыздандыруға арналған мемлекеттік бюджеттің шығыстарының, жалақының, инфляцияның, ІЖӨ-нің орташа даму ... ... ... ... ... ... ... жарналардың үлес салмағы, %;халықты әлеуметтік қорғауға арналған қаржылардың құрамындағы бюджеттік қаржылар мен әлеуметтік сақтандыру жарнасынан түскен ... үлес ... ... - ... авторӘлеуметтік тәуекелдің ықтималдылығы жоғары. Әлеуметтік аударымдардың  қандай әлеуметтік тәуекелді жабатындығын талдау қазіргі жағдайда қиындап отыр. ... ...  -  ... ... ... ... ... сақтандыру қорының трансакциялық шығындарына өз міндеттемелерін орындау, қымбат құрал-жабдықтар ... алу, ... ... шығындар, салық, айыппұл, коммуналдық шығындар жатады. Бұл шығындар неғұрлым аз болса, соғұрлым  қор қызметінің экономикалық тиімділігі ... ... ... көрсеткіштері ұлттық табысты қайта бөлудегі оның орнын, ... ... ... ... ... ... ... кепілдіктің орташа  ара қатынасын әлеуметтік тәуекелді өтеудегі халықтың табысымен, әлеуметтік сақтандыру шығындарының даму деңгейін басқа да макроэкономикалық ... ... және ... ... тек қана ... ғана емес ... ... алуына  жұмсалуын талдау арқылы анықтауға болады.Міндетті сақтандыру жүйесінде міндетті әлеуметтік сақтандырумен қамту деңгейі Алматы облысында  -  65%, ... ... ...  -  70,1 %, ... облысында  -  80,1 %, ал Қызылорда облысында  -  84 % ... ... ...  2005 ... 7 ... ҚР ... ...  аннуитеттік сақтық рыногы құрылды.Мемлекеттік аннуитеттік компанияның ... ... ... әр түрлі сақтық өнімдерінің пайда болуына жағдай жасау және зейнетақы келісімшарт негізінде аннуитетті қамтамасыз ету ... ... ... ... рөлі ... Ол ... ... мемлекеттік компания, мемлекеттің толық қатысуымен құрылған. Аннуитеттік сақтандыруды ынталандыру бойынша шаралар қолдану халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... сақтық салымдарын қалыптастыру, ерікті сақтандыру жүйесіне қатысуды ынталандыратын  ... ... ... ... ... қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің қосымша қаражат көзін тартуға мүмкіндік береді.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етуде зейнетақы жүйесі ... рөл ... ... аралығында  жинақтаушы зейнетақы қорларының салымшылар саны 1105123 ... 8537712 ... ... ... ... көлемі 23541 млн.теңгеден 909696 млн.теңгені құрады. Зейнетақы жарналары 7432 млн. ... 683888 млн. ... ... зейнетақы қорларының инвестициялық табысының өсу қарқыны баяу болып ... ... 1 ... ... ...  ... ... жарналары бойынша салымшылардың саны 32978 болса, ерікті кәсіби зейнетақы жарналары бойынша олардың саны  3752 болып отыр.Қазақстанда қызметкердің өмірі мен ... зиян  ... ... ... ерікті кәсіби зейнетақы салымдарын жұмыс беруші есебінен төленетін міндетті кәсіби зейнетақы жарналарына  ... ... ... ... Міндетті кәсіби зейнетақы жарналары шығындарын тауардың өзіндік құнына кіріктіріп, сол шығындарды корпорациялық табыс салығын анықтауда  шегерімге жатқыза ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға болады. Зейнетақы қорланымдарының абсолюттік өсу кезінде инвестициялық табыстың өсу қарқынының жыл сайын төмендеуі байқалады. Жинақтаушы зейнетақы ... ... 5 жыл ... 40,16% ... ... ... ... тиісінше 57,90%-ды көрсетті.Біздің есептеулеріміз табыстылыққа инфляциядан гөрі зейнетақы активтерін басқару мен инвестициялық саясат тікелей әсер ететіндігін көрсетіп отыр. ... ... ... ... нормативтік-құқықтық базаның әсері жоғары. Жинақтаушы зейнетақы қорлары инвестор, салымшы, қарыз беруші және сатушы ретінде қызмет ете алмайды. Жинақтаушы ... ... ... ... ... қаржы рыногының және инвестициялық қызмет көрсету тетігінің дамуына тікелей әсер етеді. Салымшылардың зейнетақы қорланымы орташа жалақы көлеміне сай келмейді.2000-2005 жылдар ... ... ... инфляция 45,39%,  болса, ЖЗҚ орташа безбенделген табыстылығы 44,47% болып отыр.4 кестенің ... ... ... ... ... инвестициялық портфелінің құрылымында  мемлекеттік бағалы қағаздардың үлесі 1998-2006 жылдар аралығында 73 пайыздық пунктке төмендеді, бұл ретте  ... ...  ... ... емес ... ... үлесі 49 пайыздық тармаққа өсті. 2 сурет  - ... ... ... ЖЗҚ  ... ... ...   ... көлемі мен инфляция деңгейінің серпініЕскертпе-автор құрастырған                    ... ... ... ұзақ ... ... ... үлесін ұлғайту зейнетақы активтерін басқарудың тиімділігін арттырады.Жинақтаушы зейнетақы  қорларының портфелдеріндегі қаржы құралдарының ... және ... ... ... ...  ұзақ ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар шығару ұсынылады.Халықаралық зейнетақы реттеуіштері қауымдастығының (INRS) Жеке зейнетақы қорларын ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы субъектілерін қадағалауды дамыту зейнетақы қорланымының табыстылығын жоғарылатады.Сыртқы рынокта инвестициялаудың дамуына жағдай жасау үшін ... ... ... ... ... ... табыстылықты бағалайтын ()  әдістемесі қолданбайтындықтан жинақтаушы зейнетақы қорлары қаржылық зиян шегеді. 4 кесте - Жинақтаушы зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздары, оның ішінде97,6793,9774,6259,3048,3353,3352,9435,724,32ҚР-ның еуро облигациялары15,2735,6565,9442,9522,5612,190,801,230,08ҚР-ның Қар жы министрлігінің бағалы ... ... ... ... ... органдарынң бағалы қағаздары0,000,290,230,630,500,210,030,010,00Екінші деңгей банктеріндегі салымдар0,321,642,558,448,786,857,5116,5215,57Халықаралық қаржы ұйым- дарының бағалы қағаздары0,000,594,083,566,452,920,510,600,01Шетел мемлекеттерінің бағалы қағаздары0,000,000,000,003,692,394,994,730,02ҚР эмитенттерінің мемлекеттік емес бағалы қағаздары, оның ... ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздары**0,000,402,442,993,954,222,801,979,464  - ші ... ... ... ... және басқа активтер1,641,440,422,480,840,560,460,961,13Ескертпе- кесте мына деректер негізінде құрылған:        ... ... ... ... бюллетені, қаңтар, №1-2007** Қаржы рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің  сайты,   www.afn.kzИнвестициялық табыстарды тұрақтандыру және ... ... ... басқарудың тиімділігін арттыру үшін жинақтаушы зейнетақы қорларының портфелін әртараптандыру және ... ... ... ... сай ... ... тізбесін кеңейту жөніндегі іс шараларды  одан әрі жүргізу қажет, бұл өз кезегінде ішкі ... мен  ... ...  ... ... ... Республикасы  экономикасының  нақты секторын қаржыландыру проблемаларын шешуді қамтамасыз етеді.Қазақстанның қор биржасында негізінен ... ... мен ... ... жүр, бұл ... ... зейнетақы қорларының инвестициялық портфелінің құрамына тікелей әсер етіп отыр. Қазіргі дағдарыс банктердің бағалы қағаздарының құнсыздануына алып келді, ал ол құнды ... ... ...  ... зейнетақы қорлары болып табылады. Зейнетақы активтерін инвестициялау  - негізінен сенімділік, ... және ... ... үш ... сай ... қажет. Зейнетақы қорланымын қорғауды күшейту үшін зейнетақымен қамсыздандыру заңына эмитенттің немесе ... ... ... ... рейтинг Агенттігінің   шәкіліне сай болуы, инвестициялық портфельдерде мұндай ... ... үлес ... ... ... ... ... сияқты талаптар енгізілді. Бұрын зейнетақы активтерін   санатынан ... емес ... ... ... ... ... ... бұл өзгеріс жинақтаушы зейнетақы қорларын қайтадан банктердің бағалы қағаздарын сатып алуға мәжбүр етеді, ал нақты сектор тағы да ... ... ... ала ...  ... ... орта буындағы кәсіпорындар көп емес, банктік кредиттерге қарағанда зейнетақы қорларының қаражаттарын пайдалану оларға тиімді, бұл жағдай өз ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Қымбаттылығына байланысты халықаралық рейтингтік агенттіктердің  қызметтерін кәсіпорындар ала алмайды, ұлттық рейтингтік ...  ... бұл қиын ... одан әрі ... жылы ... ... ... концессиялық негізде  инфрақұрылымдық жобаларға пайдалануды ұсынды. Оларды қаржыландыру зейнетақы қорларының инфрақұрылымдық облигациялары арқылы жүргізілді.  Жинақтаушы зейнетақы қорлары ... ...  Шар  -  ... ... жол аймағын және Солтүстік Қазақстан - Ақтөбе облысы электр тасымалдау желілерін салу жөнінде  екі жобаға қатысады.Инфрақұрылымдық облигацияларды ... ... ... ... ... ... ... мен Азаматтық кодекстің арасында қайшылыққа байланысты болып отыр.Жинақтаушы зейнетақы қорлары  холдингісінің  ... ... ... дайындалған 7 басымды жобаларына қатысуды көздейді, оның ішінде 3-і инфрақұрылымдық жобалар -  Балхаш ЖЭС мен ... ГЭС, ... ГЭС ... ... қалғандары жаңа өндірістерді құруға арналған.Отандық институционалдық инвесторлар, атап айтқанда зейнетақы қорлары осы жобаны жүзеге асыруға қатыса алады, бірақ холдингтің  ... ... ...  ... ... ... ... демек, холдинг қаражаттарды халықаралық капитал рыногынан тартуды көздеп отыр.Өз салымшыларының қалауымен жинақтаушы зейнетақы қорлары консервативтік, бір қалыпты және агрессивтік портфельдердерін ... ... ... зейнетақы жүйесінің қызмет түрлерімен қамтылуы кеңейеді, зейнетақы салымшыларының ... ...  ...  ... ... мүмкіндік береді. Мұндай  қосымша қаржылық құралдарды енгізу жинақтаушы зейнетақы қорларының табыстылығын және ... ... ... ... ... ... енгізу жинақтаушы зейнетақы қорлары салымшыларының іріктеу мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... жасайды.2006 жылы экономикалық қызмет түрлері бойынша орташа айлық атаулы жалақының ең ... ... 167340 ... ... ең төменгі көлемі 18229 теңге немесе 11есе алшақтықты көрсетеді. 1998 - 2006 жылдар аралығындағы жинақталған ... ... ... мың ... міндетті зейнетақы салымшыларының саны 8537712 болды, әр салымшының орташа жинақтаған зейнетақысы 106550 теңге болып отыр. Бұл өз кезегінде халықтың ... ... ... ... ... ... септігін тигізбейді. Сондықтан да Қазақстанда жинақтаушы зейнетақы жүйесі мен ... ... ...  ... ... ... зейнетақы жүйесі арқылы бір бірімен тығыз байланыста болуы қажет. Зейнетақы төлемдерінің жеткілікті болуын қамтамасыз ету үшін, ... ... ... ... ... берушілердің зейнетақы қорланымдарының қосымша деңгейі ерікті сақтандыруды қалыптастыруға қатысу механизмін күшейту қажет. Ерікті зейнетақыны ... ... ... және ... әлеуметтік жауапкершілігін арттыру негізінде жүзеге асыруға болады.Рынокқа бағдарланған халықты ... ... ... ... ... ... механизмдеріХалықты әлеуметтік қорғау жүйесін салықтық реттеу, кедейлік пен жұмыссыздықты төмендетудің қаржылық-кредиттік механизмдері, корпоративтік  ... ... ... ... ... және әлеуметтік- кәсіпкерлік корпорациялар әлеуметтік проблемаларды шешуде ... рөл ... ...  серіктестіктердің  даму рыногы, олардың жиынтық кредиттік портфелі мен клиенттерді қамту ... ... осы ... ... ... ... ... жиынтық кредиттік портфелінде микрокредит берудің үлесі 2%-ды құраса, Ресейде бұл көрсеткіш 20% ... ... ... ... қол жеткізу арқылы шағын кәсіпкерлік субъектілерінің арзан кредит алу ... ... және бұл өз ...  ... ... ... ... деңгейін жоғарылатуға, кедейлікті төмендетіп,  халықтың өзін-өзі әлеуметтік қорғауына септігін тигізеді.Микроқаржыландыруды дамытуды ... ... ... ... осы ... ... ... кешенді қолдаудың, тұжырымдамалық көзқарастың болмауымен байланысты. Кредиттік серіктестіктер мен микрокредиттік ұйымдар ұтқыр және мамандандырылған қаржы институттары бола отырып, банктік ... ... ... ... ... ... кедей халықтың үлесін төмендететінін зерттеулер көрсетіп отыр. 2007 ... 1 ... ... 745 ... ұйымдар тіркеліп, олардың ішінде белсенді жұмыс істейтіндері 250 болып ... ... ... 165, Алматы қаласында 115, Қарағанды облысында 73, Атырау облысында небәрі 7 микрокредиттік ұйымдар тіркелген. ... ... 43%-ы ... ... ... ... ... шоғырлануы 15%-ға тең. Республикалық бюджеттен  2006 жылы ... 500 млн ... ... ... ... отырғандай, микрокредиттік рынок монополияланып бара жатыр. "Микрокредит-Инвест" 18 микрокредиттік ... ... ... ... мен микрокредиттік ұйымдарды мемлекеттік қолдау құралын одан әрі жетілдіру, микроқаржылық ұйымдардың кәсіби қызметтер мен ақпаратқа қол жеткізуін қамтамасыз ететін инфрақұрылымды ... ... ... мен ... ұйымдардың қызметіне мониторинг жүргізу өзекті проблемалар болып табылады. Микрокредиттік ұйымдар беретін кредиттердің көлемін 1000АЕК-тен 8000АЕК-ке жоғарылату ... Бұл өз ... ... ... инвестициялық тартымдығын жоғарылатады.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету аясында  ... ... ... ... ... ... зор.Салық салу әділеттігі қоғамда қалыптасқан  тұжырымдамасына  ... ... Осы ... ... екі көзқарасты бөліп көрсетуге болады. көзқарас бойынша қоғам ... ... ... әл-ауқаттылықты қамтамасыз етеді, ал  азаматтар арасында оның әділетті бөлуі қадағаланбайды. Салық арқылы халықтың әл-ауқаттыларының ...  ... ... ... ...  бөлу ... шешілмейді.Ал  (американ экономисі Джон Роулстың атымен аталған) қоғамның әл  - ауқаттылығы, қоғам мүшелерінің тұрмысы ең ... деп ...  ... ... ... мүшелерінің табыстары халықтың әр түрлі санаттарының арасында бөлініп, ... ... ... ... ... ... ... қайта бөлудегі салықтардың атқаратын рөлі маңызды.Салық ауыртпалығының таралу деңгейін бейнелейтін сандық ... ... ... салық ауыртпалығы болып табылады, өйткені өндіріске салынатын салықтар тауардың бағасына кіреді, түпкілікті тұтынушылар салықтардың негізгі ауыртпалығын өз ... ... ... ... ... ... бір ... шаққандағы елдің салық әлуетін (бюджет) экономикалық белсенді халықтың жан басына шаққандағы табысының ара қатынасы ретінде анықтауға болады. ,                                                                                          ... ... ... ... ауыртпалығының деңгейі;Np-елдің салықтық әлуеті (бюджет);D - жалдамалы ... ... ... ... кіретін жалақы қоры;Hn-экономикалық белсенді халықтың саны;ІЖӨ-дегі салық әлуеті мен ІЖӨ-нің  жалдамалы жұмыскерлердің ... ... ара ... ... ... ... ... салық ауыртпалығы ретінде қарастырылады.Тиісінше экономикалық белсенді халықтың жалпы салық ауыртпалығын анықтауға болады.                                ,                                                                              ... Кр  - ... ... ... салық ауыртпалығының деңгейі;Ng - ІЖӨ-дегі салық әлуетінің ... - ... ...  -  жалдамалы жұмыскерлердің жиынтық қосылған құнға кіретін жалақы қоры;Салық ауыртпалығы мына ... ... ...                                                                                                ... Kg -  ... ... үлесі; WDS -  жиынтық қосылған құн көлемі;Халықтың салық ауыртпалығы тек салық мөлшерлемесіне ғана ... ... ... ...  жалпы әл ауқаттылығы жоғарылаған сайын бұл көрсеткіш төмендейді. Сондықтан да ... ... ... механизмдері арқылы бір деңгейде тежеу  жалақысы жоғары ... ғана ... ... ... ... ... жоқ ... қызметшілердің салық ауыртпалығы  жоғарылайды.Осы көрсетілген теориялық зерттеудің нәтижелері төмендегі көрсетілген салық салу ... ... ... ... берді.Экономикалық белсенді халықтың салық ауыртпалығы жоғарылап келеді. Есеп - ... ... ... 1996 - 2006 ... ... ... ... 0,539-дан 1,117-ге өсті. Салық төлеушілер арасында салық ауыртпалығы ... ... ... белсенді халықтың жалақысына жеке тұлғалардан алынатын салық, әлеуметтік салық салынады. Бұл өз ... ... өмір сүру ... ... салық жеңілдігін беру институты әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің  жанама механизмдерін  қамтиды, бұл жағдайда жеке тұлғалар әлеуметтік салықтық ... ... ... өз ... ... ... ...  жеңілдіктер теңестіру тетігі ретінде  рыноктық экономика  жағдайында  өмір сүруге бейімделмеген азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бағытта қызмет ететін ұйымдар, олардың қызметкерлері де ала алады. Қазіргі салық салу ... ... ... ... ...  қаржылық элемент ретінде салықтық жеңілдіктер институты өзінің әлуетін толық орындай алмай ... ... ... ... ... орта және ... ... дамуы  маңызды орын алады. Орта және шағын бизнестің ІЖӨ-дегі үлесі 25%, жеке секторда  экономикалық ... ... 60%-ы ... ... Орта және ... ... ... сауда секторында шоғырландырылған.Бизнестің 46%-сауда, автомобильдерді жөндеу саласында ашылса, 14%-құрылыс, ... ... ... ал 10,9%-ы ғана ... тиесілі. Орта және шағын бизнесті дамытудағы заңнамалық актілердің сапасы өте ... ... ... ... ... 400 әр ... ... шығарылған. Салықтық жеңілдіктер, соның ішінде, орта және шағын бизнестің ашылғанынан бастап екі жыл ... ... ... ... үшінші жылы-75%-ға  жеңілдік, 4-ші жылы 50%-ға, ал 5-ші ... ... ... орта және ... ... ... жағдай жасайды.Шет ел рыногына шыққан кәсіпорындарға, ғылыми ізденіс шығындарына жеңілдіктер беру  ... ... ... жасайды.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінде  жеке сектормен ... ... құру ... ... ... ... қорғауда корпоративтік қаржылық институттарды дамытудың  механизмдері айқындалды.Шаруашылық жүргізуші субъектілерінің  шығындарының құрамында әлеуметтік инвестицияларының  негізгі үш бағытын бөліп ... ... ... ... ... ... кәсіби біліктілігін жоғарылатуға арналған шығындар ,(қайта оқыту, тренинг өткізу, қосымша оқытуды ұйымдастыру);-қоғамдық маңызы бар шығындар (тұрғын-үй коммуналдық шығындар, мәдени, ...  ... ... ... ұзақ ... ... ... арнаулы әлеуметтік тиімділікті алуға бағытталған.Халықты әлеуметтік қорғаудың корпоративтік жүйесін мемлекет тарапынан ынталандыру екі бағытта жүргізілуі шарт:-әлеуметтік инвестицияларға корпорациялық табыс салығы ... ... ... бұқаралық ақпарат көздерінде әлеуметтік инвестициялардың практикасы мен нәтижелілігін талдау, бұқаралық ақпараттарда насихаттау арқылы қоғам мүшелеріне ақпарат беру.Халықты әлеуметтік қорғау ... жеке ... ... ... ... ... құралдарын қолдану арқылы әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің қосымша көздерін тартуға болады.Әлеуметтік инвестициялар арнаулы әлеуметтік  тиімділікті тек қана ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімде арналған шығындар  корпоративтік сектордың  қаржы ағындарын айналымнан  бұрады, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... корпоративтік жүйе қаржымен қамтамасыз етудің басым көзі болуы қажет. Әлеуметтік инвестицияларды мемлекет экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және корпоративтік саясаттың жаңа құралдарын жүйелі түрде әзірлеу халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен ... ... ... қол жеткізеді. ,  АҚ Ұлттық компания,  АҚ Ұлттық компания, ЖШС ,  АҚ,  АҚ,  ... ... ... талдай келе қазақстандық бизнестің  әлеуметтік жауапкершілігінің ... ... ... ... - ші  ... ... ... әлеуметтік жауапкершілігінің басым-дығын көрсетеді. Корпорациялардың әлеуметтік бағыттағы шығындарының 53%-ы әр түрлі әлеуметтік бағдарламалар, соның ішінде жергілікті өңірлерді ... ... ... ... 35%-ы ... қорғауға арналған шығындарды, 12%-ы ғана  өз мамандарының кәсіби біліктілігін арттыруға, денсаулықты нығайтуға, жұмыс істеу жағдайын жақсартуға ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне қатысуы белсенді жүргізіледі. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі БҰҰ Ғаламдық келісімінің қағидаттарын енгізу,  ... ... пен ... компаниялардың  тиімді қайырым - дылық практикасын қалыптастыру, әлеуметтік жобалар -  маңыздылығының беделін көтеру арнайы автор ұсынған индикаторлар арқылы ... ... ... әлеуметтік жауапкершілігін бағалаудың айқын өлшемдерін белгілеу отандық және шетелдік компаниялар ерікті түрде жүзеге асыратын әлеуметтік бағдарламалардың басым ... ... ... ... ... АА1000 SS халықаралық стандарттары мен GRІ есептемесі жөніндегі ... ... ... ... ... ... отыра  еріктілік және икемділік қағидаттарын сақтау негізінде бизнестің әлеуметтік есептемесіне мемлекеттің араласпау саясатын жүргізу осы ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Сурет 3- Қазақстандық бизнестің  әлеуметтік жауапкершілігінің бейініЕскертпе-автор құрастырғанКомпаниялар іске асыратын ... ... ... ... ынта - ландыру жөніндегі шаралар компанияның бағасын көтереді.Қазақстанда бизнес әлеуметтік жауапкершілігі жоғары кәсіпорын ... үш ... өтуі ... ... ... ... деңгейі  - кәсіпорындардың өз жұмыскерлеріне жоғары мөлшерде жалақы төлеу;Корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліктің екінші деңгейі - ... өз ... және ... ... ... ... пакет көлемінде кепілдік беру.Корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліктің үшінші  деңгейі кәсіпорындардың халықаралық стандарттар негізінде қоғамдық бақылауды нығайтатын мөлдірлік ... ... және ... ... ... беру ... табылады.Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің тиімділігін анықтайтын  еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғауға, кәсіби біліктілігі жоғары мамандарды даярлауға, ... ... алу ... ... ... қағидатқа негізделген бизнесті жүргізуге, әлеуметтік есептемені жүргізуге ... ... ... ... үлес ... және салалық көрсеткіштен ауытқуы сияқты автор тарапынан  қаржылық-экономикалық индикаторлар ... ... ... ... алу ...  ... жалпы санынан 10 пайыздан төмен болмауы және бір жылда бір қызметкерге денсаулығын жақсартуға 20 мың теңгеден ... емес  ... бөлу ... ... жауапкершілігін жоғарылатады. Кәсіпкерлер үшін әлеуметтік жауапкер - ші - лікті арттыру мәселелерінде ... қыз - меті үшін ... ... ... орта қалыптастыруға қатысу міндеті дәлел бо - луға тиіс. Қоғамдағы әлеуметтік-саяси ... - ...  -  ... ... ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымының Бизнестің корпоративтік әлеу - меттік жауапкершілігі жөніндегі ... ... ... енгізу және меценаттық пен қайырымдылық қызметі, экономикалық ынталандыру және бизнес пен үкіметтік емес ұйымдардың тиімді өзара іс-қимылы үшін заңнамалық база ... ... сай ... ... табыс салығын есептеуде қайырымдылыққа, әлеуметтік қорғауға арналған шығындарын шегерімге жатқызу деңгейін 5 пайызға дейін жоғарылату ұсынылып отыр.Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар ...  ... және жеке ... ... кластерлік тәсілдің негізінде бірыңғай рыноктық экономика құру ... ... ... ... жәрдемдесу.Жеке сектордың белсенді қатысуынсыз республиканың әлеуметтік және экономикалық дамуы мүмкін ... ... жеке ... өз ... жүзеге асыратын өңірді дамыту проблемасынан сырт қала алмайды. Бұл ретте жеке ... ... ... ... деп әлеуметтік жобаларға пайданы инвестициялауды ғана емес, сондай-ақ бәсекеге қабілетті бизнесті құру мен жүргізуді, рентабельді емес кәсіпорындар ... жаңа ... ... ... ... объектілерін тиімді пайдалануын айтуға болады.Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар  -  бұл тауарлар мен қызметтерді өндіру және сату жолымен ... алу ... өз ... ... ... экономикалық орнықты бизнес-құрылымдар. Бұл ретте әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың алған пайдасының бір бөлігі өңірлердің әлеуметтік, экономикалық ... ... ... іске ... үшін ... ... ... қала мен ауыл халқының тұрмыс деңгейіндегі теңсіздік күшеюде, кірістердегі ... ... да ... ... ... ел ... 43 %-ы ... ресми статистика деректері бойынша оның шамамен үштен бірінің кірісі ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен. Бұл жағдай ел халқының тұрмыс деңгейі ... ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді, адами даму көрсеткіштеріне және елдің инвестициялық ... ... ... ... орта және ... ... ... қожалықтары техникалық артта қалушылықты өздігінен еңсере алмайтындығы әрі қазақстандық өнімді қомақты көлемде экспортқа өткізуді ұйымдастыра алмайтыны анық.Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар шағын және орта ... ... ... ... ... жаңғырудың локомотиві рөлінен көрініп, белгілі бір өңірлік кластердің бәсекеге қабілеттілігінің өсуіне ықпал етеді.Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорация ... ... ... ...  ... ... жүзеге асырады, пайдасының бір бөлігі сол өңірдің халқының ... ... ... немесе мәдени жобаларды іске асыру үшін кері инвестициялауға жатады. Әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациялар жанында меценаттық және спонсорлық көмекті дамытудың өркениетті  ... ... үшін ... ... емес ... әлеуметтік қорлар- эндаумент институтын құру  әлеуметтік ... ... ... қамтамасыз ету көздерінің кемелденуіне жағдай жасайды. Қордың  таза табыстарына салық салынбайды, қаражаттары тек қана ... ... ... ... ... қайырымдылық ұйымдардан айырмашылығы қызметі нақты бір әлеуметтік бағытқа арналған және қаражаттарды инвестициялаудан табыс алуына болады. Автордың пайымдауынша, әлеуметтік ... ... таза ... 20 пайыздық көлемінде, ерікті жарналар мен құрбандықтардан  құрылатын  әлеуметтік қор-эндаумент  дербес заңды тұлға ... емес ұйым ... ... ... ... әлеуметтік қорды сенімгерлік басқаруға берген дұрыс., , , , , ,  сияқты ... ... ... ... ... ... ... қызметі акционерлік қоғам туралы заңмен реттеледі, олар басқа елдердегі сияқты қоғамдық ұйымдар болып табылмайды, пайда табу ... ... ... ... ... мен ... дамытуға әсер ететін әлеуметтік - кәсіпкерлік корпорациялар қызметі үшін ... ... ... ... корпорациялар отандық бизнес құрылымдар үшін қаржы, жер, технологиялық ресурстарға, сыртқы нарықтарға қол жетімділікті, кепілдік ... ... ... ... ... ... құру жолымен қызметті кеңейту мүмкіндігімен тартымды болып отыр.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуының тиімділігін ... ... ... ... ... ... орай ... қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету  мемлекеттік, мемлекеттік емес құрылымдардың, қоғамдық бірлестіктердің көп ... ... ... ... ...  ... қорғау жүйесінің тиімділігі қаржыландыру нысандарының үйлесімділігінде және олардың экономикалық жағдайларға және  ... ... ... сай ... ... ... ... әлеуметтік қорғау үдерісіндегі бөлу және қайта бөлу  ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру арқылы жүзеге асырылады. Әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз ету бөлгіштік ... бар ... ... жиынтығы ретінде қарастырылуы қажет.Салықтар және арнаулы жарналар арқылы әлеуметтік қамсыздандыруға, азаматтарды әлеуметтік сақтандыруға және әлеуметтік көмек көрсетуге бағытталған орталықтандырылған және ... ... ... ... ... қорғау жүйесінің  әлеуметтік-экономикалық тиімділігі, халықты әлеуметтік қорғауға арналған инвестициялық жобалардың бюджеттік тиімділігі, халыққа әлеуметтік ... ... ... толықтылығын бағалауды есептеудің әдістемесі анықталды.Нақты мұқтаждық қағидатын негізге ала отырып, халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... ... қағидат, азаматтың өз табысы және мемлекеттен берілетін жәрдемақы қалыпты өмір сүруге жағдай жасайды. - біріздендірілу қағидаты, ... ...  ... шот ашу және ... ... дер ... түсуін қамтамасыз ету.Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің тиімділігі ең төменгі кепілдендірілген әлеуметтік төлемақылардың көлемін ... ең ... ... ... көлемімен; екіншіден, орташа айлық жалақымен; үшіншіден халықты табысына қарай бөлудегі медиандық  мезеттердің 50 ... ... ... ... ... ... жалпы өнім мен нақты тұтыну деңгейінің арасында түзу сызықты байланыс бар, корреляциялық қатынас ... тең ... ... ... ...  мәні ... жақын болса, соғұрлым ІЖӨ мен нақты тұтыну деңгейінің арасында түзу ... ... ... ... ... ... ... 91 пайызы ішкі жалпы өнімнің өсуінің әсеріне тең.Ең төменгі жалақы мен орташа айлық ... ара ... 2006 жылы 22/78 ... Жалақының ІЖӨ-дегі үлес салмағы- 16%.Керісінше, инфляция мен орташа зейнетақының ара қатынасы  әлсіз байланысқа ие, демек, зейнетақы көлемін есептеу  ... ... ... ... алмау зейнеткерлердің өмір деңгейінің құлдырауына алып келеді.Инфляция мен ең төменгі жалақының ара қатынасының, байланыс тығыздығының  әлсіздігін ... ... бұл ... ... тең болып отыр.Көрсеткіштердің арасындағы байланыс неғұрлым тығыз болған сайын,  байланыстың нысанын көрсететін тікелей сызықтың қасында нүктелер соғұрлым жиі шоғырланады.100105110%115010002000300040005000600070008000900010000  ...    ...  ...    5 ... - Ең ... ... мен ... ара қатынасыЕскертпе-автор құрастырғанЭкономикалық белсенді халықтың үлесі 50,7%-дан 51,3%-ға жоғарылаған. 1996 жылы 4 экономикалық белсенді жұмыскерге 1 зейнеткер ... 1997 жылы бұл ... 3,5/1, 1998 жылы 2,8/1, 1999 жылы 2,6/1, 2000 жылы 2,5/1, 2001 жылы 2,3/1, 2002 жылы 2,2/1, 2003 жылы 2,2/1, 2004 жылы 2,1/1, 2004 жылы 2,1/1, 2005 жылы 2,1/1, 2006 жылы 2,1/1 ... ... ... ... зейнеткерлердің үлес салмағы 18,1%-дан 10,7 пайызға төмендеді. Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушылардың  ... 5,1 ... ... ... ... отыр. Жәрдемақы алушылардың санатын анықтағанда мұқтаждық қағидат әр уақытта негізге алына ... Оған ... осы ... ... ... 470 мың мүгедектің 70%-ы жұмысқа қабілеті бар азаматтар,  оларды емдеп қана қоймай жұмыс істеуіне жағдай жасайтын арнаулы орталықтар ... ... ... ... тарту қажет.Басқа жағынан табыстарды теңдестіруде мемлекеттің тікелей араласуы іскерлік белсенділік пен шаруашылық қызметтің тиімділігін ... ... ... әлеуметтік бағдарламалар әлеуметтік масылдардың пайда болуына жағдай жасайды.Мемлекет ... ... тек ... ... беру ... ғана емес, басқа да экономикалық шараларды жүзеге асыру арқылы  жүргізуі тиіс.Зерттеулеріміз көрсетіп отырғандай (6-шы ... ... ... ... ... зейнеткерлер санының үлес салмағы 20,1 пайызды көрсетеді. 5 кесте  - ... ... ... әлеуметтік жәрдемақыны алушылар саны Көрсеткіш терЗейнеткерлер саны, мың адамЭкономикалық белсенді халық саны, мың адамЖалпы халық саны, мың ... ... ... ... ... мың адамЗейнеткерлердің үлес салмағы, %Экономикалық белсенді халықтың үлес салмағы,%Мемлекеттік ... ... ... үлес ... ... ҚР ... жөніндегі Агенттігінің мәліметтері негізінде әзірленген автор есебі6-шы кесте ең төменгі күнкөріс деңгейін анықтауда өңірлер бойынша алшақтықтың  жоғары ... ... ... ... аралығында ең төменгі күнкөріс деңгейінің көлемі Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында орын алса, осы ... ең ... ... ... облысы бойынша бекітілген, осы әлеуметтік нормативтің республикалық ... ... ... осы жылдар аралығында 0,33-тен 0,36- ға дейін жоғарылап отыр.Әлеуметтік стандарттардың ішінде ең төменгі күнкөріс деңгейі ... оны ... ... ... ескерген жөн.Қазіргі жағдайда ең төменгі күнкөріс деңгейін анықтауда 60 пайыз ... ... 40 ... ... емес ... ... ... Ал отбасыларының коммуналдық шығындары есепке алынбайды. Сондықтан да осы көрсеткішке өңірлер ... ... ... ... 15 ... деңгейде қосқан жөн. Ең төменгі күнкөріс деңгейінің көлемі  2003 ... ... 5128 ... 8410 ... өсіп отыр. мен  көрсеткіштері  нақты тұтыну себетінен екі есе төмен. Ең төменгі күнкөріс деңгейі коммуналдық, көлік, медициналық, ... ... ... ... ... ... Азық-түлік емес себеттің  көлемін анықтауда азық-түлік себетінің 40 пайызы алынады. Халықтың нақты ... ... 50,2%-ы азық ... 49,8%-ы азық-түлік емес тауарлар мен ақылы қызметтің ... тиіп ... Даму ... ... ... ... ең төменгі күнкөріс деңгейінің  50-55%-ы азық-түлік себетінен қалыптасуы қажет. ... ... ... ... мен ... беруге арналған шығындар да осы көрсеткішті есептегенде негізге алынуы қажет. 6 ... - ... ... аралығындағы ең  төменгі күнкөріс деңгейінің облыстар  бойынша ауытқуыКөрсеткіштерОрташа көрсеткіш (Х) теңгеХ ең ... ең ... = max  -  min), ... коэффициенті(R'= max/min) мәртеОсцилляциякоэффициенті(алшақтық)V R=( R)/ (Х)1996ж2821302121009211,440,331997ж31204315274515701,570,441998ж37164521301015111,500,401999ж40074570289019961,580,492000ж45965244324819961,610,432001ж47616047368523621,640,492002ж51286453381926341,680,512003ж54276932425826741,630,492004ж60147174469124831,880,412005ж76189827697028572,620,382006ж841010335727630591,420,36Ескертпе- кесте статистика жөніндегі Агенттіктің деректері негізінде ... ең ... ... деңгейі күніне 4 АҚШ долларын құрайды. Әлеуметтік жәрдемақылардың  деңгейін анықтау үшін ең ... ... ... ... алу қажет. Бұл көрсеткіш екі еселенген ең төменгі күнкөріс деңгейі арқылы анықталады. Тұтыну бюджеті адамның физиологиялық  өмір ... үшін емес ... күші ... ... ... ету үшін ... ... стандарттардың мөлшерін орташа жалақының көлеміне байланыстыру қажет.Әлеуметтік төлемақыларды, біздің ойымызша, біркелкі әлеуметтік төлемақылар реестрінде есепке алу қажет. Бұл ... 1) ... ... 2) ... мәртебесі және оның қолдану мерзімі; 3) ай сайынғы төленетін ақшалай төлемдердің көлемі  көрсетілуі қажет. Барлық жеңілдіктер ақшалай көрініске ие ... ... ... ... негізгі мақсаты  -  қоғам мүшелерінің әл-ауқаттылығын жоғарылату. Бұл ... ... ... үшін  ... ... қорғау жүйесінің қаржы ресурстарының қалыптасуына әсер ететін факторларға талдау жүргізілді (5 сурет).Мемлекеттің, қоғамның және ... ... ... ... арқылы қаржы ресурстарын кемелдендіруге жағдай жасалады. Еңбек ... ... ... ... ... ... еңбек және осылармен байланысты экономикалық қатынастарды реттеудің тиімді тетігін қалыптастыру мәселелерін шешуге бағытталған міндеттер анықталған.Корпорацияларда ... ... ... құруды ынталандыру тетіктері ретінде  салықтық жеңілдіктерді  қолдану қажет.Халықтың көпшілігі орта жікке жататын әлемнің дамыған мемлекеттері деңгейіне қол ... үшін қала мен ... ... ... жету ... ... ... Бюджеттен бөлінетін субвенциялардың көлемін қысқартып, өңірлердің қаржылық дербестігін ... ... ... ... ... ... көрсетілетін қызметтердің  сапасын қала тұрғындарымен теңестіруге болады.Халықтың әлеуметтік жағдайы төмен бөлігіне кеңінен қолдау көрсетуге келетін болсақ, ... ... ... және аз ... ... ... да ... қамқорын сезінуі керек. Осы санаттағы адамдарға көмек көрсетудің тиімді атаулы жүйесі оларға ... Одақ ... өмір ... қамтамасыз ете алады.ҚОРЫТЫНДЫЖүргізілген  зерттеулер  нәтижесі ... ... мен ... ... ... ...  ...  әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз ету  тұжырымдамасын  әзірлеудің негізіне жалпылайлық, ынтымақтастық, ... ... ... ... ... ... диссертацияда  халықты әлеуметтік қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің ғылыми негізделген анықтамасы берілген. Әлеуметтік сақтандыру келешекте әлеуметтік қорғауды қаржымен ... ... ... қаржыландыру көзі болады, сақтандыру сыйақыларының сақтық төлемдеріне сай болуы, резервтерді ... осы ... ... ... ... тигізеді.*  Халықты әлеуметтік қорғауға арналған бюджет қаражаттарының тиімділігін отбасыларының қаржылық автономия деңгейінің  салыстырмалы көрсеткіші (үй шаруашылығына бөлінетін орташа ... ... осы үй ... тұтынуға арналған орташа шығындарына ара қатынасы) мен отбасының қаржылық жағдайының  абсолюттік көрсеткішіне (үй шаруашылықтарының үш жылдық қор ... ... ...  ара ... ... ... ... әдістемесі ұсынылып отыр.Табысы жоғары және халықтың мұқтаж санатының табыстарын қайта бөлу ...  ... ... ... ... тиімді қолдану мақсатында  функциялық тобына арналған бюджет қаражаттарын оңтайлы пайдаланудың , , , ,  сияқты  ... ... ... 3. ... ... топтарын қаржымен қамтамасыз ету мақсатында жаңадан енгізілетін жәрдемақылар мен әлеуметтік жеңілдіктер  туралы тиімді ақпараттар ... ... ... ... ... ... реестрін енгізу ұсынылып отыр. Бұл құжат мынандай көрсеткіштерді қамтуы қажет:  а) ...  ...  ... ...  б)  әлеуметтік жеңілдіктердің  мәртебесі және оның  әрекет ету ... в)  ай ... ... ... ... ... ... қаражаттарының әлеуметтік сферада игерілмегендігін төмендету үшін  заң қабылдау қажет. 4. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының қалыптасуы мен ... ... ... ... ... сақтандыру жарналарының тарифтер саясатын  зерттеуде әлеуметтік жарналардың әлеуметтік тәуекелдермен тығыз байланысының болмағандығы анықталды. Бұл өз ... ... ... өз ... ... ... жағдайын жақсартуға ынталандырмайды. Сондықтан, салалар бойынша жұмыскерлердің  мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан алған жәрдемақыларына мониторинг жүргізу, әлеуметтік тәуекел аз ... ... ... ынталандыру механизмін қолдану келешекте әлеуметтік сақтандырудың халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен ... ... ... ... ... ... ... Осы мәселеге байланысты автор тарапынан сақтандыру жарналарына қолданылатын шегерімдер мен үстемелерді ... ... ... ... ...  жүйесіне қатысушылар үшін әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік қорына төленуге тиісті әлеуметтік аударымдарды сақтандыру  жағдайларының ... ... ... ... қажеттігі дәлелденді. 5. Зерттеудің нәтижесінде мемлекеттік міндетті әлеуметтік сақтандыру қорының ... ... ...  ... және ... ... енгізу қажеттігі анықталды. 6.     Міндетті зейнетақы ... ... әр ... ... жинақтаған зейнетақысы 1998-2006 жылдар аралығында небәрі 106550 теңге болып отыр. Бұл өз кезегінде халықтың басым бөлігінің ... ... ... ... ... ... Сондықтан да Қазақстанда жинақтаушы зейнетақы жүйесі мен ынтымақтастық жүйесі бөлек  қызмет етпей, аралас ... ... ... бір бірімен тығыз байланыста болуы қажет. Қазақстанда қызметкердің өмірі мен денсаулығына зиян  келтіретін салаларда енгізілген ерікті кәсіби ... ... ... беруші есебінен төленетін міндетті кәсіби зейнетақы жарналарына  ауыстыру ұсынылды. Міндетті кәсіби зейнетақы жарналары шығындарын тауардың өзіндік құнына ... және сол ... ... ... салығын анықтауда  шегерімге жатқызу ұсынысы    жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қаржылық тұрақтылығын нығайтады;Зейнетақы жоспарларын енгізу жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... табысты арттыруға жағдай жасайды.7. Әлеуметтік қорғау жүйесін салықтық реттеу маңызды шара болып табылады. Автор салық ауыртпалығының ... ... ... ... мен ... ... құн ... босатуды,  төлем көзінен салық салынатын табыстың ... ... ... ... ... алып ... Салық кодексінде көрсетілген салықтық жеңілдіктер мемлекетке де, ... де ... ... осы ... салық заңнамасынан алып тастап, бюджеттен мүгедектерге берілетін  жәрдемақының мөлшерін жоғарылатуға ауыстыру ұсынылады.Үйлесімді  салықтық және әлеуметтік жеңілдіктер жеке ... ... ... ... ... ... жасайды. Инвестициялық салықтық кредит беру кәсіпорындардың жаңа жұмыс орнын ашуына мүмкіндік ... ... ... ... арналған шығындарын ұлғайтуын ынталандыру үшін салық салынатын табысты түзетуді 3 пайыздан 5 пайызға жоғарылату ұсынылады.8. Автор корреляция және ... ... ... ... ... ... мен ең төменгі жалақы, ең төменгі зейнетақы, орташа жалақы мен зейнетақы көлемінің байланысын анықтап, осы ... ... ...  ... әдістемеге өзгертулер енгізу қажеттігін дәлелдеді. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қаржы ресурстарының өсу серпініне, әлеуметтік төлемақылардың көлеміне әсер ... ... ... ... модель ұсынылды.Зерттеулердің нәтижесінде әлеуметтік сақтандырудың жан басына  шаққандағы қаржы ... 1 ... ...  әлеуметтік төлемақылардың  37 тиынға ұлғаятындығы көрсетілді.9. Ең төменгі күнкөріс деңгейін ... ... ... ... алу ... Өңірлер аясында әркелкі бекітілетін бұл әлеуметтік стандарт қазіргі жағдайда кедейшілік деңгейін төмендетуге септігін тигізбейді. Тұтыну бюджетіне азық-түлік тауарлары , азық-түлік емес  ... мен ... ... ... ... сақтау мен білімге арналған шығындарды да кіріктіру қажет. Тұтыну бюджеті адамның тек қана ... ... ғана ... ... күші ... ... да қамтамасыз етуі қажет.10. Келешекте бюджет ауыртпалығын төмендету үшін корпоративтік әлеуметтік қорғауды ынталандыру тетіктерін жетілдіру ... ... ... ... ... заңнамалық-нормативтік құжаттар талданып, кәсіпорындардың халықты әлеуметтік қорғау жүйесіне қатысуының артықшылықтары жүйеленді. Қазақстанда кәсіпорындардың еңбек қауіпсіздігі және еңбекті ... ... ... ... мамандарды даярлауға, аурудың алдын алу шараларын қаржыландыруға, мөлдірлік қағидатқа негізделген бизнесті жүргізуге, корпоративтік этиканың есептемесі мен ... ... ... ... ... жалпы кәсіпорынның шығындарындағы үлес салмағы сияқты автор тарапынан бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін бағалайтын қаржылық-экономикалық индикаторлар ұсынылды.11. Әлеуметтік- кәсіпкерлік корпорациялардың әлеуметтік ... ... орны ...  ... даму ... ... енгізілген моделіне талдау жасалынды. Осы корпорациялардың халықты әлеуметтік қорғауға арналған қаржы ресурстарын ... ... ... - ... ... басқару тиімділігі дәлелденді.ДИССЕРТАЦИЯ ТАҚЫРЫБЫ  БОЙЫНША ЖАРИЯЛАНҒАН ЕҢБЕКТЕР ТІЗІМІ1 Мемлекеттік бюджет: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 1998.-85 бет, 4,15 б.т.2 ... ... ... ... пособие.-Алматы: Экономика, 2003. - С.3-235, 14,5 п.л.(в  соавторстве), 10 п.л.3 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің ... ... 2007. - 216 бет., 13, 5 ... ҚР ... және ғылым саласындағы бақылау комитеті ұсынған Қазақстан Республикасының арнаулы ғылыми журналдары мен ... ... ... 4 ... және ... ... кедейшілік проблемаларын шешудің қаржылық тұтқалары//ҚазҰУ хабаршысы.- 2005.- № 2.- (48), ... 0,5 б.т.5 Орта және ... ... ... салық салудың рөлі//Аль-Пари.- 2005. - № 3.- 144-151б., 0,75 б.т.6 Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік тәуекелдікті басқару ерекшеліктері//Банки Казахстана.- 2005. - №3.- ... 0,4 б.т.7 ... ...  -  ... ... қорғауға арналған шығындарды қаржыландырудың қосымша  көзі//Қаз ЭУ хабаршысы.- 2005.-№ 3.- 111-115б., 0,5 б.т.8 ... ... ... жүйесінің  әлеуметтік-экономкалық тиімділігі және оны реформалау бағыттары//Аль-Пари.- 2006.- №1.- 179-183, 0,5 б.т.9 ... ... мен ... шешу ... ... ... ЭУ хабаршысы.- 2004.- №5.- 44-49б., 0,6 б.т.10 Азаматтардың қалыпты тіршілік әрекетіне  кепілдік ... ... ... ... Казахстана.- 2004.- №12.- 19-24., 0,6 б.т.11 Шет елдердегі  әлеуметтік қорғау мен ...  ... ... даму ... 2004, № 6.- 69-75б., 0,6 б.т.12 Социальные ... в ... ... защиты населения//Қаржы-қаражат 2005, № 6, С.41-50, 0,6 ... ... К ... разграничения полномочий между уровнями государственного управления и совершенствования межбюджетных отношений // Каржы-каражат.-  2003.- №1.- С.25-36, 0,7 п.л.14  ... ... на ...  -  как ... ... эффективности  бюджетных расходов на социальную защиту населения//Транзитная экономика.- 2007.- № 4.- С. 37- 44, 0,4 п.л.15 ... ... ... ... ... ... ... 2006.- №1 (53).- 72-76, 0,5 б.т. б) басқа мерзімдік баспалар мен ғылыми еңбектер жинақтарындағы жарияланымдар16 Социальная защита населения-как экономическая категория // ... ... ... ... 2005.- №3.-  ... 0,5 п.л.17 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі зейнетақы қорларының алатын орны//Основы экономики.- 2005.- №4-5.-  ... 0,25 б.т.18 ... ... ... защиты населения// Финансы и кредиты, 2005.- №2.- С. 35-36, 0,25 п.л.19 Анализ ... ... ... ... -материалы проекта-Алматы: Общественное Объединение // Фонд .- 2004.- С.44-58, 1,9 п.л.20 ... ... ... ... ... ... ... ориентиры на пути к ускоренной модернизации: материалы Международной науч.прак.конференции.- ... ... 2005. ... 0,3 п.л.21 ... ... ... ... маңызды тұтқасы// Экономические ориентиры на пути к ускоренной модернизации: материалы Международной науч.-прак.конф.- Алматы: Экономика, 2005.- С. 48-58, 0,6 б.т22 ... ... ... ... и пути ... и кредиты.- 2005.- №1.- С. 14-17, 0,4 п.л. (в соавторстве)23 Мемлекеттік әлеуметтік  сақтандыру қорының  халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі  ... ... ... ... ... и ... 2005.- № 2.- ... 0,3 б.т.24 Распределение расходных обязательств как основа стабильности межбюджетных отношений//Ученые записки Академии экономики и права 2003.- № 4.- С.100-108, 0,5 п.л.25 ... ... ... рисков: современные тенденции //Ученые записки Академии экономики и права.- 2003.- №4.- ... 0,31 ... ... ... ... к ... бюджетом // В сб.научн.тр.  . Алматы: Экономика, 2000.- С.221-225,0,25 п.л.27 Преобразование бюджетной системы в соответствии с ... ... ... рост ... ... прогнозы и параметры//Сборник научных трудов.-Алматы:Экономика, 1999.-С.205- 209, 0, 25 п.л.28 ...  ... ... и ... ... - ... ... конференции /Алматинский филиал Московской Академии труда и социальных отношений.- ... 2002. - С. 173-176, 0,25 п.л.29 ... ... и ... / ... казахстанской экономики, уроки, теория и практика//Сб.науч.трудов. -Алматы: Экономика, 2001.- С. 65-69, 0,25 п.л.30 ...  ... ... и ... ... процедур/Казахстан на пути к новой модели развития: тенденции, потенциал и императивы роста: материалы ... ... ... ... 2001, ... 0,25 п.л.31 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік трансферттер / материалы ... ... ... // ... ... Республики Казахстан: состояние, проблемы и приоритеты  развития.- Астана, 2005. - 0,5 б.т.32 Совершенствование бюджетного механизма  сглаживания пространственной ... в ... ... ... / ... ... научно-практической  конференции /  2005.- МАБ.- С. 65-70, 0,75 п.л.33 ... ... ... ... ... ... мәселелері//Основы экономики.- 2007.- № 2 (20).- 15-18б., 0,38 б.т.34 ...  ... ...  -  как ... ... эффективности  реализации социальных программ  в Казахстане//Экономика и право.- 2007.- № 8.- С. 36-40, 0,5 п.л.35 ... ... ... ... қорғауды қаржымен қамтамасыз етудің тұжырымдамасы/Екінші Рысқұлов оқулары: Халықаралық ғылыми-практикалық конференция.  - Алматы, 2007.- 0,25 б.т.36 ... ... ... ... населения//Спектр. 2007.- №1-2 (23/24).- С.77-82, 0,63 п.л.39 Экономикалық теңсіздік және кедейлік  материалы  междунар.научн. симпозиума -Алматы:Экономика, 2005.- С.29-36, 0,44 п.л.40 К ... о ... ... ... 2007.- № 3-4 ... ... 0,5 ... Парида БакировнаФинансовое обеспечение системы социальной защиты населения  Республики Казахстан08.00.10.- Финансы, денежное обращение и кредитЦель диссертационного исследования состоит в ... ... и ... ... ... подходов  финансового обеспечения системы социальной защиты населения.Объектом исследования являются    ... ... и ... ... ... ... населения.Предметом исследования являются  экономические отношения, связанные с формированием и использованием финансовых ресурсов  социальной защиты населения.Научная ... ... ... ... в ... ... и методологических основ системного исследования финансового обеспечения социальной защиты населения и  концепции его развития в Республике ... ... ... ... результаты обладающие научной новизной:- представлен авторский вариант концепции развития финансового обеспечения социальной защиты ... в ... ...  разработаны теоретические основы финансового обеспечения социальной защиты населения, обосновывающие его как систему денежных ... ... ... и соотвествующих финансовых потоков, направленных на компенсацию материального ущерба ... ... от ... ... ... в зависимости от источников, а также способов ... и ... ... ...  ... ... определения размеров прожиточного минимума;- раскрыта особенность формирования финансовой и ... ... ... ... социального страхования и рекомендованы интенсивные и экстенсивные показатели,  оценивающие финансовую деятельность Государственного фонда социального страхования .- ... ... ... ... ... ... ... воздействия на динамику финансовых ресурсов социальной защиты населения и объемы социальных выплат;- проанализирована и дана ...  ... роли ... ... системы и государственного фонда обязательного страхования в финансовом обеспечении ... ... ... рекомендованы предложения усиления социальной отвественности бизнеса и роли социально-предпринимательских корпорации в решении проблем финансового обеспечения системы социальной защиты населения в ... ... ... ... ...  ...  развития корпоративных систем социальной поддержки населения  путем предоставления   налоговых  ... ... ... ... ... ... ... путем внедрения в практику работы департамента Министерства труда и социальной защиты населения, департамента занятости и социальных программ ... ... ... ... по ... области, при реализации проекта ПРООН .Результаты диссертационного исследования  обсуждались на международных научно-практических конференциях (Астана, 2005г., ... ... а ... ... ... в научных журналах   
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет
Айыпталушының қорғану құқығын қамтамасыз ету қағидасы айыпталушының құқықтарымен мүдделерін қамтамасыз етудің кепілі ретінде92 бет
Айыпталушының қорғануға құқығын қамтамасыз ету68 бет
Еңбекті қорғаудағы азаматтардың құқықтарын қамтамасыз етудің қағидалары70 бет
Зейнетақымен қамтамасыз ету және халықты әлеуметтік қорғау туралы есеп айырысулар32 бет
Тіршілік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша ҚР-ның құқық қорғау органдары12 бет
Қоршаған ортаны қорғау және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету4 бет
Арысқұм кен орнының мұнай тасымалдау құбырларын корозиядан қорғау60 бет
Арысқұм кен орнының мұнай өндіру ұңғымаларының түп аумағына әсер ету әдістерін талдау76 бет
Табиғатты пайдалану мен қоршаған табиғи ортаны қорғау7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь