Саттар Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік тәрбиесінің педагогикалық негіздері (тарихи бағыт)

Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының егеменді ел болып бүкіл әлем кеңістігіне әлеуметтік-экономикалық, мәдени-ағартушылық жағынан танымал бола бастаған жағдайында өткендегі тарихи тәжірибені, соның ішінде, мемлекет қайраткерлерінің, ағартушы-педагогтардың тәжірибесін зерттеу қажеттілігі туындап отыр. Тарихи мұраларды зерттеп-зерделемей, білім мен мәдениет саласындағы маңызды мемлекеттік проблемаларды оңтайлы шешу мүмкін емес. Кейінгі жылдары Мемелекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасының жаңа тұжырымдамалық бағытында ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы тарихи тұлғалардың ұлттық мәдени мұраның дамуына қосқан үлестерін қайта қарап, ой елегінен өткізу жүзеге асырылуда.
Осы тұрғыда, өзінің шығармашылық туындыларымен, қоғамдық-ағартушылық қызметімен, ұйымдастырушылық әрекетімен жас ұрпаққа адамгершіліктің жаршысы бола білген Саттар Ерубаевтың шығармашылық мұрасын зерттеу аса маңызды. Өйткені, соның тікелей қатысуымен әдебиеттің бірқатар жанрлық бағыттары дамыды, журналистика «саясатының» күрделі де көрнекті жұмысының бірі – арнаулы бет ұйымдастыру жұмысы мазмұнды көрініс алды, Қазақстан ғылымы, қазақтың кәсіби әдебиеті мен өнері қалыптасып, жетістіктерге жетті, шығармашылық туындылары педагогтік қызметі арқылы жастардың адамгершілік көзқарасын жаңа өмірге бағыттады. Ол Қазақстан комсомол сыйлығының тұңғыш лауреаты атанды. Комсомолдың 50 жылдығында Николай Островский атындағы сыйлықтың иегері болды, есімі Бүкілодақтық мемориалдық тақтаға жазылды. «Жігерлі де сырлы поэзиясының қуатымен «қазақтың Есенині» атанды».
С.Ерубаевтың шығармашылық мұрасын зерттеу жастардың санасын жаңа біліммен сапаландырады, бүгінгі рухани-адамгершілік, моральдық-этикалық проблема саласында шешімін іздестіруді қажет ететін мәселелерді танып- білуде көмектеседі.
С.Ерубаевтың шығармашылық мұрасын бүгінгі таңда бірқатар авторлар филология, журналистика саласында зерттеп отыр. Мәселен, М.Алтынбекованың еңбегінде отызыншы жылдардағы қазақ совет әдебиетінің негізгі бағыттарына, оның белді өкілдерінің шығармашылық ерекшеліктері мен идеялық байланыстарына, сондай-ақ С.Ерубаев шығармаларының тақырыбы мен идеясына, жанрлық-көркемдік ерекшеліктеріне ғылыми-теориялық тұрғыда талдау жасалып, зерттеу жұмысының басты объектісі ретінде оның «Менің құрдастарым» романының идеялық-көркемдік, тақырыптық, тілдік-стильдік шеберлігіне, халықтар достығы мәселесіне аса мән берілсе, Б.Қойшыбаев С.Ерубаевтың шығармашылығын, өмір жолын, сол кезеңдердегі қилы-қилы оқиғаларды психологиялық-философиялық тұрғыда мазмұндап, танымдық сырға толы деректемелер ұсынады. Ал, Г.С.Сұлтанбаева болса С.Ерубаевтың шығармашылығындағы тақырыптық, жанрлық, стильдік ерекшеліктерді, ондағы сын-сатиралық, аудармашылық сарындар мен публицистік пайымдаулардың поэзиясындағы түр мен дәстүр жаңашылдығын, философиялық, көркемдік-эстетикалық бастаулардың арнасын зерттейді. Жазушы өмірбаянындағы кейбір қарама-қайшы пікірлерді жаңа деректермен жүйеге келтіреді және бірнеше мақала-аудармаларын алғаш рет ғылыми айналымға ұсынады.
1. С.Ерубаевтың педагогикалық идеяларының қалыптасуына тарихи-мәдени жағдайлардың ықпалы. //Қ.А.Ясауи университетінің Хабаршысы. №1, Түркістан, 2009. - 259-263 б.
2. С.Ерубаевтың педагогикалық идеяларының қалыптасуына әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың әсері. //ҚазҰУ Хабаршысы №1-2, Алматы, 2009. - 22-25 б. (К.М.Беркимбаевпен авторлық бірлестікте).
3. ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы халық ағарту ісі. //Ұлт тағылымы. №3, Алматы, 2009. - 145-149 б.
4. Жеткіншек ұрпақты адамгершілікке тәрбиелеу С.Ерубаевтың педагогикалық идеяларының өзегі. //Ізденіс. Алматы, 2009. - 195-199 б.
5. С.Ерубаевтың «Менің құрдастарым» романының жастарды адамгершілік құндылықтарға тәрбиелеудегі орны мен маңызы. //«Дүниежүзілік философиялық ой дамуы контексіндегі қазақ философиясының теориясы және тарихы» атты Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Абай ат. ҚазҰПУ, Алматы, 2010. - 420- 426 б.
6. С.Ерубаевтың «Менің құрдастарым» романының жастарды адамгершілік құндылықтарға тәрбиелеудегі рөлі. //Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы, «Педагогика ғылымдары» сериясы, №4, Алматы, 2009. - 109-112 б.
7. Адамгершілік-моральдық тәрбие С.Ерубаевтың әдеби шығармашылығының жетекші өзегі. //Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Академиялық Инновациялық университет, Шымкент, 2010. - 180-187 б.
8. С.Ерубаевтың педагогикалық мұраларының тәлім-тәрбиелік мәні. «Интеграция мен модернизация үдерісіндегі Орталық Азия мен Еуропа тарихының концептуалдық мәселелері» атты Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Алматы, 2010. - 252-255 б.
9. С.Ерубаевтың өмір жолы және педагогикалық қызметі, әдеби- педагогикалық мұрасы. «Хан Кененің қасиетті мұраты» атты Ш.Уәлихановтың 175 жылдық мерейтойына орай ғылыми-теориялық конференция материалдары. Түркістан, 2010. - 387-394 б.
10. С.Ерубаевтың әдеби шығармашылық мұрасын білім беру жүйесіне ендіру қажеттілігі. Қ.А.Ясауи университетінің Хабаршысы. №2-3, Түркістан, 2010. - 330-333 б. (К.М.Беркимбаевпен авторлық бірлестікте).
11. С.Ерубаев әдеби-шығармаларының адамгершілік идеяларын болашақ мұғалімдерді кәсіби даярлау үдерісінде пайдаланудың әдіс-тәсілдері. Қ.А.Ясауи университетінің Хабаршысы. №2-3, Түркістан, 2010. - 372-376 б.
12. С.Ерубаевтың әдеби-педагогикалық мұрасының оқу-тәрбие үдерісіндегі орны мен маңызы. //Білім-Образование. №3, Алматы, 2010. -68-73 б. (Ж.Күнпейіспен авторлық бірлестікте).
        
        ӘОЖ	 37(092):37.035.2   	                                              ... ... ...  ... ... ... ... адамгершілік тәрбиесінің педагогикалық негіздері(тарихи бағыт)13.00.01 – Жалпы педагогика, педагогика және білім тарихы, этнопедагогикаПедагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми ... алу үшін ... ... ... ... ... ... атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде орындалғанҒылыми жетекшісі:                                     ... ... ... ... ... К.М.  ... оппоненттері:педагогика ғылымдарының докторы, профессор Алсатов Т.            ... ... ... ... ... Г.Р.                 ... ...  атындағы   Қазақ ұлттық педагогикалық университетіҚорғау 2010 жылы «____» _________ сағат _____де  Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті ... ... ... ... ... дәрежесін беру жөніндегі Д. 14.61.35 диссертациялық кеңесінде өтеді. Мекен-жайы: 161200, ... ... ... ... ... орталығының Кіші мәжіліс залы. Диссертациямен Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік ... ... ... ... (161200, ... ... ... қалашығы, Мәдениет орталығы, кітапхана).Автореферат     2010 жылы  «____»___________ таратылды.Диссертациялық кеңестің Ғалым хатшысы 						   ... ... ... Қазақстан Республикасының егеменді ел болып бүкіл әлем кеңістігіне әлеуметтік-экономикалық, ... ... ... бола ... ... өткендегі тарихи  тәжірибені, соның ішінде, мемлекет қайраткерлерінің, ағартушы-педагогтардың тәжірибесін зерттеу қажеттілігі туындап отыр. ... ... ... ... мен ... ... маңызды мемлекеттік проблемаларды оңтайлы шешу мүмкін емес. ... ...  ... ... ... ... жаңа тұжырымдамалық бағытында ХХ ғасырдың  20-30 жылдарындағы тарихи тұлғалардың ... ...  ...  ... қосқан үлестерін қайта қарап, ой елегінен өткізу жүзеге асырылуда.Осы тұрғыда, өзінің шығармашылық туындыларымен, қоғамдық-ағартушылық қызметімен, ұйымдастырушылық ... жас ... ... ... бола  ... ... Ерубаевтың  шығармашылық  мұрасын зерттеу аса маңызды. Өйткені, соның тікелей қатысуымен әдебиеттің бірқатар жанрлық бағыттары дамыды, журналистика «саясатының» күрделі де ... ... бірі – ... бет ... ... мазмұнды көрініс алды, Қазақстан ғылымы, қазақтың кәсіби әдебиеті мен өнері қалыптасып, жетістіктерге жетті, шығармашылық ... ... ... ... ... адамгершілік көзқарасын жаңа өмірге бағыттады. Ол Қазақстан комсомол сыйлығының тұңғыш лауреаты атанды. Комсомолдың 50 жылдығында Николай ... ... ... ... ... ... ... мемориалдық тақтаға жазылды. «Жігерлі де сырлы поэзиясының қуатымен «қазақтың Есенині» атанды».С.Ерубаевтың ... ... ... ... ... жаңа ... сапаландырады, бүгінгі рухани-адамгершілік, моральдық-этикалық проблема саласында шешімін іздестіруді қажет ететін мәселелерді танып- білуде көмектеседі. С.Ерубаевтың шығармашылық ... ... ... ... авторлар филология, журналистика саласында зерттеп отыр. Мәселен, М.Алтынбекованың еңбегінде ... ... ... ... ... негізгі бағыттарына, оның белді өкілдерінің шығармашылық ерекшеліктері мен идеялық байланыстарына, сондай-ақ С.Ерубаев шығармаларының тақырыбы мен идеясына, жанрлық-көркемдік ерекшеліктеріне ғылыми-теориялық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... оның «Менің құрдастарым» романының идеялық-көркемдік, тақырыптық, тілдік-стильдік шеберлігіне, халықтар достығы ... аса мән ... ... ... ... өмір ... сол кезеңдердегі қилы-қилы оқиғаларды психологиялық-философиялық тұрғыда мазмұндап, танымдық сырға толы деректемелер ұсынады. Ал, Г.С.Сұлтанбаева болса С.Ерубаевтың шығармашылығындағы тақырыптық, жанрлық, ... ... ... ... ... ... мен публицистік пайымдаулардың поэзиясындағы түр мен дәстүр жаңашылдығын, философиялық, көркемдік-эстетикалық бастаулардың арнасын зерттейді. Жазушы өмірбаянындағы кейбір қарама-қайшы пікірлерді жаңа деректермен  ... ... және ... ... алғаш рет ғылыми айналымға ұсынады.1957 жылдан бері С.Ерубаевты бүкіл қазақ еліне танымал етіп келе ... ... ... ... ... ... ... мен жырлары, сатиралық суреттемелері мен серкесөздері, сын мақалалары көрініс алып, ... ... ... ...                         ... ... ... баспа беттерінде басылым көрген  жинақ еңбектерінде, мақалалары мен естеліктерінде, эсселері мен арнау ... ... ... Д.Досжанов, М.Дүйсенбеков, Т.Ермекбаев, Қ.Ергөбек, С.Жарылқапов, Д.Исабеков, М.Қабанбаев, Ұ.Мұстафаева, Б.Тайкіманов, С.Шәкіров, З.Шашкин және т.б.) С.Ерубаевтың өмір жолы, кәсіби өсу жолы, рухани ... ... ... ... ... әр ... ... жоғарыда аталған еңбектер аса қызығушылық туындатады, өйткені оларда С.Ерубаевтың өмір жолы мен ... ... ... беріліп, өмірбаянының кейбір беттері, соның ішінде филолог, журналист ... ... ... осы ... ... баяндалады.Алайда осының бәріне қарамастан, тарихи-педагогикалық әдебиеттерге, мерзімді педагогикалық басылымдарға, диссертациялық зерттеулерге  жасаған ... ...  ... мұрасындағы адамгершілік тәрбиесінің педагогикалық негіздері бойынша дербес орындалған зерттеу жұмысы болған емес деп, ... ... ... отырған проблеманың бүгінгі педагогикалық теория мен  ... ... мен оның ... ... әдебиетте жеткіліксіз шешімін табуының арасында қарама-қайшылық анық байқалады. Осы қайшылықтардың тиімді шешімін іздестіру біздің зерттеу проблемамызды анықтауға және тақырыпты ... ... ... ... адамгершілік тәрбиесінің педагогикалық негіздері (тарихи бағыт)» деп таңдауымызға себеп болды.  Зерттеудің мақсаты: Саттар Ерубаевтың адамгершілік  ... ... ... ... ... айқындау және оларды жоғары оқу орындарында пайдалану жолдарын ... ... ... ... ... ... пәні: Саттар Ерубаевтың жеткіншек ұрпақтың адамгершілік тәрбиесі туралы педагогикалық идеялары.Зерттеудің міндеттері: Саттар ... ... ... қалыптасуына ықпал еткен әлеуметтік-тарихи алғышарттар мен факторларды анықтау.Саттар Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік тәрбиесінің негізін құрайтын педагогикалық идеяларын айқындау.Саттар Ерубаевтың қазақ ... ... ... адамгершілік идеяларын жүйеге келтіру және оның тұлғаны қалыптастырудағы мүмкіндіктерін анықтау.Саттар Ерубаевтың «Әдебиет хрестоматиясы» оқулығының өзіндік ерекшеліктеріне сипаттама беру және адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... идеяларын жоғары оқу орындарында пайдалану бағыттарын анықтау.       Зерттеудің әдіснамалық  және теориялық негіздері болып ... ... ... ... ... ғылыми, тұлғалық іс-әрекеттік ұстанымдары мен білім беруді дамытудағы саяси, әлеуметтік-экономикалық, педагогикалық, объективтік және субъективтік факторлардың өзара байланысындағы идеяларын ... ... ... ... ... ... ҚР Үкіметінің деректі және нормативті құжаттары; Қазақстандағы мәдениет, ... ... ... басылым көрген құжаттар жинағы;  архив материалдары мен құжаттары (ҚР МОА, ҚР Білім және ...  ... Абай ... ... ... ... мерзімді баспа материалдары; ҚР Білім және мәдениет министрлігінің әр жылдардағы есебі, Қазақстандағы педагогикалық ойлардың дамуына арналған ... беру ... ... сипаттайтын әдеби көздер, ғалымдардың еңбектері.С.Ерубаевтың шығармашылық еңбектері және оның шығармашылық-педагогикалық қызметіне  арналған ғалымдардың, жазушылардың еңбектері ... ... ... ... және т.б.),    ... ... ... және зерттеушілік тәжірибесі.Зерттеу әдістері: тарихи-педагогикалық, жалпы педагогикалық әдебиеттерді, архив материалдарын теориялық талдау;  ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде талдау; алынған нәтижелерді, тұжырымдарды жүйелеп, қорытындылау.Зерттеудің ... ...  және ... ... ... ... ... қалыптасуына ықпал еткен  әлеуметтік-тарихи алғышарттар мен факторлар анықталды.Саттар ... ... ... ... ... ... құрайтын педагогикалық идеялары айқындалды. Саттар Ерубаевтың қазақ драматургиясы саласында ұсынған идеялары  жүйеге келтірілді және оның тұлғаны қалыптастырудағы мүмкіндіктері анықталды.Саттар ... ... ... ... ...  ерекшеліктеріне сипаттама берілді және адамгершілік тәрбиесіндегі әлеуеті негізделді.Саттар Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік идеяларын ... оқу ...  ... ... ... ... ... кезеңде (2006-2007 жж.) зерттеу проблемасы бойынша тарихи-педагогикалық әдебиеттер зерделенді. Мұрағат материалдары жинақталып, талдау ... ... ... ... ... ... ... келтіріліп, зерттеудің ғылыми аппараты айқындалды.Екінші кезеңде (2007-2008 жж.) С.Ерубаевтың қоғамдық,  шығармашылық, педагогикалық қызметінің бағыттары ... ... ... ... ... ... келтіріліп,  жан-жақты сипаттама берілді және оларды білім беру жүйесіне ендірудің мүмкіндіктері анықталды.Үшінші кезеңде (2009-2010 жж.) зерттеу жұмысының нәтижелері ... ... курс ... ... ұсыныстар даярланды, оларды оқу-тәрбие үдерісінде тиімді пайдаланудың жолдары анықталды, диссертация талапқа сай рәсімделді.Зерттеудің практикалық мәні: студенттерге арнап «Саттар Ерубаевтың ... ... атты ... курс ... және ... педагогикалық идеяларын пайдалануға байланысты әдістемелік нұсқаулар даярланды.Зерттеу нәтижелерін жоғары және арнайы орта педагогикалық оқу ... ... ... «Этнопедагогика» пәндерін оқыту барысында және бүгінгі заман ... сай жаңа буын ... ...  ... тарихы пәні бойынша оқу  құралдарын жасауда, педагог кадрлар біліктілігін жетілдіретін институттарда пайдалануға болады.Қорғауға ... ... ... ... ... тұжырымдамасының қалыптасуына ықпал еткен әлеуметтік-тарихи алғы шарттар және факторлар.Саттар ... ... ... ... тәрбиесінің негізін құрайтын педагогикалық идеялар.Саттар Ерубаевтың қазақ драматургиясы саласында ұсынған адамгершілік жүйесі және оның тұлғаны қалыптастырудағы мүмкіндіктері.Саттар ... ... ... оқулығының ерекшеліктері мен адамгершілік тәрбиесіндегі әлеуеті.Саттар Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік идеялары негізінде жасалған элективті курс пен әдістемелік ... ... ... мен ... ... ... көзқарастың  әдіснамалық тұрғыда дәлелденуімен, қойылған міндеттерге қарай кешенді зерттеу әдістерін пайдаланумен, архив материалдарына, теориялық әдебиеттерге объективті талдау жасау және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.Зерттеу нәтижелерін сынақтан өткізу және практикаға ендіру.Диссертациялық жұмыстың негізгі қағидалары мен ... ... ... 2009, 2010, ... 2009, 2010, ... 2010) ғылыми-теориялық және ғылыми-практикалық конференцияларда, Қ.А.Ясауи атындағы ... ... ... Абай ... ... ... педагогикалық университетінің, Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің, Академиялық инновациялық университетінің ғылыми-әдістемелік ... ... ... ... ... басылымдарда, әдістемелік нұсқауларда көрініс тапты.Диссертация құрылымы. Диссертация ... екі ... ... ... ... ... ... зерттеудің көкейкестілігі, объектісі, пәні, мақсаты, міндеттері, әдіснамалық және теориялық негіздері, зерттеу көздері, әдістері, негізгі кезеңдері, қорғауға ... ... ... ... ... мен ... және ... мәні, нәтижелердің дәлелділігі мен негізділігі көрініс алады.«С.Ерубаевтың шығармашылық жүйесінің адамгершілік қайнары» атты бірінші бөлімде С.Ерубаевтың ... ... ... ықпал еткен факторлар қарастырылады. С.Ерубаевтың адамгершілік тұжырымдамасын қалыптастырудағы негізгі кезеңдер ...  ... ... ... ... ... және оның  білім беру саласындағы  көрінісі баяндалады.«С.Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік тәрбиесінің мазмұны» атты екінші бөлімде С.Ерубаев шығармашылығындағы ... ... ... көрініс алады. С.Ерубаевтың қазақ драматургиясы саласындағы идеялары және оның адамгершілікті қалыптастырудағы мүмкіндіктері қарастырылады және «Әдебиет хрестоматиясы» ... ... ... ... ... ... ... С.Ерубаевтың шығармашылық мұрасын жоғары оқу орындарында пайдалану жолдары көрсетіледі.Қорытындыда зерттеудің негізгі ... ... және ... ... ... ... ұсыныстар беріледі. НЕГІЗГІ БӨЛІМҚазіргі жаңа қоғам жағдайында оқушылар тұлғасын қалыптастыру жүйесінде ... ... ... бұрынғысынан да артып отыр. Бұл бірқатар мәселелердің шешімімен байланысты: әрбір адамды әлеуметтік және ... ... ... ... беретіндей  отбасында, мектепте, ұжымда таза моральдық жағдай жасаумен, адамның намысына тиіп, жазықсыз жәбірлеп-қорлағандарды, қоғамдық  моральдың ... ... ... ... ... тәрбиелеумен, адамгершілік парыз сезімін меңгерген және өзінің тәртібі мен ұжымның басқа ... ... ... бар  ... ... және т.б..«Адамгершілік» ұғымына адамзат мәдениеттілігінің әрбір даму кезеңдерінде әртүрлі түсініктемелер ... ... де ол ... мен қоғамның рухани саулығына қызмет атқаратын «руханилық», «мораль» ұғымдарымен, яғни адамдардың мінез-құлқымен, тәртіп-әдебімен, істеген ... ... ... ... өзгеріссіз байланысты болды.Адамның адамгершілігін қалыптастыру проблемасына кезінде көптеген ұлы ағартушылар мен педагогтар ... ... ... А.Құнанбаев, Ы.Алтынсарин, С.Т.Шацкий, А.С.Макаренко, В.А.Сухомлинский және т.б.) назар аударып, құнды идеялар ұсынған. Оларды практикалық тұрғыда ой елегінен өткізу, ... ... ... ... ... ... шығатындай адамгершілігін қалыптастыру проблемасын жасауда, алғашқы әдіснамалық бағдарын анықтауда практикалық  ... ой ... ... ... үдерісінде оқушының адамгершілігін қалыптастырудың бүгінгі проблемасын жасауда және алғашқы әдіснамалық бағдарды айқындауда ықпал етеді.Адамгершілік тәрбиесінің теориясы ... ... ... зерттеулерінде бірнеше бағытта көрініс алды: адамгершілік тәрбиесі – оқушылардың ... ... ... басқару (О.С.Багданова, С.В.Черенкова және т.б.), оқушы тұлғасының моральдық танымы мен ... ... ... ... В.Е.Гурин және т.б.), оқушы тұлғасында адамгершілік сенімді қалыптастыру (Е.В.Бондаревская және т.б.), ... ... ... ... ... ... жетілдіру (Н.И.Болдырев, Л.Ю.Гордин, И.С.Марьенко және т.б.), қоршаған ортаға эмоциональдық-рациональдық қатынасты дамыту арқылы адамгершілікті белсенді тұлғаны ... ... ... ... және т.б.), адамгершілік тәрбиесінің мазмұны мен әдістерін жетілдіру арқылы ... ... ... және ... тәрбиесінің проблемасы психологтардың зертеулерінде де жан-жақты қарастырылады. Солардың ішінде, әсіресе, Н.К.Гончарова мен Б.Г.Ананьевтің еңбектері аса маңызды.  Егер, ... ... ... ... ... бейнесінде сыртқы талаптардың жүйесі ретінде көрініс алуымен бірге, оның ішкі ... де ... ... десе, Б.Б.Ананьев тәрбие мақсаттары, тұлғаның адамгершілікті ерекшеліктерінде,  тек қана адамның маңызды күшінің көпжақтылығына сәйкестендірілген  ... ... ... ... аса ... деп ой тұжырымдайды. Әлбетте, адамгершіліктің негізі – гумандық, гумандықтың негізі – адамгершілікті мораль болып саналады. Моральдық  ережелер екі ... ... ... негізделеді: жақсылыққа және жамандыққа. Моральдық  ережелер мен талаптардың, әрқилы ... ... ... тән сипаты болды, олар сол заманның әдет-ғұрыптарынан, ... ... ... ... ... ... – адамның тұрмыс өлшемдерінің маңызды бейнесі, білім беру мазмұнында көрініс алған оның әлеуметтегі, рухани ортадағы, табиғаттағы көзқарасы мен іс-әрекеті. ... мен ... ... ...  ол ... іс-әрекет тәжірибесі мен эмоциональдық- құндылық көзқарас тәжірибесін қарастырады.Адамгершілік тәрбиесінің қоғамдық функциясы бүгінгі өмір ... мен ... ... ... ... ... тұрақты адамгершілікті сезім мен моральдық  мінез-құлықты қалыптастыру, дағды мен ... ... ... ... ...  қоғамға, адамдарға, өзіне деген көзқарасын санамен түсінуі, осы көзқарасты моральдық өлшемдердің негізінде түзетуі ... ... ... қажетті шарттары болып саналады.Адамгершілік тәрбие процесі мынадай тұлғалық қасиеттер арқылы жүзеге асырылады: моральдық еріктік (адамгершілік тәрбиесі міндеттерін ... ... ... ... ... ... ... және оны қайсыбір жағдайда болмасын дәлелдей білу; талап қоюдағы табандылық пен бірізділік; барлық балаға бірегей әділетті көзқарас; ақылға сала ... оқыс ... ... ... ... ... көрсете білу, өзін-өзі ұстай білу және т.б.); эмоциональдық-адамгершіліктік (нақтылық, ширақтық, эмоциональдық-қайырымдылық, педагогикалық такт, шыдамдылық, сыртқы адамгершілікті  ... ішкі ... ... ... ... шапшаңдық, мейірімділік, инабаттылық және т.б.); дүниетанымдық (гумандық, патриоттық, отансүйгіштік, елжандылық, анаға, әкеге, балаға махаббат және т.б.).Адамгершілік ... ... ... ... жүйесінде тұтас жүйе ретінде адамда – адамгершілікті ... ... ... адамгершілікті сенім мен әдетті қалыптастыруды ерекше саралап ... ... ... ... ... ... балалық шақтан отбасында, бала бақшада басталады, мектепте адамгершілікке қойылатын талаптар арта   түседі. Оқушылар адамгершіліктің көптеген күнделікті әрекеттерінің ... ... ... меңгереді, олардың мінез-құлқында адамгершіліктің жағымды қасиеттері (шыншылдық, әділдік, үлкенге сыйластық, көзқарас, инабаттылық, ибадаттылық және т.б.) қалыптасады. Адамгершілікті ... ... ... ... ... адамның қоғамдық болмыстың әр саласына – адамдарға, өз-өзіне, ... ... ... ... ... субъективті көзқарасын көрсетеді. Адамгершілікті сезімді басшылыққа ала отырып, адам ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесін қолма-қол эмоциональдық сезіммен есіне түсіреді.Адамгершілікті санада сенім жетекші орын алады, оның ... ... ... жүйе саналады. Ол тұлғаның тұрақты бағытын, қоғамдық ережелерді оның ... ... ... ... ... Тұлғаның адамгершілікті сенімі адамның мінез-құлқын және ұйымдасқан, белгілі бір мақсатты ұстанған адамгершілік тәрбиесін бағыттаушы жүйе ретінде моральдың ықпалымен ... ... ... ... ... біреуден қарызға алынбайды, ол тұлғада оқу процесінде, тәрбиеде, ... ... ... ... қалыптастыру жүйесінде әдет пен мінез-құлықтың маңызы ерекше. Әдет – бұл ... ... ... және ... ... ... ... мінез-құлықтың тұрақты формасы.Адамгершілікті әдеттерді тәрбиелеу және оларды ... ... ... ... ... ... себеп-салдар (мотив) болғанда ғана айналдыруға болады. Осыдан барып тәрбие жұмысының маңызды міндеті – соңында әдет ... және ... ... ... ... ... нақты формаларына баланың жағымды көзқарасын қалыптастыру туындайды.Тұлғаның адамгершілігін қалыптастыру әртүрлі әдіс-тәсілдер, амал-жолдар, құралдар арқылы ... ... Олар ... ... ережелер мен талаптарға сәйкес (үйрету, адамгершілік әдет, сенім, күмандану, бетіне басу, үлгі ету, тыйым салу және т.б.) қоғамдық мінез-құлықтың практикалық ... ... ... ... ... баға ... пікір айтуға дағдыландырады (моральдық-этикалық тақырыптарға әңгіме, диспут өткізу, көркем әдебиеттерді оқып талдау, телекөріністер, жағымды үлгі, қолдау, ... ... ... және т.б.).Аталған жұмыс формалары мен әдіс-тәсілдерді пайдаланудың тиімділігі мынадай педагогикалық шарттардың орындалуына байланысты: оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін, ... ... ... жұмысында кешенді әдеттерді пайдалану, мұғалімнің оқушы тұлғасының адамгершілігін қалыптастыруға қажетті әдістер мен амал-жолдарды, құралдарды жетік меңгеруі. Оқушылардың адамгершілік тәрбиесінің ... ... ... ... ... ... сипаттағы қағидаларға негізделеді: адамның адамгершілікті тұрғыда қалыптасуы туғаннан басталады, бала-бақша жасына дейінгі балалар ұғымтал келеді; адамгершіліктің негізі отбасында қалыптасады, мектепте ... ... ... негізі оқу процесінде қалыптасады; адамгершілік қасиеттерінің дамуы баланың адамгершілікті танымындағы өзгерістермен (тұрақты адамгершілікті мінез-құлқы өзінің іс-қылықтарының моральдық жақтарын түсіну, ұят, ар ... ... мән ... өз ... ... бере ... ... сана-сезімінің дамуы, мәдени қарым-қатынас өлшемдерін меңгеруі және т.б.) айқындалады; адамгершілікті қарым-қатынастың (отбасында, мектепте) дамуы ата-ана мен ... ... ... аударуды талап ететін күрделі де ұзақ процесс. ...  ... ... ... ... ... ... заңдылықтарға тәуелді болады, тәрбиенің негізгі принциптерінде (мақсаттылық, тәрбиенің өмірмен байланыстылығы, еңбекте тәрбиелеу, ұжымда ... ... ... ... ... ... ... сабақтастық, жүйелілік, бірізділік, жас және дара ерекшеліктерін ескеру, сөз бен істің бірлігі, тәрбиеленушілерге талап және сыйластық, сенім және т.б.) ... ... Бұл ... ... ... ... оны ... формалары мен әдістеріне қойылатын негізгі талаптарды анықтайды.Гуманитарлық пәндерді ... ... ... ... адамдар арасындағы қатынастардан түсінік береді. Оқушылар қоғамдық құбылыстардың ... ... ... ... ... ... ... бірге қуанады, бірге  қайғырады. Гуманитарлық пәндердің ішінде, әсіресе көркем әдебиеттің, соның ішінде 30-шы жылдардағы  ... ... мәні зор, онда сол ...  ... ... сұлу ... ... принциптерінің айбындылығы, ұлылығы, адамгершілік қасиеттерінің өзіндік ерекшеліктері, оған деген жастардың көзқарасы, адамгершілікті этикалық қарым-қатынас ... ... ... ... адал, таза сезім, еңбек түрлеріне, еңбек адамдарына сыйластық қатынас, білімге, еңбекке деген құлшыныс, ұлтқа, елге, жерге деген сүйіспеншілік және т.б. ... ... ... ... ... ... ... табыла бермейтіндей, ұмыт болып бара жатқан рухани- адамгершілік қасиеттерінің кейбір бағыттары  көрініс алады.Осы тұрғыдан алғанда және қоғамның ... ... ... ... ... ... ... түгенделіп жатқанында бар-жоғы жиырма үш жыл ғана өмір сүріп, халқының мәдениетін еуропалық деңгейге көтеруге жанын салған, ... ... із ... ... ... ... мұрасының қызыл өзегі болып саналатын рухани- адамгершілік  проблемалары ерекше көкейкестілікке ие болуда.Дулат Исабековтың ... ... үш жас – ... жазушы, ойшыл публицист, ақын ретінде ғана емес, жай адам ... де, енді оң мен ... ... ... қалыптаса бастайтын шағы». Бұл пікірмен толық келісуге ... ... де ... ... жету, соңында өшпестей із қалдыру С.Ерубаевтың жастығында емес, дарындылығында, өмірге, білімге, ғылымға деген құштарлығында болса керек. ... орда ... ... ... ... деп  ... ... айтпаған. Бұл дәлелдеуді керек етпейтін аксиома. С.Ерубаев та осыны жақсы түсінгендей өмірдің адамгершілікті мектебін игерді, ғылымға, білімге ... ... ... қыр-сырын меңгерді, қайнаған өмірге, жалындаған жастық күш-жігермен араласты, өзі білетін адамгершілік тұғырнамаларын болашақ ұстаздарға  ... ... ... оның ... ...  көзқарасының даму жолдарынан үлгі боларлықтай тағылым береді. С.Ерубаевтың тұлғалық рухани-адамгершілік тұжырымдамасының қалыптасуына өзі өмір ... ... ... ... мен ...  ... ... ортасы, білім жүйесі, қоғамдық-педагогтік, шығармашылық әрекеті, ақылдастары мен қызметтес достары, тәрбие, өзін-өзі тәрбиелеу және т.б.) әсер ... ... ... ... С.Ерубаевтың тұлғалық адамгершілік тұжырымдамасының қалыптасу жолдарын үш кезеңге бөліп қарастыруға болады (Сурет 1).Бірінші ... ... жж.) – ... ... ... жж. бірінші дүниежүзілік империалистік соғыс, қазақ халқының 1916 жылғы ... ... 1917 ... ... ... ... ... жж. Азамат соғысы) Қазақстанға, халықтың жалпы мәдени-әлеуметтік жағдайына ықпалымен; туған жер, өскен ортаның С.Ерубаев ... ... ... қалыптастырудағы әсерімен айқындалады. Екінші кезең (1922-1933 жж.)  – мәдени ... ... ... және оның С.Ерубаевтың рухани-адамгершілік, дүниетанымдық тұжырымдамалық көзқарасының қалыптасуына ықпалымен, оқу орындарында ... ... ... ... ... жж.) – ... ... жетістіктері мен С.Ерубаевтың мәдени-ағарту ісіне, білім жүйесіне қосқан үлесімен айқындалады.Бірінші кезең Қазақстандағы ірі тарихи ... ... ... ... ... ... империалистік соғыстың Қазақстанға ықпалы зор болды. Соғыс ауылдағы ... ... ... жіктелуіне, қазақ жеріндегі патша чиновниктері мен байлардың өктемдігі мен зорлық-зомбылығының күшеюіне әкеліп соқты. Халықтың әлеуметтік жағдайы нашарлады, империалистік соғысқа және ... ... ... орыстандыру саясатына наразылығы күшейді. Демек, жұмысшылар мен шаруалардың, бұқара халықтың революциялық қозғалысы жаңа деңгейге көтерілді. Бұқара халықтың ... ... ... мен ... кең ... қоғамдық санада революциялық идеологияның негіздері көрініс алды. Ал бұл болса ұлт-азаттық қозғалысқа алып келді. ... ... ... ... ... ... Орта Азиядағы басқа халықтар көтерілісінен ерекшелігі – ол орыс халқына қарсы күрескен жоқ, ... ... ... патша үкіметіне, империалистік буржуазияға, тонаушылыққа қарсы, жер үшін Ресей халықтарымен бірдей тең құқықта болу үшін күресті. Бұл көтеріліс ... ... ... таптық сана-сезімін арттыруда зор рөл атқарды, тап күресін жаңа сатыға көтерді.Осындай тарихи оқиғаларға толы кезеңде С.Ерубаев Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... өңірінде 1913 жылдың 14 қазанында дүниеге келеді. Әйтсе де бұл ... ... егде ... ... сағына көрген баласы – Саттардың таршылық көрмей, еркін болып өсуіне кедергісін ... жоқ. ... ... ... дән ... бермейді» дегендей,  Саттардың дарынды, қабілетті болып өсуіне оның ... ... ... ... ... мол ... Ең ... Саттардың танымдық көзқарасының дамуына «заман әуеніне төңкеріліп, мансап иелерінің иініне құлай құбылып сөйлемейтін, өз бойында барымен жарқыраған, өз ... ... ... ... ... әділетті кие тұтқан..., аузынан әділ шешім айтып, алдынан дау тарқатқан шешен, шекпен ... ... би ... ел ... би, ... иесі» – атасы Ерубайдың ықпалы аз болмаған. Әкесінен ... ... ... тағдырына қатысты әңгімелері бала Саттарды халықтың жағдайын түсіне білуге, орынды баға бере білуге үйреткен.Саттардың ... ... ... ... ... ... ... үлкен шешесі Пәтек пен айтыскер ақын – анасы Бапаның да үлесі көп болды. ... ... ... ... ... мен ... ... қиялына қанат бітіріп, арман әлеміне жетеледі. Мақал-мәтелдері «тоқсан ауыз ... ... ... ... ... білуге бағдарлады.Саттардың ой-өрісінің кеңейіп, көркемдік талғамының жетілуіне, танымдық қабілетінің дамуына Түркістан өңірінің әнші-күйшілері мен ақын-жыршыларының ... ... мол ... Бала ... ... ... алып өскен Саттардың ән мен күйге деген сүйіспеншілігі есейген шақта да ешбір толастаған емес. ... ... ... сол – бұл ... ... ... бірі – ... құрылыс жүзеге асты. Оның ілімі халықтардың достығы мен тең құқықтылығы идеяларына негізделген жаңа, социалистік мәдениетті дамытудың бірден-бір дұрыс ... ашып ... ... ... ... ... ұлттық мемлекеттік құрылыс болды. Кеңес үкіметінің ұлттық саясатының негізгі бағдарламалық қағидалары халықтың сана-сезіміне, өзіндік көзқарасына, Кеңес үкіметіне тез ... ... ... ... басшылығымен халыққа білім беруді, мәдениет пен ғылымды дамытудың басты бағыттары ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі – жаңа кеңес мектебі мен халық арасындағы ағарту жұмысының негізін ұйымдастыруға байланысты іс-шараларды қарастыру болды. Мемлекеттік ұйымдардың ... екі ... ... ... ... ... арқылы сауатсыздықты жою және жалпы білім беру мектептерін дамыту. Мәдени-ағарту жұмысының ... ... ... ... ... ... ... клубтары, оқу үйлері, шаруа мен малшы үйлері, халық университеттері, саяси сауат үйірмелері, бұқаралық көркемөнерпаздық қызыл отаулар, қызыл шайханалар, ... ... ... Бұл кезең Түркістан мен Қазақстан үшін өте ауыр кезең болды: ... және ... ... өмір салты, халықтың ұлан-ғайыр территорияда сирек орналасуы, патриархаттық-феодалдық және клерикалдық институттардың ықпалы, өлкенің жалпы экономикалық артта қалуы, халықтың сауатсыздығы, дамыған ... ... мен ... құралдарының жеткіліксіздігі, материалдық базаның жеткіліксіздігі, кадрлардың тапшылығы – мәдени құрылыстың барысында кедергісін келтірді. Бұл қиыншылықтарға қарамастан, баласының азамат ... ... ... ... ... оны 1922 жылы ... ... ескі дін мектебіне берместен, бірден Түркістан қаласындағы Абай ... ... ... ... ... ... Жасынан алғыр, талапты бала пән сабақтарына, соның ішінде әдебиетке аса қызығушылық танытады. Бұны байқаған ... ... Ғани ... пен ... ... ... ... дүниетанымын дамытуда барлық мүмкіндіктерді пайдаланған. Мысалы, талантты да сүйкімді С.Ерубаевты Қайыпов Ғани ... ... орыс және ... ... ... (А.Пушкин, М.Лермонтов, Л.Толстой, М.Горький, Ы.Алтынсарин, С.Көбеев) және Абайдың шығармаларымен таныстырады. Осының нәтижесінде С.Ерубаев Абай, ... ... ... ... ... ... ... бастауыш мектебінен алған білімін (1925 ж.) сол ... ... ... ... орыс орта мектебінің үшінші сыныбында үлкен ықыластылықпен жалғастырады. Өзінің талант-қабілетімен, көпшілдігімен оқытушылар мен жолдастарын ... Көп ... көп ... ... бәрі бастауыш мектеп мұғалімдерінің С.Ерубаевтың мінез-құлқын, азаматтық көзқарасын, еңбексүйгіштігін, табандылығын, шығармашылық ізденімпаздығын қалыптастыруда аса ... рөл ... ... ... ... ... ... жердің әсем де әсерлі көріністері, тау-тастары, өзен-көлдері, әсіресе, Қожа Ахмет Йасауи мавзолейі, оның салыну тарихы үлкен әсер қалдырды. Оны ... ... ... ... әсер ... ... ... – Қожа Ахмет Йасауи мавзолейі. Мавзолей бауырында мәңгілік дамылдап жатқан хандар, бектер рухы. Бұлар С.Ерубаевқа ... ... ... ... аз ғұмырды халық игілігіне беру керектігін сезіндірген шығар. Әйтеуір ол ... жері ... ... осы Қожа ... ...  ... ұшар басына шығып, көзін талдырып, Шойтөбе жағына қарайды екен. Қарт ... ... ... осы Қожа ... Йасауи мавзолейінің құзар басына шығып,  қиялдап, ұзақ отырады екен. Қарт Қаратау, еңселі ескерткіш, мөлдіреп ағып жатқан сұлу Сыр – бәрі де ... бала ... ... ... баураған, мәңгілік өмір жайында тербеткен – туған жер ғажайыптары»,– деген сөзінен байқау қиын емес.С.Ерубаевтың мектепті мерзімінен ... ... ... (1928 ж.) ... жол ... (ФЗО) ... оны аяқтамай, екінші – байланыс кәсібі (профсвязь школа) (1929 ж.) мектебіне ... онда 1930 ... ... ... ... 1931 жылы ... оқу орны – Ленинградтағы Мемлекеттік тарих, философия, әдебиет-лингвистика университетіне оқуға түсуі, бұл біріншіден, С.Ерубаевтың әдебиетке, білімге, ... ... ... ... болса, екіншіден қайсарлығының, алға қойған мақсатқа жетудегі табандылығының көрсеткіші.Университеттегі жылдар  С.Ерубаев үшін қажырлы еңбек ету, ... ... алу, ... ... ... болды. Оқу жылдары ол өздігімен дербес орыстың және батыстың классикалық ақын-жазушыларының, соның ішінде  А.М.Горькийдің, Анри ... ... ... ... ... ... ... Ф.Купердің шығармаларымен танысты, жазушылықтың, ақындықтың қыр-сырын, олардың жаңа тұрмыс жасау күресіндегі жаңа ... ... ... ... ... және оны мақтан ету, Отанға, өз халқына шексіз беріле қызмет ету ... ізгі ... ... ... ... тәжірибесін меңгерді, өзінің шығармашылық ісіне қажетті тәжірибе жинады. Мысалы, Александр Прокофьев, Михаил Светлов өлеңдерін, М.Горькийдің «Сұңқар жырын», Анри Барбюстің «От» ... ... ... Илья ... шығармаларын сүйіп оқыды.Бұл оның тұлғалық білім қорын молайтты, жазушылық талантының, сана-сезімінің, ақыл-ойының өсуіне септігін тигізді. Бұны С.Ерубаевтың «өмірімнің бақытына жол ... ... ... өзі сол жаңа ... ... мен сезімді оятатын кітаптар еді, мен өмірді де, оның бақытын да осыдан кейін ... ... де, ... де ... кейін таныстым, мен жүрегімнің отын да, өмірімнің мазмұнын да ... ... ... - ... сөзі растайды және профессор Медведьевтің жетекшілігінде «Орыс неоромантизмі және қазақтың ұлттық әдебиеті» тақырыбына жазған дипломдық жұмысының мазмұны, оған Мемлекеттік аттестация ... ... ... ... және ... берген жолдамасы дәлел болады. С.Ерубаев ғылыммен қатар өнерге де аса мән берді. Өнер де, ... да ... ... білуде септігін тигізетінін жақсы түсінді. Оқудан қолы босаған ... ... ... әлемге аты әйгілі суретшілер мен мүсіншілердің (Леонардо да Винчи, Тициан Вечеллио, ... ... ... ... ... және т.б.) ... ... Леонардо да Винчидің сөзімен айтқанда «кескіндемені – көруге болатын поэзия, поэзияны – естуге болатын кескіндеме» деп қабылдады.Орыс композиторларының классикалық туындыларын ... ... ... идеялық көзқарасына рухани нәр берді, танымдық қабілетін дамытты, эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... жанымды тербетіп, көңілімді уатады» деп, әсіресе, опералық шығармаларға аса қызығушылық танытты. ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігін көре білді. Мұны С.Ерубаевтың романдағы басты кейіпкер Рахметтің атынан сөйлеген: «орыс ... ... ... – ең ... ... – ең ... Римский-Корсаков – ең оқымыстысы, Бородин – ең ... ... – ең ...... ... байқау қиын емес.С.Ерубаевтың осы университет қабырғасында меңгерген кәсіби білігі оның өз еліндегі (үшінші ... ... ... беру жүйесіндегі мәселелерді шешуде септігін тигізді.Бұл кезең ... үшін ... ... ... ... осы ...  ... жж.) халық шаруашылығын социалистік жолмен қайта құру аяқталып, мәдени құрылыс айтарлықтай жетістіктерге жетті, ... ... ...  ... ... өсті (мәдени-ағарту мекемелері ашылды; радио мен кино тәрбиенің және ... ... ... ... ... ... дамыды, полиграфиялық база нығайды), адамдардың санасында өмірге деген сенім орнады; ... жою ... ... ... ... ... дамыды, жаппай білім алу қолға алынды; жоғары және арнайы орта білім беру ісі, ... мен ... ... ... ... пен өнер жетістіктерге жетті (Жазушылар Одағы құрылды, шығармашылық ... ... ... мұра ескерткіштері жиналып зерттелді, поэзия, проза мен драматургияға назар аударылды, қазақ тілінде көркем әдеби ... ... ... ... оқулықтар шығарылды; театр мен музыка өнері дамыды, музыкалық студиялар, мектептер, театрлар (қазақ, орыс, ұйғыр) ашылды, филармония құрылды, ... ... ... ... ... ... ... дамыды және т.б.). Бұл жетістіктерде С.Ерубаевтың да қосқан үлесі аз болмады. Университетті бітірісімен Қазақстан өлкелік Жастар комитетінің ұйғаруы бойынша талантты жас ... ... ... ... ... жас» газеттерінде әдебиет бөлімінің меңгерушісі, жауапты редакторының орынбасары болып қызмет атқарады. Қызмет атқара жүріп қазақтың марксизм-ленинизм институтында (КНИКЛ) философиядан дәріс ... ... ... ... ... сенім артып тапсырылған жұмыстарға белсене араласады: күндіз ұйымдастырушылық жұмыспен айналысып, ... ... ... ... мен ... мақалалар, фельетон, пародиялар жазып, жарыққа шығарып, ақындық, жазушылық талантымен бұқара халыққа танымал бола бастайды.Оның дарындылығы мен ... ... ... ... ... Халық комиссариаты 1934 жылдың 25-ші наурызының №58 бұйрығымен Мемлекеттік музыка театры студиясының (қазіргі опера театрының) ... ...  ... ... Аз ... ... С.Ерубаев өзінің ұйымдастырушылық шеберлігін таныта біледі: театр ұжымының өнерін Семей облысына ... ... ... өнерлерін, ән-күйлері мен билерін жұртшылық өте жоғары бағалады.С.Ерубаев өзінің ұйымдастырушылық қабілетін осы жылдың 5-ші ... ... ... ... ... ... бойынша «Қарағанды пролетариаты» газетінің жауапты редакторы болып тағайындалған қызметінде де көрсете білді, өндіріс газетінің ... ... ... ... ... ... газетінде қызмет істеу С.Ерубаевтың шығармашылық жұмысының  дамуына мол әсер ... Ол ... ... ... ... партия басшыларының іс-әрекетін, жұмысшы жастардың еңбекке деген көзқарасын, қайнаған өмірдің қызығы мен ... толы ... ... ... Одан ... таба ... Нәтижесінде бұның бәрі С.Ерубаев шығармаларының негізі болып қаланды.С.Ерубаев шығармаларын жүйеге келтіріп, мазмұнына жан-жақты талдау беру, ... ... ... толы ... ұстанған бағыттарының басқаларды қайталамайтынын, адамгершілік көзқарасын қалыптастырудағы мүмкіндіктерінің аса жоғары екендігін көрсетеді ... 1). ... ... бірі ... ... «Кешегі езілген жарлы – бүгін ауқатты, мәдениетті колхозшы») оқырманды ескі өмірден жирендіріп, жаңа жарқын болашаққа бағдарлап, бақытты ... ... ... бірі ... ... оқуда озат, еңбекте екпінді, бақыт құшағындағы қазақ қыздарының жастық өмірін ... ... ... өмірімен салыстыра отырып суреттейді, жақсы өмірге білім, еңбек арқылы жетуге болады деп ... ... мол ... мен ... болса («Бақыт», «Өмір көркемдігі» және т.б.) өзінің көркемдік тілімен, танымдық бағыттылығымен оқырманының қиялына қанат бітіріп, арман асуларына жетелейді, адал ... ету ... ... ... ... ... ... қабылдауға шақырады. Ал, өмірмен біте қайнасып жатқан өлеңді шығармалары («Ақын ... ... ... ... өмір туралы жыр», «Көктем туралы лирика» және т.б.) – Отанға, халыққа, туған жерге, елге деген сүйіспеншілікке тәрбиелейді, Отан, ... ... ... ... ... ... өмір ... жан-жақты сипаттайтын «Менің құрдастарым» романын адамгершіліктің мектебі десе болады. Өйткені, романдағы адамдардың жағымды қасиеттері (еңбексүйгіштік, өмірге құштарлық, ізгі ... және т.б.), ... ... ... ... ... іске ... жаманын мінеп, бір-біріне көмектесіп отыруы, адамдардың арасындағы мәдени қарым-қатынасына, адамгершілік сезімнің ... ... ... ... суреттелуі жастардың санасына сана қосып, жағымсыз қылықтан бойын аулақ ұстап, адал да әділ болуға тәрбиелесе, Рахмет, Лиза, Ықылас, Дәмелі ... ... ... ... мінез-құлық, махаббат, өзгеше бір әсермен суреттелген адамгершілікті сезімдер ... ... ... жетелеп, мәдени-этикалық қарым-қатынастың қыр-сырын меңгеруге бағдарлайды және адамгершілікке,  «адал ... ... ... бола ... ... ... береді. Мәселен, төртеуінің басына түскен Кесте 1. Саттар Ерубаев шығармашылығының адамгершілікті көзқарасты қалыптастырудағы мүмкіндіктері№ЖанрларыТақырыптарыМүмкіндіктері1Новеллалар«Бақыт», «Өмір көркемдігі», «Мәңгілік ... ... ... ... ... «Күрестің түйісінде», «Егор Бутенко», «Келесі соғыс туралы».Мемлекет саясатына адамгершілікті ... ... ... ... ... ... пен ... талабын жетік меңгеру; партияның алдыға қойған міндеттерін бұлжытпай орындау, идеологияны түсіну, ... ішкі ... ... ... рухани және моральдық құндылықты түсіну; әділеттілікке ұмтылу және т.б.Отанға, басқа мемлекеттерге, халықтарға адамгершілікті көзқарасты: Отанға сүйіспеншілік, берілгендік, ... ... жол ... ... ұлт өкілдеріне тілектестік көзқарас; ұлтаралық қарым-қатынас мәдениеті; басқа ұлт ... ... ... ... ... және т.б.Еңбекке адамгершілікті көзқарасты: еңбек түрлеріне, еңбек адамдарына сыйластық; өз жұмысына жауапкершілік; адал қызмет жасау; ... ... ... ... қажымай-талмай еңбек ету; еңбектің нәтижелі болуын ойлау; еңбексүйгіштік, еңбек нәтижесін көре білу және т.б.Қоғамның мүлкіне және материалдық құндылықтарға адамгершілікті ... ... ... сақтау, еселеп көбейту, қоғам мүлкін құнттап ұстау; табиғатты қорғау және т.б.Адамдарға адамгершілікті ... ... ... ... ... ... мейірімділік, қайырымдылық, инабаттылық, ибадаттылық, бауырмалдық, достық, жолдастық, отбасына және бала тәрбиесіне қамқорлық және т.б. Әдет-ғұрып, салт-дәстүрге адамгершілікті көзқарасты: ұлттық мінез-құлық, ... ... ... ... ... ... құрмет тұту, ата-ананың тілегін орындау және т.б.Өзіне деген адамгершілікті көзқарасты: туған елінің, Отанының, ... ... ... ... ... қарау, өз қадірін сезіну, өзін беделді ұстай білу, өзіне талап қоя білушілік және т.б.2Роман«Менің құрдастарым»3Балладалар мен ... ... ... өмір туралы жыр», «Орамал”, «Өмір туралы рапорт», «Үш шахтер туралы баллада», «Күзгі фрагмент», «Көмір жырынан», «Тракторшы комсомолдың жыры», «Ақын ... ... ... ... жыры», «Комбайн туралы жыр», «Көктем туралы», «Жаңбыр», «Ақынның анты», «Бұл не деген бақыт еді», «Шақырсын, мейлі жарларын».4Сатиралық ... және ... ... туралы», «Әдебиет шеберлері, тарихқа біз де ортақпыз», «Үлкен әңгімелер туралы кішкене әңгіме», «Мұхтардың колхозға баруы», «Қалмаханның колхозға баруы», «Не ... ... ... ... музыкасы өркендейді», «Қуанышты қарсы алу», «Қолғабыс», «Сенбіліктен қашқан ... ... ме?», ... ... темпі», «Жолдағы жолсыздықтар», «Тышқан ауылындағы уақиға», «Адасқан бөтелке», «Абай 6-8-9 шахтаның қысқа дайындығы туралы», «Құрғақ сөзге мәз, нақтылы ісі аз!», ... ... жек ... ... ... ... және ... «Төрешілдік жайлап, сүрлеуді сүріндірген сектор», «Дәмеқұл бұрын кім  еді, кәзір кім?».5Сын мақалалар«Асқар ... ... ... ... драма және Шекспир әдісі», «Балалар әдебиетін жасайық», «Ақындарға ашық хат», «Көркемөнер туралы хат», «Күлкіні ... ... ... ... кім ие?», «Әдебиет хрестоматиясынан».6ЕстеліктерӘ. Шілтерханов.  1.Саттардың ата-тегі.  2.Саттардың ... ... ... ... ...  жайлы бірер сөз.Ә. Байтанаев.  1. Арманының ақ желкені асқақтап. 2. Саттар бауырмал еді.З. Шашкин. Кіршіксіз таза ... ... ... ... Тәжібаев. Жалынды ақын едіМ. Қаратаев. Саттармен ұшырасқан сәттерҒ. Мұқатов. Саттар ... ... иесі ... ... ... ... сұлу.  қателік (Дәмелінің Рахметтен балалы болуы, Лиза мен Рахмет арасындағы түсінбеушілік, кикілжің, ... ... ... ... ... қаяу ... керісінше, нығайта түседі. Өйткені олар жеке басының мәселелерінен бұрын қоғамның, халықтың ісін, адамгершіліктің тұғырын жоғары ... ... ... Дәмелі өлім халінде жатып, Ықыласқа құпия сыры – баласының Рахметтен екенін жасырмай айтады. Бұны Дәмелінің өз ... ... ... ... адамгершілікті  көрсетуі деп түсіну керек. Ықылас Рахметтің басына өлім төнгенде, онымен арасында болған ... ... ... ... оған ... ... ... ажалдан арашалап қалады. Рахмет ауыр халде жатқанда оның кінәларын ... жары Лиза ... ... ... олар ... ... ажырамас дос болады. Адамдардың бойындағы адамгершілік қасиеттерінің осы бір ... ... ... ... жастарына үлгі-өнеге болары сөзсіз.С.Ерубаевтың қайсыбір шығармаларын алмайық (жыр, ... ... ... пародия, әдеби-сын мақалалар) оқырманын өзіне әсерлілігімен, адамгершілікті негізімен баурайды. Егер сын-сатирасының бірінде «жаңа заманға лайықты тың ... соны ... ... жаңа өмір ... ... бөгет болатын барлық ескілік, жамандық біткеннің қалдықтарына қарсы батыл шабуылдап, халқымызды әділдікке, адалдыққа, адамгершілік пен еңбексүйгіштікке ... ... ... ... ... ... ... (Сәкен, Бейімбет, Ілияс, Мұхтар, Ғабит, Қалмахан, Өтебай және т.б.) арнап бірқатар пародия мен достық әзілдерді жазады, шығармаларындағы кейбір кемшіліктерге ... ... сын ... С.Ерубаевтың  шығармаларына жасалған талдау онда көрініс алған рухани-адамгершілік тәрбиесінің нақты педагогикалық идеяларға ...  ... ... ... ... ықпалымен тәрбиелеу, өзін-өзі тәрбиелеу, еңбек арқылы тәрбиелеу, мәдени-этикалық қатынас, гумандық көзқарас, достық қарым-қатынас, танымдық іс-әрекетке бағдарлау, халықтар достығы, ... ... ... мен ... ортаның үйлесімділігі, ұлттық идея, интеллигенцияны қалыптастыру іс-әрекет идеясы.С.Ерубаевтың қаламының ұшталып, шығармашылық тұлғасының қалыптасуына өзімен қызметтес болған аға ... ... ... ... І. Жансүгіров, Б.Майлин, И.Байзақов, З.Шашкин және т.б.) әсері мол болды. С.Ерубаев олардан ... ... ... ... ... ...  көп мәселені бірлесе отырып шешті, оларды қолдады, жақтады.С.Ерубаев қазақ драматургиясы ... да ... ой ...  ... ... ... бірі – композиция мәселесіне аса мән берді. Драма композиясының ерекшеліктеріне тоқталды. «Драматургия – әдебиет түрлерінің өте қиыны, романның ... ... ... ... ... ... ... - дей келе, драманың құрылымына, сюжеттік реттілігіне, жазушымен байланыстылығына тоқталады.«Еңлік-Кебек», «Майдан» пьесаларының композициялық айқындылығына, ... ... ... ... ... ... ... екеуінің жазу әдісіне тоқталады. Екі пьесаны да ... ... ... ... «Бұл әдіс жеке ... өз ... көрсетуді қамтамасыз етеді... жеке адамдарды, типтерді, олардың сегіз қырлы образдарын көрсетуді де қамтамасыз ... ... ... ... жақтан қарамай алады, ұлы құрылысты көрсетуге пьесаны ... құру ... ... ... - деп ой түйіндейді.Бұл пьесалардың мүмкіндіктері олардың мазмұндық сипатынан туындайды. Мысалы, «Еңлік-Кебек» пьесасы: жастарды сол ғасырдағы ... ... ... ... ... ... ... адамдар арасындағы қарым-қатынас түрлерінен түсінік береді; әлеуметтік-географиялық ортаның тұлғаның рухани қалыптасуына ықпалын көрсетеді; сүйіспеншілік сезімге баулиды; бай-манаптар мен билердің психологиясымен ... ... ... ... ... ... өз ұлтының әдет-ғұрпы, салт-дәстүрлерімен таныстырады, мәдениеті мен әдебиетін дұрыс қабылдауға үйретеді. «Майдан» пьесасы: колхоздандыру, ұжымдандыру ұғымынан түсінік береді; байлар мен ... ... ... ... ... жаңа ... мәнін түсінеді. Күнделікті адам өміріндегі күрестің себеп-салдарын біледі және т.б.   «Адасқан ... ... ... ... ... ... ... қасиеттен ажырата білуге үйретеді; арсыздардың жексұрындық қылмысы аяусыз әшкереленіп, жазаланатынын ... ... ... ... жағымсыз қасиеттен бойды аулақ ұстауға бағдарлайды; арсыздықтың, адами бейнені жоғалтудың белгісі – арақ деп түсіндіреді. Сөйтіп, ... ... ... өмір ... ... ... беруін айтумен бірге, халықтың рухани-адамгершілікті қасиеттерін және танымдық қабілеттерін дамытуда қажет екендігін атап көрсетеді.С.Ерубаев сонымен бірге ... ... ... ... ... ... пролетариат баласы жөніндегі заң, қоғамдық жағдайлар барлығы сол баланы... қоғамының сенімді, белсенді құрылысшы етіп дайындауға икемделіп құрылған... сондықтан еңбекке, сезімді, ... ... ... ... жаңа ... бар социалды жаңа адамдарды тәрбиелеп шығару жұмысы мәдениет ... ... ... ... орын ...  ... педагогикалық ұстанымдарды, талаптарды негізге ала отырып, балалар әдебиетін жасауымыз керек, балаларға арнап «Қызғылықты кітаптар» шығаруымыз керек, онсыз біз ... ... ... ... ... ... - деп, ой тұжырымдайды. Өзінің осы ойын жүзеге асыру үшін ... ... ... ... комиссариатының 1934 жылғы 26 ақпандағы №35 бұйрығы бойынша бастауыш, орта мектептердің оқу құралдарын ... мен ... ... ... Қазақстан жастар комитетінен және КНИМЛ-ден енеді, сөйтіп орта мектептің әдебиет хрестоматиясын құрасады.Хрестоматияның ... орта ... ... ... ... ... ... білімін тереңдетіп, жетілдіру. Хрестоматиядағы  материал оқушыларға әдебиеттің жетекші проблемасының мәні мен ... ... ... ... ... ... ақын- жазушыларымен таныстырады, олардың туындыларына қызығушылығын арттырады, оқушылардың танымдық қабілетін қалыптастыру үшін нақты алғышарттарды ұсынады.Хрестоматияның құрылымы оқу жоспарында көрініс алған ... ... ... ... Ж.Жабаев, Б.Майлин, С.Сейфуллин, І.Жансүгіров, С.Мұқанов, М.Әуезов, Ғ.Мүсірепов, А.Тоқмағанбетов, М.Шолохов және т.б..С.Ерубаевтың ... ... ... ... ақын жазушылардың ең алғаш осындай хронологияда берілуі; олардың шығармаларының мазмұндық ... ... ... орыс ... ... енгізілуі. Адамгершілік тәрбиесіндегі әлеуметі: Отанға, туған елге, жерге деген сүйіспеншілікті сезімді оятады; әдет-ғұрып, салт-дәстүрге, әдебиет пен ... аялы ... ... моральдық- этикалық қарым-қатынас мәдениетін жетілдіреді; идеалға бағдарлайды.Қазақ хрестоматиясына ... ... ... ... педагогикалық талаптарды жетік білетінін (балалардың жас ерекшеліктерінің ескерілуі; материалдардың танымдық мазмұндылығы; көркемдік тілмен баяндалуы; эстетикалық талғаммен қабылдануы; мазмұндық бірізділіктің ескерілуі), ... беру ... ... тәжірибесінің жеткілікті екендігін дәлелдейді. Бұған таңырқауға болмайды. Өйткені С.Ерубаев 1934-1935 оқу жылында Алматыдағы жоғары ауыл шаруашылық мектебінің философия кафедрасында ассистент ... ... ... ... ... ... ... құштарлық С.Ерубаевты Ленинградқа қайтара жетелейді. Сөйтіп, алға ... ... ... тынбайтын С.Ерубаев 1935-1936 оқу жылында Ленинград университетінің аспирантурасына түсіп оқиды. ... ... ... ... байланысты оны аяқтай алмай, 1936 жылдың жазында Алматыға оралып, өмірінің соңына дейін, яғни 1937 ... 2-ші ... ... ... ... ... қазақ әдебиеті кафедрасында доцент қызметін атқарады, әдебиет тарихы мен теориясынан лекция оқиды, студенттердің практикалық тәжірибесін шыңдауда бағыт-бағдар береді, теорияны практикамен ... ... ... ... үйірмесіне жетекшілік жасайды. Біз өз зерттеуімізде С.Ерубаевтың осы жоғарыда мазмұндалған шығармашылық мұрасының адамгершілік ... ... оқу ... ... ... ... ... мектеп пен жоғары оқу орны бағдарламаларына талдау ... ... ...  ... ... ... ...  соның ішінде «Менің құрдастарым» романының 1951-1952 оқу жылынан  бастап ... ... ... 1951-1952 –  4 сағат                        4.  ...  – 3 ... ... –  3 сағат                        5.  ... – 5 ... ... –  3 ... оқу жылынан бастап жетіжылдық мектептер сегізжылдық білім ... ... ал ... ... ... орта мектептер еңбекпен ұштастырылған жалпы орта білім беретін он бір жылдық политехникалық мектеп болып қайта ұйымдастырылуына байланысты республикада жаңа оқу ... мен ... ... ... және  ... ... орта мектептерді құру жұмысы 1962/63–1963/64 оқу жылдарында аяқталды. Міне, осындай ... ... 1965 жылы орта ... ... ...  ... ... дейінгі әдебиеті мен кеңес әдебиеті тарихының негіздері және КСРО халықтары әдебиетінен кейбір жеке үлгілер оқытылады да, ... ... орта ... ... ... ... және күні ... дейін ендірілмей отыр. Жоғары оқу орындарының қазақ әдебиеті пәні бағдарламалары мен хрестоматияларына, педагогика тарихы пәні бағдарламалары мен ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық ойлар антологиясы, хрестоматиялар және т.б.) жасаған талдау да ... ... ... ... көрініс алмағанын дәлелдейді. Мектеп пен жоғары оқу орындарында өтілетін сыныптан тыс іс-шараларды ... де ... ... аса мән  берілмейтінін көрсетеді. Тек студенттер арасында жүргізілген сұхбаттың нәтижесінде олардың кейбірінің «Менің құрдастарым» романын оқығаны ... ... Біз ... бәрін ескере отырып, С.Ерубаевтың педагогикалық идеяларын студенттерге тереңірек меңгерту мақсатында «С.Ерубаевтың адамгершілік мұрасы» атты элективті курс бағдарламасын жасадық (Кесте 2). ... 2. ... ... ... ... ... өмір сүрген кезеңдерінің әлеуметтік-тарихи жағдайлары.2223.С.Ерубаевтың адамгершілік көзқарасының қалыптасуына ықпал еткен факторлар.2224.С.Ерубаев шығармашылығындағы ... ... ... идеялары.2225.С.Ерубаевтың қазақ драматургия саласындағы идеялары және оның адамгершілікті қалыптастыру мүмкіндіктері.2226.С.Ерубаевтың қазақ ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі.2228.С.Ерубаевтың адамгершілік мұрасын білім беру жүйесінде пайдалану.222Барлығы:151515Бағдарламаның мақсаты: студенттерді С.Ерубаевтың шығармашылығындағы адамгершілік идеяларымен таныстыру және оны ... ... ... ... ... ... Бағдарлама 45 сағатқа (1 кредит) арналған, оның 15 сағаты  – лекция; 15 ...... 15 ... – СОӨЖ.Лекция және семинар сабақтарында тақырыптар мазмұнына ... ... ... ... ... ... және дәстүрлі емес формалары бойынша (лекция, семинар, пресс-конференция, проблемалық оқыту, ойын технологиялары, дөңгелек стол және т.б), ... ... ... ... ... ... түрлері арқылы орындалды. Тәрбиелік іс-шаралар өздігінен дербес жұмыс барысында және мектептерде педпрактика өту барысында өткізілді (диспут «Менің ... ... ... ... ... пен ... ... қатынасы», дөңгелек стол – «С.Ерубаев – біздің құрдасымыз», «Рухани-адамгершілік – С.Ерубаев шығармашылығының өзегі», ауызша журнал – «С.Ерубаевтың ... ... және т.б.). ... ... ... барысында жүргізілген әртүрлі жұмыс формалары мен әдістері студенттердің С.Ерубаевтың  шығармашылығында ... ... ... ... идеяларын терең меңгеруіне септігін тигізді, білімін жетілдіріп, қызығушылығын арттырды. Өздігімен шығармашылық ізденіске ... Бұл ... ... ... алған рухани-адамгершілік тәрбиесі идеяларын дұрыс бағалауға көмектесті, адамгершілік-эстетикалық, ... ... ... ... ... ... Диссертацияда жоғарыда аталған жұмыс формаларын өткізуге байланысты әдістемелік нұсқаулар беріледі. Сонымен, С.Ерубаевтың шығармашылық мұрасына, оның өмірі мен қызметін ... ... ... ... жасаған талдау бізге С.Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік тәрбиесі идеяларын айқындауға мүмкіндік берді және оларды ... ... ... ... ... ... тигізеді. Қорытынды1. Тұлғаның адамгершілік тәрбиесінің проблемасы бүгінгі білім беру жүйесінің кешенді бағдарламасының ең маңызды бағытының бірі болып саналады. Қоғамның ... ... ... ... ... келеңсіз жағдайда жеткіншек ұрпақта жоғары рухани адамгершілікті, қоғамның рухани құндылықтарын бағдарлап білу іскерлігін тәрбиелеу аса ... ...  ...  ... «адамгершілік тәрбиесі» ұғымдарына жасаған талдау олардың мәнін, өзара байланысын, негізгі бағыттарын, формалары мен әдістерін ашып ... ... ... ... жүйеге келтіріп, өзіміздің анықтамамызды беруге ықпал етеді. 3. Адамгершілік тәрбиесі бұл оқушы тұлғасының адамгершілік жағдайына іштей және сырттай әсер ... оның ішкі жан ... ... ... мақсатталған үдеріс болып табылады. 4. С.Ерубаевтың адамгершілік тұжырымдамасын қалыптастырудың факторлары болып ішкі және ... ... ... ... ... ... ... алғышарттары болып: Қазақстан жеріндегі тарихи оқиғалар (1914-1918 жж. бірінші дүниежүзілік империялистік соғыс, қазақ халқының 1916 жылғы ... ... 1917 ... ... ... төңкерісі, 1918-1920 жж. Азамат соғысы), мәдени төңкерістің жүзеге асырылуы, мәдени төңкерістің жетістіктері ... ... ... ... онда көрініс алған рухани-адамгершілік тәрбиесінің нақты педагогикалық идеяларға негізделетінін дәлелдейді. 6. С. Ерубаевтың қазақ драматургия саласында көтерген ... ... ... ... зерделеу, оны адамгершілік тәрбиесін қалыптастырудағы мүмкіндіктерінің жоғары екендігін көрсетеді. 7. ... ... ... ... оның ... ... ... және С.Ерубаевтың сабақ беру әдістемесінен практикалық тәжірибесінің мол екенін  айғақтайды. 8. «С.Ерубаевтың адамгершілік мұрасы» атты элективтік курс ... ... ... ... ... білім қорын молайтады, оның ұлттық мәдениетінің, өнер мен ... ... ... ... ... ... білуге үйретеді, адамгершілікке негізделген шығармашылық мұрасына қызығушылығын арттырады. Зерттеу нәтижесі бойынша мынадай ұсыныстар жасауға болады: 1. Зерттеу ... ... және ... орта оқу ... ... педагогикалық пәндердің мазмұнына ендіру қажет;2. С.Ерубаевтың адамгершілікке негізделген ... ... ... ... ... ... «С.Ерубаев – заманауи ұстаз» деген оқу құралын даярлау керек.3. С.Ерубаевтың педагогикалық идеяларын аудиториядан тыс іс-шараларда пайдалану үшін оқытушыларға арнап ... ... ... ... Ұсынылып отырған «С.Ерубаевтың адамгершілік мұрасы» элективті курсты студенттерге ... ... ... ... Зерттеу нәтижелерін мектеп және жоғары оқу орындарының оқытушылары оқу-тәрбие  үдерісінде пайдаланғаны жөн.6. С.Ерубаевтың ... ... ... ... ... ... арасында педагогикалық насихат жүргізуде пайдаланған орынды. Диссертациялық жұмыс қарастырылып отырған проблеманың барлық бағытын жан-жақты зерттеуді мақсат тұтпайды. Жұмыстың ... сол, ... ... ... ... ... ... қосқан үлесі; С.Ерубаев шығармашылығындағы рухани-адамгершілік тәрбиесінің көрінісі; С.Ерубаев шығармаларын студенттерге адамгершілік-этикалық тәрбие беруде ... ... ... ... зерттеуді талап етеді. Диссертацияның негізгі мазмұны мынадай басылымдарда ... ... ... ... ... ... ықпалы. //Қ.А.Ясауи университетінің Хабаршысы. №1, Түркістан, 2009. - 259-263 ...  ... ... ... ... жағдайлардың әсері. //ҚазҰУ Хабаршысы №1-2, Алматы, 2009. - 22-25 б. (К.М.Беркимбаевпен авторлық бірлестікте).ХІХ ... аяғы мен ХХ ... ... ... ... ... ісі. //Ұлт ... №3, Алматы, 2009. - 145-149 б.Жеткіншек ұрпақты адамгершілікке тәрбиелеу С.Ерубаевтың педагогикалық идеяларының өзегі. ... ... 2009. - 195-199 ... ... ... ... ... адамгершілік құндылықтарға тәрбиелеудегі орны мен маңызы. //«Дүниежүзілік философиялық ой дамуы контексіндегі ... ... ... және ... атты Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Абай ат. ҚазҰПУ,  ... 2010. - 420- 426 ... ...  құрдастарым» романының жастарды адамгершілік құндылықтарға тәрбиелеудегі ... ... ... ҚазҰПУ Хабаршысы, «Педагогика ғылымдары» сериясы, №4, Алматы,  2009. - 109-112 б.Адамгершілік-моральдық тәрбие С.Ерубаевтың әдеби                                                                                                                                                                     ... ... ... ... ... конференция материалдары. Академиялық Инновациялық университет, Шымкент, 2010. - 180-187 б.С.Ерубаевтың педагогикалық мұраларының тәлім-тәрбиелік мәні.      ... мен ... ... Орталық Азия мен Еуропа       тарихының ... ... атты ... ... конференция материалдары. Алматы, 2010. - 252-255 б.С.Ерубаевтың өмір жолы және педагогикалық қызметі, әдеби- педагогикалық мұрасы. «Хан  Кененің қасиетті ... атты ... 175 ... мерейтойына орай ғылыми-теориялық конференция материалдары. Түркістан, 2010. - 387-394 б. С.Ерубаевтың әдеби ... ... ... беру ... ... қажеттілігі. Қ.А.Ясауи университетінің Хабаршысы. №2-3, Түркістан, 2010. - 330-333 б. (К.М.Беркимбаевпен авторлық бірлестікте).С.Ерубаев әдеби-шығармаларының ... ... ... мұғалімдерді кәсіби даярлау үдерісінде пайдаланудың әдіс-тәсілдері. Қ.А.Ясауи университетінің Хабаршысы. №2-3, Түркістан, 2010. - 372-376 ... ... ... ... ... орны мен ... ... №3, Алматы, 2010. -68-73 б. (Ж.Күнпейіспен авторлық ... ... ... основы нравственного воспитания в творческомнаследии Саттара Ерубаева13.00.01-Общая педагогика история педагогики и образования, этнопедагогикаАктуальность иследования. В современных условиях, ... ... ... ... ... ... в мировом пространстве, становится актуальным всесторонего изучения исторического ... ... Ибо, без ... ... ... ... ... оптимальное решение государственных проблем в системе образования и культуры. В этой связи обращение к творческому наследию С.Ерубаева особо важно, так как при его ... были ... ряд ... ... ... и культуры.Изучение творческого наследия С.Ерубаева, безусловно, обогатит подрастающее поколение достоверными знаниями, поможет разобраться во многих современных проблемах развития образования, культуры и ... и ... ... их ... ... ... педагогических идей, составляющих основу нравственной концепции Саттара Ерубаева и определение пути их использования в высших ... ... ... творческое наследие Саттара Ерубаева.Предмет исследования: педагогические идеи Саттара Ерубаева о нравственном воспитании подрастающего поколения.Задачи исследования:  1.Определить ... ... и ... способствовавшие формированию нравственной концепции Саттара Ерубаева.2.Выявить педагогические ... ... ... ... ... в ... ... Саттара Ерубаева.3.Систематизировать нравственные идеи, предложенные Саттаром Ерубаевым в сфере казахской драматургии и определить  их ... в ... ... ... и ... ... потенциал  учебника «Әдебиет хрестоматиясы» Саттара Ерубаева.5.Определить основные направления использования нравственных идей ... ... ... Ерубаева.Научная новизна и теоретическая значимость исследования: 1.Определены социально-исторические предпосылки и факторы, способствовавшие формированию нравственной концепции ... ... ... ... ... ... нравственного воспитания в творческом наследии Саттара Ерубаева.3.Систематизированы нравственные идеи, предложенные Саттаром Ерубаевым в сфере казахской драматургии и определены их ... в ... ... ... особенности и обоснован нравственный потенциал учебника «Әдебиет хрестоматиясы» Саттара Ерубаева.5.Определены ... ... ... ... идей творческого наследия Саттара Ерубаева.Практическая значимость исследования состоит в том, что разработаны для студентов ... ... ... ... ... Ерубаевтың адамгершілік мұрасы» и методические рекомендации по использованию педагогических идей Саттара Ерубаева.Результаты исследования могут быть ... в ... и ... специальных педагогических учебных заведениях при обучении предметов «История педагогики», ... ... ... ... учебных пособий по истории школы и педагогики, в системе повышения квалификации педагогических кадров.На ... ... ... ... 1.Социально-исторические предпосылки и факторы, способствовавшие формированию нравственной концепции ... ... ... ... ... ... воспитания в творческом наследии Саттара Ерубаева.3.Система нравственных идей, предложенных Саттаром Ерубаевым  в сфере казахской драматургии и их возможности в ... ... и ... ... ... «Әдебиет хрестоматиясы» Саттара Ерубаева.5.Содержание элективного курса и методических разработок, составленных на основе педагогических идей творческого ... ... ... ... ... 1.Обоснована сущность понятий «нравственность», «мораль», «нравственное  воспитание».2.Определены социально-исторические предпосылки, способствовавшие нравственному ... ... ... ... ... на формирование нравственной концепции Саттара Ерубаева.4. Охарактеризованы основные этапы жизни и деятельности Саттара ... ... ... ... ... нравственного учения Саттара Ерубаева.6.Приведены в систему нравственные идеи, предложенные  Саттаром ... в ... ... ... Выявлены возможности учебника «Әдебиет хрестоматиясы» в развитии личности.8.Разработан элективный курс «Саттар Ерубаевтың адамгершілік ... для ... ... ... ... по использованию творческого наследия Саттара Ерубаева.Проведенное исследование не претендует на всестороннее изучение всех аспектов ... ... ... ... ... в том, что в ... ... проблемы, как вклад С.Ерубаева в духовно-нравственном воспитании подрастающего поколения; духовно-нравственное воспитание в творческом наследии Саттара Ерубаева; условия использования ... ... ... в ... ... ... ... использования произведении Саттара Ерубаева в нравственном воспитании студентов требуют специального исследования.SUMMARYRUSTAMBEKOVA  MUKHABBAT  YERUBAEVNAPedagogical basis of moral education in a creative heritage of Sattar Erubaev ... ... history of ... and education, ethnopedagogicsActuality of research: In present-day conditions when there is positioning of young sovereign republic in an outer space, it becomes actual ... studing of ... ... of the past. So, without ... of a historical-pedagogical heritage it is impossible to find the optimum solution of the state problems in the ... system and ... this ... the appeal to a creative heritage of Sattar ... is especially important, as a number of questions of the educational system and culture have been solved at his ... of a creative heritage of Sattar ... will ... enrich the rising ... with reliable ... it will help to understand many modern problems of development of education, culture and art of ... and to define ... of their ... of research is to reveal ... ideas making the basis of moral concept of Sattar Yerubaev and definition of the ways of their usage in higher ... ... of research is a creative heritage of Sattar ... Subject of research is ... ideas of Sattar Yerubaev about moral ... of the rising ... of research:1. To define the social and historical preconditions and the factors of promoting formation of moral concept of Sattar ... To reveal the ... ideas making the base of moral ... in a creative heritage of Sattar ...  To ... the moral ideas offered by Sattar Yerubaev in the sphere of the Kazakh dramatic art and to define their ... in ... of the ... 4. To ... features and to prove moral potential of the «Adebiyet khrestomatiyasy (Reader of Literature)» textbook of Sattar ... To define the main ... of usage moral ideas of a creative heritage of Sattar ... novelty and theoretical importance of research:1. The social-historical preconditions and the factors promoting formation of the moral concept of Sattar Yerubaev have been ... The ... ideas making the base of moral ... in a creative heritage of Sattar Yerubaev have been ...  The moral ideas offered by Sattar Yerubaev in the sphere of the Kazakh dramatic art have been ... and their ... in ... of the personalities have been defined.  4. The features of the ... ... (Reader of ... a textbook of Sattar Yerubaev have been ... and its moral ... has been proved.5. The main directions of usage the moral ideas of a creative heritage of Sattar Yerubaev have been ... ... ... of research consists the elective course of «Sattar ... ... murasy» («The human heritage of Sattar ... and an ... complex on usage the ... ideas of Sattar Yerubaev have been worked out for students of higher educational institutions.Results of research can be used in higher and ... special ... ... ... at training of the subject as «History of pedagogics and ethnopedagogics» in creation of new ... of manuals in history of school and ... in the system of ... of ... skill of ... staff. The following propositions are submitted for defence:1. Social-historical preconditions and the factors promoting formation of  moral concept of Sattar ... The ... ideas making the base of moral ... in a creative heritage of Sattar ...  System of moral ideas offered by Sattar Yerubaev in the sphere of the Kazakh dramic art and their ... in formation of the personality.  4. Features of moral potential of the «Adebiyet khrestomatiyasy (Reader of Literature)» textbook of Sattar ... The content of elective course and ... workings out made on the base of the ... ideas in a creative heritage of Sattar ... Scientific results of research: 1. The essence of the concepts «morality», «morals», «moral education» has been proved.2. The social-historical ... ... moral ... of Sattar Yerubaev have been defined. 3. The factors which have affected ... of the moral concept of Sattar Yerubaev have been ... The basic stages of a life and activity of Sattar Yerubaev have been ... The pedagogical ideas making the base of moral studies of Sattar Yerubaev have been ... 6. The moral ideas offered by Sattar Yerubaev in the sphere of the Kazakh dramic art has been resulted in a system.  7. The ... ... (Reader of Literature)» textbook  possibilities have been revealed in a development of the ... The elective course of «Moral heritage of Sattar ... for the students of higher ... institutions has been worked out.9. Methodical recommendations of usage of a creative heritage of Sattar Yerubaev have been worked out.The carried out research ... apply to ... studying of all aspects of the ... ... ... of the work resides in that as such problems as Sattar Yerubaev’s contribution to spiritual-moral education of the rising generation in future; ... ... in a creative heritage of Sattar ... ... of usage the works of Sattar Yerubaev in ... ... of students demand special research. PAGE  11PAGE  PAGE  18PAGE  PAGE  24  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саттар Ерубаев8 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция26 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Абай және Ахмет шығармашылық үндестігі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь